საქმე №ას-723-2019 5 ივლისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ. ს-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. გ-ი, მ. ი-ი, მ. წ-ი, დ. წ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ. ს-მა (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. პ-ას (შემდგომ – იპოთეკარი მოპასუხე), გ. ჯ-ის (შემდგომ – შემძენი მოპასუხე), თ. გ-ის, მ. ი-ის (შემდგომ – მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები), მ. წ-ისა და დ. წ-ის (შემდგომ – მეორე შემძენის უფლებამონაცვლე მოპასუხეები) მიმართ და მოითხოვა 2011 წლის 9 სექტემბერს რ. წ-ს, თ. გ-სა და მ. ი-ს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ, იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობა; 2011 წლის 21 სექტემბერს გ. ჯ-ესა და ს. პ-ას შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ, იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობა; გათავისუფლდეს აღმასრულებლის მიერ დადებული ყადაღისაგან მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წელს გ. ს-ის (შემდომ – მეორე მესაკუთრე) სახელზე გაიცა დიდ დიღომში მდებარე 800,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო მოსარჩელის სახელზე – მოსაზღვრედ მდებარე 1200,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი.

3. 2011 წლის დეკემბერში მათთვის ცნობილი გახდა, რომ მათი კუთვნილი მიწის ნაკვეთები ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე დაირეგისტრირეს შემძენმა მოპასუხემ და რ. წ-მა (შემდგომ – მეორე შემძენი). მიღება-ჩაბარების აქტებისა და რეგისტრაციის ბათილად ცნობის მოთხოვნით დაწყებული ადმინისტრაციული დავის განხილვის შედეგად მიღებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 14 იანვრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ზემოთ აღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტები. მიღებული გადაწყვეტილების სააპელაციო სასამართლოში გასაჩივრების შემდეგ საქმის განხილვისას 2013 წლის 18 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ სადავო ნაკვეთები რეგისტრირებული იყო სახელმწიფოს სახელზე.

4. მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრის მიერ რეფორმით მიღებულ სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისათვის მიმართვით დაწყებული სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა იმ საფუძვლით, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთების საკადასტრო მონაცემები იჭრებოდა სახელმწიფოს სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების საზღვრებში (გადაფარვა).

5. 2013 წლის პირველ აგვისტოს შეწყდა სარეგისტრაციო წარმოება, რაც გასაჩივრდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რომლის 2013 წლის 23 სექტემბერისა და 2013 წლის 24 სექტემბერის გადაწყვეტილებებით არ დაკმაყოფილდა ადმინისტრაციული საჩივრები სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 19 სექტემბრის წერილის გამო.

6. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებების გასაჩივრების შემდეგ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით ზემოაღნიშნული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები და მოპასუხეებს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურს, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსა და სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს დაევალათ არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა.

7. 2014 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, რის საფუძველზეც 2014 წლის 5 სექტემბერს მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრის განცხადებებით განახლდა სარეგისტრაციო წარმოება, ხოლო თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2014 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებებით იგი კვლავ შეჩერდა და სადავო მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე თანხმობის მოპოვების მიზნით, დოკუმენტაცია გადაეგზავნა სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს.

8. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს კომისიის 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა მათ კუთვნილ მიწის ნაკვეთებზე სახელმწიფო საკუთრების გაუქმების შესახებ არსებული ზედდების ნაწილში. კომისიის 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება დამტკიცდა სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 14 იანვრის ბრძანებით, რის საფუძველზეც 2015 წლის 4 მარტს სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ განცხადებებით მიმართა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა უძრავ ნივთებზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილებების რეგისტრაცია.

9. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებებით სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს განცხადებებზე შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება იმ საფუძვლით, რომ ერთ-ერთ ნაკვეთზე რეგისტრირებული იყო იპოთეკარი მოპასუხის იპოთეკის უფლება, ხოლო მეორე ნაკვეთზე რეგისტრირებული იყო მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების იპოთეკის უფლება. შესაბამისად, ცვლილებების რეგისტრაციისათვის მოითხოვეს იპოთეკარების კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამოწმებული თანხმობა.

10. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის აღნიშნული გადაწყვეტილებები მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს ჯერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ხოლო შემდეგ – სასამართლოში.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინიტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა მათი კუთვნილი მიწის ნაკვეთების მათივე სახელზე რეგისტრაცია. ამ გადაწყვეტილების აღსრულების შემდეგ სადავო მიწის ნაკვეთები, იპოთეკის გარეშე, დარეგისტრირდა მოსარჩელეთა სახელზე.

12. 2016 წლის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მეორე მესაკუთრემ მისი კუთვნილი 800,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი აჩუქა თავის შვილს – მოსარჩელეს. 2016 წლის მაისში იპოთეკარებმა განცხადებით მიმართეს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვეს სადავო მიწის ნაკვეთებზე იპოთეკის რეგისტრაცია. მათი მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულ 1200,00 კვ.მ და 800,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთებზე დარეგისტრირდა იპოთეკარების იპოთეკის უფლებები.

13. მოსარჩელის განმარტებით, იპოთეკის უფლების რეგისტრაციით დაირღვა მისი უფლებები, რადგან მიწის ნაკვეთების იპოთეკის დატვირთვის ნება არც უშუალოდ მას და არც მამამისს არასოდეს გამოუხატავთ, მათ ხელშეკრულებაზე ხელი არ მოუწერიათ და არც თანხა უსესხებიათ იპოთეკარებისაგან.

14. ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთების თაღლითურად მითვისების ფაქტზე დაიწყო გამოძიება და საბოლოოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 5 ივნისის განაჩენით გარკვეული პირები მიჩნეული იქნენ დამნაშავედ. ამავე სისხლის საქმეზე იპოთეკარები ცნობილ იქნენ დაზარალებულად.

15. 2016 წლის 6 ოქტომბერს მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მის კუთვნილ 800,00 კვ.მ უძრავ ქონებაზე თბილისის სააღსრულებო ბიუროში მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების სასარგებლოდ ნოტარიუსის სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე დაწყებული იყო სააღსრულებო წარმოება, რომლითაც კრედიტორები ითხოვდნენ მოსარჩელის სახელზე რიცხული, იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების იძულებით აუქციონზე რეალიზაციას.

16. მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან მოსარჩელის კუთვნილ ქონებაზე იპოთეკის უფლება უკანონოდ დარეგისტრირდა, ამიტომ ნაწილობრივ, შესაბამის ნაწილში ბათილად უნდა იქნას ცნობილი იპოთეკის ხელშეკრულებები, ხოლო მოსარჩელის კუთვნილი 800,00 კვ.მ გათავისუფლდეს ყადაღისაგან.

მოპასუხის პოზიცია:

17. მეორე იპოთეკარმა მოპასუხეებმა მიუთითეს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა მოსარჩელეს იმ იპოთეკის უფლების გაუქმებაზე, რომლის გაუქმებასაც მოცემული დავის ფარგლებში ითხოვს. რაც შეეხება საკუთრების უფლების იპოთეკის გარეშე დარეგისტრირებას, აღნიშნული წარმოადგენდა საჯარო რეესტრის შეცდომას, რაც რეესტრის მხრიდან გამოსწორდა, ხოლო სარჩელზე დართულ განაჩენში აღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე დარეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების მოსარჩელისა და მეორე მესაკუთრისათვის კუთვნილება არ დასტურდება. განაჩენიდან ირკვევა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთები ეკუთვნოდა სახელმწიფოს.

18. იპოთეკარმა მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ მითითებულ სისხლის სამართლის საქმეში 2011 წლის 8 დეკემბრის დადგენილებით ცნობილ იქნენ დაზარალებულად. იპოთეკარი იყო კეთილსინდისიერი, მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა ნამდვილი მესაკუთრეების შესახებ, იპოთეკის ხელშეკრულებების წარდგენის მომენტისათვის კი საჩივარი წარდგენილი არ ყოფილა.

19. შემძენ მოპასუხესა და მეორე შემძენის უფლებამონაცვლე მოპასუხეებს სასამართლოში წერილობითი შესაგებელი არ წარუდგენიათ და არც სასამართლო სხდომაზე გამოცხადებულან.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

20. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

21. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის 9 სექტემბრის სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მიხედვით, მეორე იპოთეკარმა მოპასუხემ სამი თვის ვადით გაასესხეს ერთმა – 10 000 აშშ დოლარი, ხოლო მეორემ – 2 000 აშშ დოლარი. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის კუთვნილი უძრავი ქონება.

23. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე იპოთეკა რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხულ 800,00 კვ.მ უძრავ ქონებაზე, იპოთეკარებს წარმოადგენენ მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები.

24. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი არ არის, რომ 2011 წლის 28 დეკემბრის განცხადებით მეორე მესაკუთრემ მიმართა საჯარო რეეტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილებით განმცხადებელს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნულ ქონებაზე რეგისტრირებული იყო სხვისი საკუთრების უფლება.

25. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 5 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგინდა, რომ სადავო უძრავ ნივთზე მეორე შემძენის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო გაყალბებული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე და უძრავი ქონება მოტყუებით დაიტვირთა იპოთეკით მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების სასარგებლოდ სულ – 12 000 აშშ დოლარის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად.

26. 2013 წლის 2 დეკემბერს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ 865 კვ.მ უძრავი ნივთი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 5 ივნისის განაჩენის, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 აპრილის განაჩენისა და სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ 2013 წლის 11 ივნისის წერილის საფუძველზე აღირიცხა სახელმწიფოს საკუთრებაში. უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულია მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების იპოთეკის უფლება 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე.

27. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაცულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა უძრავ ნივთზე მეორე მესაკუთრის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ.

28. 2016 წლის 25 მარტს მოსარჩელესა და მეორე მესაკუთრეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამჩუქებელმა – მეორე მესაკუთრემ აჩუქა, ხოლო დასაჩუქრებულმა – მოსარჩელემ მიიღო გამჩუქებლის კუთვნილი 800,00 კვ.მ უძრავი ქონება. აღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად. სწორედ აღნიშნულ უძრავ ნივთზეა 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იპოთეკა, სადაც იპოთეკარებს წარმოადგენენ მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები. ანუ ამჟამინდელი მესაკუთრის საკუთრებაში უძრავი ნივთის რეგისტრაციის მომენტისათვის იგი უკვე დატვირთული იყო მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების იპოთეკის უფლებით.

29. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2016 წლის 6 ოქტომბრის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა 2014 წლის 13 და 22 თებერვალს მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების სასარგებლოდ გაცემული სააღსრულებო ფურცლების შესახებ, ასევე, აღსრულების უზრუნველსაყოფად მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების რეალიზაციის შესაძლებლობის თაობაზე.

30. ამდენად, რეესტრში რეგისტრირებული მეორე შემძენის სახელით სადავო იპოთეკის ხელშეკრულება დადო მისმა უფლებამონაცვლემ, რასაც ენდნენ იპოთეკარები. ამდენად, დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია, არიან თუ არა მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები კეთილსინდისიერი იპოთეკარები და იცოდნენ თუ არა მათ ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ.

31. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 50-ე მუხლის როგორც სიტყვა-სიტყვითი, ასევე სისტემური განმარტებდან გამომდინარე ნათელია, რომ სამოქალაქო-სამართლებრივი გარიგების ამოსავალი პრინციპი ნების გამოვლენაა, ხოლო თუ ნების გამოვლენა ხარვეზიანია, კანონმდებელი ასეთი შემთხვევებისათვის შესაბამის იურიდიულ შედეგებს ითვალისწინებს.

32. სსკ-ის 623-ე მუხლისა და 286-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სადავო ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში მოხდა არამესაკუთრე პირისა და გამსესხებლის/იპოთეკარის ნებათა თანხვედრა. ამასთან, რადგან საკითხი შეეხება უძრავი ნივთის უზრუნველყოფის ღონისძიებით დატვირთვას – იპოთეკას, მნიშვნელოვანია გამსესხებლებლის/იპოთეკარების სუბიექტური დამოკიდებულება მესაკუთრის თაობაზე ჩანაწერის სისწორის შესახებ, ანუ ფაქტი, იპოთეკარებმა იცოდნენ თუ არა, რომ კონტრაჰენტი არ იყო უძრავი ქონების მესაკუთრე ან რომ ჩანაწერი სადავოა.

33. კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. სსკ-ის 185-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე (არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი სსკ-ის 185-ე მუხლის ის ნორმატიული შინაარსი, რომლის თანახმადაც, „გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში“, იმ შემთხვევაში, როდესაც რეესტრის ჩანაწერის წინააღმდეგ შეტანილია საჩივარი და ეს ფაქტი შემძენისათვის ცნობილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის გადაწყვეტილება 17.10.2017. №3/4/550).

34. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების არაკეთილსინდისიერება. არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ იპოთეკარებმა იცოდნენ რეესტრის ჩანაწერის უსწორობა.

35. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა და გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც არის მართებულად აღნიშნული, რომ მოსარჩელე მხარეს მეორე იპოთეკარი მოპასიხეების კეთილსინდისიერება სადავოდ არ გაუხდია. აღნიშნული ფაქტის დასაბუთებულ შედავებას არ შეიცავს სააპელაციო საჩივარი. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც იპოთეკარების არაკეთილსინდისიერებაზე მიუთითებდა. პალატა ასევე დაეთანხმა გადაწყვეტილებაში მოცემულ მსჯელობას, რომ იპოთეკარის არაკეთილსინდისიერად მიჩნევა შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი მოწინააღმდეგე მხარე დაამტკიცებს კეთილსინდისიერების გამომრიცხავი გარემოების არსებობას. ამიტომ მტკიცების ტვირთი შემძენის (იპოთეკარის) არაკეთილსინდისიერებისა, აწევს შემძენის მოწინააღმდეგე მხარეს და არა შემძენს.

36. სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელანტი გადაწყვეტილებაზე პრეტენზიას აცხადებს იმ საფუძვლით, რომ განსახილველ დავის საგანთან მიმართებით იპოთეკარების კეთილსინდისიერებას არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს. აპელანტის მოსაზრებით, ვინაიდან ხელშეკრულების გაფორმებისას არ გამოვლენილა უძრავი ნივთის მესაკუთრის ნამდვილი ნება და რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრირება განხორციელებული იყო ყალბი დოკუმენტების საფუძველზე თაღლითური გზით, სადავო გარიგება, მიუხედავად იპოთეკარების კეთილსინდისიერებისა, ბათილია.

37. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწრის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

38. ბრუნვის კეთილსინდისიერება ამ ბრუნვის მონაწილეთა კეთილსინდისიერებაა, ეს კი გულისხმობს ბრუნვის მონაწილეებისადმი სანდოობას. ასეთი ურთიერთდამოკიდებულება გამარტივებული და ცოცხალი სამოქალაქო ბრუნვის აუცილებელი წინაპირობაა. ეს სრულიადაც არ ნიშნავს ურთიერთობის მონაწილეთა მხრიდან ერთმანეთის მიმართ თვალდახუჭულ ნდობას. იგი აუცილებლად გულისხმობს წინდახედულობის გონივრულ მასშტაბს, რისი გარანტიც საჯარო რეესტრი და მისი ჩანაწერებია. შესაბამისად, შემძენის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს, იცოდა თუ არა მან ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ და გაითვალისწინოს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით. სწორედ ამ გარემოებათა გამოკვლევას უნდა ეფუძნებოდეს დასკვნა შენაძენის ნამდვილობისა და მისი დაცვის მიზანშეწონილობის თაობაზე.

39. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის უმთავრესი დანიშნულებაა, სწორად ასახოს რეგისტრაციას დაქვემდებარებული ყოველგვარი უფლება, მათ შორის საკუთრების უფლება და მათი მდგომარეობა. საჯაროობის პრინციპი კი გულისხმობს, რომ ამგვარი უფლება რეგისტრაციის მომენტიდან იძენს იურიდიულ ძალას მესამე პირებისათვის. კანონმდებლობა უშვებს საჯარო რეესტრის სისწორის პრეზუმფციას, რაც ნიშნავს იმას, რომ მესამე პირებისათვისრეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამდენად, საჯარო რეესტრი, ერთი მხრივ, სამოქალაქო ბრუნვის გარანტის ფუნქციას ასრულებს, ხოლო, მეორე მხრივ, სრულ კონსესუსშია სამოქალაქო ბრუნვაში დამკვიდრებულ ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპთან. კონფლიქტი წარმოიშობა მაშინ, როდესაც რეესტრში რეგისტრირებული უფლება არ შეესაბამება ამ უფლების ნამდვილ შინაარსს, ხოლო მესამე პირისათვის ეს ფაქტი უცნობია.

40. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სსკ-ის 185-ე მუხლი ხაზს უსვამს საჯარო რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას, როგორც მესამე პირთა დაცვის საშუალებას, ამასთან, უშვებს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებაში ხარვეზის შესაძლებლობას, თუმცა, მიუხედავად ამისა, იცავს ისეთ შემძენს, რომელიც ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ განვითარებულ მოსაზრებას, რომ საჯარო რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია ვერ დაიცავს შემძენს (იპოთეკარს), თუკი საჯარო რეესტრის ჩანაწერს საფუძვლად უდევს მართლსაწინააღმდეგო ქმედება. რა თქმა უნდა საჯარო რეესტრის სამსახურს, როგორც ადმინისტრაციულ ორგანოს ევალება დაარეგისტრიროს ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე ნამდვილი, კანონიერ საფუძველზე წარმოშობილი უფლებები თუმცა, რეესტრის სამსახურის მიერ განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოება არ გამორიცხავს სხვაგვარი დაშვების ალბათობას. შესაბამისად, თუ გავიზიარებდით იმ მსჯელობას, რომლის თანახმადაც, რეესტრის სისწორის პრეზუმფცია არსებობს მხოლოდ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული ნამდვილი უფლების მიმართ, დიდ საფრთხეს შევუქმნიდით სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობას, ვინაიდან შემძენს დავაკისრებდით რეესტრის მონაცემების ნამდვილობის შემოწმების ტვირთს, რაც მისთვის შეუძლებელი იქნებოდა (შედარებისთვის იხ.: სუსგ საქმეზე №ას-189-182-2013; 16.01.2014წ; სუსგ. №ას-1089-1009-2017, 5.12.2017 წ.).

41. კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტი იცავს არა მხოლოდ უძრავი ნივთის მყიდველს, არამედ იპოთეკარსაც (სუსგ 22.05.2015 საქმეზე №ას-259-246-2015; სუსგ 20.05.2014 საქმეზე №ას-394-373-2013). იპოთეკა სანივთო უფლებაა, რომელიც ასევე ექვემდებარება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას და შესაბამისად, იპოთეკარი, ისევე, როგორც მყიდველი ეყრდნობა რეგისტრირებული მონაცემების სისწორის და სისრულის პრეზუმფციას.

42. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, არ დასტურდება, რომ იპოთეკარებმა იცოდნენ უძრავი ქონების სადავოობის შესახებ. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩელემ და მეორე მესაკუთრემ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთების რეგისტრაციის მოთხოვნით მიმართეს 2011 წლის 28 დეკემბერს, ხოლო სადავო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება გაფორმდა 2011 წლის 9 სექტემბერს. შესაბამისად, უდავო გარემოებაა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის რეესტრის ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ საჩივარი შეტანილი ვერ იქნებოდა. ვინაიდან არ დადასტურდა იპოთეკარების არაკეთილსინდისიერება, არ არსებობს წინამდებარე სარჩელით სადავოდ გამხდარი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი. იმის გათვალისწინებით, რომ არ კმაყოფილდება სარჩელი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე, უსაფუძვლოა სარჩელი მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების იპოთეკარების სასარგებლოდ აღსრულების უზრუნველსაყოფად აღმასრულებლის მიერ დადებული ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე.

43. სასარჩელო მოთხოვნას ასევე წარმოადგენს 2011 წლის 21 სექტემბერს შემძენ მოპასუხესა და იპოთეკარ მოპასუხეს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობა.

44. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 დეკემბრის საოქმო განჩინებით სამოქალაქო საქმეზე №2ბ/1841-18 დამტკიცდა მორიგება, ერთი მხრივ, აპელანტ – მოსარჩელესა და, მეორე მხრივ, მოწინააღმდეგე მხარე – იპოთეკარ მოპასუხეს შორის. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა იპოთეკარი მოპასუხის მიმართ 2011 წლის 21 სექტემბერს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობის თაობაზე. ამ ნაწილში საქმეზე შეწყდა წარმოება მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების საფუძველზე.

45. იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2018 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით დამტკიცებული მორიგების მხარეს წარმოადგენს მხოლოდ იპოთეკარი მოპასუხე, მაშინ როდესაც 2011 წლის 21 სექტემბრის ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობის მოთხოვნის მოპასუხედაა დასახელებული, ასევე, შემძენი მოპასუხე (ანუ პირი, ვის სახელზეც ირიცხებოდა უძრავი ნივთი მისი იპოთეკით დატვირთვის მომენტში) და მოსარჩელეს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრებული აქვს სრულად, ანუ ყველა მოპასუხის ნაწილში, სააპელაციო პალატამ ასევე იმსჯელა შემძენი მოპასუხის მიმართ გადაწყვეტილების კანონიერების საკითხზეც.

46. 1992 წლის 6 ოქტომბერს მიწის რეფორმის კომისიის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, მოსარჩელეს სარგებლობაში გადაეცა 0.12 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი.

47. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა, რომ უძრავი ქონება 1200,00 კვ.მ დაზუსტებული ფართით შემძენი მოპასუხის სახელზე აღირიცხა ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე.

48. 2011 წლის 21 სექტემბერს სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მიხედვით, იპოთეკარმა მოპასუხემ შემძენ მოპასუხეს იმავე წლის 21 დეკემბრამდე ვადით ასესხა 13 000 აშშ დოლარი ყოველთვიურად 6%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა სადავო უძრავი ქონება, რომელიც ამჟამად მოსარჩელის სახელზე ირიცხება.

49. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა, რომ 2011 წლის 28 დეკემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეეტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია. 2012 წლის 4 იანვარს რეესტრის გადაწყვეტილებით განმცხადებელს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე იმ საფუძვლით, რომ ქონებაზე რეგისტრირებული იყო სხვისი საკუთრების უფლება.

50. უძრავი ქონება ჯერ აღირიცხა სახელმწიფოს, შემდეგ კი მოსარჩელის სახელზე. ანუ ამჟამინდელი მესაკუთრის საკუთრებაში უძრავი ნივთის რეგისტრაციის მომენტისათვის იგი უკვე დატვირთული იყო იპოთეკარი მოპასუხის იპოთეკის უფლებით.

51. მოსარჩელეს იპოთეკარი მოპასუხის კეთილსინდისიერება სადავოდ არ გაუხდია. ამ ფაქტის დასაბუთებულ შედავებას არ შეიცავს სააპელაციო საჩივარი. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც იპოთეკარის არაკეთილსინდისიერებაზე მიუთითებდა (რომ მან იცოდა არასწორი ჩანაწერის თაობაზე; ან, რომ იპოთეკის გაფორმების მომენტისათვის ჩანაწერი იყო სადავო და იპოთეკარმა იცოდა ამის შესახებ).

52. კეთილსინდისიერი შემძენის (იპოთეკარის) უფლებების დაცვის საკითხთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა წინამდებარე განჩინებაში მოცემულ სამართლებრივ დასაბუთებაზე. ვინაიდან არ დადასტურდა იპოთეკარის არაკეთილსინდისიერება, არ არსებობს წინამდებარე სარჩელით სადავოდ გამხდარი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

53. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

54. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებანი, არასწორად მიანიჭა უპირატესობა იპოთეკარებს მესაკუთრესთან მიმართებით. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლები და არ გამოიყენა 54-ე მუხლი, მე-8 მუხლის მესამე ნაწილი, ასევე, არასწორად განმარტა კანონი.

55. მხარის მოსაზრებით, იპოთეკასთან დაკავშირებული საკითხები მოწესრიგებულია სსკ-ის მე-6 თავში, ამავე კოდექსის 185-ე მუხლი კი წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის მომწესრიგებელ სპეციალურ ნორმას, რომელიც მე-5 მუხლის ძალით არ შეიძლება გამოყენებულიყო იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების დასარეგულირებლად.

56. კასატორმა ჩათვალა, რომ მოცემულ საქმეზე დაზარალდა და კეთილსინდისიერია როგორც მოსარჩელე, ისე იპოთეკარები, თუმცა დავის გადაწვეტისათვის უპირატესობა მესაკუთრეს უნდა მინიჭებოდა. მნიშვნელოვანია და სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა 2012 წლის 5 ივნისის კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე, რომლითაც დასტურდება, რომ აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე იპოთეკარები ცნობილ არიან დაზარალებულად და მათ დანაშაულით მიადგათ ზიანი. დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის არსებობს როგორც მატერიალური (სსკ-ის 992-ე მუხლი), ისე პროცესუალური (სსსკ-ის XXXIV.3) ნორმები, რომლებიც იძლევა იპოთეკარების უფლებების დაცვის სამართლებრივ გარანტიებს.

57. კასატორმა აღნიშნა, რომ თანახმაა მოურიდგეს მოწინააღმდეგე მხარეს.

58. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

59. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

60. 2011 წლის 9 სექტემბრის სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მიხედვით, მეორე იპოთეკარმა მოპასუხემ სამი თვის ვადით გაასესხეს ერთმა – 10 000 აშშ დოლარი, ხოლო მეორემ – 2 000 აშშ დოლარი. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის კუთვნილი უძრავი ქონება.

61. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე იპოთეკა რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხულ 800,00 კვ.მ უძრავ ქონებაზე, იპოთეკარებს წარმოადგენენ მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები.

62. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი არ არის, რომ 2011 წლის 28 დეკემბრის განცხადებით მეორე მესაკუთრემ მიმართა საჯარო რეეტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილებით განმცხადებელს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნულ ქონებაზე რეგისტრირებული იყო სხვისი საკუთრების უფლება.

63. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 5 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგინდა, რომ სადავო უძრავ ნივთზე მეორე შემძენის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო გაყალბებული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე და უძრავი ქონება მოტყუებით დაიტვირთა იპოთეკით მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების სასარგებლოდ სულ – 12 000 აშშ დოლარის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად.

64. 2013 წლის 2 დეკემბერს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ 865 კვ.მ უძრავი ნივთი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 5 ივნისის განაჩენის, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 აპრილის განაჩენისა და სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ 2013 წლის 11 ივნისის წერილის საფუძველზე აღირიცხა სახელმწიფოს საკუთრებაში. უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულია მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების იპოთეკის უფლება 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე.

65. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაცულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა უძრავ ნივთზე მეორე მესაკუთრის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ.

66. 2016 წლის 25 მარტს მოსარჩელესა და მეორე მესაკუთრეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამჩუქებელმა – მეორე მესაკუთრემ აჩუქა, ხოლო დასაჩუქრებულმა – მოსარჩელემ მიიღო გამჩუქებლის კუთვნილი 800,00 კვ.მ უძრავი ქონება. აღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად. სწორედ აღნიშნულ უძრავ ნივთზეა 2011 წლის 9 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იპოთეკა, სადაც იპოთეკარებს წარმოადგენენ მეორე იპოთეკარი მოპასუხეები. ანუ ამჟამინდელი მესაკუთრის საკუთრებაში უძრავი ნივთის რეგისტრაციის მომენტისათვის იგი უკვე დატვირთული იყო მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების იპოთეკის უფლებით.

67. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2016 წლის 6 ოქტომბრის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა 2014 წლის 13 და 22 თებერვალს მეორე იპოთეკარი მოპასუხეების სასარგებლოდ გაცემული სააღსრულებო ფურცლების შესახებ, ასევე, აღსრულების უზრუნველსაყოფად მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების რეალიზაციის შესაძლებლობის თაობაზე.

68. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

69. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

70. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 185-ე მუხლით უძრავი ქონების შემძენის მიმართ მოქმედი კეთილსინდისიერების პრინციპი და გაავრცელა იგი იპოთეკარების მიმართაც. ამავდროულად, არ გამოიყენა სსკ-ის 54-ე მუხლის დანაწესი.

71. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შემძენის/იპოთეკარის კეთილსინდისიერების საკითხზე არსებობს მყარად დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, მაგალითად ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მეორე ნაწილი კლასიკური გაგებით, უკავშირდება რეესტრის ჩანაწერის იმგვარ უზუსტობას, როდესაც შემძენი წინდახედულობის გონივრულ ფარგლებში გამსხვისებლის უფლებას ნამდვილად მიიჩნევს, თუმცა, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ეს ნორმა აწესრიგებს ქონებაზე რეგისტრირებულ ვალდებულებებსაც, ანუ ამ ნორმათა ანალიზით, შეიძლება დავასკვნათ, რომ როდესაც საქმე უძრავი ქონების უფლებრივ მდგომარეობაზეა, შემძენს/იპოთეკარს, თავის უფლების დასამტკიცებლად, შეუძლია დაეყრდნოს რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტების სისწორის ვარაუდს, თუნდაც, სინამდვილეში, არასწორი იყოს რეესტრის მონაცემები, ამ ვითარებას არაარსებითად აქცევს შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება, რაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის არცოდნაში გამოიხატება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის ფიქციას არღვევს, სწორედ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. დასახელებული ნორმები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ ელემენტებს და ნორმით გათვალისწინებულ პრეზუმფციაზე – რეესტრის ჩანაწერის სისწორეზე დაყრდნობისას უნდა შემოწმდეს არა მარტო საჯარო რეესტრის მონაცემები, არამედ უტყუარად უნდა ირკვეოდეს, რომ შემძენმა ნივთის შეძენამდე არ იცოდა და არც შეიძლება, სცოდნოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის თაობაზე“ (შდრ. სუსგ №ას-394-373-2013, 20.05.2014წ).

72. მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ მიუთითებია რაიმე გარემოებაზე, რაც იპოთეკარების მიერ (რომელიც რეესტრის უტყუარობის პორეზუმფციას ემყარებოდა) უფლების ხარვეზის შესახებ ინფორმირებას დაადასტურებდა, აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამართლებრივად გადამწყვეტი მნიშვნელობა ვერ ექნება მოსარჩელის პრეტენზიას, რომ მსესხებელი არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა კასატორის კუთვნილი სადავო ქონება, მოსარჩელე არ წარმოადგენს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მხარეს და მას რაიმე სახის ვალდებულება კრედიტორების მიმართ არ გააჩნია, რადგანაც იპოთეკარ მოპასუხეებს შეუძლიათ, დაეყრდნონ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების მიმართ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას (სუსგ 28.02.2018წ. №ას-1246-1166-2017).

73. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს არა თუ არ გაუხდია სადავოდ იპოთეკარი მოპასუხეების კეთილსინდისიერება, საკასაციო საჩივრაში დაადასტურა კიდეც, რომ აღნიშნული პირები მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად.

74. ზემოაღნიშნული მსჯელობისა და საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკის გათვალისწინებით დაუშვებელი და დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია კეთილსინდისიერი იპოთეკარებთან მიმართებით კეთილსინდისიერი მესაკუთრის უფლებების უპირატესად მიჩნევის თაობაზე. საკასაციო პალატა, აგრეთვე, სრულად იზიარებს წინამდებარე განჩინების 42 პუნქტში სააპელაციო სასამართლოს მიერ განვითარებულ მსჯელობას.

75. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ, ვინაიდან არ დადასტურდა იპოთეკარების არაკეთილსინდისიერება, არ არსებობს წინამდებარე სარჩელით სადავოდ გამხდარი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის წინაპირობები, შესაბამისად, უსაფუძვლოა სარჩელი მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების იპოთეკარების სასარგებლოდ აღსრულების უზრუნველსაყოფად აღმასრულებლის მიერ დადებული ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზეც.

76. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

77. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

78. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

79. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

80. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

81. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მზია პატარაშვილის მიერ 2019 წლის 29 მაისის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ თ. ს-ს (პირადი №010240...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. პ-ის მიერ 2019 წლის 29 მაისის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური