საქმე №ას-1142-2018 14 დეკემბერი, 2018 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ო.ბ–ძე (ნ.ბ–ძის უფლებამონაცვლე), ვ.გ–ი, გ.ო–ი, ა.ო–ი, ბ.მ–ძე, ი.გ–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს "პ–ზე", ნ.კ–ა, ლ.ღ–ა (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სააქციო საზოგადოების აქციონერთა საერთო კრების ოქმების ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სს ,,პ–ზე” (შემდეგში: მოპასუხე, კომპანია ან საწარმო) რეგისტრირებულია 1996 წლის 18 იანვარს, საიდენტიფიკაციო კოდი ….. (ტ.1,ს.ფ. 23-24).

2. საწარმოს აქციონერთა კრებას 2007 წლის 30 ნოემბერს ესწრებოდა ნოტარიუსი გ.გ–ი (შემდეგში: ნოტარიუსი), რომელმაც სანოტარო მოქმედებათა რეგისტრაციის ჟურნალში (რეესტრში) ოქმი გაატარა 2007 წლის 8 დეკემბერს. კრებას ესწრებოდა საწარმოს ხმის უფლების მქონე, საწესდებო კაპიტალის 77,2% მქონე აქციონერები: ლ.ღ–ა -50% და ნ.კ–ა 27,2% (შემდეგში: მოპასუხეები, აქციონერები) და მისი წარმომადგენელი მინდობილობის საფუძველზე - მ.კ–ძე. ოქმის მიხედვით, კრების მოწვევის სააღრიცხვო თარიღი გამოცხადებული იყო გაზეთ ,,საქართველოს რესპუბლიკაში”, 2007 წლის 20 ოქტომბერსა და 21 ნოემბერს (ტ.1,ს.ფ. 23-24).

2.1. კრებამ დაამტკიცა წესდების ახალი რედაქცია, საწესდებო კაპიტალის გაზრდა ფულადი შენატანით, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრის არჩევა, ასევე - სხვადასხვა მიმდინარე საკითხები. ოქმის მიხედვით საწესდებო კაპიტალის შევსების ვადად განისაზღვრა ერთი წელი. აქციონერებს მიეცათ აქციების უპირატესი შესყიდვის უფლება, მათ საკუთრებაში არსებულ აქციათა ნომინალური ღირებულების შესაბამისად. კრების ოქმს ერთვის აქციონერთა სია (ტ.1,ს.ფ. 21-22).

2.2. აღნიშნულ კრებაზე დადგენილი აქციების უპირატესი შესყიდვის უფლება ერთი წლის შემდეგ გაგრძელდა 2009 წლის 1 ივნისამდე. დადგენილია, რომ მხოლოდ ორმა აქციონერმა ისარგებლა ამ უფლებით, ხოლო ლ.ღ–ამ საწესდებო კაპიტალში შეიტანა უძრავი ქონება, მდებარე პ–ზის შენობის V-VI სართულებზე.

3. ნოტარიუსის თანდასწრებით, 2009 წლის 4 დეკემბერს ჩატარდა აქციონერთა საერთო კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ მოპასუხე აქციონერები, სულ 78,2%-ის მფლობელები (ტ.1,ს.ფ. 217-221).

3.1. აღნიშნულმა კრებამ გადაწყვიტა, რომ აქციონერები უფლებამოსილი იყვნენ, ჩაეტარებინათ კრება. 2009 წლის 13 ნოემბერს №81 ,,საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში’’ გამოქვეყნდა კრების ჩატარების თარიღი და დაზღვეული წერილები გაეგზავნათ რ.გ–სა და ნ.რ–ს.

4. ნოტარიუსმა, 2011 წლის 22 თებერვალს, შეადგინა საწარმოს აქციონერთა საერთო კრების ოქმი, რომელსაც ესწრებოდა რვა აქციონერი, სულ 98,91%-ის ხმის უფლების მქონე, მათ შორის - ნ.ბ–ძე (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი), ჟ.შ–ი (შემდეგში: მოსარჩელე). კრების სააღრიცხვო თარიღი ოქმის მიხედვით გამოქვეყნდა საკანონმდებლო მაცნეში, დაზღვეული წერილები გაეგზავნათ რ.გ–სა და ნ.რ–ს, რომლებიც ესწრებოდნენ კრებას.

5. სარჩელის საფუძვლები

5.1. ო.ბ–ძემ (ნ.ბ–ძის უფლებამონაცვლე), ვ.გ–მა, გ.ო–მა, ა.ო–მა, ნ.კ–მა, თ.გ–მა, გ.ბ–მა, ნ.ც–მა, ნ.ც–მა, ბ.მ–ძემ, გ.გ–ძემ, ი.გ–მა, ლ.მ–მა და ჟ.შ–მა (შემდეგში: მოსარჩელეები, აპელანტები, აქციონერები ან კასატორები) სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების წინააღმდეგ, მოითხოვეს:

5.1.1. საწარმოს აქციონერთა საერთო კრების 2007 წლის 30 ნოემბრის ოქმის ბათილად ცნობა;

5.1.2. საწარმოს აქციონერთა საერთო კრების 2009 წლის 4 დეკემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობა;

5.1.3. საწარმოს აქციონერთა საერთო კრების 2011 წლის 22 თებერვლის კრების ოქმის ბათილად ცნობა;

5.1.4. მოპასუხეებისათვის კრების ოქმების მიღებამდე არსებული მოსარჩელე აქციონერთა უფლებრივი მდგომარეობის აღდგენის დავალება (მათ შორის საზოგადოების აქციათა საერთო ოდენობაში იმდროინდელი აქციათა განაწილების მიხედვით);

6. მოპასუხის პოზიცია

6.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და სასარჩელო მოთხოვნების უსაფუძვლობასა და ხანდაზმულობაზე მიუთითა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.1.1-5.1.4 ქვეპუნქტები).

7.2. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 128-ე, 130-ე, 144-ე მუხლებით, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3, მე-15, 51-ე მუხლებით და საწარმოს წესდებით.

7.3. სასამართლოს შეფასებით მოსარჩელეებს არ წარუდგენიათ დასაბუთებული განმარტებები სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით, ამასთანავე, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, რის გამოც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

8.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 მარტის განჩინებით მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

8.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, შემდეგში: სსსკ 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

8.3. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე აქციონერების სასარჩელო მოთხოვნები ხანდაზმული იყო. საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ საწარმოს მოსარჩელე აქციონერებმა საზოგადოების აქციონერთა 2007 წლის 30 ნოემბრის, 2009 წლის 4 დეკემბრისა და 2011 წლის 22 თებერვლის საერთო კრებების ოქმების ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი 2014 წლის 12 სექტემბერს აღძრეს.

8.4. სსკ-ის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ხანდაზმულობის ვადაში მოიაზრება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა იმაში მდგომარეობს, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი განუხორციელებელია, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე.

8.5. სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა.

8.6. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხანდაზმულობის ცნების ქვეშ იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომელიც თვლის, რომ მისი უფლებები დარღვეულია, შეუძლია მოითხოვოს უფლების სასამართლო წესით დაცვა. ამ ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მატერიალურ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. მნიშვნელოვანია იმ მომენტის ზუსტად განსაზღვრა, რომელიც უკავშირდება ხანდაზმულობის ვადის დადგენას.

8.7. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა „სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შემოღებით კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნა იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს, კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი, პრაქტიკულად, ერთმანეთის თანმხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, მხოლოდ სუბიექტურ ფაქტორზე - უნდა შეეტყო, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა (სუსგ №ას-547-515-2012, 11 ივნისი, 2012 წელი)“.

8.8. სააპელაციო სასამართლომ, სასარჩელო მოთხოვნების გათვალისწინებით „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველ ნაწილზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც პრეტენზიების ხანდაზმულობის ვადა არის ხუთი წელი მათი წარმოშობიდან, საზოგადოების ლიკვიდაციიდან ან პარტნიორის გასვლიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღრავს. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია (აღნიშული ნორმა 14.03.2008 წლის ცვლილებებამდე მოქმედი რედაქციით შემდეგი სახით იყო ჩამოყალიბებული: ,,დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, საერთო კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება კრების ოქმის შედგენიდან ორი თვის გასვლის შემდეგ“).

8.9. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დასახელებული ნორმის მიხედვით ერთი სასარჩელო მოთხოვნისათვის გასულია 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, ხოლო დანარჩენი ორი მოთხოვნისათვის კანონით დადგენილი სპეციალური ხანდაზმულობის ვადა.

8.10. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 54-ე მუხლის 1¹ და მეორე პუნქტების მიხედვით, საერთო კრების მოწვევა არ არის აუცილებელი, თუ ხმების 75%-ზე მეტის მფლობელი აქციონერი მიიღებს გადაწყვეტილებას განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით, ეს გადაწყვეტილება კრების ოქმის ტოლფასია და ითვლება კრების გადაწყვეტილებად, ამ შემთხვევაში დანარჩენ აქციონერებს ეგზავნებათ შეტყობინება მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ. თუ ამ პუნქტში აღნიშნულ აქციათა რაოდენობას ფლობს ერთ აქციონერზე მეტი, აქციონერთა საერთო კრების ჩატარება სავალდებულოა, ხოლო სააქციო საზოგადოების ხმის უფლების მქონე აქციათა არანაკლებ 1%-ის მფლობელებს საერთო კრებაზე მოსაწვევი დაზღვეული წერილით ეგზავნებათ. ანგარიშვალდებული საწარმოს შემთხვევაში საქართველოს ეროვნული ბანკი განსაზღვრავს, თუ 1%-ზე ნაკლები როგორი წილის მფლობელს უნდა გაეგზავნოს მოსაწვევი ფოსტით.

8.11. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა აქციონერთა საერთო კრების მოწვევის თაობაზე განცხადებების საჯაროდ განთავსებაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტი და 3.1 ქვეპუნქტი) და განმარტა, რომ კომპანიამ პარტნიორთა მოწვევის წესი სათანადო წესით დაიცვა, შესაბამისად, აპელანტებისათვის ცნობილი იყო სხდომის ჩატარებისა და ადგილის თაობაზე, ამასთან ერთ-ერთი მოსარჩელე თავადაც ესწრებოდა 2011 წლის 22 თებერვლის კრებას და მისივე განცხადება იქნა განხილული 2007 წლის 30 ნოემბრის აქციონერთა საერთო კრებაზე სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობიდან გასვლის თაობაზე.

8.12. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა ერთ-ერთი მოსარჩელის - ბ.მ–ძის მიერ მის საკუთრებაში არსებული აქციების მართვისა და განკარგვის უფლებით ჟ.მ–სათვის გადაცემაზე. ამ უკანასკნელმა, 2009 წლის 24 თებერვალს, მისივე მოთხოვნით ჩაიბარა სადავოდ ქცეული 2007 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმი (ტ.1,ს.ფ. 45).

8.13. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით მოსარჩელეები აღიარებითი სარჩელის აღძვრით ითხოვდნენ სასამართლოს მეშვეობით დადასტურებულიყო მოპასუხეთა მიერ განხორციელებული ქმედებები, მათი მონაწილეობითა და მოსარჩელეების იგნორირებით შედგენილი საზოგადოების კრებების უკანონობა და ბათილობა, რაც შემდეგში აპელანტებს მისცემდა შესაძლებლობას, ედავათ დარღვეული უფლებების აღდგენაზე და ზიანის ანაზღაურებაზე.

8.14. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტების იურიდიული ინტერესის თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილების მიმართ საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა „პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების ბათილად აღიარების მოთხოვნის განხილვისას, გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა საკითხი იმის თაობაზე, თუ რამდენად ნამდვილი ინტერესი გააჩნია ამ მოთხოვნის მიმართ მოსარჩელეს და თუნდაც მის მიერ მითითებული გარემოებების გაზიარების შემთხვევაში, სარჩელის დაკმაყოფილებით მიიღწევა თუ არა იურიდიული ინტერესი _ დარღვეული უფლების ეფექტური დაცვა, ანუ აღიარებითი სარჩელის წარმატებულობა, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლისა, გამართლებულია იურიდიული ინტერესის ნამდვილობით“ (სუსგ ას-839-805-2016, 06.03.2017 წ.)“.

9. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1. აპელანტებმა, საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 მარტის განჩინება, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

9.2. კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ ვერ დაასაბუთა და გააქარწყლა მათ მიერ წარდგენილი არგუმენტები და ახსნა-განმარტებები. მათივე მტკიცებით საზოგადოების აქციონერთა სადავო საერთო კრებები და გადაწყვეტილებები კანონის დარღვევით იყო მიღებული, სადაც სათანადო წესით არ იყვნენ მოსარჩელეები მიწვეულნი.

9.3. კასატორების განმარტებით, ისინი მუდმივად მიმართავდნენ საზოგადოებას სადავო საკითხებზე ინფორმაციისა და მასალების გადაცემის მოთხოვნით, თუმცა, აღნიშნული მოთხოვნები სრულად იყო უგულებელყოფილი. მოპასუხეები დომინანტ აქციონერებს წარმოადგენდნენ, რასაც ბოროტად იყენებდნენ და იმ დროისათვის მოქმედი საწარმოს წესდების დარღვევით იღებდნენ გადაწყვეტილებებს. მოსარჩელეების სათანადო წესით კრებაში მონაწილეობის შემთხვევაში, ეს უკანასკნელნი არ დაუშვებდნენ საზოგადოების საწინააღმდეგო მოქმედებების ჩადენას.

9.4. კასატორები კრების მოწვევის შესახებ, აქციონერთა შეტყობინების საწარმოს წესდებით დადგენილი ნორმების დარღვევაზე უთითებენ და განმარტავენ, რომ იმ დროს მოქმედი წესდების მიხედვით შეტყობინება, კრების ჩატარებამდე, სულ ცოტა 20 დღით ადრე უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა წინამდებარე შემთხვევაში, 2007 წლის 30 ნოემბრის კრების თაობაზე, იმავე წლის 21 ნოემბერს, 9 დღით ადრე გაკეთდა განცხადება გაზეთის მეშვეობით.

10. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

10.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე აქციონერების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

13. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

15. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ შედეგის გათვალისწინებით რისი მიღწევაც მოსარჩელეებს სურთ, მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლებს აწესრიგებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი. სარჩელზე კვალიფიციური შედავების პირობებში, მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა, მოთხოვნების უშუალო სამართლებრივ საფუძვლებთან ერთად იმსჯელეს ხანდაზმულობის საკითხზე და უარი ეთქვათ მოსარჩელეებს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე ხანდაზმულობის მოტივით.

17. ხანდაზმულობის შესამოწმებლად სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლით, რომლის თანახმად „1. ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. 2. დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია“.

18. წინამდებარე შემთხვევაში, დასახელებულ ნორმასთან ერთად, საზოგადოების წესდებით იყო დადგენილი კრების ოქმის გასაჩივრების სპეციალური ვადა. რომელიც შეადგენდა კრების ოქმის შედგენიდან ერთ თვეს. შესაბამისად, მოსარჩელეების მიერ სადავოდ გამხდარი კრების ოქმები, რომლებიც შედგენილია, 2007 წლის 30 ნოემბერს, 2009 წლის 4 დეკემბერსა და 2011 წლის 22 თებერვალს უნდა გასაჩივრებულიყო შესაბამისი წესით გაცილებით ადრე და არა 2014 წლის 12 სექტემბერს, კანონითა და საზოგადოების წესდებით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ.

19. მიუხედავად იმისა, რომ ხანდაზმულობის თაობაზე არსებული შესაგებლის პირობებში, მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის შემთხვევაში, ამ უკანასკნელის შესრულება მხოლოდ მოპასუხის ნებაზეა დამოკიდებული, საკასაციო სასამართლო დამატებით მაინც გაამახვილებს ყურადღებას კასატორების პრეტენზიაზე, რომლებიც უთითებენ, რომ სათანადო წესით არ იყვნენ მიწვეული აქციონერთა საერთო კრებაზე, რის გამოც დასახელებულ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები არალეგიტიმურია და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი შესაბამისი ოქმები, მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 8.10-8.14 ქვეპუნქტები) და სრულად იზიარებს აღნიშნულ მსჯელობას.

20. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს აგრეთვე, მოსარჩელეთა განმარტებაზე, რომლის მიხედვითაც სარჩელის აღძვრის მიზანს სასამართლოს მეშვეობით მოპასუხეთა მხრიდან განხორციელებული ქმედებების უკანონობის დადგენა წარმოადგენდა, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეებს შემდგომში შესაძლებლობა ექნებოდათ, ედავად დასახელებული შედეგის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება Nას-121-117-2016, 17.03.2016წ.).

22. „სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელი შემდეგი კრიტერიუმები: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა (იხ. სუსგ # ას-838-802-2014, 19.03.2015წ.)“ - იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება Nას-664-635-2016, 02.03.2017წ.).

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

25. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი და ამავე საგადახდო დავალებით, ზედმეტად გადახდილი 1000 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ო.ბ–ძის (ნ.ბ–ძის უფლებამონაცვლე), ვ.გ–ის, გ.ო–ის, ა.ო–ის, ბ.მ–ძის და ი.გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ო.ბ–ძეს (პ/ნ ......) (ნ.ბ–ძის უფლებამონაცვლე), ვ.გ–ს (პ/ნ ....), გ.ო–ს (......), ა.ო–ს (პ/ნ ......), ბ.მ–ძეს (პ/ნ .....) და ი.გ–ს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე, ლ.ვ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის (საგადასახადო დავალება N15, გადახდის თარიღი 2018 წლის 30 აგვისტო), 70% – 4200ლარი და ამავე საგადახდო დავალებით, ზედმეტად გადახდილი 1000 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე