№ას-434-413-2015 24 დეკემბერი, 2015 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ბ.ც–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ს.კ.ჯ.ჰ.“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შ.ბ–ძის (შემდეგში - დამზღვევი) საკუთრებაში რიცხულ ავტომანქანა „ინფინიტს“(სახელმწიფო ნომრით ...), რომელიც დაზღვეული იყო სს „ს.კ.ჯ.ჰ–ში“ (შემდეგში: სადაზღვევო კომპანია, მოსარჩელე), 2013 წლის 10 სექტემბერს შეეჯახა ავტომანქანა „ფორდ ესკორტი“ (სახელმწიფო ნომრით ...), რომელსაც მართავდა ი.ა–ძე (შემდეგში - პირველი მოპასუხე). ავტოსაგზაო შემთხვევა ამ უკანასკნელის ბრალეულმა მოქმედებამ გამოიწვია.

2. სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც შემთხვევის დღეს პირველი მოპასუხე მართავდა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში ბ.ც–ძის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, კასატორი) სახელზე იყო რეგისტრირებული.

3. ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანდა დაზღვეული ავტომანქანა. სადაზღვევო კომპანიამ დამზღვევს აუნაზღაურა ზიანი - 3316. 24 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ვალუტით - 5511.59 ლარით.

4. სადაზღვევო კომპანიამ სარჩელი აღძრა მოპასუხეთა წინააღმდეგ 5511.59 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

5. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ, ვინაიდან მან დამზღვევის ნაცვლად აუნაზღაურა დაზარალებულს ზიანი, სსკ-ის 832-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ის უფლებამოსილი იყო, მოპასუხეებისათვის მის მიერ გადახდილი თანხის დაკისრება მოეთხოვა. ამასთან, მეორე მოპასუხე ვალდებული იყო, პირველ მოპასუხესთან ერთად, სოლიდარულად აენაზღაურებინა მზღვეველის მიერ გადახდილი თანხა, რამდენადაც ავტოსაგზაო შემთხვევის დროიდან სარჩელის აღძვრამდე ავტომანქანა მასზე იყო რეგისტრირებული.

6. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა მოთხოვნის წარმოშობის დამაბრკოლებელი შესაგებელი და მიუთითა, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა დამზღვევის ბრალეულმა ქმედებამ გამოიწვია, რასაც ადასტურებს სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საექსპერტო დასკვნაც. ამასთან, მიუთითა, რომ მან ავტომანქანა მეორე მოპასუხისაგან შეიძინა.

7. მეორე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა მოთხოვნის წარმოშობის დამაბრკოლებელი შესაგებელი და მიუთითა, რომ აღნიშნულ დავაში იგი არასათანადო მოპასუხეა, რამდენადაც სადავო ავტომანქანა 2008 წელს მიჰყიდა პირველ მოპასუხეს. ხელშეკრულება გაფორმდა განვადებით ნასყიდობის ფორმით, რის გამოც აქამდე ამ უკანასკნელს ავტომანქანა საკუთრებაში არ გადაუფორმებია.

8. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ 5511.59 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

9. სასამართლომ შეაფასა რა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მიიჩნია, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 316-ე, 317-ე, 832-ე, 992-ე, 999-ე მუხლებიდან გამომდინარე, არსებობდა სადაზღვევო კომპანიის სარჩელის დაკმაყოფილების როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი საფუძველი.

9.1. სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი მოპასუხის მტკიცება, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეული იყო არა მისი, არამედ დამზღვევის ბრალით. საქმეში წარდგენილი ავტოსაგზაო შემთხვევის სქემისა და სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე, რომელიც პირველ მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია და კანონიერ ძალაშია შესული, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოიწვია ამ უკანასკნელის მიერ საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევამ.

9.2. სასამართლომ არ გაიზიარა მეორე მოპასუხის მტკიცება, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება მას არ ეკუთვნოდა, რადგან ის 2008 წელს პირველ მოპასუხეს მიჰყიდა. სასამართლოს დასკვნით, მეორე მოპასუხემ ამ გარემოების დამადასტურებული სათანადო მტკიცებულება ვერ წარადგინა.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

10.1. სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა პირველი მოპასუხის მიერ საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევამ გამოიწვია და არ შეაფასა ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც დგინდება, რომ შემთხვევა გამოიწვია დამზღვევის მიერ საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევამ. სასამართლომ არც ის გარემოება შეაფასა, რომ სადაზღვევო კომპანია ნებისმიერ შემთხვევაში, დამზღვევის ბრალის მიუხედავად, აუნაზღაურებდა ამ უკანასკნელს ზიანს.

10.2. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც მართავდა პირველი მოპასუხე, მეორე მოპასუხის საკუთრება იყო. ავტოსატრანსპორტო საშუალებას 2007-2008 წლიდან მეორე მოპასუხე აღარც შეხებია, რადგან ის, ზეპირი ხელშეკრულების შესაბამისად, 2008 წელს მიჰყიდა პირველ მოპასუხეს, რომლის გადაფორმება ვერ მოხერხდა ამ უკანასკნელის ბრალეულობით.

10.3. შეთანხმების გაფორმების დროს, „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონში არ იყო ცვლილებები შესული, რის გამოც ავტომანქანაზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის ვრცელდებოდა მოძრავი ნივთის შეძენისათვის დადგენილი წესები, ზეპირი შეთანხმება ავტომანქანის ნასყიდობის თაობაზე და მფლობელობაში გადაცემა საკმარისი იყო მასზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის. ამიტომ, პირველი მოპასუხის სამართალდარღვევისათვის მეორე მოპასუხემ პასუხი არ უნდა აგოს.

11. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.1. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაასკვნა დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით.

11.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მეორე მოპასუხის მტკიცება, რომ ავტომანქანა მას აღარ ეკუთვნოდა და მიუთითა შინაგან საქმეთა სამინისტროს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის საინფორმაციო ცენტრის მონაცემებზე, რომელიც ავტომანქანის მეორე მოპასუხისადმი კუთვნილებას ადასტურებდა. ამის საწინააღმდეგო აპელანტმა ვერ დაადასტურა. რაც შეეხებოდა იმას, თუ რამდენად კანონიერი იყო ნასყიდობის ხელშეკრულების ზეპირად დადება 2008 წელს, ამაზე პალატამ არ იმსჯელა, რადგან მიიჩნია, რომ დავის საგანს სცდებოდა.

11.3. პალატამ მიიჩნია, რომ, სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, მეორე მოპასუხე, როგორც ავტოსატრანსპორტი საშუალების მესაკუთრე, ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირი იყო (ბრალის გარეშე ზიანი).

11.4. ამასთან, უდავოდ დასტურდებოდა პირველი მოპასუხის მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალებას ფლობა შემთხვევის დღეს, მაგრამ არ დასტურდებდა, რომ ავტომანქანის მესაკუთრე თავადვე იყო. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მეორე მოპასუხისათვის, პირველ მოპასუხესთან ერთად, სოლიდარულად ზიანის ანაზღაურების დაკისრება გამომდინარეობდა როგორც საქმის მასალებიდან, ისე კანონიდან.

11.5. პირველი მოპასუხის მიერ წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნასთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ ის საქმეში არსებულ სამართალდარღვევის ოქმს ვერ გააბათილებდა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ.

12.1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება, რომ მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებას 2006 წლის ბოლოდან დღემდე პირველი მოპასუხე ფლობს. მხარეთა ზეპირი შეთანხმების შესაბამისად, ვალი დაიფარა 2008 წლის ბოლოს. კასატორს სატრანსპორტო საშუალებასთან კავშირი არ აქვს გასხვისების დღიდან, მით უმეტეს, ამ ფაქტს ადასტურებს პირველი მოპასუხეც.

12.2. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 999.4 მუხლი, რამდენადაც ნივთის მფლობელობა გადასულია პირველ მოპასუხეზე, როგორც ნამდვილ მესაკუთრეზე, რასაც თავად ავტომანქანის შემძენიც ადასტურებს.

13. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 ნოემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

14. საკასაციო სასამართლომ საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად გამოიტანა დასკვნა, რომ საჩივარი დასაბუთებულია, შესაბამისად, გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა კასატორისათვის სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე, როგორც დაუსაბუთებელი, უარყოფილ უნდა იქნეს.

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა სააპელაციო და რაიონული სასამართლოების მიერ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენებისა და განმარტების კუთხით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) წარმოადგინა.

16. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოთხოვნის - მეორე მოპასუხისათვის 5511.59 ლარის სოლიდარულად დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის სსკ-ის 832.1 (თუ დამზღვევს შეუძლია ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს,მაშინ ეს მოთხოვნა გადადის მზღვეველზე, თუკი ის უნაზღაურებს დამზღვევს ზიანს. თუ დამზღვევი უარს იტყვის მესამე პირის მიმართ თავის მოთხოვნაზე ან მისი მოთხოვნის უზრუნველყოფის უფლებაზე, მაშინ მზღვეველი თავისუფლდება ზიანის იმ ოდენობით ანაზღაურების მოვალეობისაგან, რამდენიც მას შეეძლო, მიეღო თავისი ხარჯების ასანაზღაურებლად უფლების განხორციელებასთან ან მოთხოვნის წაყენებასთან დაკავშირებით), 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლები (შდრ. სუსგ Nას-383-383-2018, 15.05.2018წ).

17. კანონით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი).

18. სანამ შემოწმდება, მოქმედებდა თუ არა კასატორი მართლსაწინააღმდეგოდ და ბრალეულად, უნდა დადგინდეს საერთოდ სახეზეა თუ არა რაიმე მოქმედება, რაც გულიხმობს რაიმე ცნობიერ ან სურვილით მოტივირებულ ქმედებას (რეფლექსები და არაცნობიერი ქმედებები მოქმედების ცნების ქვეშ არ მოიაზრება). მოთხოვნის საფუძველი გამოირიცხება თუ ნორმის პირველივე წინაპირობა არარსებობს.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევისას სატრანსპორტო საშუალებას არ მართავდა მეორე მოპასუხე. იგი საერთოდ არ იმყოფებოდა შემთხვევის ადგილზე, შესაბამისად, საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევასთან მიმართებით მეორე მოპასუხის ქმედება არ არსებობს. აქედან გამომდინარე, ამ სამართლებრივი საფუძვლით კასატორის პასუხისმგებლობა მოსარჩელის მიმართ გამოირიცხება.

19. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელეს სსკ-ის 999-ე მუხლითაც. პალატა განმარტავს, რომ ამ ნორმის გამოყენება მიზანშეწონილია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ზიანდება ის სამართლებრივი სიკეთე, რომლის დაზიანების თავიდან აცილებაც კანონმდებელს სურდა. ამდენად, მნიშვნელოვანია, რომ საშიშროების ტიპიურმა საფრთხემ, ამ შემთხვევაში ავტომანქანიდან გამომდინარე საფრთხემ, ნორმით დაცული სამართლებრივი სიკეთე დააზიანოს. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, ავტოსაგზაო შემთხვევა იყო ტიპიური შედეგი ავტომანქანიდან გამომდინარე საფრთხის რეალიზებისა, მაგრამ სათუოა, განხორცილედა თუ არა ეს საფრთხე დაზარალებულთან მიმართებაში. ასეც რომ იყოს და დაზარალებულის ავტომანქანა მივიჩნიოთ სსკ-ის 999-ე მუხლით დაცულ სიკეთედ, მოთხოვნა კასატორის მიმართ დაკმაყოფილებადი იქნებოდა, თუ მოსარჩელე დაამტკიცებდა: ა) ავტოსაგზაო შემთხვევისას მოპასუხე იყო სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელი; ბ)დაზღვეული ნივთი დაზიანდა; გ) მზღვეველმა დაზღვეულს ზიანი აუნაზღაურა.

20. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი პრეტენზია ისაა, რომ სადაზღვევო შემთხვევის დროს ის არ წარმოადგენდა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, შესაბამისად, მას პასუხისმგებლობა ვერ დაეკისრებოდა, ვინაიდან არ იყო შესრულებული სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული შედეგის განმაპირობებელი ერთ-ერთი ფაქტობრივი წანამძღვარი, რასაც საკასაციო პალატაც იზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

20.1. წინამდებარე გადაწყვეტილებით დადგენილი უდავო ფაქტებითა (იხ. 1-4 პუნქტები) და ორივე მოპასუხის შესაგებლით (იხ. 6-7 პუნქტები), დასტურდება, რომ კასატორს ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს ავტომანქანაზე რაიმე უფლება აღარ გააჩნდა, ის არც მესაკუთრე და არც იურიდიული მფლობელი არ იყო, რადგანაც მან 2008 წელს, ნასყიდობის საფუძველზე, საკუთრება გადასცა პირველ მოპასუხეს სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 186-ე მუხლით დადგენილი წესით.

20.2. სააპელაციო პალატის მიერ მეორე მოპასუხის პრეტენზიის უარყოფა, მხოლოდ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში ავტომანქანის კასატორის სახელზე რეგისტრაციის საფუძვლით, არასწორია. გასაზიარებელია აპელანტის პრეტენზია, რომ „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მოქმედება, რომელიც ადგენს სატრანსპორტო საშუალებათა სავალდებულო რეგისტრაციას, ვერ გავრცელდება მის მიღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე.

20.3. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონის მიზანს წარმოადგენს საავტომობილო ტრანსპორტის სამართლებრივი, ეკონომიკური და ორგანიზაციული საქმიანობის საფუძვლების საჯარო სამართლებრივი და არა კერძოსამართლებრივი მოწესრიგება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე მიუთითებს, რომლის მიხედვით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც ადგენს მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის წესს, სატრანსპორტო საშუალებებზე საკუთრების შეძენისათვის სავალდებულოდ არ მიიჩნევს ამ მოძრავი ნივთების შემძენთა რეგისტრაციას სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში. „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-ე-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას. რაც შეეხება „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლს, რომელიც ადგენს სატრანსპორტო საშუალებათა სავალდებულო რეგისტრაციას, აღნიშნული მოთხოვნა, არ წარმოადგენს და არ უკავშირდება ნივთზე საკუთრების წარმოშობის საფუძველს“ (იხ. სუსგ Nას-914-954-11, 27.10.2011 წელი; №ას-658-625-2014, 5.12.2014 წელი, №ას-1184-1129-2013, 26.11.2015 წელი).

21. ამდენად, ის, რომ პირველ მოპასუხეს არ გაუვლია რეგისტრაცია „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, არ ნიშნავს, რომ მას სადავო ავტომანქანაზე საკუთრება არ შეუძენია. როგორც აღინიშნა, ავტოსატრანსპორტო საშუალებების რეგისტრაცია საჯაროსამართლებრივი მოწესრიგების ფარგლებში განსახორციელებელი ვალდებულებაა და დამატებით წინაპირობას ავტომობილზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის არ წარმოადგენს. რეგისტრაციის აუცილებლობა მხოლოდ საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფას ემსახურება, რაც თავისი არსით ადმინისტრაციული სამართლის სფეროს განეკუთვნება.

22. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად სწორად არ შეაფასა, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა.

23. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაიღეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. მითითებული ნორმის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, როდესაც საკასაციო სასამართლო გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი ვალდებულია, შეცვალოს სასამართლო ხარჯების განაწილებაც. ამ დროს მხედველობაში მიიღება არა მარტო საკასაციო საჩივრისათვის გადახდილი ბაჟი, არამედ, ის ხარჯებიც, რომლებიც გაიღეს მხარეებმა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმეთა განხილვისას.

24. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხემ სააპელაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადაიხადა 220.44 ლარი, ხოლო საკასაციო საჩივარზე - 300 ლარი, შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს, მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 520.44 ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, მე-8, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ბ.ც–ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 თებერვლის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ბ.ც–ძის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 აგვისტოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.1 და 1.2 პუნქტები, მოსარჩელის სასარგებლოდ, მოპასუხე ბ.ც–ძისათვის 5511 ლარის, სახელმწიფო ბაჟის – 166 ლარისა და სარჩელის უზრუნველყოფისათვის გაღებული სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის დაკისრების თაობაზე.

3. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებულ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. სს „ს.კ.ჯ.ჰ–ის“ სარჩელი მოპასუხე ბ.ც–თვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 5511 ლარის, სახელმწიფო ბაჟის – 166 ლარისა და სარჩელის უზრუნველყოფისათვის გაღებული სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

5. სს „ს.კ.ჯ.ჰ–ს“, ბ.ც–ძის სასარგებლოდ, დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გაღებული სახელმწიფო ბაჟის – 520.44 ლარის გადახდა;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი