19 ივნისი, 2019 წელი,

საქმე №ას-261-2019 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვა

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ა.ი.“ (მოპასუხე)

წარმომადგენელი - ა.რ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე - ზ.მ–ძე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - ა.გ.

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შპს „ა.ი–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, კომპანია, საწარმო ან დამქირავებელი) 100 % - იანი წილის მფლობელს ამჟამად ა.ვ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კომპანიის ამჟამინდელი პარტნიორი) წარმოადგენს, ხოლო 2014 წლამდე მისი პარტნიორები რ.კ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ყოფილი პარტნიორი) (33% წილის მფლობელი) და ა.შ. (67% წილის მფლობელი) იყვნენ. კომპანიის დირექტორია გ.ბ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კომპანიის დირექტორი ან დირექტორი).

2. კომპანიასა და მის ყოფილ პარტნიორს შორის 2008 წლის 30 ოქტომბერს დაიდო წერილობითი შეთანხმება, რომელიც დასათაურებული იყო, როგორც „სტაციონარული ხიდური ამწის იჯარის ხელშეკრულება“, რომლის საფუძველზეც, ყოფილმა პარტნიორმა საკუთრებაში არსებული, კომპანიის ტერიტორიაზე განთავსებული სტაციონარული ხიდური ამწე, მოპასუხეს დროებით სარგებლობაში გადასცა, ყოველთვიური ქირის - 1350 ლარის გადახდის სანაცვლოდ. წერილობითი შეთანხმების მოქმედების ვადა 5 წლით განისაზღვრა.

3. ხელშეკრულების მე-7 და მე-8 პუნქტების თანახმად, სტაციონალური ხიდური ამწისა და დამხმარე მოწყობილობის დაბრუნება მიღება-ჩაბარების აქტით უნდა მომხდარიყო. ხელშეკრულების ვადამდე, ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში კი, მეიჯარე ვალდებული იყო მოიჯარესთვის უკან გადაეცა ამწე.

4. ყოფილ პარტნიორსა და ზ.მ–ძეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან გამქირავებელი) შორის 2013 წლის 28 ოქტომბერს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ყოფილმა პარტნიორმა მოსარჩელეს კომპანიისათვის დროებით სარგებლობაში გადაცემული ხიდური ამწე 45 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა.

5. 2013 წლის 1 ნოემბერს მოსარჩელესა და კომპანიას შორის გაფორმდა წერილობითი შეთანხმება, რომელიც ასევე დასათაურებული იყო, როგორც „სტაციონალური ხიდური ამწის იჯარის ხელშეკრულება“, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელემ ხსენებული ხიდური ამწე კომპანიას დროებით სარგებლობაში ყოველთვიური ქირის - 1350 ლარის გადახდის სანაცვლოდ გადასცა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა კვლავ 5 წლით განისაზღვრა. ქირის გადახდა 2014 წლის 1 მაისიდან უნდა დაწყებულიყო. ამასთან, შეთანხმების მე-6 პუნქტის თანახმად, შეთანხმების ვადის განმავლობაში, ხიდური ამწის რემონტის ხარჯები ნივთის მესაკუთრეს ეკისრებოდა.

6. 2014 წლის 28 აპრილს მოსარჩელემ წერილობითი განცხადებით მიმართა კომპანიის დირექტორს და ყოველთვიური ქირის არანაკლებ 300 ლარით გაზრდა ან ამწის სარემონტო სამუშაოების საკუთარი ხარჯებით უზრუნველყოფა მოსთხოვა, იმ საფუძვლით, რომ ყოველთვიურად ამწის რემონტისა და სათადარიგო ნაწილების შესაძენად, სოლიდური თანხა იყო საჭირო.

7. მოსარჩელესა და კომპანიას შორის 2014 წლის 1 მაისს ახალი წერილობითი შეთანხმება დაიდო, რომლის საფუძველზეც, ხიდური ამწის დროებით სარგებლობისათვის კომპანიას ქირის სახით ყოველთვიურად - 1625 ლარი უნდა გადაეხადა. ამასთან, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულების მოქმედების განმავლობაში სტაციონარული ხიდური ამწის რემონტის ხარჯები დამქირავებელს ეკისრებოდა.

8. კომპანიის ყოფილი დამფუძნებელი პარტნიორი 2014 წლის მარტში საწარმოდან გავიდა და საკუთარი წილი კომპანიის ამჟამინდელ 100%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორს მიჰყიდა.

9. კომპანიამ 2015 წლის თებერვლიდან შეწყვიტა ქირის გადახდა.მან 2017 წლის 11 დეკემბერს ცალმხრივად მოშალა მხარეებს შორის 2014 წლის 1 მაისს გაფორმებული წერილობითი შეთანხმება.

10. მოპასუხე მოსარჩელესთან გაფორმებული წერილობითი შეთანხმების საფუძველზე, 2014 წლის მაისიდან 2017 წლის დეკემბრამდე სადავო ნივთით სარგებლობდა.

11. კომპანიას არ გადაუხდია 34 თვის ქირა (2015 წლის თებერვლიდან 2017 წლის დეკემბრამდე პერიოდი), ყოველთვიურად 1625 ლარი, რაც მთლიანობაში 55 250 ლარს შეადგენს.

12. 2017 წლის 9 თებერვალს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, სარჩელის აღძვრამდე გადაუხდელი საიჯარო ქირის - 39600 ლარის ანაზღაურებისა და 2017 წლის თებერვლიდან ყოველთვიურად 1650 ლარის გადახდის მოთხოვნით. მოსარჩელე წინამდებარე განჩინების 1-11 პუნქტებში აღწერილ ფაქტებზე მითითებით ამტკიცებდა, რომ მხარეთა შორის დადებული ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხეს მან დროებით სარგებლობაში გადასცა ხიდური ამწე, ყოველთვიურად - 1625 ლარის გადახდის სანაცვლოდ. მოპასუხეს რაიმე პრეტენზია დაქირავებულ ნივთთან დაკავშირებით არ ჰქონია, შესაბამისად, გაქირავებული ქონება უნაკლო იყო. მიუხედავად ამისა, კომპანიამ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და 2015 წლის იანვრის შემდეგ ქირას აღარ იხდის.

13. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო ხიდური ამწის საკუთრებაზე პრეტენზიას კომპანიის ამჟამინდელი 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი აცხადებდა. გარდა ამისა, სადავო ამწის ტექნიკური დოკუმენტაცია არ მოიპოვებოდა (არ არსებობდა), რეგისტრაციის გარეშე კი, ამწის ექსპლუატაცია აკრძალულია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელესთან ხიდური ამწით სარგებლობის ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს, რის გამოც, კომპანიამ შეწყვიტა მხარეთა შორის არსებული წერილობითი შეთანხმება და შესაბამისად, მოპასუხეს ყოველთვიური ქირის გადახდის ვალდებულება აღარ გააჩნდა.

14. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 2015 წლის თებერვლიდან 2017 წლის დეკემბრამდე გადასახდელი ქირის - 55 250 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 316-ე-317-ე, 319-ე, 327-ე, 581-ე, 553-ე და 361-ე მუხლები გამოიყენა.

15. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

16.1. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი იყო იჯარის სახელშეკრულებო ურთიერთობა. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ 2013 წლის პირველი ნოემბრიდან მხარეთა შორის იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა, რის გამოც კომპანიას საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულება აღარ გააჩნდა. იჯარის ხელშეკრულებაში მხარეებმა პირდაპირ გაითვალისწინეს, რომ ხელშეკრულების ვადა 5 წელს შეადგენდა. ხელშეკრულებაში ცალსახად მიეთითა, რომ სტაციონარული ხიდური ამწისა და დამხმარე მოწყობილობის დაბრუნება მიღება-ჩაბარების აქტით უნდა მომხდარიყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, მან არ გაითვალისწინა ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადა და იჯარის საგნის დაბრუნების წესი. კერძოდ, აპელანტი იჯარის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, ვალდებული იყო, კომპანიის მიერვე გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, იჯარის საგანი მესაკუთრისათვის დაებრუნებინა და აღნიშნულის თაობაზე მიღება-ჩაბარების აქტი გაეფორმებინა, რაც მას არ განუხორციელებია.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ იჯარის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ამწე დღემდე განთავსებულია მოპასუხის ტერიტორიაზე, პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ მხარეებს შორის იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა. ამდენად, ვინაიდან არ არსებობდა ნივთის ჩაბარების აქტი ან სხვა ნებისმიერი სახის მტკიცებულება, რომელიც ნივთის მოიჯარისათვის დაბრუნებას და ამ უკანასკნელის ფაქტობრივ მფლობელობაში ყოფნას დაადასტურებდა, უფრო მეტიც, თავად მოპასუხეც არ უარყოფდა იმ გარემოებას, რომ ნივთი კვლავ კომპანიის ტერიტორიაზეა განთავსებული, პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მხარეთა შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს გადაუხდელი საიჯარო ქირა - 55250 ლარი, მართებულად დაეკისრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, არ არსებობდა.

16.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პრეტენზია რომ იჯარის ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება კანონს, ის იმთავითვე ბათილი, არარა გარიგებაა, რის გამოც, კომპანიას თანხის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია. ამ თვალსაზრისით, პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული გარემოება ცალკე დავის საგანი არ გამხდარა, აპელანტის მიერ ამ მოთხოვნით სარჩელი წარდგენილი არ ყოფილა, შესაბამისად, პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას ხსენებული ხელშეკრულების არარად ცნობის თაობაზე ემსჯელა;

17. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

17.1. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს სსკ-ის 54-ე და 61-ე მუხლებით უნდა ეხელმძღვანელათ და 2013 წლის პირველი ნოემბერსა და 2014 წლის პირველ მაისს დადებული იჯარის ხელშეკრულებები ბათილად უნდა ეცნოთ, როგორც კანონსაწინააღმდეგო გარიგებები;

17.2. საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა ისე დააკმაყოფილეს სასარჩელო მოთხოვნა, რომ არ გაითვალისწინეს 2014 წლის პირველი მაისის იჯარის ხელშეკრულების მე-6 მუხლის მე-7 პუნქტის ბოლო აბზაცი, რომელიც პირდაპირ ეწინააღმდეგება კანონის იმპერატიულ მოთხოვნას. ამასთან, ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის მხოლოდ მხარეთა ნების გამოვლენა საკმარისი არ არის, აუცილებელია მეორე პირობის შესრულება - ხელშეკრულება არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს კანონს. სწორედ აღნიშნული პირობა არ დაიცვეს მხარეებმა იჯარის ხელშეკრულებების გაფორმებისას;

17.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელისაგან იჯარით აღებული ხიდური ამწის რეგისტრაციის გარეშე ექსპლუატაცია არსებითად ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას, არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს და ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს;

17.4. ჯერ კიდევ 2014 წლის პირველი მაისის ხელშეკრულების დადებამდე, კომპანიის ადმინისტრაციამ არაერთხელ მოსთხოვა მოსარჩელეს კომპანიისათვის იჯარით აღებული ხიდური ამწის ტექნიკური დოკუმენტაცია წარედგინა, რათა საწარმოს ან თავად მოსარჩელეს ჰქონოდა საშუალება, ამწე საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სააგენტოში დაერეგისტრირებინა. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ არც თავად დაარეგისტრირა ხიდური ამწე და არც საწარმოს წარუდგინა ხსენებული ტექნიკური დოკუმენტაცია. აღნიშნულის გამო, ამწე ამჟამადაც არ არის დარეგისტირებული სახელმწიფო ორგანოში, რეგისტრაციის გარეშე ხიდური ამწის ექსპლუატაცია კი, დაუშვებელია. სწორედ ყოველივე აღნიშნულით იყო განპირობებული 2015 წლის მარტიდან მოსარჩელისათვის ქირის გადახდის, შემდეგ კი, იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტა.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 მარტის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

19. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

20.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

20.2 ამასთან, საკასაციო სასამართლო, სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქ/პუნქტზე დაყრდნობით, კასატორის ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ გასაჩივრებული განჩინება არსებითად სწორია მიუხედავად იმისა, რომ მისი სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის სამართლებრივ დასაბუთებას. 2014 წლის 1 მაისის შეთანხმება, რომელიც დასათაურებულია, როგორც „სტაციონარული ხიდური ამწის იჯარის ხელშეკრულება“, თავისი შინაარსით ქირავნობაა და სწორედ ამ ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმების საფუძველზე უნდა შეფასდეს მოსარჩელის მოთხოვნის დასაბუთებულობა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იჯარის ხელშეკრულებას ქირავნობის ხელშეკრულებისაგან ძირითადად, გარიგების მიზანი განასხვავებს, სახელდობრ, მაშინ, როდესაც ქირავნობას დანიშნულება არ გააჩნია, იჯარის ხელშეკრულებით ქონება მოიჯარეს ნაყოფის მისაღებად გადაეცემა. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. სამართლის ნორმის გამოყენება სასამართლოს კომპეტენციას განეკუთვნება და არასწორი ნორმატიული საფუძვლის მითითების გამო, არ შეიძლება სარჩელის უარყოფა (შდრ. სუსგ-ები: ას 1851-2018, 2.05.2019, 1490-2018 17.04.2019, 1215-2018, 29.03.2019, 679-633-2017, 5.12.2017).

20.3. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, მიუხედავად იჯარისა და ქირავნობის (სსკ-ის 531-ე მუხლი) ხელშეკრულებების მსგავსებისა, მათ შორის არსებობს განსხვავება, რაც საიჯარო ურთიერთობის ზოგიერთ ასპექტში განსხვავებულად, სსკ-ის 581-ე-606-ე მუხლებით მოწესრიგების აუცილებლობას განაპირობებს. ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა, დამქირავებელს სარგებლობაში ნივთი განსაზღვრული ვადით გადასცეს. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს დათქმული ქირა გადაუხადოს. იჯარის ხელშეკრულებით კი, მეიჯარე მოვალეა, მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში გადასცეს და საიჯარო დროის განმავლობაში, ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა უზრუნველყოს, თუ იგი მიღებულია მეურნეობის სწორი გაძღოლის შედეგად შემოსავლის სახით. ანუ, იჯარის შემთხვევაში, მოიჯარეს გადაეცემა ქონება, რომელიც არა მარტო ნივთებს, არამედ არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთესაც აერთიანებს (სსკ-ის 147-ე მუხლი), და მოიჯარეს აძლევს შესაძლებლობას, მიიღოს ნაყოფი (მატერიალური სარგებელი). ნაყოფია ის შემოსავლები, რაც მეურნეობის სწორი გაძღოლის გზით მიიღება (შრდ. სუსგ №ას-738-700-2015, 18.12.2015წ.; №ას-823-823-2018, 6.11.2018წ.).

21. მოცემულ შემთხვევაში, 2015 წლის იანვრიდან 2017 წლის 11 დეკემბრის პერიოდის განმავლობაში, ნივთის სარგებლობისათვის გადაუხდელი ქირის ანაზღაურების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნა სსკ-ის 531-ე მუხლის მეორე წინადადებიდან (დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა), ხოლო ქირავნობითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდეგ ნივთის სარგებლობისათვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა (2017 წლის 11 დეკემბერი) 567-ე (თუ დამქირავებელი ქირავნობის ურთიერთობის დამთავრების შემდეგ უკან არ აბრუნებს გაქირავებულ ნივთს, მაშინ გამქირავებელს უფლება აქვს მოითხოვოს დაყოვნების განმავლობაში დადგენილი ქირის გადახდა, როგორც ზიანის ანაზღაურება) მუხლიდან გამომდინარეობს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შესრულებულია აღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა სამართლებრივი წინაპირობები. ამასთან, სახეზე არ არის მოთხოვნის გამომრიცხველი ან შემწყვეტი გარემოებები.

22. კასატორის ძირითადი პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ არ მიიჩნიეს ხიდური ამწის ქირავნობის ხელშეკრულება კანონსაწინააღმდეგო და ბათილ გარიგებად და არარა გარიგების საფუძველზე ქირა არასწორად დააკისრეს.

კასატორი, სსკ-ის 54-ე მუხლზე მითითებით, სადავო ხელშეკრულებას მართლსაწინააღმდეგო გარიგებად იმ საფუძვლით მიიჩნევს, რომ ხიდური ამწე, „მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უწყებრივი რეესტრის წარმოების წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 31 ივლისის №317 დადგენილების შესაბამისად, რეგისტრირებული არ ყოფილა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოში.

22.1. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას და განმარტავს, რომ იმისთვის, რომ გარიგება სსკ-ის 54-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით კანონსაწინააღმდეგო და ბათილ გარიგებად ჩაითვალოს, კანონში პირდაპირ უნდა იყოს მითითება ამგვარი გარიგებების დადების დაუშვებლობასთან დაკავშირებით (მაგ. იხ. სსკ-ს 276.3, 300.2¹, 301.1², 552.3 მუხლები, სადაც პირდაპირაა მითითებული, რომ სხვაგვარი შეთანხმება დაუშვებელი, ან ბათილია). გამომდინარე იქიდან, რომ კანონი განსახილველ შემთხვევასთან დაკავშირებით ამგვარ დათქმას არ ითვალისწინებს, მხარეები უფლებამოსილი იყვნენ სადავო შეთანხმება დაედოთ.

23. საკასაციო პალატა იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მხარეთა შორის 2017 წლის 11 დეკემბრიდან შეწყდა ქირავნობის ხელშეკრულება.

აღნიშნული დასკვნის გამოტანის საფუძველს საკასაციო სასამართლოს აძლევს ის უდავო ფაქტობრივი გარემოებები, რომ კომპანიის დირექტორმა 2017 წლის 11 დეკემბერს, №8 ბრძანებით მოსარჩელესთან ცალმხრივად მოშალა ქირავნობის ხელშეკრულება და აღნიშნული ბრძანება განსახილველი დავის ფარგლებში პირველი ინსტანციის სასამართლოში გამართულ სხდომაზე გადაეცა მოსარჩელეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტამდე მოპასუხეს მართებულად დაეკისრა 34 თვის ქირის - 55250 ლარის გადახდა.

24. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

25. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 1934.1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ა.ი–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ა.ი–ს“ (ს/კ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 763 (ორი ათას შვიდასსამოცდასამი) ლარის (საგადასახადო დავალება #1, გადახდის თარიღი 05.03.2019წ.) 70% - 1934.1 (ათას ცხრაასოცდათოთხმეტი ლარი და ათი თეთრი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ბესარიონ ალავიძე