საქმე №ას-238-2019 24 მაისი, 2019 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს "თ.ს.კ." (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ჟ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 ნოემბრის განაჩენით (საქმეზე №1/3733-14) ზ:ჭ–ძე (შემდეგში: მძღოლი) ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის (სისხლის სამართლის საქმის ტ.1,ს.ფ. 26-28). აღნიშნული განაჩენით დადგენილია, რომ 2013 წლის 11 ივლისს, დაახლოებით 16:15 საათზე, მძღოლმა თავისი მართვის ქვეშ მყოფი ავტობუსით, თბილისში, …. ქუჩაზე, ….. ქუჩის მხრიდან სამხედრო დასახლების მიმართულებით მოძრაობისას ვერ უზრუნველყო ავტობუსის უსაფრთხო მართვა, სამხედრო დასახლებისკენ მიმავალ გზაზე შეხვევის მიზნით საპირისპირო გზის სავალი ნაწილის გადაკვეთისას დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რა დროსაც, მას ლ.ჟ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, დაზარალებული, პირველი აპელანტი) მართვის ქვეშ მყოფი მოტოციკლი შეეჯახა. აღნიშნული საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელემ ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება მიიღო. განაჩენი კანონიერ ძალაშია შესული (ტ. 1, ს.ფ. 17-19).

2. მოსარჩელე, 2014 წლის 5 მაისის დადგენილებით დაზარალებულადაა ცნობილი (იხ. დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება; ტ. 1, ს.ფ. 14-15).

3. ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს, მძღოლის მართვის ქვეშ მყოფი ავტობუსი (მარკა, მოდელი „ბოგდანი“ A ….., ფერი - ყვითელი 5/8, გამოშვების წელი - 2007, სანომრე ნიშანი - T…, საიდენტიფიკაციო ნომერი: Y7BA…., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა - AV…. გაცემული 09/07/2009წ) წარმოადგენს შპს „თ.ს.კ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, მეორე აპელანტი, კომპანია ან კასატორი) საკუთრებას.

4. შპს „მ.ს.ტ.ს.კ–ის“ სტაციონარული პაციენტის №2887/13 სამედიცინო ბარათის მიხედვით, დაზარალებული კლინიკაში 11.07.2013წ. მოთავსდა, სადაც დაუდგინდა დიაგნოზი: მარცხენა ბარძაყის ძვლის დიაფიზის მოტეხილობა შუა მესამედში, მარჯვენა სხივის ძვლის მოტეხილობა, ქვედა ყბის მოტეხილობა მარცხნივ ნიკაპის არეში. სამედიცინო დოკუმენტაციაში აღწერილია მრავლობითი ექსკორიაციები სახისა და შუბლის არეში, ჭრილობები ნიკაპის, ცხვირის, მარცხენა ყვრიმალისა და შუბლის არეებში. ჭრილობების მიმყენებელი საგნის განსაზღვრა სამედიცინო დოკუმენტაციაში ჭრილობების მორფოლოგიური სურათის არასრული აღწერილობის გამო შეუძლებელია. დანარჩენი დაზიანებანი რაიმე მკვრივი-ბლაგვი საგნის მოქმედებითაა განვითარებული.

5. ექსპერტიზაზე წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაცია შესწავლილ იქნა შპს გადაუდებელი ნევროლოგიური კლინიკა „ნ–ის“ დირექტორის, ნ. კ–ძის მიერ, რომლის დასკვნითაც: „სამედიცინო დოკუმენტაციაში მითითებული ქალა-ტვინის ტრავმა, თავის ტვინის შერყევა, დამოუკიდებლად არ გამოიწვევდა ავადმყოფის მდგომარეობის იმდაგვარ სიმძიმეს, რომელიც საჭიროებდა სარეანიმაციო ღონისძიებებს. სავარაუდოდ, მისი მდგომარეობის სიმძიმე განპირობებული იყო მრავლობითი დაზიანების (პოლიტრავმა) ერთობლივი ზემოქმედებით“. აღნიშნული სამედიცინო დოკუმენტაცია ასევე შეისწავლა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ექსპერტმა კრიტიკული მედიცინის დარგში, ლ. უ–ამ, რომლის დასკვნითაც, ავადმყოფის მდგომარეობის გაუარესება განპირობებული იყო სუნთქვის მწვავე უკმარისობით, რომელიც რეტროსპექტიული ანალიზის მიხედვით განვითარდა, დიდი ალბათობით, ცხიმოვანი ემბოლიის გამო, ცხიმოვანი ემბოლიის დროს ვითარდება არტერიოლების ემბოლიზაცია და კტ. ანგიოგრაფიით მისი გამოვლენა შეუძლებელია. აღნიშნული გართულება პირდაპირ კავშირშია 2013 წლის 11 ივლისს მიღებულ ტრავმასთან. გამომდინარე ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან, ზემოთ აღწერილი დაზიანებანი მიეკუთვნებიან სხეულის დაზიანებათა მძიმე ხარისხს, როგორც სიცოცხლისათვის სახიფათოს.

6. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, თავის ტვინის და სახის ძვლების კტ. კვლევა - მარცხენა ნახევარში ნიკაპის პროექციაზე, II-III კბილთაშორის დონეზე ისახება ქვედა ყბის მოტეხილობა, მოტეხილი ძვლოვანი ბოლოები რამდენადმე შეცილებულია ერთმანეთს (ტომი I, ს.ფ. 28-33).

7. სარჩელის საფუძვლები

7.1. დაზარალებულმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოითხოვა სატრანსპორტო კომპანიისათვის მატერიალური და მორალური ზიანის, ასევე, სასამართლო და სასამართლოს გარეშე ხარჯების ანაზღაურება.

7.2. მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე დააფუძნა სასარჩელო მოთხოვნები.

8. მოპასუხის შესაგებელი

8.1. მოპასუხემ (კომპანიამ) წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

9. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

9.1.1. მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, მატერიალური ზიანის სახით -8 210.3 ლარის, ხოლო მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 5 000 ლარის გადახდის ვალდებულება დაეკისრა;

9.2. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 408-ე, 409-ე, 413-ე, 992-ე, და 997-ე მუხლებით.

10. სააპელაციო საჩივარი

10.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს როგორც მოსარჩელემ, ასევე - მოპასუხემ.

10.2. პირველმა აპელანტმა (დაზარალებულმა) გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა;

10.3. მეორე აპელანტმა (კომპანიამ) გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა;

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

11.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, შემდეგში: სსსკ 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

11.3. სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში დასახელებულ და დადგენილ ფაქტებზე მიუთითა და განმარტა, რომ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით, კომპანიას 8 210.3 ლარი მართებულად დაეკისრა.

11.4. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 316-ე-317-ე მუხლების გათვალისწინებით დელიქტურ ვალდებულებებზე მიუთითა და სსკ-ის 992-ე მუხლის „პირი რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“ მიხედვით განმარტა, რომ კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრების ერთ-ერთ საფუძველს დელიქტური ვალდებულება წარმოადგენდა, რომლისგან ნაწარმოები პასუხისმგებლობის გენერალური დათქმაც მოცემული იყო დასახელებულ მუხლში.

11.5. სააპელაციო სასამართლომ საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც „დელიქტურ სამართალში მოთხოვნის ყველაზე მნიშვნელოვანი საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლია, რომლის მიხედვითაც, სამართლებრივი შედეგი (ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება) ქმედების აბსტრაქტული შემადგენლობიდან (სხვა პირის მიმართ განხორციელებული ქმედება) გამომდინარეობს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე ას-664-635-2016)“.

11.6. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო არ იყო (კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდებოდა) ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს მძღოლის მიერ გაუფრთხილებელი ქმედებით მოსარჩელის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით განსახილველი დავის სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, არ იყო საჭირო პირის ბრალეულობის დადგენა, ვინაიდან ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, კერძოდ: სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ან/და ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი.

11.7. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან.

11.8. განსახილველ შემთხვევაში უდავო ფაქტს წარმოადგენდა, რომ სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი მოპასუხე კომპანიის მიერ დაქირავებული მძღოლი იყო, რაც შედეგის გათვალისწინებით დასახელებული ნორმების ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე სატრანსპორტო კომპანიის პასუხისმგებლობაზე მოახდენს გავლენას.

11.9. სააპელაციო სასამართლომ პირველი აპელანტის (დაზარალებულის) სასარჩელო მოთხოვნაზე, მოპასუხეს დაკისრებოდა მის მიერ სესხად აღებული 5 000 აშშ დოლარი, გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები და განმარტა, რომ სესხის სახით აღნიშნული თანხის გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება დაზარალებულს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, ამასთან, სესხის აღების დადასტურების შემთხვევაშიც, შეუძლებელი იყო დამდგარ ზიანსა და მოპასუხის ქმედებას შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენა.

11.10. სააპელაციო სასამართლომ მეორე აპელანტის (მოპასუხე კომპანიის) მოთხოვნებსა და პრეტენზიებთან დაკავშირებით განმარტა:

11.10.1. დაზარალებულისთვის სტომატოლოგიური მომსახურების ღირებულების - 6630,00 ლარის ანაზღაურების ნაწილში აპელანტის ძირითად შედავებას დაზარალებულისათვის ჩატარებულ პროცედურებსა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზშედგობრივი კავშირის არარსებობა წარმოადგენდა. საქმის მასალებში მოთავსებულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რომლითაც დგინდება, რომ მოსარჩელეს ავტოავარიის შედეგად, დიაგნოზის სახით, მარცხენა ბარძაყის ძვლის დიაფიზის მოტეხილობა შუა მესამედში, მარჯვენა სხივის ძვლის მოტეხილობა, ქვედა ყბის მოტეხილობა მარცხნივ ნიკაპის არეში დაუდგინდა. სამედიცინო დოკუმენტაციაში აღწერილია მრავლობითი ექსკორიაციები სახისა და შუბლის არეში, ჭრილობები ნიკაპის, ცხვირის, მარცხენა ყვრიმალისა და შუბლის არეებში. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, თავის ტვინის და სახის ძვლების კტ. კვლევა ჩატარდა, რომლითაც მარცხენა ნახევარში ნიკაპის პროექციაზე, II-III კბილთაშორის დონეზე ქვედა ყბის მოტეხილობა გამოვლინდა, მოტეხილი ძვლოვანი ბოლოები ერთმანეთს შეცილებული იყო. ამასთან, აღნიშნული დასკვნის კვლევით ნაწილში მითითებულია, რომ ნარკოზის ქვეშ გაიხსნა ნიკაპზე არსებული ჭრილობა გამოჩნდა მონატეხი ფრაგმენტები, ჩასწორდა სწორ მდგომარეობაში და დაედო ორი ურთიერთპარალელური ფირფიტა და ჭანჭიკები, ჭრილობა გამოირეცხა და გაიკერა კვანძოვანი ნაკერებით შრეების მიხედვით. ჭრილობაში მოთავსდა რეზინის გამომტანი. მოტეხილობის ხაზზე მდგომი ქვედა ყბაზე მარცხნივ მე-3 კბილი ამოღებულ იქნა. იმავე საკითხთან დაკავშირებით საქმეში წარდგენილია შპს „რ.დ–ის“ მიერ 2014 წლის 31 ოქტომბერს გაცემული ცნობა, რომლის მიხედვითაც დგინდებოდა, რომ დაზარალებულის მკურნალობის ღირებულება 6630,00 ლარს შეადგენდა.

11.10.2. სააპელაციო სასამართლომ არსებულ საკითხთან დაკავშირებით განმარტა, რომ ავტოავარიის შედეგად მოსარჩელეს ყბა-სახის არეში საკმაოდ სერიოზული დაზიანებები აღენიშნებოდა. მან კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთის დასაძლევად სამედიცინო დაწესებულების ცნობა წარადგინა, მისი უზუსტობის მტკიცების ტვირთი კი, მოპასუხეს ეკისრებოდა. სააპელაციო საჩივარსა და სასამართლოს ზეპირ სხდომაზე, მეორე აპელანტმა მხოლოდ ზეპირსიტყვიერად განაცხადა, რომ ცნობაში მითითებული დაზიანებები, მათ შორის, კბილის დაბჟენა, დეპულპაცია, ცირკონოკერამიკის გვირგვინების გადაკვრა, არ იყო მიზეზობრივ კავშირში ავარიის შედეგად მიყენებულ ზიანთან. სასამართლოს შეფასებით, ის გარემოება, რომ ცნობაში მითითებული თითოეული პროცედურა იმ დაზიანების სრულად აღმოსაფხვრელად არ იყო საჭირო, რაც მოსარჩელეს ავარიის შედეგად მიადგა, საქმის მასალებით ვერ დასტურდებოდა.

11.10.3. ავტოავარიის შედეგად სადაზღვევო კომპანიის მიერ ანაზღაურებულ და დაზარალებულის მიერ გადახდილ (გადასახდელ) თანხებს შორის სხვაობის - 825,51 ლარის დაკისრების ნაწილში მეორე აპელანტმა (მოპასუხემ) განაცხადა, რომ საქმის მასალებში არ არსებობდა მტკიცებულება, რომლითაც მოსარჩელის მიერ აღნიშნული თანხის გადახდა დასტურდებოდა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით სადაზღვევო კომპანია „ჯ“-ს მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, დაზარალებულისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების რეალური ღირებულება 2417,55 ლარს შეადგენდა, საიდანაც სადაზღვევო კომპანიამ 1592,04 ლარი გადაიხადა. ცხადი იყო, რომ რეალურ ღირებულებასა და სადაზღვევო კომპანიის მიერ დაფარულ თანხებს შორის სხვაობა 825,51 ლარს შეადგენდა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით დადასტურებული ფაქტი იყო, რომ მომსახურების ანაზღაურებულ საფასურსა და ფაქტობრივად გაწეულ/გასაწევ ხარჯს შორის სხვაობა იყო, რაც ზიანის ანაზღაურებაზე მოპასუხის მიერ უარის თქმის საფუძველს არ იძლეოდა, მით უმეტეს, ხარჯის გაწევისა და ანაზღაურების დოკუმენტების ნამდვილობა ამ უკანასკნელს სადავოდ არ გაუხდია (ტ.1,ს.ფ. 345-347).

11.10.4. მატერიალური ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით მეორე აპელანტი სადავოდ ხდიდა მისთვის, დაზარალებულის სასარგებლოდ, მიუღებელი შემოსავლის სახით, ერთი თვის ხელფასის ოდენობის დაკისრებას და უთითებდა ამონაწერზე, რომლითაც დასტურდებოდა მოსარჩელისათვის აგვისტოს თვეში თანხის ჩარიცხვა. დასახელებულ გარემოებასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად, დამსაქმებლის მიერ გაცემული ცნობით დასტურდებოდა, დასაქმებულის (მოსარჩელის) შვებულებაში ყოფნა 2013 წლის 11 ივლისიდან იმავე წლის 1 ნოემბრამდე საავადმყოფო ფურცელზე, ყოველგვარი ანაზღაურების გარეშე. მეორე აპელანტის მიერ მითითებული ამონაწერით დადასტურებული თანხა კი მოსარჩელისათვის თანხის ჩარიცხვის თაობაზე, აგვისტოს თვეში ივლისის ხელფასს, ხოლო სექტემბრის თვეში აგვისტოს არა ხელფასს, არამედ დამსაქმებლის მიერ დაზარალებულისათვის გაცემულ დახმარებას წარმოადგენდა, აღნიშნულ ვარაუდს ამყარებდა ისიც, რომ მიუხედავად ანაზღაურების გარეშე შვებულებაში ყოფნისა, იგივე ოდენობის თანხა დაზარალებულს ოქტომბრის თვეშიც ჩაერიცხა, შესაბამისად, არ არსებობდა, მოპასუხე კომოპანიის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველი.

11.10.5. მოპასუხის მიერ მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში გამოთქმული პრეტენზიის უსაფუძვლობის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა და განმარტა, რომ „სამოქალაქო კანონმდებლობაში არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების საფუძველს მორალური ზიანის არსებობა წარმოადგენს. იგი ნიშნავს ადამიანის ფსიქიკის სფეროში ნეგატიური ცვლილებების საფუძველს მორალური ზიანის არსებობას, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და სულიერ ტანჯვაში“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 19 მარტის განჩინება საქმეზე Nას-912-874-2014).

11.10.6. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, უდავოდ დადგენილი იყო ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს ავარიის შედეგად სიცოცხლისთვის საშიში ჯანმრთელობის დაზიანება მიადგა, ჩაუტარდა მრავლობითი ოპერაციები, სამედიცინო ცნობის მიხედვით, მან განიცადა ფსიქოლოგიური სტრესი და დეპრესია. საქმის მასალების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური შეფასების შედეგად, მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და იმ ფსიქიკური წნეხის გამო, რაც მას ავტოავარიის შედეგად მიადგა, მორალური ზიანის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები არსებობდა.

11.10.7. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ მორალური ტანჯვის ხასიათი უნდა შეფასდეს ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით (მაგ. ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა, ჯანმრთელობა და ა. შ.), აგრეთვე იმ სხვა გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, რომლებიც ადასტურებს, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა გადაიტანა დაზარალებულმა. კომპენსაციის მოცულობა კი უნდა განისაზღვროს ტრავმის, ჯანმრთელობის სხვა დაზიანების სიმძიმის ხარისხიდან და სხვა გარემოებებიდან გამომდინარე, რომლებიც დაზარალებულის მიერ გადატანილ მორალურ ტანჯვას ადასტურებენ. ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრება აგრეთვე ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობის, ბრალის ხარისხისა და სხვა კონკრეტულ გარემოებათა გათვალისწინებით, იმ მიზნით, რომ უზრუნველყოფილი იქნას მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რაც დაეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში და სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 4 ივნისის გადაწყვეტილება საქმეზე Nას-762-818-2011.).

11.10.8. სააპელაციო სასამართლომ დაზარალებულის სასარგებლოდ, მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით, მოპასუხისათვის 5 000 ლარის დაკისრება მართებულად მიიჩნია.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე აპელანტმა (კომპანიამ), გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

12.2. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

12.3. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ეყრდნობოდა შპს „რ.დ–ის“ და ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემულ დასკვნებს, რომელიც, პირველ შემთხვევაში, ავტოსაგზაო შემთხვევის დროისა და ხარჯთაღრიცხვის გაცემის დროის გათვალისწინებით არ დასტურდებოდა, რომ დაზარალებულის მკურნალობას ეხებოდა მომხდარი შემთხვევის გამო, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, ექსპერტიზის დასკვნით მხოლოდ ის დასტურდებოდა, რომ შემთხვევის შედეგად დაზარალებულს მხოლოდ ქვედა ყბაზე, მარცხნივ მესამე კბილი ამოუღეს.

12.4. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად გაიზიარა სადაზღვევო კომპანიის მიერ ანაზღაურებულ თანხასა და ფაქტობრივად ასანაზღაურებელ თანხას (მოსარჩელის მოთხოვნის მიხედვით) შორის სხვაობა კომპანიის მიერ გადასახდელ ვალდებულებად, ვინაიდან საქმეში არ იყო წარდგენილი რაიმე მკტიცებულება, რომლითაც დასტურდებოდა აღნიშნული სხვაობის დაზარალებულის მიერ გადახდის ფაქტი.

12.5. კასატორმა მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უარყოფა მოითხოვა და დამატებით სააპელაციო საჩივრის მსგავსი პრეტენზიები წარმოადგინა.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

19. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებსა და მსჯელობას (იხ. წინამდებარე განჩინების 11.3-11.10.8 ქვეპუნქტები) და კასატორის პრეტენზიების პასუხად განმარტავს, რომ საქმეზე დადგენილი უდავო გარემოებებით, რაც ასევე დადასტურებულია ამავე საკითხზე სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით, შპს „რ.დ–ის“ მიერ გაცემული ხარჯთაღრიცხვით, ექსპერტიზის დასკვნით ცალსახად დასტურდება, რომ მოსარჩელე მნიშვნელოვნად დაზარალდა და მან მიიღო მძიმე, სიცოცხლისთვის სახიფათო დაზიანებები.

20. წინამდებარე განჩინების 4-6 პუნქტებში აღწერილი დაზიანებები უდავოდ მოწმობს, დაზარალებულისათვის საჭირო და აუცილებელი სამედიცინო პროცედურების გაწევას, რაც, თავის მხრივ, აგრეთვე დასტურდება შესაბამისი დოკუმენტებით, სადაც პირდაპირაა აღნიშნული, რომ გაცეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების თაობაზე გადაცემული დოკუმენტები ეხებოდა 2013 წლის 11 ივლისს მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევას.

21. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორმა სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული გარემოებები, ხოლო საპირისპიროდ მოსარჩელემ სასამართლოს წარუდგინა სათანადო მტკიცებულებები, რომელიც ამყარებდა მის სასარჩელო მოთხოვნებს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია.

22. საკასაციო სასამართლო კასატორის იმ პრეტენზიაზე გაამახვილებს ყურადღებას, რომლის თანახმადაც, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტი იმის შესახებ, რომ სადაზღვევო კომპანიის ანაზღაურებულ თანახასა და ფაქტობრივად არსებულ ხარჯებს შორის სხვაობა უნდა დაჰკისრებოდა კომპანიას, თუმცა ამის დასადასტურებლად ვერ უთითებდა რაიმე მტკიცებულებაზე, რომელიც დასახელებული სხვაობის მოსარჩელის მიერ გადახდის ფაქტს დაადასტურებდა. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, უდავოდაა დადგენილი, ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი და აღნიშნული ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭირო ოდენობის თანხა, ხოლო ის ფაქტი ამ თანხის ნაწილია გადახდილი, თუ სრულადაა დაფარული, არ წარმოადგენს დამატებით განსახილველ და საკვლევ საკითხს, ვინაიდან ფაქტია, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელე დაზარალდა, ხოლო აღნიშნულ ზიანის მიყენების ფაქტზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენს სატრანსპორტო კომპანია (ისეთი შემთხვევა, როცა მოსარჩელეს შესაძლოა არც გააჩნდეს სათანადო მატერიალური სახსრები - ჯერ თავად გადაიხადოს მკურნალობის ხარჯი, ხოლო შემდეგ პასუხისმგებელ პირს მოსთხოვოს აღნიშნულის ანაზღაურება, ვერ გახდება ზიანის დადგომაზე პასუხისმგებელი პირის მიმართ პასუხისმგებლობის გამორიცხვის საფუძველი).

23. კასატორის მოთხოვნაზე, უარყოფილ იქნას სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ამ უკანასკნელისათვის მორალური ზიანის დაკისრების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 999-ე მუხლის შესაბამისად, სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი (მოპასუხე), მიუხედავად ბრალისა, ვალდებულია, პასუხი აგოს მართლსაწინააღმდეგო შედეგზე, რაც ამ შემთხვევაში, ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანიცაა. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი თანხის ოდენობა (5 000 ლარი) მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის საკმარის ოდენობად, ვინაიდან დადასტურებულ ფაქტს წარმოადგენს, რომ დაზარალებულმა განიცადა მძიმე ფიზიკური და სულიერი ტანჯვა.

24. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც დანაშაულით მიყენებული მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკა (იხ. სუსგ. №ას-593-568-2016, 14 ივლისი, 2017 წელი; №ას-452-431-2015, 28.09.2015წ; №ას-594-562-2015, 06.11.2015წ.).

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 660,52 ლარის 70% – 462,36 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "თ.ს.კ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "თ.ს.კ–ის" (ს/კ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 660,52 ლარის (საგადახდო დავალება N868, გადახდის თარიღი 2019 წლის 24 იანვარი), 70% – 462,36 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე