საქმე №ას-1037-995-2014 19 ივნისი, 2015 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი (მოსარჩელე) - პ.შ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ნ.ბ–ძე

მეორე კასატორი (მოსარჩელე) - ხ.მ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ნ.ბ–ძე

მესამე კასატორი (მოპასუხე) - ნ.ბ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) - პ.შ–ძე, ხ.მ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

მესამე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნოტარიუსმა – ნ.ბ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ნოტარიუსი, მოპასუხე, მესამე კასატორი) 2009 წლის 10 აპრილს დაამოწმა მინდობილობა, რომლის მიხედვითაც ქ.ხ–მა (შემდეგში - უძრავი ქონების მესაკუთრე) ნ.დ–ს (შემდეგში - რწმუნებული ან წარმომადგენელი) თავის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, ...... მდებარე №39 ბინის (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება) მართვისა და გასხვისების უფლება მიანიჭა.

2. მინდობილობის საფუძველზე 2009 წლის 22 ივლისს რწმუნებულმა, როგორც მესაკუთრის წარმომადგენელმა, პ.შ–ძესა (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე ან პირველი კასატორი) და ხ.მ–ს (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე ან მეორე კასატორი) სადავო უძრავი ქონება 24 200 აშშ დოლარად მიჰყიდა გამოსყიდვის უფლებით. გამოსყიდვის ვადა სამი თვით განისაზღვრა. 2009 წლის 27 ოქტომბერს სადავო ბინა საჯარო რეესტრში მოსარჩელეთა საკუთრებად აღირიცხა.

3. 2009 წლის 18 დეკემბერს მოსარჩელეებმა სადავო უძრავი ქონება ლ.ა–ს (შემდეგში - მყიდველი) 38 000 აშშ დოლარად მიჰყიდეს. მყიდველმა საჯარო რეესტრში უძრავი ნივთი საკუთრებად ვერ დაირეგისტრირა, რადგან ნასყიდობის საგანი დაყადაღებული იყო სასამართლო განჩინების საფუძველზე.

4. რწმუნებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 14 აპრილის განაჩენით ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის (თაღლითობის) ჩადენაში, რაც გამოიხატა ყალბი მინდობილობის გაფორმებით.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მესაკუთრის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი სადავო მინდობილობა, 2009 წლის 22 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება და სადავო ქონება მესაკუთრის საკუთრებად აღირიცხა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მყიდველის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, პირველ მოსარჩელეს დაეკისრა 18 000 აშშ დოლარის, ხოლო პირველ და მეორე მოსარჩელეს სოლიდარულად - 20 000 აშშ დოლარის გადახდა მყიდველის სასარგებლოდ.

7. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხის წინააღმდეგ, ზიანის ანაზღაურების მიზნით, პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 10 000 აშშ დოლარისა და 1754 ლარის დაკისრების, ხოლო მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ - 28 000 აშშ დოლარისა და 4233 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

8. მოსარჩელეთა მტკიცებით, ნოტარიუსმა უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის სადავო მინდობილობა სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის დარღვევით დაამოწმა, კერძოდ, ნოტარიუსი სანოტარო მოქმედების შესრულებისას უხეში გაუფრთხილებლობით მოქმედებდა, მან სათანადოდ არ შეამოწმა და შეცდომით დაადგინა სანოტარო მოქმედების მონაწილე ფიზიკური პირის ვინაობა. ამის შედეგად ზიანი მიადგა ორივე მოსარჩელეს, კერძოდ, სადავო მინდობილობის საფუძველზე, მათ ბინა შეიძინეს, შემდგომ კი, გაასხვისეს. მითითებული ხელშეკრულებები და სადავო მინდობილობა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით ბათილად იქნა ცნობილი, ბინა დაუბრუნდა მესაკუთრეს. ამასთან, მათ დაეკისრათ ნასყიდობის საფასურის მყიდველისათვის დაბრუნება.

9. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, მან წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითა, რომ ზიანი არა მან, არამედ მინდობილობის გამყალბებლებმა გამოიწვიეს. რაც შეეხება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას უხეში გაუფრთხილებლობით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენას, ამის გამო დისციპლინური ზომების მიღების მოთხოვნით მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა იუსტიციის სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას, რომელმაც დეტალურად შეისწავლა განცხადებაში მითითებული ფაქტი და განმცხადებელს აცნობა, რომ არ არსებობდა დისციპლინური დევნისა და წინასწარი გამოძიების დაწყების საფუძველი. მოპასუხის მტკიცებით, ვინაიდან დელიქტური ვალდებულების ელემენტები არ ვლინდებოდა, მას არც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოეშობოდა.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 317.1 და 992-ე მუხლები, „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის 48-ე მუხლის პირველი ნაწილი და მიუთითა შემდეგი:

10.1. ნოტარიუსი პირის იდენტიფიკაციისთვის იყენებს პირადობის მოწმობას და ვიზუალურად აკვირდება მას, რის შემდეგაც ადგენს იმ პირის იდენტურობას, რომელსაც სურს სანოტარო მოქმედების შესრულება. პირის ვინაობის დასადგენად ამაზე მაღალი სტანდარტი კანონით გათვალისწინებული არ არის. შესაბამისად, იგულისხმება, რომ ნოტარიუსი პირის იდენტიფიცირებას ადგენს ჩვეულებრივი ადამიანური შესაძლებლობების ფარგლებში.

10.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 14 აპრილის განაჩენით დგინდებოდა, რომ ნოტარიუსთან მივიდა პირი, რომელიც გარეგნულად ჰგავდა პირადობის მოწმობაში დაფიქსირებულ ქალბატონს. სასამართლოს მითითებით, მხოლოდ იმ ვარაუდის საფუძველზე, რომ წარდგენილი პირი არ ჰგავდა პირადობის მოწმობაში მითითებულ ადამიანს, არ შეიძლება მოპასუხეს დაეკისროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. ამასთან, მოპასუხეს ვერც მასთან წარდგენილი პირის მსგავსების დამტკიცება მოეთხოვებოდა, რამდენადაც საგამოძიებო ორგანოებმაც ვერ დაადგინეს ამ პირის ვინაობა - განაჩენში აღნიშნულია, რომ ნორტარიუსთან წარდგენილი პირი გამოძიების შედეგად დაუდგენელია.

10.3. ამდენად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ნოტარიუსის მიერ მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების ჩადენა. მხოლოდ შეცდომა კი, პირის იდენტიფიკაციისას, უტყუარად არ ადასტურებდა ნოტარიუსის თუნდაც გაუფრთხილებელ ბრალს.

11. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

11.1. აპელანტთა მტკიცებით, არასწორი იყო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა, რომ მოპასუხეს არ შეიძლებოდა, დაჰკისრებოდა მასთან წარდგენილი პირის მესაკუთრესთან მსგავსების დამტკიცება. მოპასუხის შედავება, რომ ეს ორი პირი იმდენად ჰგავდა ერთმანეთს, მათი გარჩევა მხოლოდ მაღალი ტექნოლოგიების გამოყენებით იქნებოდა შესაძლებელი, არ არის გამყარებული სათანადო მტკიცებულებებით. ამ მტკიცებულებათა წარდგენის ტვირთი კი, ნოტარიუსს ეკისრებოდა. მას კანონი, საქმიანობიდან გამომდინარე, მეტ ყურადღებასა და პასუხისმგებლობას აკისრებს, შესაბამისად, სწორედ ის იყო ვალდებული ემტკიცებინა, რომ განსხვავების დადგენა ადამიანური შესაძლებლობის ფარგლებს სცილდებოდა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

12.1. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

12.2. მოსარჩელეთა სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

12.3. მოპასუხეს დაეკისრა 349.05 ლარისა და 4200 აშშ დოლარის გადახდა პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ;

12.4 მოპასუხეს დაეკისრა 149.85 ლარისა და 1500 აშშ დოლარის გადახდა მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ.

13. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონი უშვებს ნოტარიუსის პასუხისმგებლობას გაუფრთხილებლობის შემთხვევაშიც. გაუფრთხილებლობით მოქმედებს ის, ვინც თავის მოქმედებით არღვევს აუცილებელი ყურადღებიანობის მოთხოვნებს. მითითებული კანონის 22-ე მუხლის შემადგენლობისათვის დარღვევის ხარისხს მნიშვნელობა აღარ ენიჭება. სასამართლომ მიუთითა ისიც, რომ ნოტარიუსი განზრახვით არ მოქმედებდა, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში იგი მიჩნეულ იქნებოდა თანამონაწილედ და მის მიმართ სხვა ღონისძიება გატარდებოდა.

14. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნოტარიუსმა ზუსტად არ დაადგინა მასთან გამოცხადებული უცნობი ქალბატონის ვინაობა, რომელმაც წარადგინა მესაკუთრის პირადობის მოწმობა. ამდენად, ნოტარიუსმა, რომელსაც „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით სახელმწიფოსაგან აქვს გადაცემული უფლება, დაადგინოს სამართლებრივი ურთიერთობები და დაადასტუროს იურიდიული ფაქტები, მოცემულ შემთხვევაში, ეს ვერ მოახერხა – ვერ დაადგინა ფაქტი, რომ პირადობის მოწმობა მის ხელთ მქონეს არ ეკუთვნოდა. ამდენად, ცხადია, რომ ნოტარიუსი გაუფრთხილებლობით მოქმედებდა.

15. სასამართლოს მითითებით, აპელანტებმა განიცადეს ზიანი - 38000 აშშ დოლარი, ანუ ის თანხა, რაც მათ გადასახდელად დაეკისრათ მყიდველის სასარგებლოდ. ამ თანხაში შედის როგორც თავდაპირველად რწმუნებულისათვის გადაცემული 24 200 აშშ დოლარი, ისე - მათ მიერ მყიდველისათვის დაბრუნებული ნამეტი. ზიანი მოიცავს იმ ქონებრივ დანაკლისსაც, რაც მათ გაიღეს ამ სასამართლო დავების მიმდინარეობისას სასამართლო ხაჯის სახით.

16. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია მიზეზობრივი კავშირის არსებობაც, კერძოდ, პალატის განმარტებით, 2009 წლის 22 ივლისის ხელშეკრულების დადების საფუძველი მოსარჩელეებსა და მესაკუთრის წარმომადგენელს შორის იყო სწორედ ის მინდობილობა, რომლის გაყალბებაც ბრალად შეერაცხა ამ უკანასკნელს და ბათილად იქნა ცნობილი. ფაქტია, რომ ამ მინდობილობის გარეშე გარიგება ვერ დაიდებოდა.

17. ნოტარიუსის პასუხისმგებლობის მოცულობასთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა, რომ, მართალია, ზიანის მიყენებაში მონაწილეობდა სამი პირი: წარმომადგენელი, უცნობი ქალბატონი და ნოტარიუსი, მაგრამ პირველი ორი პირი მოქმედებდა განზრახ, მათ ერთობლივად მიაყენეს ზიანი აპელანტებს. აქედან გამომდინარე, დაუშვებელია, რომ გაუფრთხილებლად მოქმედი ნოტარიუსის პასუხისმგებლობა განისაზღვროს იმავე მოცულობით, რითაც განისაზღვრებოდა განზრახ მოქმედი პირების პასუხისმგებლობა. ამდენად, ნოტარიუსს უნდა დაჰკისრებოდა არა მიყენებული ზიანის - 38 000 აშშ დოლარისა და სარჩელით მოთხოვნილი სხვა ხარჯების გადახდა, არამედ მხოლოდ მისი პასუხისმგებლობის მოცულობის პროპორციული თანხა, კერძოდ კი - სასარჩელო მოთხოვნის 15%.

18. სასამართლომ მიუთითა, რომ, როგორც მოსარჩელეებმა სასამართლო პროცესზე დააზუსტეს, მყიდველისათვის გადასახდელი 38 000 აშშ დოლარის გარდა, მოთხოვნილი თანხა მოიცავს მათ მიერ სხვადასხვა სასამართლო დავებში სახელმწიფო ბაჟისა და წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაღებულ ხარჯებს, კერძოდ:

18.1. პალატამ დაადგინა, რომ თანხის ნაწილი (პირველი მოსარჩელის შემთხვევაში – 507 ლარი, 914 ლარი, 131 ლარი, 237 ლარი და მეორე მოსარჩელის შემთხვევაში – 507 ლარი, 131 ლარი) აპელანტებს არ გაუღიათ, შესაბამისად, ამ ნაწილში მათ ზიანი არ განუცდიათ. დარჩენილ თანხასთან დაკავშირებით, მოსარჩელეებმა სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე განმარტეს, რომ გაიღეს წილობრივად, ნახევარ-ნახევარი, რის გამოც პალატამ მიაჩნია, რომ მოსარჩელეებმა, სსკ-ის 462-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, წილთა თანაბრობას შეთანხმებით გადაუხვიეს.

18.2. პალატამ საბოლოოდ მიუთითა, რომ მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნილი თანხიდან პირველი მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი იყო: ა) 1328 ლარი მთლიანად; ბ) 597 ლარის ნახევარი, 298 ლარი; გ) 1402 ლარის ნახევარი, 701 ლარი; დ) 28000 აშშ დოლარი, ხოლო მეორე მოსარჩელისათვის: ა) 597 ლარის ნახევარი, 298 ლარი; ბ) 1402 ლარის ნახევარი, 701 ლარი; გ) 10000 აშშ დოლარი. ამდენად, მოპასუხეს უნდა დაჰკისრებოდა პირველ მოსარჩელესთან მიმართებით 349,05 ლარი (2327 ლარის 15%) და 4200 აშშ დოლარი (28000 აშშ დოლარის 15%), ხოლო მეორე მოსარჩელესთან მიმართებით 149, 85 ლარი (999 ლარის 15%) და 1500 აშშ დოლარი (10000 აშშ დოლარის 15%).

19. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელეებმა და მოპასუხემ საკასაციო საჩივარი წარადგინეს.

19.1. პირველმა და მეორე კასატორმა ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს შემდეგ პრეტენზიებზე მითითებით:

- გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა ნოტარიუსის პასუხისმგებლობის მოცულობა. სასამართლომ მოვალის პასუხისმგებლობა შეამცირა მხოლოდ იმ მოტივით, რომ იგი მოქმედებდა გაუფრთხილებლობით და ზიანის მოცულობის მისთვის სრულად დაკისრება უსამართლობა იქნებოდა, ხოლო განზრახ მოქმედი პირებისაგან ზიანის ანაზღაურება არ მოუთხოვია. კანონი არ ავალდებულებს კრედიტორს სოლიდარული ვალდებულების დროს ყველა მოვალეს წარუდგინოს სარჩელი. სოლიდარული მოვალე მის მიმართ მოთხოვნის წარდგენისას ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი სრულად.

19.2. მესამე კასატორმა ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად უარყოფა მოითხოვა შემდეგ პრეტენზიებზე მითითებით:

- სასამართლომ ისე მიიჩნია ნოტარიუსის ქმედება გაუფრთხილებლად, რომ საერთოდ არ იმსჯელა, შეეძლო თუ არა ნოტარიუსს იმის დადგენა, რომ პირადობის მოწმობა მის ხელთ მქონეს არ ეკუთვნოდა. ზიანის გამომწვევი ქმედების ბრალეულად მიჩნევისათვის მისი შემსრულებლის სუბიექტური მხარის გათვალისწინება აუცილებელია, ვინაიდან პირის გაუფრთხილებელი ქმედება ნიშნავს კონკრეტული ქმედების მიმართ მისი ჩამდენის სუბიექტურ დამოკიდებულებას. მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსს უფლებამოსილებისა და შესაძლებლობის ფარგლებში არ შეეძლო, თავიდან აეცილებინა და გამოერიცხა ყალბი მინდობილობის გაცემა. სააპელაციო სასამართლოს არც კი უხსენებია, სანოტარო ბიუროში მისული ქალბატონი გარეგნულად ჰგავდა თუ არა მესაკუთრეს. სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით კი, ამ ორი პირის მსგავსება დადგენილია.

- სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა იუსტიციის სამინისტროს წერილი, გენერალური ინსპექციისა და ნოტარიუსთა პალატის დასკვნები. ნოტარიუსის გაუფრთხილებლობა დისციპლინური დევნის საფუძველია, შესაბამისად, გასაზიარებელია იუსტიციის სამინისტროს დასკვნა ქმედების ბრალეულობის შეფასებასთან დაკავშირებით. თუ სამინისტრომ დაადგინა, რომ ნოტარიუსის ქმედებაში არ არსებობს დისციპლინური დევნის საფუძველი, ეს იმას ნიშნავს, რომ ნოტარიუსის ქმედება არ არის ბრალეული და შესაბამისად, არც პასუხისმგებლობის საფუძველი იქმნება.

- კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასწორია ზიანის ოდენობის დადგენის ნაწილშიც, კერძოდ, მოსარჩელეებმა სადავო ქონებაში გადაიხადეს 24 000 აშშ დოლარი, ქონება დაუბრუნდა მესაკუთრეს, ხოლო მოსარჩელეებმა ეს თანხა ვერ დაიბრუნეს. სწორედ ეს თანხაა მათთვის მიყენებული ზიანი და არა - 38 000 აშშ დოლარი, ანუ ის ნამეტი თანხა, რამდენადაც მათ ბინა გაყიდეს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის, რომ მოსარჩელეებმა ნაყიდი ქონების ძვირად გაყიდვით მოგება მიიღეს ყალბი მინდობილობის საფუძველზე. ამიტომ სადავო ქონების ფასთა სხვაობა ზიანის ოდენობაში არ უნდა გათვალისწინდეს.

20. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 6 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დასაბუთებულია, კერძოდ, პალატა მიიჩნევს, რომ არსებობს სსსკ-ის 412-ე მუხლის წინაპირობები, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და, ხელახალი განხილვის მიზნით, საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

21. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

22. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა იმით გამოიხატა, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ასევე, არასწორად განმარტა კანონი (სსსკ-ის 393.2 მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტები). ამასთან, ყოველმხრივად, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და სათანადოდ არ შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები (სსსკ-ის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილი), რისი შედეგიცაა სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება საკმარისი დასაბუთების გარეშე.

23. მოსარჩელეთა მოთხოვნა იმ ზიანის ანაზღაურებაა, რომელიც მათ მიადგათ ნოტარიუსის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით. ეს სამართლებრივი შედეგი გამომდინარეობს „ნოტარიატის შესახებ“ (03.05.1996 რედაქცია) საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის (ნოტარიუსს პასუხისმგებლობა ეკისრება პირდაპირი ქონებრივი ზიანისათვის, რომელიც გამოიწვია ნოტარიუსის განზრახ ან გაუფრთხილებელმა ქმედებამ), ასევე სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლების დანაწესიდან.

24. კანონით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი).

25. „გენერალური დელიქტის“ ერთ-ერთი მთავარი პირობა მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლზომიერი ქმედება კი, არა მარტო სამართლის ნორმათა მოთხოვნების დაცვას გულისხმობს, არამედ ზოგად მოვალეობას, რომ პირმა თავისი ქმედება/ურთიერთობა ადამიანებისა და საგნების მიმართ ისე წარმართოს, რომ არავინ და არაფერი დააზიანოს. ამდენად, გულისხმიერების სტანდარტის დარღვევისა და სავალდებულო ქცევის წესიდან გადახვევის საფუძველზე ქმედება შესაძლოა, მართლსაწინააღმდეგოდ მივიჩნიოთ. შედეგის მართლწინააღმდეგობისაგან განსხვავებით, როდესაც მართლწინააღმდეგობას განაპირობებს აბსოლუტური უფლების უშუალო დარღვევა, თავად ქმედების მართლწინააღმდეგობისათვის განმსაზღვრელია ზიანის მიმყენებლის ვალდებულების ფარგლები - სამოქალაქო ბრუნვის თავისებურებების გათვალისწინებით, შეესრულებინა ან თავი შეეკავებინა გარკვეული მოქმედებისაგან, რათა თავიდან აეცილებინა ზიანი.

26. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელეთა მტკიცება, რომ, ვინაიდან ნოტარიუსმა ზუსტად ვერ დაადგინა სანოტარო მოქმედების შესასრულებლად მასთან გამოცხადებული პირის ვინაობა, კერძოდ - ფაქტი, რომ პირადობის მოწმობა მის ხელთ მქონეს არ ეკუთვნოდა, ეს იმთავითვე მიუთითებდა ნოტარიუსის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეულ (გაუფრთხილებელ) ქმედებაზე.

27. სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული დასკვნა, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საკმარისად დასაბუთებული არაა. მართალია, „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის 49.1 მუხლის (სანოტარო მოქმედების შესრულების დროს ნოტარიუსი და სხვა თანამდებობის პირი, რომლებიც სანოტარო მოქმედებას ასრულებენ, პასპორტით ან მისი შემცვლელი დოკუმენტის მიხედვით დაადგენენ იმ პირების ან მათი წარმომადგენლების ვინაობას, რომლებიც სანოტარო მოქმედების შესრულებას ითხოვენ. თუ პირს ნოტარიუსი პირადად იცნობს, პიროვნების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენა საჭირო აღარ არის) მიხედვით, ნოტარიუსის მოვალეობაა სანოტარო მოქმედების მონაწილე პირის ვინაობის დადგენა, თუმცა ამ მოქმედების განხორციელებისას, ნოტარიუსის ქმედების მართლწინააღდეგობა და ბრალეულობა უნდა დადგინდეს მხარეთა განმარტებებისა და მათ მიერ წარდგენილ მტკიცებულებათა სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით შეფასების შედეგად. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლოს სათანადოდ არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია მხარეთა განმარტებები და წარდგენილი მტკიცებულებები.

28. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არაა, რომ ნოტარიუსმა არასწორად დაადგინა სანოტარო მოქმედების შესასრულებლად მასთან გამოცხადებული პირის ვინაობა. ამასთან, მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია ნოტარიუსთან გამოცხადებული პირისა და პირადობის მოწმობაში ფოტოსურათზე გამოსახული პირის გარეგნული მსგავსება. ნოტარიუსის შეცდომა სწორედ ამ მსგავსებამ განაპირობა. ასეთ ვითარებაში დასადგენია, მოქმედებდა თუ არა ნოტარიუსი სათანადო გულისხმიერებით და შეეძლო თუ არა მას თავიდან აეცილებინა შეცდომა, კერძოდ, მინდობილობის გაცემა იმ პირის სახელით, რომელიც მასთან არ გამოცხადებულა.

29. გაუფრთხილებლად იქცევა ის, ვინც არღვევს სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ აუცილებელ გულისხმიერებას. გაუფრთხილებლობა, როგორც დელიქტი, არის სამართლით დაკისრებული გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევა, რომლის შედეგად დაზარალებულს წარმოეშვა ზიანი და იგი ობიექტური მასშტაბებით განისაზღვრება. თითოეული პროფესიის, სოციალური წრის წარმომადგენელს მოეთხოვება ყურადღებისა და სხვისი ინტერესების ისე გათვალისწინება, რაც, ჩვეულებრივ, დამახასიათებელია ამ პროფესიისა თუ სოციალური წრის ადამიანებისათვის. შესაბამისად, უნდა განისაზღვროს, არის თუ არა მოპასუხის ქმედება, ზოგადად, ნოტარიუსისათვის დადგენილი ქცევის სტანდარტიდან გადახვევა, ამასთან, გამოიჩინა თუ არა მან ის წინდახედულება და გულისხმიერება, რაც ევალებოდა სანოტარო მოქმედების შესრულებისას.

30. სადავო სანოტარო მოქმედების შესრულების დროს მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ 2005 წლის 22 დეკემბრის ბრძანების (N2359) მე-15 მუხლი (ნოტარიუსი ადგენს სანოტარო მოქმედების მონაწილის პირადობას მის მიერ წარდგენილი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის მეშვეობით. საქართველოს მოქალაქის პირადობის დამადასტურებელ ძირითად დოკუმენტად მიიჩნევა საქართველოს მოქალაქის პასპორტი ან პირადობის მოწმობა. დასაშვებია სანოტარო მოქმედების მონაწილის პირადობის დადგენა მძღოლის ერთიანი ნიმუშის ეროვნული ან საერთაშორისო მოწმობის საფუძველზე, რომელიც გაცემულია საქართველოს შესაბამისი უფლებამოსილი სამსახურების მიერ. უცხოელ მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნევა შესაბამისი ქვეყნის მიერ გაცემული პასპორტი ან ბინადრობის მოწმობა. თუ ნოტარიუსს ეჭვი ეპარება წარდგენილი დოკუმენტის წარმდგენისადმი კუთვნილებაში ან პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ნამდვილობა ეჭვს იწვევს, ნოტარიუსი ვალდებულია, უარი თქვას სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე) განსაზღვრავს სანოტარო მოქმედების მონაწილის პირადობის დადგენის წესს. მითითებული ნორმიდან გამომდინარეობს, თუ ნოტარიუსს ეჭვი შეეპარება, რომ პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი მის წარმდგენს არ ეკუთვნის, მან უარი უნდა თქვას სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე.

31. მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსი განმარტავს, რომ მასთან გამოცხადებული პირისა და პირადობის მოწმობაში ფოტოსურათზე გამოსახული პირის ერთმანეთთან მსგავსების გამო, ობიექტურად შეუძლებელი იყო შეცდომის თავიდან არიდება, ამიტომ ეჭვი არ შეჰპარვია იმაში, რომ პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი სწორედ მის წარმდგენს ეკუთვნოდა. როგორც აღინიშნა, ზემოხსენებულ პირთა გარეგნულად მსგავსების ფაქტი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენითაა დადგენილი. საყურადღებოა, რომ ამ განაჩენით ნოტარიუსის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი არ დამდგარა. საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის წერილიც, რომლის თანახმად, ნოტარიუსის მიმართ დისციპლინური დევნისა და წინასწარი გამოძიების დაწყების საფუძველი არ არსებობდა. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ვალდებულია, მიუთითოს კონკრეტულად რა დამატებითი წინდახედულება უნდა გამოეჩინა ნოტარიუსს და ობიექტურად რა შესაძლებლობა არსებობდა პირის იდენტიფიცირებისათვის, რომელიც ნოტარიუსმა არ გამოიყენა.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის ხელახალი განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთი სწორად უნდა გაანაწილოს და მხარეთა განმარტებებისა და მათ მიერ წარდგენილ მტკიცებულებათა სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით შეფასების შედეგად უნდა დაადგინოს, სანოტარო მოქმედების შესრულებისას მოქმედებდა თუ არა ნოტარიუსი ობიექტური წინდახედულებისა და პროფესიული გულისხმიერების ფარგლებში.

33. იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლო დაადგენს, რომ ნოტარიუსმა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით ზიანი მიაყენა მოსარჩელეებს და, შესაბამისად, არსებობს მოპასუხისათვის ზიანის დაკისრების საფუძველი, ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლომ ყურადღება უნდა მიაქციოს შემდეგ საკითხებს:

33.1. განაჩენით მსჯავრდებულ პირთან ერთად ნოტარიუსის სოლიდარული პასუხისმგებლობა შეიძლება, დადგეს სსკ-ის 463-ე მუხლის (თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს) და არა ამავე კოდექსის 998-ე მუხლის (1.თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. 2.ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) საფუძველზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 998-ე მუხლი, ვინაიდან რამდენიმე პირის მიერ მიყენებული ზიანისათვის დელიქტური სამართლით გათვალისწინებული სოლიდარული პასუხისმგებლობა დგება მაშინ, როდესაც ზიანის მიმყენებლები მოქმედებდნენ ურთიერთშეთანხმებით ანუ, როდესაც იკვეთება განზრახი თანამონაწილეობა. სოლიდარული პასუხისმგებლობის წინაპირობა ზიანის მიყენებაში დანაშაულებრივი თანამონაწილეობაა (შდრ. სუსგ ას-937-880-2012, 13.12.2012წ.). შესაბამისად, იმ პირთა მიმართ, რომლებმაც, მართალია, გამოიწვიეს სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფა, თუმცა არ ჰქონდათ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების სხვასთან ერთად ჩადენის ან მისი ხელშეწყობის ნება და არც შეგნებულად არ უსარგებლიათ სხვისთვის მიყენებული ზიანით, სსკ-ის 998-ე მუხლით გათვალისწინებული სოლიდარული პასუხისმგებლობა არ დგება. მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსის ქმედებაში სსკ-ის 998-ე მუხლის წინაპირობების არსებობა არ იკვეთება, თუმცა, თუ სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე მისი პასუხისმგებლობის საკითხი დადგება, ნოტარიუსის სოლიდარული პასუხისმგებლობა ანაზღაურებაზე ვალდებული პირების სიმრავლით იქნება გამოწვეული, რაც სსკ-ის 463-ე და 464-ე მუხლების დანაწესით განისაზღვრება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება უნდა მიაქციოს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეები ზიანის ანაზღაურებას მხოლოდ ნოტარიუსისგან მოითხოვენ. მოსარჩელეთა ეს მოთხოვნა სსკ-ის 465-ე მუხლიდან (კრედიტორს შეუძლია, თავისი სურვილისამებრ შესრულება მოსთხოვოს ნებისმიერ მოვალეს როგორც მთლიანად, ასევე - ნაწილობრივ. ვალდებულების მთლიანად შესრულებამდე დანარჩენი მოვალეების ვალდებულება ძალაში რჩება) გამომდინარეობს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ წილადი ვალდებულებისაგან განსხვავებით, თითოეული სოლიდარული მოვალე მთლიანი ვალდებულების შესრულებაზეა პასუხისმგებელი, რის გამოც კრედიტორის წინაშე პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრისათვის სოლიდარულ მოვალეთა ბრალის ხარისხსა და სიმძიმეს არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს. ამ გარემოებამ შესაძლოა, გავლენა იქონიოს სოლიდარულ მოვალეთა პასუხისმგებლობის ოდენობაზე სსკ-ის 473-ე მუხლით (მოვალეს, რომელმაც სოლიდარული ვალდებულება შეასრულა, აქვს უკუმოთხოვნის უფლება დანარჩენ მოვალეთა მიმართ წილთა თანაბრობის კვალობაზე, ოღონდ თავისი წილის გამოკლებით, თუკი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. როდესაც შეუძლებელია მოვალეთა პასუხისმგებლობის ოდენობის განსაზღვრა, ისინი ერთმანეთის წინაშე პასუხს აგებენ თანაბარი წილით) გათვალისწინებულ უკუმოთხოვნათა უფლების რეალიზაციისას.

33.2. პალატა იზიარებს მესამე კასატორის პრეტენზიას ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ სსკ-ის 412-ე მუხლის სამართლებრივი კაუზალობის პირველი კრიტერიუმის - „უშუალობის“ გარდა, მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება ზიანის განჭვრეტადობის კრიტერიუმსაც. ზიანის სავარაუდოობა გულისხმობს, რომ მხოლოდ ზიანის შესაძლებლობის დაშვება მიზეზობრივი კავშირის დადგენისათვის საკმარისი არ არის. მითითებული ნორმა მოითხოვს, რომ ზიანის დადგომა მაღალი ალბათობით იყოს განჭვრეტადი, თუმცა კონკრეტული შედეგის განჭვრეტა აუცილებელი არ არის. მოვალეს დაუშვებელია, დაეკისროს იმის ანაზღაურება, რისი გათვალისწინებაც მას არ შეეძლო, ამდენად, ეკვივალენტური კაუზალობა იზღუდება ადეკვატური მიზეზობრიობით. პალატა მიიჩნევს, რომ სწორედ გონივრული ვარაუდის ცნებიდან გამომდინარე, მოპასუხისათვის სავარაუდო ვერ იქნებოდა ზიანი, რომელიც მოსარჩელეებს მიადგათ სადავო უძრავი ქონების გაყიდვით მიღებული მოგების დაკარგვით. ის ნოტარიუსის ქმედების არაადეკვატური ზიანი და, შესაბამისად, არაპირდაპირი ზიანი იქნებოდა. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებათა დამატებითი კვლევის შედეგად უნდა დაადგინოს ნოტარიუსის ქმედებით მოსარჩელეთათვის მიყენებული პირდაპირი ზიანი.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც უნდა გაუქმდეს და ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს (სსსკ-ის 412-ე მუხლი). სააპელაციო სასამართლომ, საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა დაადგინოს, შესრულებულია თუ არა მოსარჩელეთა მოთხოვნის განხორციელების ყველა ფაქტობრივი წინაპირობა და მხოლოდ ამის შემდეგ მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

35. სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408.3-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ.შ–ძის, ხ.მ–ისა და ნ.ბ–ძის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი