საქმე №ას-1335-2018 6 თებერვალი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი – ნ.ბ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.ქ–ი, მ.ლ–ძე (მოპასუხეები)

მეორე კასატორი - მ.ლ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ბ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. საოქმო განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქ. ბორჯომში, .... მდებარე უძრავი ქონება /ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 512.00 კვ.მ. ნაკვეთის წინა ნომერი: ..../ რეგისტრირებულია შემდეგი პირების თანასაკუთრებად:

1.1. ნ.ბ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) საკუთრებად - სართული 1; 112.50 კვ.მ;

1.2. ს.ქ–ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან მეორე აპელანტი) საკუთრებად - სართული 1; 56.90 კვ.მ;

1.3. ვ.ა–ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხის მამკვიდრებელი) საკუთრებად - სართული 1; 61.60 კვ.მ.

2. ახალციხის რაიონული სასამართლოს განჩინებით ვ.ა–ის უფლებამონაცვლედ ცნობილი იქნა მ.ლ–ძე (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან მესამე აპელანტი, მეორე კასატორი);

3. მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერში მითითებულ თანამესაკუთრეთა წილები არსებობს იდეალური წილის სახით, მათი საკუთრება რეალური წილის სახით გამოყოფილი არ არის (იხ. ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ. 27-31).

4. სარჩელის საფუძვლები

4.1. მოსარჩელემ 2014 წლის 13 მაისს სარჩელი აღძრა პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის წინააღმდეგ და, მის სასარგებლოდ, 600 000 ლარის (თითოეულისათვის 300000-300000) მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება მოითხოვა.

4.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის საკუთრებად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან 118,70 კვ.მ დარეგისტრირდა, ხოლო რ.ლ–ის (შემდეგში: ყოფილი მესაკუთრე) სახელზე, 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით - 113,20 კვ.მ, ამავე დროს საჯარო რეესტრში მოსარჩელის საკუთრებად რეგისტრირებული იყო 112,50 კვ.მ, საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართი კი 224,8 კვ.მ იყო.

4.4 მოსარჩელის განმარტებით, ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებებით, მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლისა და ყოფილი მესაკუთრის საკუთრებაში, მოსარჩელის იდეალური წილიც აისახა.

4.5 ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 4 თებერვლისა და იმავე წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებები.

4.6 ყოფილმა მესაკუთრემ 2012 წლის 13 აგვისტოს პირველ მოპასუხეს აღნიშნული საცხოვრებელი სახლიდან 56,9 კვ.მ ფართი მიჰყიდა, მათ შორის - მოსარჩელის კუთვნილი წილიდან - 28,4 კვ.მ;

4.7 მოსარჩელის განმარტებით, მრავალჯერ მიმართა მოპასუხეებს თხოვნით, კუთვნილი წილების გამიჯვნასთან დაკავშირებით, თუმცა უშედეგოდ. მოსარჩელე წლებია, ვერ განკარგავს საკუთარ ქონებას და ვერ აქირავებს მოპასუხეთა მხრიდან ხელშეშლის გამო.

5. მოპასუხეების შესაგებელი

5.1 მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ინდივიდუალურ საკუთრებად დარეგისტრირებულია არა მიწა, არამედ - საცხოვრებელი ფართები, ხოლო მიწა არის მოსარჩელისა და მოპასუხეთა თანასაკუთრება, რომელიც გასამიჯნია; ამასთან, საქმეში არ არის მტკიცებულება, რომ მოპასუხეების მხრიდან მოსარჩელის ქონების გამოყენებით რაიმე სახის შემოსავალი მიიღებას დაადასტურებდა.

6. ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილება

6.1 ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

6.1.1 ამ განჩინების 1.2 ქვეპუნქტში მითითებულ პირველ მოპასუხეს და მე-2 პუნქტში დასახელებულ მეორე მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრათ, მიუღებელი შემოსავლის სახით, თითოეულს 21 112 -21 112 ლარის გადახდა;

6.1.2 ამავე გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხეებისათვის თანხის დანარჩენი ნაწილის (თითოეული მოპასუხისათვის 278 888 – 278 888 ლარის, ჯამში 557 776 ლარი) გადასახდელად დაკისრებაზე.

6.2 რაიონულმა სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 411-ე, 412-ე, 992-ე, 1008-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-103-ე, 105-ე მუხლები.

7. მოსარჩელისა და მოპასუხეების სააპელაციო საჩივრები

7.1 რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც მოსარჩელემ, ისე - მოპასუხეებმა.

7.2 მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

7.3 მოპასუხეებმა (მეორე და მესამე აპელანტებმა) მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკმაყოფილებული სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის მთლიანად უარყოფა.

8. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

8.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა პირველი აპელანტის (მოსარჩელის) სააპელაციო საჩივარი, დაკმაყოფილდა მოპასუხეთა (მეორე და მესამე აპელანტების) სააპელაციო საჩივრები და გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება;

8.1.1. სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და ყურადღება გაამახვილა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, რაც გამოიხატებოდა იმ თანხაში, რომელსაც მოსარჩელე მისი კუთვნილი ფართის გაქირავების შემთხვევაში მიიღებდა და რაც ვერ მიიღო იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ მოპასუხეთა მხრიდან ადგილი ჰქონდა მისი საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლას.

8.3. დავის საგნის არსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უპირველეს ყოვლისა, უნდა დადგენილიყო ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, იკვეთებოდა თუ არა მოპასუხეთა მხრიდან ხელშეშლის ფაქტი მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონებით სარგებლობაში, და მხოლოდ, ამის შემდეგ უნდა შეფასებულიყო სსკ-ის 411-412-ე და 408-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობა თანაზიარი საკუთრების მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმების კონტექსტში, რადგან სადავო უძრავ ქონებაზე მხარეთა შორის წარმოშობილი იყო საერთო (თანაზიარი) საკუთრება.

8.4 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 172.2-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. ხელშეშლა გულისხმობს მესაკუთრისათვის ისეთი მდგომარეობის შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნია. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას, არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად ახდენს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესის განსაზღვრას. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით. ხელშეშლა გულისხმობს მესაკუთრისათვის ისეთი მდგომარეობის შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნია. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა. ფაქტის არსებობა კი დადასტურებული უნდა იქნეს სათანადო მტკიცებულებებით.

8.5 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და სარჩელის შინაარსის გათვალისწინებით, მოცემულ საქმეში სასამართლომ აღნიშნა, რომ მისი შეფასების საგანია, ხდება თუ არა მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელის, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრის, უფლების ხელყოფა.

8.6 სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთზე გაამახვილა ყურადღება და სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე და 102-ე მუხლზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა იმის დამტკიცება, რომ მოპასუხეები ხელს უშლიან მას საკუთრებით სარგებლობაში.

8.7 სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ შეძლო იმ ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება, რომ მოპასუხეები მას წლების განმავლობაში ხელს უშლიდნენ სადავო უძრავი ქონებით სარგებლობაში. სასამართლომ ისიც აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ იყო მოპასუხეების მხრიდან მთლიანი სადავო უძრავი ქონების და შესაბამისად, მოსარჩელის კუთვნილი ფართის ფლობის ფაქტი, თუმცა, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეები წარმოადგენენ სადავო საცხოვრებელი სახლის იდეალური წილების მესაკუთრეებს და მათ შორის საკუთრება გამიჯნული არ იყო რეალურ წილებად, აღნიშნული სასამართლომ მოსარჩელის საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის დამადასტურებელ გარემოებად არ მიიჩნია.

8.8 სსკ-ის 173-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, „საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთი თანამესაკუთრეებთან შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება დაგირავდეს ან უფლებრივად სხვაგვარად დაიტვირთოს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ და მისი ინტერესებისათვის“. ამავე კოდექსის 956-ე მუხლის თანახმად, საზიარო საგანს მოწილენი ერთობლივად მართავენ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასახელებული ნორმების ანალიზი ცხადყოფდა, რომ საგანს, რომელზეც თანასაკუთრების უფლება ვრცელდება, მესაკუთრეები ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე მართავენ და ერთობლივად განკარგავენ. თანამესაკუთრეთა თანხმობა ასევე აუცილებელია თანასაკუთრებაში არსებული საგნის უფლებრივად დატვირთვის შემთხვევაშიც. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ თანამესაკუთრეთა თანხმობა აუცილებელია მაშინაც, როდესაც საზიარო საგნის უფლებრივი დატვირთვა მხოლოდ ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ ხორციელდება.

8.9 სსკ-ის 531-ე მუხლის თანახმად, „ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა“. ამდენად, იმისათვის, რომ საზიარო საგანი გაქირავდეს, თუ სხვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ან სანივთო-სამართლებრივი უფლებით დაიტვირთოს, აუცილებელია თანამესაკუთრეთა თანხმობა. შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო უძრავი ქონება ვერანაირად ვერ გახდებოდა ქირავნობის ობიექტი, თუკი არ იარსებებდა სამივე თანამესაკუთრის თანხმობა, რაც განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ წარუდგენია.

8.10 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 408-ე და 411-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელემ მოითხოვა მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, რაც მისი მტკიცებით გამოიხატა იმ თანხაში, რომელსაც მოსარჩელე მისი კუთვნილი ფართის გაქირავების შემთხვევაში მიიღებდა, რომ არ შეეშალათ საკუთრების განკარგვაში ხელი მოპასუხეებს. აღნიშნულის დასადასტურებლად მოსარჩელემ ქირავნობის თანხის ოდენობის შესახებ ექსპერტიზის დასკვნა წარადგინა (იხ. დასკვნა - ტ.3, ს.ფ. 150-160).

8.11 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხოლოდ დასკვნა ქირავნობის თანხის ოდენობის შესახებ ვერ დაედებოდა საფუძვლად მოპასუხეებისათვის აღნიშნული თანხის, როგორც მოსარჩელის მიერ დაკარგული (მიუღებელი) შემოსავლის დაკისრებას, ვინაიდან სსკ-ის 411-ე მუხლის გამოყენების მიზნებისათვის, აუცილებელი იყო მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედების დადასტურება, რამაც მოსარჩელის მიერ მითითებული შემოსავლის დაკარგვა განაპირობა და რაც მთავარია, აღნიშნული შემოსავლის მიღების ობიექტური შესაძლებლობა. სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში ბინის ქირა არ წარმოადგენდა იმ შემოსავალს, რომელსაც მოსარჩელე ობიექტურად მიიღებდა. სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს, როგორც სამართლებრივი საფუძვლებიდან, ასევე - იმ ფაქტობრივი გარემოებებიდან, რომლებიც საქმეში იყო წარდგენილი.

8.12 სამართლებრივ საფუძვლებთან დაკავშირებით სასამართლომ იმსჯელა და დაასკვნა, რომ ფართის გაქირავების, როგორც თანაზიარი საგნის ვალდებულებით-სამართლებრივი უფლებით დატვირთვის მიზნებისათვის, მოსარჩელეს ამავე ქონების დანარჩენი ორი თანამესაკუთრის თანხმობა ესაჭიროებოდა, ხოლო რაც შეეხებოდა ფაქტობრივ საფუძვლებს, მოდავე მხარეთა იდეალური წილები სადავო უძრავ ქონებაში გამიჯნული არ იყო და შესაბამისად, შეუძლებელი იყო იმის დადგენა, თითოეული თანამესაკუთრის იდეალურ წილს სადავო ქონების რომელი რეალური ნაწილი შეესაბამებოდა. ამდენად, იმის გამო, რომ არ იყო გამიჯნული მხარეთა იდეალური წილები, შესაბამისად, იდეალურ წილში არსებული ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავალი, მიუღებელი შემოსავლის კონტექსტში, ზიანად ვერ განიხილებოდა.

8.13 სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ანაზღაურებაზე მსჯელობისას მიუთითა სსკ-ის 412-ე მუხლის დანაწესზე, რომლის მიხედვითაც, „ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ არის სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს“. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა: მოპასუხეებისათვის ზიანის ანაზღაურების დასაკისრებლად, ამ უკანასკნელთათვის ეს ზიანი წინასწარ უნდა ყოფილიყო სავარაუდო. მოცემულ შემთხვევაში დასაკისრებელი ზიანის წინასწარ სავარაუდოობას გამორიცხავდა სადავო უძრავ ქონებაზე მესაკუთრეთა თანასაკუთრების უფლება იდეალურ წილში და, შესაბამისად, იდეალური წილის შესაბამისი ქონების გამიჯვნის გარეშე თანამესაკუთრეების მიერ ფართის გაქირავების შეუძლებლობა.

8.14 ზემოხსენებული ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთებით გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სარჩელი.

9. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი

9.1 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ (პირველმა აპელანტმა), მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მისი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება, კერძოდ, თითოეული მოპასუხისათვის 300 000-300 000 ლარის (სულ 600 000) დაკისრება მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანისათვის, რაც ამ უკანასკნელის საკუთრებად რიცხული ქონების წლების მანძილზე გაქირავების შეუძლებლობითაა გამოწვეული, მოპასუხეთა მხრიდან საკუთრების განკარგვის ხელშეშლის სახით.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება

10.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

10.1.1 გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა.

10.2 საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მოთხოვნასა და მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ გარემოებაზე და განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეები ფლობენ მთლიან სადავო უძრავ ქონებას და შესაბამისად, მოსარჩელის კუთვნილ ფართს. საქმეში მოთავსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით დგინდება, რომ 512 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სახლის პირველ სართულზე მოსარჩელის საკუთრებად ირიცხება 112.50 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, პირველის მოპასუხის საკუთრებად - 59.60 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ხოლო მეორე მოპასუხის საკუთრებად - 61.60 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმ გარემოებას ემყარება, რომ რადგან გამიჯნული არ არის მხარეთა იდეალური წილები, შესაბამისად, იდეალურ წილში არსებული ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავალი, მიუღებელი შემოსავლის კონტექსტში, ზიანად ვერ განიხილებოდა, რადგან მოსარჩელე ვერ გააქირავებდა სადავო უძრავ ქონებას მოპასუხეთა, როგორც საზიარო საგნის თანამესაკუთრეთა, თანხმობის გარეშე.

10.3 საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალებში არსებულ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებაზე გაამახვილა ყურადღება და აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილების საფუძველზე, არ დაკმაყოფილდა პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის სარჩელი აღძრული მოპასუხისადმი, რომელიც ამჟამად განსახილველი დავის მოსარჩელეა და რომლითაც მოთხოვნილი იყო კასატორის საკუთრების უფლების [ს/კ .....] გაუქმება 112,50 კვ.მ ფართზე. აღნიშნული გადაწყვეტილების მიხედვით, უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ განსახილველი დავის მოსარჩელის (რომელიც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოპასუხის საპროცესო სტატუსის მფლობელია) საკუთრებას წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სახლი (იხ. სუსგ # ას-692-658-2013, 23.12.2013 წ. - ტ.3, ს.ფ.44-48).

10.4 საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ უკვე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლივად გაანალიზების შედეგად, დამატებით უნდა შემოწმებულიყო მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი მისი მოთხოვნიდან გამომდინარე - მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხეთა მიერ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მოსარჩელის ქონების ფლობის გამო, საკუთრების განკარგვის შეუძლებლობით მიყენებულ ზიანს.

10.5 საკასაციო სასამართლომ სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილზე მითითებით „პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი“, განმარტა, რომ უნდა დადგინდეს განხორციელებულია თუ არა შესაბამისი ფაქტობრივი წინაპირობები.

10.6 საკასაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, რომელიც ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას ემსახურება მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს იმაზე, რომ თუკი მოსარჩელემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების უკანონო მფლობელობის გამო დაკარგა გარკვეული სიკეთის მიღების შესაძლებლობა, მას უფლება აქვს, ამოიღოს ეს ქონება ხელმყოფისაგან. გათანაბრების ოდენობის განსაზღვრის საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე მიუთითა: კერძოდ, სსკ-ის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით... იმის გათვალისწინებით, რომ „შესრულების დაბრუნება“ (მოპასუხის მიერ სადავო უძრავი ქონების უკანონო სარგებლობით მიღებული სიკეთე) შეუძლებელია, ზემოხსენებული ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, უფლების მქონე პირმა (მოსარჩელემ) შეიძლება გამოიყენოს ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნა, რაც შეიძლება დადგინდეს მსგავსი უძრავი ქონების ქირის ოდენობით (იხ. სუსგ #ას-472-448-2013 05.12.2013წ.).

10.7 საკასაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ ზემოხსენებული ფაქტობრივი წინაპირობების დადგენის შემთხვევაში, სამართლებრივი შეფასებისას „ინტერესს იწვევს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლი, რომლის თანახმად, არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს, როგორც ნივთი, ასევე, მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის გამოყენების უპირატესობა, რადგან „მიღებული სარგებლის“ დაბრუნება შეუძლებელია, კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში „მიღებულ სარგებელს“ წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონებით სარგებლობა, რაც შესაძლებელია გამდიდრების გათანაბრების ოდენობასთან დაკავშირებული სამართლებრივი დანაწესების გამოყენებით, რომლის თაობაზეც ზემოთ უკვე აღინიშნა“ (იხ. სუსგ #ას-472-448-2013, 05.12.2013წ.).

10.8 საკასაციო სასამართლომ უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის მიმართ გამოყენებულ ხანდაზმულობის საერთო ვადაზე - 10 წელზე მიუთითა და განმარტა, რომ სსკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებს ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას.

10.9 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ კანონის დარღვევით იყო გამოტანილი, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი (სსსკ-ის 393-ე მუხლი). აღნიშნული გარემოება კი, საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

10.10 იმის გათვალისიწნებით, რომ განსახილველ საქმეზე შესამოწმებელი და დასადგენი იყო გარკვეული ფაქტობრივი წინაპირობები, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გამოკვეთილია სსსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

11. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით, პირველი აპელანტის (მოსარჩელის) სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

11.1.1 მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. მესამე აპელანტის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

11.1.2 ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 12 აპილის გადაწყვეტილების შეცვლით, მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

11.1.3 მოსარჩელის სარჩელი პირველი მოპასუხის მიმართ არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მეორე მოპასუხის მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

11.1.4 მეორე მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ 830 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა.

11.1.5 დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (პირველი მოპასუხისათვის 300 000 ლარისა და მეორე მოპასუხისათვის 299 170 ლარის დაკისრების ნაწილში).

11.2 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 953-ე, 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილსა და 959-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მისამართის პირველ სართულზე მდებარე უძრავი ქონება მხარეთა იდეალურ წილში თანასაკუთრებას წარმოადგენს და ყველა მოწილეს უფლება აქვს, მთლიანი საზიარო საგნით ისარგებლოს, თუმცა იმგვარად, რომ ამით, სხვა მოწილეების საზიარო საგნით სარგებლობის უფლებას ზიანი არ მიაყენოს.

11.3 სააპელაციო სასამართლომ ამ განჩინების 8.4 ქვეპუნქტში მოცემულ მსჯელობაზე მიუთითა და განმარტა, რომ სარჩელის შინაარსის გათვალისწინებით, სასამართლოს შეფასების საგანია, მოპასუხეები ხელყოფდნენ თუ არა მოსარჩელის, როგორც უძრავი ქონების თანამესაკუთრის უფლებას.

11.4 სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოება იყო, რომ მოპასუხეები მას საკუთრებით სარგებლობაში ხელს უშლიდნენ.

11.5 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 9 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც პრეიუდიციულად დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1. წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება, კერძოდ, 224.8 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო სამ მესაკუთრეზე: მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული იყო 112.50 კვ.მ, მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის საკუთრებაში 61.60 კვ.მ, ხოლო ყოფილი მესაკუთრის საკუთრებაში 56.90 კვ.მ; 2. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით, მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის სახელზე სადავო საცხოვრებელი სახლიდან 118.70 კვ.მ დარეგისტრირდა, ხოლო, ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით, ყოფილი მესაკუთრის სახელზე - 113.20 კვ.მ; 3. საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართი (საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი) შეადგენს 235.16 კვ.მ-ს, შესაბამისად, ყოფილი მესაკუთრისა და მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის მიმართ რეგისტრაციითა და საერთო ქონებაში მათი წილების გაზრდით, მათ საკუთრებაში, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული იდეალური წილიც აისახა.

11.6 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 4 თებერვლისა და იმავე წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებები. ყოფილი მესაკუთრის უძრავი ქონების წილი, 2012 წლის 13 აგვისტოს დამოწმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, პირველმა მოპასუხემ შეიძინა.

11.7 სააპელაციო სასამართლომ იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის კუთვნილი იდიალური წილი მთლიანად აისახა ყოფილი მესაკუთრისა და მეორე მოპასუხის უფლებრივი წინამორბედის საკუთრებაში, პრეზუმფციულად დადგენილად მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როცა უძრავ ქონებაში მოსარჩელის კუთვნილი წილი საჯარო რეესტრში მთლიანად აღირიცხა სხვა პირთა საკუთრებად, მას აღარ ექნებოდა შესაძლებლობა, რეგისტრაციის გაუქმებამდე საკუთრების უფლებით ესარგებლა. ამასთან განმარტა, რომ აღნიშნული პრეზუმფციის საწინააღმდეგო გარემოება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

11.8 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან პირველმა მოპასუხემ მოგვიანებით, 2012 წლის 13 აგვისტოს შეიძინა ფართი სადავო უძრავ ქონებაში, მას ყოფილი მესაკუთრის მიერ განხორციელებული არამართლზომიერ ქმედებაზე (მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფაზე) არ შეიძლება პასუხისმგებლობა დაეკისროს. რაც შეეხება მეორე მოპასუხეს, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ის, როგორც მამკვიდრებლის უფლებამონაცვლე, პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენს 2011 წლის 4 თებერვლიდან, იმავე წლის 24 ოქტომბრამდე პერიოდში მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფისათვის, ამ უკანასკნელის საკუთრებით არამართლზომიერი სარგებლობის გამო.

11.9 სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ სხვა პერიოდში მოპასუხეთა მხრიდან მოსარჩელის მიმართ კუთვნილი წილით სარგებლობის ხელშეშლა, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

11.10 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, სადავო არ იყო მოპასუხეების მხრიდან მთლიანი სადავო უძრავი ქონების და, შესაბამისად, მოსარჩელის კუთვნილი ფართის ფლობის ფაქტი, თუმცა, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეები სადავო საცხოვრებელი სახლის იდეალური წილების მესაკუთრეებს წარმოადგენენ და მათ შორის საკუთრება გამიჯნული არ არის რეალურ წილებად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მხოლოდ ამ გარემოებას, საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის დამადასტურებლად ვერ განიხილავდა.

11.11 სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთზე გაამახვილა ყურადღება და აღნიშნა, რომ იმ ფაქტობრივი გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოპასუხეები თანასაკუთრებაში არსებულ მთლიან საცხოვრებელ სახლს აქირავებდნენ და ამით შემოსავალს იღებდნენ, მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რომელმაც შესაბამის მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ შეძლო მისი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება.

11.12 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიურო) 2016 წლის 26 იანვრის სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნით, მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფით გამოწვეული ზიანის განსაზღვრა შეუძლებელია.

11.13 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნის კვლევით ნაწილზე, რომლითაც დგინდება, რომ ექსპერტმა შეაფასა არა რეალურად არსებული ფაქტობრივი ვითარება (მოსარჩელე არის საზიარო უფლების მონაწილე), არამედ დაეყრდნო საქმეში წარმოდგენილი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის 2015 წლის 5 მაისის დასკვნით შემოთავაზებულ, სადავო უძრავ ქონებაში მდებარე საზიარო ქონებიდან მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 112.5 კვ.მ-ის რეალურად გამოყოფის შესაძლო ვარიანტებს და სწორედ ამ ჰიპოთეზური გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით მოსარჩელის კუთვნილი 112.5 კვ.მ ფართის - როგორც იზოლირებული უძრავი ქონების გაუქირავებლობით მიყენებული ზიანი განსაზღვრა.

11.14 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მითითებული სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნა რეალურ ვითარებას არ ასახავს, ვინაიდან ქალაქ ბორჯომში იზოლირებული 112.5 კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელი სახლისა და სამი ოჯახის თანასაკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლში, 112.5 კვ.მ იდიალური წილის გაქირავებით მიღებული შემოსავალი განსხვავებული იქნება. ამასთან, საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის ბიუროს 2015 წლის 12 ივნისისა და 8 ოქტომბრის წერილების თანახმად, სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრეთა წილების რეალურ გამიჯვნამდე ექსპერტიზა შეუძლებელია და მიღებული და მიუღებელი შემოსავალიც ვერ დადგინდება, ვინაიდან უცნობია სახლის რა ნაწილს მოიცავს მოსარჩელის კუთვნილი 112.5 კვ.მ ფართი.

11.15 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლი 2011 წლის 4 თებერვლიდან 24 ოქტომბრამდე, მოსარჩელის საკუთრების უფლებას სარგებლობით ხელყოფდა (სსკ-ის 982.1).

11.16 სააპელაციო სასამართლომ საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტად მიიჩნია, რომ ბორჯომში იდეალური წილით არსებული ფართის გაქირავება, იზოლირებულისგან განსხვავებით, მხოლოდ საკურორტო მიზნით, ზამთარსა და ზაფხულშია შესაძლებელი. მიუხედავად იმისა, რომ არ იქნა გაზიარებული საქმეში წარმოდგენილი სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საკუთრების უფლების ხელყოფის გამო ასანაზღაურებელი ზიანის გამოსაანგარიშებლად გამოყენებული უნდა იქნეს ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნის №1 დანართი, სადაც ექსპერტის მიერ გაანგარიშებულია ქ.ბორჯომში 112.5 კვ.მ საცხოვრებელი ბინის საშუალო თვიური საიჯარო ღირებულება 2005-2015 წლებში. მითითებული ცხრილის მიხედვით, 2011 წელს სადავო ფართის საშუალო თვიური საიჯარო ღირებულება განისაზღვრებოდა 415 აშშ დოლარით.

11.17 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან 2011 წლის 4 თებერვლიდან, 24 ოქტომბრამდე საკურორტო სეზონს 4 თვე ემთხვევა და, ამასთან, მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლმა მოსარჩელის კუთვნილი ფართის მხოლოდ ნახევარი მიისაკუთრა, მეორე მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ხელყოფით მიყენებული ზიანის - 830 აშშ დოლარის (415*4/2) გადახდა უნდა დაეკისროს.

11.18 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მეორე და მესამე აპელანტების პოზიცია, რომლის თანხამად, მოპასუხეები სადავო უძრავი ქონებით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე სარგებლობდნენ. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მსგავსი ურთიერთობა შესაბამის ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე მითითებით დგინდება, რაც მოპასუხეებს პირველი ინსტანციის სასამართლოში, საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე არ წარუდგენიათ.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1 მოსარჩელემ (პირველმა კასატორმა) საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

12.2 პირველი კასატორი ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინებაზე. მისი განმარტებით, უდავო გარემოებაა, რომ მოპასუხეები უძრავი ქონების სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტს ადასტურებდნენ.

12.3 პირველი კასატორი განმარტავს, რომ სასამართლოს დასკვნით, ხელყოფა მოსარჩელის ქონებაზე ვერ მტკიცდებოდა, თუმცა მეორე მოპასუხეს ხელყოფისათვის ზიანის - 830 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა.

12.4 პირველი კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ უზენაესი სასამართლოს მითითებები სრულად ვერ ასახა გადაწყვეტილებაში და ფაქტებს გვერდი აუარა. ამასთან, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს არ უთქვამს, რომ ექსპერტის მიერ დაანგარიშებული თანხა შეუსაბამოა.

12.5 პირველი კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ზიანის გამოსაანგარიშებლად ექსპერტიზის დასკვნის N1 დანართი გამოიყენა, თუმცა გაურკვეველია, რამ შეუშალა ხელი, ფართების გამიჯვნის გარეშე ზიანის ოდენობაზე ემსჯელა.

12.6 პირველი კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მის მიმართ, 10 წლის მანძილზე მიყენებული ზიანის ოდენობიდან გამომდინარე უნდა ემსჯელა.

12.7 მეორე მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება, მეორე მოპასუხისათვის სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

12.8 მეორე კასატორმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინების გაუქმებაც მოითხოვა, რომლითაც მისი შუამდგომლობა, საქმისწარმოების შეჩერებისა და საქმეზე მტკიცებულებათა დართვის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

12.9 მეორე კასატორის განმარტებით, მის მიერ წარდგენილი შუამდგომლობისა და მტკიცებულებების განხილვის შედეგად ცალსახად დგინდება ის გარემოება, რომ მას, პირველი ინსტანციის სასამართლოში საპატიო მიზეზის არსებობის გამო, ვერ ექნებოდა შესაძლებლობა, წარედგინა - “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე უძრავი ქონებით სარგებლობის ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება, ვინაიდან, მითითებული კანონიდან გამომდინარე, მხარეებს შორის, სასამართლო დავა 2018 წლიდან მიმდინარეობს, განსახილველ საქმეზე კი, პირველი ინსტანციის სასამართლოში უკვე დასრულებული იყო საქმის განხილვა.

12.10 მეორე კასატორის მტკიცებით, იგი სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეა, რის საფუძველზეც, სამოქალაქო საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, საქმისწარმოების შეჩერების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები არსებობდა.

12.11 მეორე კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ამ საქმეში სასამართლოს შეფასების საგანია - მოპასუხეები მოსარჩელის - როგორც უძრავი ქონების თანამესაკუთრის უფლებას ხელყოფდნენ თუ არა, კერძოდ, ის გარემოება, რომ მოპასუხეები ხელს უშლიდნენ მოსარჩელეს საკუთრებით სარგებლობაში. აღნიშნული ფაქტის დადასტურება კი, მოსარჩელე მხარის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა, რაც ამ უკანასკნელმა შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ შეძლო.

12.12 სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასებისა და სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, პრეზუმფციულად დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის კუთვნილი წილის სხვა პირთა საკუთრებად აღირიცხვის შემდეგ, მას აღარ ექნებოდა შესაძლებლობა, რეგისტრაციის გაუქმებამდე საკუთრების უფლებით ესარგებლა.

12.13 მეორე კასატორის მტკიცებით, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით, მეორე მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის მიმართ, კუთვნილი წილით სარგებლობის ხელშეშლა არ დასტურდება, მათ შორის - 2011 წლის 4 თებერვლიდან 24 ოქტომბრამდე, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მარტოოდენ პრეზუმფციულად ფაქტის დადგენილად მიჩნევის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება, რომლითაც სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფისათვის, მეორე მოპასუხე არამართლზომიერ მოსარგებლედ არასწორად ცნეს. მეორე კასატორის მტკიცებით, მნიშვნელოვანია არა ქონების რეგისტრაციის, არამედ მოსარჩელის მხრიდან სარგებლობის ხელშეშლის არსებობა/ არარსებობის ფაქტი.

12.14 მეორე კასატორის განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ შეძლო მის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებების დამტკიცება, კერძოდ, მოპასუხეები თანასაკუთრებაში არსებულ მთლიან საცხოვრებელ სახლს რომ აქირავებდნენ და ამით შემოსავალს იღებდნენ, მათ შორის, 2011 წლის 4 თებერვლიდან იმავე წლის 24 ოქტომბრამდე.

12.15 მეორე კასატორის განმარტებით, უძრავი ნივთის არც განკარგვით და არც სარგებლობით, მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის ფაქტი, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება.

12.16 მეორე კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ საქმე N ას-472-448-2013; 27.01.2015წ.; საქმე N308-293-2013, 30.05.2017წ.; საქმე N ას-197-186-2017).

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით პირველი და მეორე კასატორების საკასაციო საჩივრები წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

20. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს პირველი კასატორის პრეტენზიას, რომლის თანახმადაც, მოპასუხეები (მათ შორის მეორე მოპასუხის მამკვიდრებელი) მას საკუთრებით სარგებლობაში, 10 წლის განმავლობაში, ხელს უშლიდნენ.

21. სასამართლო სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე და 102-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე მითითებით ,,სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (მე-4 მუხლი); თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით (102-ე მუხლი)“, განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს გააქარწყლებს.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხეთა მიერ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მოსარჩელის ქონების ფლობის გამო, საკუთრების განკარგვის შეუძლებლობით მიყენებულ ზიანს და სწორედ მის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა მოპასუხეთა მიერ, მისი საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტის დადასტურება.

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეები სადავო საცხოვრებელი სახლის იდეალური წილების მესაკუთრეებს წარმოადგენენ და მათ შორის საკუთრება არ არის რეალურ წილებად გამიჯნული, თუმცა, ცხადია რომ მხოლოდ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, ვერ გახდება მოსარჩელის მტკიცების ტვირთის რეალიზების საფუძველი.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელემ სარწმუნო მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარუდგენლობით, ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, რომელიც სარჩელით მოთხოვნილი მიყენებული ზიანის ოდენობას სრულად დაადასტურებდა.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით, მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის სახელზე სადავო საცხოვრებელი სახლიდან 118.70 კვ.მ დარეგისტრირდა, ხოლო, ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით, ყოფილი მესაკუთრის სახელზე - 113.20 კვ.მ; აღნიშნული კი ცხადყოფს, რომ ყოფილი მესაკუთრის და მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის საერთო ქონებაში მათი წილების გაზრდით, ამ უკანასკნელთა საკუთრებაში, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული იდეალური წილიც აისახა. ასევე, უდავოა, რომ ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბორჯომის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 4 თებერვლისა და იმავე წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებები.

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე, შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64). აღსანიშნავია, რომ სამართალწარმოებაში პრეზუმციების არსებობა იმითაა განპირობებული, რომ ფაქტების გარკვეული ნაწილი მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო პროცესში მონაწილეობს ორი ერთმანეთისადმი დაპირისპირებული მხარე - მოსარჩელე და მოპასუხე. შესაბამისად, ერთი ნაწილი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტებისა ივარაუდება მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო დანარჩენი ნაწილი - მოპასუხის სასარგებლოდ. ის, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ ივარაუდება, უნდა გააქარწყლოს მოპასუხემ, ხოლო ის, რაც მოპასუხის სასარგებლოდ ივარაუდება პირიქით, უნდა გააქარწყლოს მოსარჩელემ. ეს იმას ნიშნავს, რომ პრეზუმფციები სასამართლოში მტკიცების მოვალეობისაგან კი არ ათავისუფლებს მხარეს, არამედ წარმოადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესს. მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი გარკვეული ფაქტების ნაწილი, ხოლო ამ ფაქტების მეორე ნაწილი ვალდებულია დაამტკიცოს მოპასუხემ. ნორმები, რომლებიც შეიცავს პრეზუმფციებს, წარმოადგენენ კანონის პირდაპირ მითითებას იმის შესახებ, რომელმა მხარემ კონკრეტულად რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს სამოქალაქო პროცესში. ამა თუ იმ ფაქტის დამტკიცების ტვირთისაგან გათავისუფლება წარმოადგენს არა მიზეზს, არამედ ამ ტვირთის განაწილების შედეგს, ანუ პრეზუმფციების მეშვეობით კანონმდებელი ანაწილებს დამტკიცების ტვირთს მხარეთა შორის და მტკიცების ტვირთის გამოხატვის სხვა ფორმებს შორის, რომელსაც იცნობს მატერიალური სამართალი, პრეზუმფციები ყველაზე სრულყოფილი და პრაქტიკულად ხელმისაწვდომი ფორმაა (თ. ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბ., 2005, გვ. 230). თუ რომელი მხარისათვის უფრო ხელსაყრელია დაამტკიცოს ესა თუ ის ფაქტი, აგრეთვე, რომელი ფაქტების დამტკიცების საფუძველზე წარმოიშობა ვარაუდი (პრეზუმფცია) გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტების არსებობის შესახებ, განსაზღვრულია კანონით, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევებში კი - სასამართლო პრაქტიკით.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის კუთვნილი იდეალური წილის ყოფილი მესაკუთრისა და მეორე მოპასუხის უფლებრივი წინამორბედის საკუთრებაში ასახვით, პრეზუმფციულად დადგენილია, რომ მოსარჩელეს აღარ ექნებოდა შესაძლებლობა, რეგისტრაციის გაუქმებამდე საკუთრების უფლებით ესარგებლა, შესაბამისად, მსჯელობის საგანია, ყოფილი მესაკუთრისა და მეორე მოპასუხის მამკვიდრებლის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების რეგისტრაციიდან მის გაუქმებამდე, მოსარჩელის საკუთრების უფლების სარგებლობის ხელშეშლისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პრეზუმფციულად დადგენილი ფაქტიდან გამომდინარე მტკიცების ტვირთი მეორე კასატორზე გადავიდა, ანუ მას უნდა გაექარწყლებინა მოსარჩელის სასარგებლოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა, მან ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და პრეზუმფციულად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლება, შესაბამისად, მან, როგორც ხელმყოფმა, რომელიც 2011 წლის 4 თებერვლიდან იმავე წლის 24 ოქტომბრამდე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას ხელყოფდა, უნდა აუნაზღაუროს (გაუთანაბროს) უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა (სსკ-ის 982-ე მუხლი, იხ. წინამდებარე განჩინების 10.5 ქვეპუნქტი), რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინების 11.16-11.17 ქვეპუნქტებში მოცემულ მსჯელობას.

29. რაც შეეხება პირველი მოპასუხის მიერ მოსარჩელის საკუთრების უფლებით სარგებლობის ხელშეშლას, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვინაიდან, მან ყოფილი მესაკუთრის უძრავი ქონების წილი, 2012 წლის 13 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა, მას პასუხისმგებლობა ვერ დაეკისრება უძრავი ქონების შეძენამდე განხორციელებული მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფისათვის.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მეორე კასატორი ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინებასაც.

31. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას 2018 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ და განმარტავს, რომ არ არსებობდა სსსკ-ის 279-ე მუხლით გათვალისწინებული სასამართლოს ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლები. მითითებული მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ,,სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმისწარმოება თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით“.

32. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული ნორმა საქმისწარმოების შეჩერების აუცილებლობას ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევაში, როდესაც განსახილველი დავის გადაწყვეტას სამართლებრივად აფერხებს სხვა სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით განსახილველი საქმის გადაწყვეტა. მოცემულ შემთდვევაში კი, ამგვარი ხელშემშლელი გარემოების არსებობა არ დასტურდება.

33. ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმისწარმოების შეჩერების ვალდებულება პირდაპირ უკავშირდება ისეთ საპროცესო ინსტიტუტს, როგორიცაა, მტკიცების ტვირთი და ემსახურება ფაქტების დამტკიცების ვალდებულებისაგან მხარეთა გათავისუფლების მიზანს, სამართალწარმოების ერთ-ერთი პრინციპის, საპროცესო ეკონომიის, რეალიზაციის უზრუნველყოფას, რაც, თავის მხრივ, ეფექტიანი მართლმსაჯულების განხორციელების წინაპირობაა. სხვა სამართალწარმოებით (წარმოებით) საქმის განხილვისას, სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, ბევრჯერ შეუძლებელს ხდის კონკრეტული საქმის განხილვას, რამდენადაც ფაქტები, რომლებიც უნდა დადგინდეს სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული წესით განხილვისას, ვერ იქნება გამორკვეული, შეფასებული და დადგენილი კონკრეტული საქმისწარმოებისას, ამავდროულად, ამ ფაქტების დადგენამდე შეუძლებელი უნდა იყოს მოცემული საქმის განხილვა. გათვალისწინებული საფუძვლით საქმისწარმოების შეჩერების საკითხის გადაწყვეტისას უნდა დადგინდეს, არსებობს თუ არა საქმეთა შორის ისეთი აუცილებელი კავშირი, რაც შეჩერების ღონისძიების გამოუყენებლობის პირობებში ობიექტურად შეუძლებელს გახდის სასამართლოს წარმოებაში არსებული საქმის განხილვას. სხვაგვარად თუ ვიტყვით, საქმისწარმოების შეჩერება დასაშვებია მხოლოდ იმ პირობით, თუ სხვა საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებას შეიძლება მიეცეს პრეიუდიციული მნიშვნელობა სასამართლოს განხილვაში არსებული საქმის გადაწყვეტისას. აქედან გამომდინარე, საქმისწარმოების შეჩერებამდე, სასამართლომ ზუსტად უნდა განსაზღვროს, თუ რა კავშირი არსებობს მის მიერ განსახილველ საქმესა და იმ საქმეს შორის, რომელსაც სხვა სასამართლო განიხილავს (იხ. სუსგ, #ას-551-519-2012, 11.06.2012წ.)

34. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეთა შორის ისეთი აუცილებელი კავშირი, რაც, შეჩერების ღონისძიების გამოუყენებლობის პირობებში, ობიექტურად შეუძლებელს გახდის საქმის განხილვას არ დგინდება.

35. მეორე კასატორის პრეტენზიას, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს წარმოადგენს, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 219-ე მუხლის ,,მხარეები შეზღუდულნი არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინოს ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელისა თუ შესაგებლში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული“ დანაწესიდან გამომდინარე, კასატორის ზემოაღნიშნული არგუმენეტი დაუსაბუთებელია და შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ მსგავსი ურთიერთობის დადგენა ხდება შესაბამის ფაქტებზე და მტკიცებულებებზე მითითებით, რაც მეორე კასატორს პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსამზადებელ ეტაპზე არ წარუდგენია.

36. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კი, უსაფუძვლოა მეორე კასატორის მოთხოვნა 2018 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ.

37. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს კასატორის პრეტენზიებში მითითებულ საკასაციო სასამართლოს განჩინებებზე (იხ. სუსგ საქმე N ას-472-448-2013; 27.01.2015წ.; საქმე N308-293-2013, 30.05.2017წ.; საქმე N ას-197-186-2017) და მიიჩნევს, რომ მათში განვითარებული მსჯელობა და დასკვნები არ ეწინააღმდეგება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებებსა და დასკვნებს.

38. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ გააბათილეს სარწმუნო მტკიცებულებებით.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მათი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

40. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, მეორე კასატორს დაუბრუნდება საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.ლ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. მ.ლ–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება N12, გადახდის თარიღი 2018 წლის 5 ნოემბერი) 70% – 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე