საქმე №ას-1193-2018 24 დეკემბერი, 2018 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სს „ვ.ბ.ჯ–ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ააიპ სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტო (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სსიპ „სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტოსა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, სააგენტო ან პირველი აპელანტი) და სს „ვ.ბ.ჯ–ას“ (შემდეგში: მოპასუხე, მეორე აპელანტი, ბანკი ან კასატორი) შორის, 2013 წლის 20 მარტს, დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, ბანკი გასცემდა ფერმერზე შეღავათიან აგროკრედიტს (შემდეგში: აგროკრედიტი). აგროკრედიტი გულისხმობდა ბანკის მიერ ამ ხელშეკრულებით დადგენილი წესით ფერმერზე გაცემულ შეღავათიან კრედიტს, რომელიც უნდა გაცემულიყო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საბრუნავი საშუალებების დაფინანსებისათვის (მემცენარეობა, მეცხოველეობა) და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ძირითადი საშუალებების დაფინანსებისათვის (სანაშენე და პროდუქტიული პირუტყვის, ფრინველის და თევზის შეძენა; სათბურის აშენება, სარწყავი სისტემების მოწყობა; იხ. ტ.1,ს.ფ. 16-33).

2. ხელშეკრულების 3.1.1 პუნქტის მიხედვით, სააგენტო უფლებამოსილია ნებისმიერ დროს, ბანკთან ან ფერმერთან წინასწარი შეთანხმების გარეშე, განახორციელოს ფერმერის მიერ მიღებული სესხის მიზნობრიობის მონიტორინგი. ამასთან, თუკი მონიტორინგისას დადგინდება, რომ ბანკის მიერ ხელშეკრულების მოთხოვნათა დარღვევით მოხდა შეღავათიანი აგროკრედიტის გაცემა, სააგენტო უფლებამოსილია შეწყვიტოს მსესხებლის მიზნობრივი დაფინანსება, ხოლო ბანკს სააგენტოს სასარგებლოდ ეკისრება ჯარიმა, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს სააგენტოს მიერ მსესხებლისთვის გაცემული დაფინანსების თანხის ორმაგ ოდენობას (11.4 პუნქტი).

3. ბანკმა, 2014 წლის 12 დეკემბერს, მ.ა–ზე (შემდეგში: მსესხებელი) გასცა შეღავათიანი აგროკრედიტი, რომლის მიზნობრიობას წარმოადგენდა სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის მისაღებად საჭირო ძირითადი ან საბრუნავი საშუალებების დაფინანსება მემცენარეობისთვის და მეცხოველეობისთვის, კერძოდ: მიმდინარე სესხის დაფარვა სს „ს.ბ–ში“ - 71000 ლარი და 170 დედა ცხვრის შესყიდვა 29 000 ლარი (ტ.1, ს.ფ. 50-62). სააგენტოს მიერ მსესხებელისათვის გაცემული თანადაფინანსება 5 449.32 ლარს შეადგენდა.

4. დასახელებული აგროკრედიტის მონიტორინგი სააგენტომ განახორციელა 2015 წლის 8 აპრილს. საკითხის განხილვის შედეგად 2016 წლის 11 ოქტომბერს სააგენტოს პროექტების მონიტორინგის შედეგების განხილვისას დადგინდა, რომ შეღავათიანი აგროკრედიტით მოხდა მსესხებლის სესხის რეფინანსირება, რაც ეწინააღმდეგებოდა პროექტისა და ხელშეკრულების პირობებს (ტ.1,ს.ფ.50; 68-73).

5. ბანკს, 2016 წლის 3 ნოემბერს, ეცნობა მონიტორინგის შედეგებისა და ჯარიმის (10 898.64) დარიცხვის თაობაზე, თუმცა, გაფრთხილებას რეაგირება არ მოჰყოლია (ტ.1,ს.ფ.50; 74-75).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. სააგენტომ, 2017 წლის 13 აპრილს სარჩელი აღძრა ბანკის წინააღმდეგ, მოითხოვა ამ უკანასკნელისათვის, ჯარიმის სახით, 10 898,64 ლარის დაკისრება.

6.2. მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიუთითა და განმარტა, რომ 2013 წლიდან ხორციელდებოდა საქართველოს მთავრობის #139 განკარგულებით დამტკიცებული „შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტი“.

6.3. მოსარჩელემ, მონიტორინგის საფუძვლზე დაადგინა, რომ დარღვეული იყო სესხის გაცემის მიზნობრიობა და პროექტის პირობები, რის გამოც გადაწყვიტა მოპასუხის დაჯარიმება სესხზე თანადაფინანსების სახით გადახდილი თანხის ორმაგი ოდენობით დაჯარიმების თაობაზე.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გაცემული კრედიტის არამიზნობრივ გამოყენებასთან კავშირი არ აქვს, შესაბამისად, სარჩელი უსაფუძვლოა.

7.2. მოპასუხის განმარტებით, მსესხებელზე გაიცა აგროკრედიტის პროექტის ფარგლებში 100 000 - ლარიანი კრედიტი (რომლითაც მსესხებელს 347 დედა ცხვარი უნდა შეეძინა - 59 000 ლარით, ხოლო დარჩენილი თანხით სხვა ბანკში უნდა მომხდარიყო კრედიტის რეფინანსირება), ხოლო პროექტს მიღმა დამატებით გაიცა 30 000 ლარი. ბანკის ადმინისტრატორმა, მხოლოდ ტექნიკური შეცდომა დაუშვა და პროექტის ფარგლებში გაცემული სესხის რეფინანსირების ნაწილი და პროექტს მიღმა არსებული თანხა შეცდომით მიუთითა პროექტის ფარგლებში შედგენილ ხელშეკრულებაში, თუმცა ბანკმა, ტექნიკური შეცდომის მიუხედავად, ყველა მოქმედება პროექტის შესაბამისად განახორციელა. დამატებით ბანკს არ გააჩნია რაიმე საშუალება, გაცემული სესხის მიზნობრიობით გამოყენებაზე მოეხდინა ზეგავლენა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

8.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილებით სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბანკს დაეკისრა 5 449.32 ლარის გადახდა.

8.2. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 316-317-ე, 319-ე, 327-ე, 352-ე, 361-ე, 394-ე, 405-ე, 408-ე მუხლებით, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 27 იანვრის #139 განკარგულებით „შეღავათიანი აგროკრედიტის და სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსების ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“.

9. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სააგენტომ და ბანკმა. მეორე აპელანტმა (ბანკმა) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

9.2. პირველმა აპელანტმა (სააგენტომ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

9.2.1. პირველი აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი.

9.2.2. პირველი აპელანტის განმარტებით, სახეზე იყო პროექტისა და მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, რისთვისაც ხელშეკრულებით განსაზღვრული იყო პირგასამტეხლო - სააგენტოს მიერ შეღავათიან აგროკრედიტზე გადახდილი თანადაფინანსების თანხის ორმაგი ოდენობა.

9.2.3. სააგენტოს მტკიცებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრებული თანხა - 5449.32 ლარი არ არის შემცირებული პირგასამტეხლო, არამედ, ეს ის თანხაა, რაც მოსარჩელემ გადაიხადა სესხზე თანადაფინანსების სახით 7 თვის განმავლობაში, ანუ ის ზიანი, რაც მიადგა სააგენტოს მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ხელშეკრულების და პროექტის პირობის დარღვევის შედეგად. ამ ზიანის ანაზღაურებას სააგენტოს სთავაზობდა მოპასუხე სარჩელის აღძვრამდე (იხ. სარჩელის დანართი №13; ტ.1,ს.ფ. 76-79), რაც სააგენტომ უარყო. ხელშეკრულებაში პირგასამტეხლოს ოდენობად განისაზღვრა სააგენტოსათვის მიყენებული ზიანის (სესხზე გადახდილი თანადაფინანსების თანხა) ორმაგი ოდენობა, ანუ ზიანის ოდენობა არის ის „ათვლის წერტილი“, საიდანაც ხდება პირგასამტეხლოს დაანგარიშება. ამდენად, სასამართლოს გადაწყვეტილების შედეგად აღდგა ის პირვანდელი მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა. სწორედ სააგენტოს მიერ სესხზე გადახდილი თანადაფინანსების თანხის ორმაგი ოდენობა (10898.64 ლარი) არის პირგასამტეხლო და არა ის ზიანი (5449.32 ლარი), რაც მიადგა სააგენტოს მოპასუხის მხრიდან. შესაბამისად, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია მოსაზრება, რომ პირგასამტეხლო იყო შეუსაბამოდ მაღალი.

