საქმე №ას-566-2019 28 ივნისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ. ს-ია (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ე.“ (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. რ. ს-ია (შემდეგში: დასაქმებული ან მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) 2010 წლის 30 დეკემბრამდე, მუშაობდა შპს „ე.“ (შემდეგში: დამსაქმებელი ან მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე.

2. მოსარჩელის თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 2 000 ლარს.

3. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ სახელფასო დავალიანება წარმოშობილია 2012 წლის 01 იანვრიდან და თითოეულ თვეზე შეადგენს 2000 ლარს. სარჩელში აღნიშნულია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილი არ არის. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს მოპასუხე კომპანიის თანამშრომელს, დასტურდება ბანკის მიერ გაცემული ამონაწერით თანხის ბრუნვის თაობაზე, რომელიც ასახავს მონაცემებს დასაქმებულის მიერ მოპასუხე კომპანიიდან მიღებული შემოსავლების შესახებ.

4. 2017 წლის 6 თებერვალს, მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა. დაზუსტებულ სარჩელში მითითებულია, რომ მოპასუხის მიერ ხელფასის გაუცემლობა გამოწვეული იყო მოპასუხე კომპანიის საქმიანობის შეფერხებით, გაჩერებით, რაც არ ათავისუფლებდა მოპასუხეს ხელფასის გაცემის ვალდებულებისაგან. მოსარჩელის მითითებით, კომპანიის საქმიანობის გაჩერება დამსაქმებლის ბრალით იყო გამოწვეული. მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ამსახველი რაიმე დოკუმენტი კი არ არსებობდა.

5. მოპასუხემ წარმოადგინა როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი ისე, განხორციელების მუდმივად შემაფერხებელი შესაგებელი (ხანდაზმულობა). მოპასუხემ უარყო მხარეთა შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის წარმატებულობის გასარკვევად უნდა დადგენილიყო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: არსებობდა თუ არა მხარეებს შორის შრომითი ურთიერთობა, გრძელდებოდა თუ არა იგი სადავო პერიოდში, რომლის განმავლობაში მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურებასაც ითხოვდა მოსარჩელე, დამსაქმებელს ჰქონდა თუ არა ობიექტურად შესაძლებლობა დაესაქმებინა დასაქმებული, ჰქონდა თუ არა დასაქმებულს სამუშაოს შესრულების სურვილი, მცდელობა და განხორციელდა თუ არა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისათვის სამუშაოს შესრულებაში არამართლზომიერი ხელშეშლა (ბრალეული მოცდენა).

8. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიის დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე და მისი თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 2 000 ლარს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიასთან შრომით ურთიერთობაში ყოფნის დასადასტურებლად მიუთითებდა ბანკის მიერ გაცემული ამონაწერზე თანხების ბრუნვის თაობაზე, რომელიც ასახავს მონაცემებს მოსარჩელის მიერ მოპასუხე კომპანიიდან მიღებული შემოსავლების შესახებ და, რომლის მიხედვითაც მოპასუხე კომპანიიდან მოსარჩელეს ხელფასის სახით ერიცხებოდა თანხები 1600, 4500, 1000, 3000, 2500 ლარი (ს.ფ. 13-15); ასევე კომპანიის საწესდებო კაპიტალის 60%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის თანხმობის წერილზე (ს.ფ. 61).

9. განსახილველ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2012 წლიდან მოპასუხე კომპანიამ შეაჩერა საქმიანობა ფინანსური პრობლემების გამო.

10. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულის სასარგებლოდ 2012 წლის იანვრის პერიოდის შემდგომ ხელფასი არ აუნაზღაურებია. ბოლო ანგარიშსწორება, როგორც 2011 წლის ხელფასი, მოსარჩელის საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხულია 2012 წლის 17 აპრილს.

11. რაიმე სახის მტკიცებულება, რაც 2011 წლის შემდეგ მოსარჩელის მიერ სამუშაოს შესრულებას (როგორც იგი მიუთითებს, 2013 წლის გაზაფხულამდე) დაადასტურებდა, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

12. ამასთან, მოსარჩელე ვერ მიუთითებდა, თუ რაში გამოიხატებოდა მის მიერ 2012 წლის იანვრიდან 2013 წლის გაზაფხულამდე შესრულებული სამუშაო.

13. რაც შეეხება 2013 წლის გაზაფხულიდან დღემდე პერიოდს, რასაც მოსარჩელე მოპასუხის ბრალით გამოწვეულ იძულებით მოცდენად მიიჩნევდა, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა.

14. არც დასაქმებული პირის ნება დასტურდებოდა შეესრულებინა სამუშაო, კერძოდ, რომ სამუშაოს შესრულების მიზნით მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს და ამ უკანასკნელმა იგი არ დაუშვა სამუშაოზე, არ მისცა შრომითი მოვალეობების განხორციელების შესაძლებლობა.

15. იმავდროულად, საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვლა იმაზე, რომ მოსარჩელეს არც ხელფასის შეწყვეტიდან 2012 წლის 01 იანვრიდან, და არც 2011 წლის ხელფასის საბოლოო ჩარიცხვიდან, 2012 წლის აპრილის შემდგომ 4 წელზე მეტი დროის განმავლობაში, 2016 წლის აგვისტომდე (წინამდებარე სარჩელის აღძვრის თარიღი) რაიმე სახის პრეტენზიით (მათ, შორის, დასაქმების მოთხოვნით, სამუშაოს შესრულების შეუძლებლობის, ხელფასის დარიცხვის შეწყვეტის მიზეზების გარკვევის მიზნით და სხვა) მოპასუხე კომპანიისათვის არ მიუმართავს.

16. ყოველივე ზემოაღნიშნული საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით მიუთითებდა მასზედ, რომ მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა 2012 წლის იანვრიდან დასრულდა, შეწყდა.

17. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ.

18. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

19. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა ამ განჩინების პპ: 8-14-ში მითითებულ და საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

20. სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე დავა მოაწესრიგა საქართველოს შრომის კოდექსით (შემდეგში - სშკ-ი), რომლის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე კოდექსის 32-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს მიეცემა შრომის ანაზღაურება სრული ოდენობით. მოცდენად უნდა ჩაითვალოს იმგვარი ვითარებაც, როდესაც შრომის ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის შედეგად, დასაქმებულს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა ესპობა, ვინაიდან, ამავე დროს, არსებობს დასაქმებულის ნება, განახორციელოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და მიიღოს შესაბამისი ანაზღაურება.

21. განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტი/მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხეს დაჰკისრებოდა 2 000 ლარის ოდენობით სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, 2012 წლის 1 იანვრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, მათ შორის, როგორც მიუღებელი ხელფასის სახით, ისე დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის გამო.

22. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე და მისი თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 2000 ლარს.

23. მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ აპელანტს დამსაქმებლისაგან თანხა არ მიუღია 2012 წლის 1 იანვრიდან.

24. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა 2012 წლის იანვრიდან 2013 წლის ზაფხულამდე და შემდეგ პერიოდში მოპასუხე კომპანიის სასარგებლოდ მოსარჩელე ასრულებდა რაიმე სამუშაოს.

25. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე მოპასუხესთან იმყოფებოდა შრომით სამართლებრივ ურთიერთობაში და თანხა მიღებული ჰქონდა 2011 წლის ჩათვლით სრულად, ბოლო ანგარიშსწორება, როგორც 2011 წლის ხელფასი ჩარიცხული იყო 2012 წლის 17 აპრილს (იხ. ამონაწერი საბანკო ანგარიშიდან ს.ფ.15).

26. სშკ-ის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი.

27. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ დამსაქმებელს დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი აქვს დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობას ანუ, სახეზეა გადახდის ვალდებულების არსებობა და საბოლოო ანგარიშსწორების განუხორციელებლობა, ხელფასის, გამოუყენებელი შვებულების სახით, რაც შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გასაცემ თანხას წარმოადგენს. ნებისმიერ ანაზღაურებაში, თუ ანგარიშსწორებაში, რომლის დაყოვნებასაც კანონი უკავშირებს დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადახდის ვალდებულებას, არ შეიძლება მოაზრებული იქნეს ის ანაზღაურება, რომელიც წარმოადგენს არა სახელშეკრულებო შეთანხმების, არამედ, ვალდებულების დარღვევით, მათ შორის, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენით გამო ზიანის ანაზღაურების სახეს.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არც პირგასამტეხლოს დარიცხვის ვალდებულება წარმოეშობა.

29. ამასთან, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელეს 2012 წლის 1 იანვრიდან, და არც 2011 წლის ხელფასის საბოლოო ჩარიცხვიდან - 2012 წლის აპრილის შემდგომ, სახელშეკრულებო მოთხოვნებისათვის გათვალისწინებულ სამი წლის განმავლობაში, რაიმე სახის პრეტენზიით (მათ, შორის, დასაქმების მოთხოვნით, სამუშაოს შესრულების შეუძლებლობის, ხელფასის დარიცხვის შეწყვეტის მიზეზების გარკვევის მიზნით და სხვა) მოპასუხე კომპანიისათვის არ მიუმართავს.

30. მოსარჩელემ მხოლოდ 4 წელზე მეტი დროის გასვლის შემდეგ, 2016 წლის აგვისტოს, მოითხოვა, წინამდებარე სარჩელით, მოპასუხისაგან გასული პერიოდიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურება, იმაზე დაყრდნობით, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილი არ არის.

31. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სავსებით სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტები და მართებულად განმარტა, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 130-ე, 144-ე მუხლების საფუძველზე, აპელანტის მოთხოვნები, ხანდაზმული იყო.

32. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

33. კასატორის განმარტებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების უსწორობა განპირობებულია ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური და არასრულყოფილი შეფასებით. მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა იძულებითი მოცდენა. სასამართლლომ დადგენილად მიიჩნია შრომითი ურთიერთობის არსებობის ფაქტი და გარემოება ხელფასის ოდენობის შესახებ, თუმცა, არ შეაფასა, რომ კასატორს სამსახურებრივი ფუნქციების შესრულება ფერხდება მოწინააღმდეგე მხარის ბრალეული ქმედების გამო. კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოება შრომითი ურთიერთობის შეწყევტის თაობაზე, რადგან მსგავსი ფაქტობრივი გარემოება მტკიცებულებებით არ დასტურდება და აღნიშნულს არც მოპასუხე მიუთითებდა. კასატორის განმარტებით დაუსაბუთებელია სასამართლოს დასკვნები სარჩელის ხანდაზმულად და უსაფუძვლოდ მიჩნევასთან დაკავშირებით მოყვანილი გარემოებების შესახებაც.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

35. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

36. საკასაციო საჩივრით სადავოა სახელფასო დავალიანების არსებობა. ამასთან, კასატორი სადავოდ ხდის სარჩელის აღძვრის ხანდაზმულობის საკითხის არასწორ შეფასებასაც.

37. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს კასატორის მიერ წარმოდგენილი არცერთი პრეტენზიის საფუძველზე.

38. განსახილველ შემთხვევაში, იქიდან გამომდინარე, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს შრომითი სახელშეკრულებო მოთხოვნიდან და მითითებული ფაქტების მიხედვით კი, დადგენილია მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, საკასაციო პალატა იმსჯელებს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე. მითუმეტეს, აღსანიშნავია, რომ მოპასუხის მიერ ხანდაზმულობის ფაქტზე მითითება, ამ უკანასკნელის საპროცესო თავდაცვის იმდენად არსებითი სახეა, რომ მისი დამტკიცების შემთხვევაში სარჩელის წარმატება ფერხდება (სსკ-ის 144.1 მუხლი) იხ., ამ განჩინების პ- 5).

39. სშკ-ის 1.2 მუხლი განმარტავს, რომ: „შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით“. ამ შემთხვევაში, ვინაიდან სახელფასო ანაზღაურება წარმოადგენს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სასარგებლოდ ყოველთვიურად შესასრულებელ ვალდებულებას, მასზე სსკ-ის 129.2-ე მუხლით გათვალისწინებული რეგულაცია გავრცელდება, რომლის მიხედვითაც „ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია“.

40. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ. სუსგ-ები №ას-1937-2018, 15 მარტი, 2019 წელი, პ-16; №ას-1343-1263-2017, 20 დეკემბერი, 2017 წელი; №ას-934-899-2016, 14.02.17; №ას-68-68-2018, 03.04.2018წ. და ა.შ.).

41. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ, 2016 წლის 17 აგვისტოს მიმართა სასამართლოს და სასარჩელო წარმოება დამსაქმებლის წინააღმდეგ, 2012 წლის 1 იანვრიდან წარმოშობილი სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების მოთხოვნით დაიწყო. ამდენად, ცხადია, რომ მოსარჩელემ თავისი სამოქალაქო უფლება კანონით დაცულ ვადაში არ განახორციელა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, როგორც ეს სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა, იმ დაშვებითაც, რომ განხორციელებული ყოფილი მოსარჩელის მიერ აღძრული სარჩელის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები და მოთხოვნა წარმოშობილი ყოფილიყო, მისი სასამართლოს გზით განხორციელებადობა გამორიცხულია მოპასუხის მიერ ხანდაზმულობის შესახებ შესაგებლის წარდგენით (იხ., ამ განჩინების პ-5).

42. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 1996 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში საქმეზე „სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან, გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც, შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პარ.51). ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით ასევე მნიშვნელოვანია, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის N2/1/531 გადაწყვეტილება საქმეზე ,,ისრაელის მოქალაქეები - თ. ჯ., ნ.ჯ. და ი.ჯ. საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, სადაც საკონსტიტუციო სასამართლომ, ხანდაზმულობის ვადების მნიშვნელობაზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მსჯელობა გაიზიარა და განმარტა: სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები მიიჩნევა საქმის სწორად გადაწყვეტის ერთ-ერთ ეფექტურ გარანტიად. კერძოდ: გადაწყვეტილება ეფუძნება მხარეთა მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს. შესაბამისად, მტკიცებულებათა უტყუარობა, მათი ვარგისიანობის, ნამდვილობის უტყუარად დადგენის შესაძლებლობა უმნიშვნელოვანესია სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად. სამართალწარმოებაში შეცდომის თავიდან აცილება უპირველესი მიზანია. ამასთან, ხანგრძლივი დროის გასვლამ შეიძლება გამოიწვიოს მტკიცებულებების შეცვლა ან მათი მოპოვების უკიდურესად გართულება, ზოგჯერ კი – განადგურება, რაც, საბოლოო ჯამში, გაართულებს სადავოდ გამხდარი მტკიცებულებების საიმედოობის დადგენას. როდესაც ხანგრძლივი დროა გასული იმ მოვლენიდან, რომელმაც სადავო გარემოებები წარმოშვა, მაღალია ალბათობა, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე არსებობდა, შეიძლება დაკარგული ან სახეშეცვლილი იყოს, ასევე გაფერმკრთალდება მოწმეთა მეხსიერება, რომელთა ჩვენებებს სასამართლო დავის გადაწყვეტისას უნდა დაეყრდნოს, გაიზრდება სავარაუდო, არასანდო მტკიცებულებათა რიცხვი. შედეგად, მეტი ალბათობით შეიქმნება ნიადაგი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური შეფასებისათვის. ხანდაზმულობის ვადა წარმოადგენს მცდელობას, დაიცვას მხარეები ასეთი საფრთხეებისგან.

43. იმავდროულად, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სარჩელის უსაფუძვლობაზეც და აღნიშნავს, რომ როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი მოსარჩელე მოპასუხესთან იმყოფებოდა შრომით სამართლებრივ ურთიერთობაში და თანხა მიღებული ჰქონდა 2011 წლის ჩათვლით სრულად, ბოლო ანგარიშსწორება, როგორც 2011 წლის ხელფასი ჩარიცხული იყო 2012 წლის 17 აპრილს (იხ. ამონაწერი საბანკო ანგარიშიდან ს.ფ.15). მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს დამსაქმებლისაგან თანხა არ მიუღია 2012 წლის 1 იანვრიდან. საქმის მასალებით ასევე დადასტურდა, რომ 2012 წლის იანვრიდან 2013 წლის ზაფხულამდე და შემდეგ პერიოდში მოპასუხე კომპანიის სასარგებლოდ მოსარჩელე ასრულებდა რაიმე სამუშაოს (იხ., ამ განჩინების 23-25). მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის სახელფასო დავალიანების არსებობას, თუმცა, მას დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ, დასაშვები საკასაციო პრეტენზია პროცედურული კუთხით (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) არ წარმოუდგენია.

44. საკასაციო პალატას მაიჩნია, რომ კასატორმა ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერც სახელფასო დავალიანების დაყოვნებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში, ვინაიდან მოსარჩელემ ის ფაქტობრივი გარემოებები ვერ დაამტკიცა, რასაც სახელფასო დავალიანებისა და შრომის ანაზღაურების თანხის მიუღებლობის თაობაზე სარჩელით წარდგენილი ძირითადი მოთხოვნა ემყარებოდა, შესაბამისად, დაყოვნებისათვის დღიურად 0,07%-ის ანაზღაურების ფაქტობრივი საფუძვლებიც არ არსებობს (შდრ: სუსგ Nას-1867-2018, 15 მარტი, 2019 წელი).

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

46. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

47. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან სახელფასო დავალიანების, პირგასამტეხლოსა და ხანდაზმულობის საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში და რომელსაც არ ეწინააღმდეგება განჩინება.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ს-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ.ალავიძე