9.3. მეორე აპელანტმა (ბანკმა) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

9.3.1. ბანკის განმარტებით, მსესხებელზე გაიცა აგროკრედიტის პროექტის ფარგლებში 100 000 ლარიანი კრედიტი (რომლითაც მსესხებელს 347 დედა ცხვარი უნდა შეეძინა - 59 000 ლარით, ხოლო დარჩენილი თანხით სხვა ბანკში უნდა მომხდარიყო კრედიტის რეფინანსირება), ხოლო პროექტს მიღმა დამატებით - 30 000 ლარი. ბანკის ადმინისტრატორმა, მხოლოდ ტექნიკური შეცდომა დაუშვა და პროექტის ფარგლებში გაცემული სესხის რეფინანსირების ნაწილი და პროექტს მიღმა არსებული თანხა შეცდომით მიუთითა პროექტის ფარგლებში შედგენილ ხელშეკრულებაში, თუმცა ბანკმა, ტექნიკური შეცდომის მიუხედავად, ყველა მოქმედება პროექტის შესაბამისად განახორციელა.

9.3.2. სხვა მდგომარეობა იქნებოდა ბანკს რომ არ გაეცა დამატებით 30 000 ლარიანი კრედიტი შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტის ფარგლებს მიღმა. მინიმუმ ლოგიკური საფუძველი ექნებოდა იმის მტკიცებას, რომ ადგილი აქვს გარკვეულ დარღვევებს. ამ შემთხვევაში კი არ იკვეთება მოპასუხე ბანკის მხრიდან რაიმე განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა სესხის არამიზნობრივად გაცემა/გამოყენებასთან დაკავშირებით და არც მიზეზობრივი კავშირი ბანკის ქმედებასა და კრედიტის არამიზნობრივად გამოყენებას შორის, რადგან მსესხებელზე გაიცა, როგორც 100 000 ლარიანი, ასევე 30 000 ლარიანი კრედიტი. სწორედ ამ უკანასკნელის საშუალებით უნდა დაეფარა მსესხებელს 37500 ლარიანი №1409853 სესხის ნაშთი ს.ბ–ში. მსესხებელმა ფაქტობრივად დაასწრო მოვლენებს და თვითნებურად, შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტის ფარგლებში ბანკის მიერ 12.12.2014წ. გაცემული კრედიტი მიმართა სხვა ბანკში არსებული იმ კრედიტების გადასაფარად, რომელთა ნაწილი უნდა დაეფარა საკუთარი სახსრებით, ხოლო ნაწილი - ბანკის მიერ პროექტის ფარგლებს მიღმა გაცემული 30 000 ლარიანი კრედიტით (ეს უკანასკნელი გაიცა 19.12.2014 წელს). ამ გარემოებას და მისი დამადასტურებელი მტკიცებულებების შეფასებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა გააჩნია სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის.

9.3.3. მეორე აპელანტის მოსაზრებით, აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ ბანკს სააგენტოსთან გაფორმებული ხელეკრულებით (რომელიც მოქმედებდა მსესხებელზე სესხის გაცემის დროს) არ გააჩნდა რაიმე ბერკეტი და მით უფრო ვალდებულება, რომ განეხორციელებინა მსესხებლის მიერ კრედიტის გამოყენების მიზნობრიობის კონტროლი. ამგვარი რეგულაციები სააგენტომ მოგვიანებით შემოიღო, რომლებიც ქმნიან გარკვეულ დამცავ მექანიზმს მსესხებლების მხრიდან მიზნობრიობის შესრულების კონტროლისათვის (მაგალითად მსესხებლის/ბენეფიციარის მიერ ძირითადი საშუალების შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტის შემოღება, ამ დოკუმენტის დადასტურება უფლებამოსილი პირის მიერ და სხვა).

10. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

10.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით ბანკის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

10.1.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო კოლეგიის 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბანკს სააგენტოს სასარგებლოდ დაეკისრა 10 898.64 ლარის გადახდა.

10.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე და განმარტა, რომ არ იზიარებს მეორე აპელანტის მტკიცებას, რომ ბანკის მხრიდან დარღვევა გამოწვეული იქნა მისი თანამშრომლის ტექნიკური შეცდომის გამო, რადგან ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვებოდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ბანკის თანამშრომლის მოქმედებაში შეცდომის არსებობაც არ ათავისუფლებს ბანკს პასუხისმგებლობისგან.

10.3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ ხელშეკრულების მხარემ ხელშეკრულების ფარგლებში განსახორციელებელი უფლება-მოვალეობები წინდახედულად უნდა განახორციელოს. წინდახედულების მასშტაბს უფრო ფართოს ხდის მეწარმე სუბიექტის ბრუნვაში მონაწილეობა, რომელმაც სამოქალაქო რისკი გულმოდგინედ და გონივრულად უნდა შეაფასოს და იგი ამ გზით მინიმუმადე დაიყვანოს. პირი, რომელმაც დაუშვა შეცდომა (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ბანკთან იმყოფებოდა შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში. შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებით, სწორედ ამ უკანასკნელს უნდა გამოეჩინა სათანადო წინდახედულება კონტრაჰენტის შერჩევისას, რომელსაც, როგორც მუშაკს, დაეკისრებოდა იმ უფლება-მოვალეობების განხორციელება, რაც ზეგავლენას მოახდენდა, როგორც დამსაქმებლის ინტერესებზე, საქმიან რეპუტაციაზე, ასევე - მის ქონებრივ მდგომარეობაზე.

10.4. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, მხარეს დაჰკისრებოდა პასუხისმგებლობა მოპასუხის (ბანკის) მიერ გამოვლენილი გაუფრთხილებლობის გამო. მოპასუხემ იცოდა, თუ რა ოდენობის თანხა იყო საჭირო აგროკრედიტის ფარგლებში გასაცემად და ხელშეკრულებაში მსესხებლისათვის თანხის მიზნობრიობის განსაზღვრით მისი ვალდებულება არ შეიძლებოდა ჯეროვნად შესრულებულად მიჩნეულიყო.

10.5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დადგენილი იყო, რომ სამმხრივი შეთანხმების ფარგლებში, მოსარჩელის (სააგენტოს) მიერ მსესხებელზე გაცემული თანადაფინანსების ოდენობა შეადგენდა 5449.32 ლარს, რომლის ორმაგი ოდენობის დაკისრებასაც მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხისათვის (ბანკისათვის) ჯარიმის სახით, ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო, თუმცა პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოთხოვნილი ჯარიმის ოდენობა პირგასამტეხლოს შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობად მიიჩნია და მოპასუხეს ჯარიმის სახით მხოლოდ 5449.32 ლარი დააკისრა.

10.6. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა პირგასამტეხლოს შემცირების წინაპირობები.

10.7. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 417-ე, 418-ე და 420-ე მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ პირგასამტეხლოს გადახდის მიზანს წარმოადგენს კრედიტორის დარღვეული უფლების აღდგენა. შესაბამისად, პირგასამტეხლოს ოდენობა ყოველი კონკრეტული ვალდებულების დარღვევის თანაბარზომიერი უნდა იყოს, რაც სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ მისი გადახდა ვალდებულების დარღვევით კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის მაკომპენსირებელ ფუნქციას უნდა ასრულებდეს და იმავდროულად, მხარეებს გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან და დროულ შესრულებას აიძულებდეს.

10.8. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით მხარეთა მიერ განსაზღვრულ პირგასამტეხლოს გააჩნდა როგორც ზიანის ანაზღაურების, ისე ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების მასტიმულირებელი ფუნქცია.

10.9. იმ პირობებში, როდესაც კანონმდებელი უშვებს იმის შესაძლებლობას, რომ მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პირგასამტეხლო აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს და მხარეებმა, ხელშეკრულებით პირგასამტეხლოს გამოთვლის „საწყის წერტილად“ ფაქტობრივი ზიანის ოდენობა განსაზღვრეს, სააპელაციო სასამართლომ არამართებულად მიიჩნია ქვემდგომი სასამართლოს მხრიდან მხარეთა სახელშეკრულებო ავტონომიაში ჩარევა და მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პირგასამტეხლოს განახევრება, მით უფრო მხარეების საბაზრო ძალაუფლებისა და სტატუსის გათვალისწინებით.

11. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბანკმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სააგენტოს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11.2. საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები, კასატორის სააპელაციო საჩივრის მოტივების იდენტურია (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.3-9.3.3 ქვეპუნქტები).

11.3. კასატორმა დამატებით, სარჩელის უსაფუძვლობასთან ერთად, კვლავ მიუთითა დაკისრებული პირგასამტეხლოს შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობაზე და განმარტა, რომ მინიმუმ ოთხჯერ უნდა შემცირებულიყო დასახელებული თანხა.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბანკის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიის პასუხად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს, მიუთითებს მათზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 10.3-10.9 ქვეპუნქტები) და დამატებით განმარტავს, რომ წინამდებარე განჩინებაში დასახელებული 1-5 პუნქტებში არსებული გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს სააპელაციო სასამართლოსათვის ვარგისი მტკიცებულებები არ წარუდგენია, შესაბამისად სააგენტოს მიერ ჩატარებული მონიტორინგის შედეგები წინააღმდეგობაში მოდის ბანკსა და მსესხებელს შორის დადებული ხელშეკრულების შედეგად გაცემული სესხის გამოყენების მიზნობრიობასთან, რომელიც მიმდინარე აგროპროექტის ფარგლებში მხოლოდ მიზნობრივად უნდა გამოყენებულიყო, ხოლო აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კასატორის მითითება ბანკის თანამშრომლის ტექნიკურ შეცდომაზე უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

20. კასატორის პრეტენზია აგრეთვე ეხება, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაკისრებულ პირგასამტეხლოს.

21. საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 417-ე-420-ე მუხლებზე მითითებით განმარტავს, რომ პირგასამტეხლოს ქართულ კანონმდებლობაში როგორც ვალდებულების შესრულების უზრუნველმყოფი, აგრეთვე ზიანის ანაზღაურების ფუნქცია გააჩნია.

22. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შეთანხმებით ცალსახად იყო დადგენილი ვალდებულების შეუსრულებლობისას პირგასამტეხლოს დაკისრება სააგენტოს მიერ დაფინანსებული თანხის ორმაგი ოდენობით, შესაბამისად სახელშეკრულებო პირობით მხარეებმა ცალსახად განსაზღვრეს, ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში პირგასამტეხლოს ოდენობა, არსებულ ზიანთან ერთად, რომელიც აითვლებოდა, სწორედ გაცემული თანხიდან.

23. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს აგრეთვე განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა სამართლებრივ მდგომარეობაზე (კასატორი, გამოცდილი მსხვილი ფინანსური კომპანიაა) და დამატებით განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა სსკ-ის 420-ე მუხლის საფუძველზე პირგასამტეხლოს შემცირების წინაპირობები.

24. საკასაციო საჩივრის ავტორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), ვერ შეძლო დასაბუთებული და სამართლებრივად წონადი არგუმენტებით დაეძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა და დასკვნები, ბანკმა ვერ გააქარწყლა სააგენტოს (მოსარჩელის) მოთხოვნის სამართლებრივი დასაბუთებლობა, რაც საკასაციო განაცხადის უარყოფისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძველია.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

26. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 544,93 ლარის 70% – 2 381,45 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „ვ.ბ.ჯ–ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს „ვ.ბ.ჯ–ას“ (პ/ნ …..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 544,93 ლარის (საგადასახადო დავალება N2, გადახდის თარიღი 2018 წლის 17 აგვისტო), 70% – 381,45 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე