საქმე №ას-366-2019 17 მაისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე,მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – გ.ა., ზ.ა., ზ.ა. (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – კ.გ., ს.ე., ე.ა., დ.ა. (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების აღდგენა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.ა. (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) და დ.ა. (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მოსარჩელის მეუღლე, მეორე და მესამე მოსარჩელეებისა და მოპასუხის დედა, მჩუქებელი) ზ.ა–ის (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე, მეორე აპელანტი, მეორე კასატორი), ზ.ა–ის (შემდეგში: მესამე მოსარჩელე, მესამე აპელანტი ან მესამე კასატორი) და ე.ა–ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, დასაჩუქრებული, გამყიდველი) მშობლები არიან.

2. პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის, 2006 წლის 1 მარტს, გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ახალციხეში, ....., /ს/კ ..../, ნაკვეთის წინა ნომერი /...

3. / (იხ. ტ.1, ს.ფ. 24-25).

4. ჩუქების საგანი დასაჩუქრებულის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 51).

5. პირველმა მოსარჩელემ 2008 წლის 1 აგვისტოს ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ახალციხის სარეგისტრაციო სამსახურს, წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნით. ამ უკანასკნელის 2008 წლის 11 აგვისტოს წერილით, პირველ მოსარჩელეს სარეგისტრაციო ჩანაწერის კანონიერების შესახებ ეცნობა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 26, 28).

6. ახალციხის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, პირველი მოსარჩელის სარჩელი, წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმებისა და საკუთრების უფლების აღდგენის მოთხოვნით დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ზემოაღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულება და სადავო უძრავ ქონებაზე საერთო საკუთრების უფლება ოჯახის ყველა წევრს აღუდგა (იხ.ტ. 1, ს.ფ. 31-33).

7. სადავო უძრავი ქონება 02.03.2006წ. – 02.05.2013 წლებში, მოპასუხის საკუთრებაში ირიცხებოდა, რადგან მოსარჩელეებს, მე-5 პუნქტში მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება აღსასრულებლად არ მიუქცევიათ (იხ.ტ. 3, ს.ფ. 118).

8. მოპასუხესა და ს.ე–ს (შემდეგში: მესამე მოპასუხე, მყიდველი) შორის, 2013 წლის 29 აპრილს, გაფორმდა ვალის აღიარების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, პირველმა მოპასუხემ მესამე მოპასუხის ვალი - 35000 აშშ დოლარი აღიარა. თანხის დაბრუნების ვადა 2013 წლის 6 მაისით განისაზღვრა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 208-2010);

9. გამყიდველმა (პირველმა მოპასუხემ) 2013 წლის 2 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით, მყიდველს (მესამე მოპასუხეს), წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება 35000 აშშ დოლარად მიჰყიდა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 48-49);

10. პირველმა მოსარჩელემ, წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ახალციხის სარეგისტრაციო სამსახურს, 2013 წლის 8 მაისს განცხადებით მიმართა. ამ უკანასკნელმა, იმავე წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს სადავო უძრავი ქონების რეგისტრაციაზე უარი უთხრა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 44-45, 55);

10. მესამე მოპასუხესა და კ.გ–ას (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე) შორის, 2013 წლის 22 ოქტომბერს გაფორმდა სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. ამ უკანასკნელმა კი, ნასყიდობის საგანი, ვალის აღიარების შესახებ სანოტარო აქტის უზრუნველსაყოფად, იპოთეკით დატვირთა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 87-88, 99-104);

11. მოპასუხემ ახალციხის რაიონულ სასამართლოს, 2013 წლის 26 ივლისს, საჩივრით მიმართა და მოითხოვა წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმისწარმოების განახლება. მოპასუხის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. ძალაში დარჩა იმავე სასამართლოს 2010 წლის 8 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 83-86).

12. პირველი და მესამე მოპასუხეები ერთსა და იმავე კომპანიაში მუშაობდნენ (იხ. ტ.3, ს.ფ. 121).

13. სარჩელის საფუძვლები

13.1 მოსარჩელეებმა, 2016 წლის 24 ნოემბერს, სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვეს წინამდებარე განჩინების მე-8 და მე-10 პუნქტებში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელეების საზიარო საკუთრების უფლების აღდგენა (იხ. სასარჩელო მოთხოვნა, ტ.2, ს.ფ. 167).

13.2 მოსარჩელეებმა წინამდებარე განჩინების 1-5, 8-10, მე-12 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითეს და დამატებით განმარტეს, რომ ოჯახის წევრებმა წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება- მშენებარე ბინის კარკასი, მიწის ნაკვეთით შეიძინეს. სახლი საცხოვრებლად ვარგისი რომ გამხდარიყო, რამდენიმე წელი დასჭირდა, რაშიც 2006 წელს სახლიდან წასულ პირველ მოპასუხეს მონაწილეობა არ მიუღია.

13.3 მოსარჩელეების განმარტებით, ვინაიდან ოჯახის წევრებს ერთმანეთთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ, ახლად შეძენილი უძრავი ქონება, მეორე მოპასუხის სახელზე დაარეგისტრირეს საჯარო რეესტრში.

13.4 მოსარჩელეების განმარტებით, მეორე მოპასუხემ პირველ მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონება ფარულად აჩუქა. ამ უკანასკნელმა კი, ვინაიდან დავა საკუთარ ოჯახის წევრებთან ჰქონდა, უძრავი ქონება, თვალთმაქცური გარიგების საფუძველზე, მესამე მოპასუხეს მიჰყიდა, ხოლო ამ უკანასკნელმა - მეოთხე მოპასუხეს.

13.5 მოსარჩელეების მტკიცებით, ნასყიდობის ხელშეკრულებების თვალთმაქცურად და მოტყუებით დადების ფაქტს ადასტურებს ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 8 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული ჩუქების ხელშეკრულება გაუქმდა და რომლის შესახებაც, მესამე და მეოთხე მოპასუხეებისათვისაც ცნობილი იყო.

13.6 მოსარჩელეების განმარტებით, მოპასუხეებმა, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გვერდის ავლით, მაინც გააგრძელეს სხვისი ქონების გასხვისება. საჯარო რეესტრმა კი, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეების სადავო უძრავი ქონების საკუთრების დამადასტურებელი გადაწყვეტილება არსებობდა, მაინც ორჯერ დაარეგისტრირა უძრავი ქონების გასხვისება.

14. მოპასუხეების შესაგებელი

14.1 პირველმა მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მას, როგორც კანონიერ მესაკუთრეს, უფლება ჰქონდა, საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გაესხვისებინა.

14.2 პირველი მოპასუხის მტკიცებით, მან სადავო ქონება საკუთარი სახსრებით შეიძინა და, ვინაიდან, იმ დროისათვის საქართველოში არ იმყოფებოდა, დედის (მეორე მოპასუხის) სახლზე გააფორმა.

14.3 პირველი მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეების მიერ სარჩელში მითითებულ მისამართზე 2008 წლის შემდეგ არ ცხოვრობს და შესაბამისად, მის წანააღმდეგ აღძრული სარჩელი და თანდართული მასალები, წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ არ ჩაჰბარებია (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი). მისთვის განკუთვნილი სასამართლო გზავნილი დედამისმა (მეორე მოპასუხემ) ჩაიბარა, რომელსაც ამის შესახებ არაფერი უთქვამს, აღნიშნული კი, მის წინააღმდეგ გამოტანილი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების საფუძველი გახდა.

14.4 მეორე მოპასუხემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი ცნო.

14.5 მესამე მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არაფერი იცოდა წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ. მისი განმარტებით, ამის თაობაზე მოცემული დავის დროს შეიტყო, რაც ხელშეკრულების თვალთმაქცურად და მოტყუებით დადების ფაქტს გამორიცხავს. ამასთან, მას და პირველ მოპასუხეს შორის არსებობდა ვალის აღიარების სანოტარო წესით გაფორმებული ხელშეკრულება და ვინაიდან, პირველმა მოპასუხემ ვალის გადახდა ვერ შეძლო, მესამე მოპასუხეს, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება, ვალის გადაფარვის სანაცვლოდ გადასცა.

14.6 მეოთხე მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ხელშეკრულება მხარეთა ნამდვილი ნების საფუძველზე გაფორმდა. მისთვის უძრავი ქონების ფასი და ადგილმდებარეობა მისაღები იყო და ამიტომ შეიძინა სადავო უძრავი ქონება. ამასთან, უძრავი ქონების მესაკუთრე, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, იყო მესამე მოპასუხე, რომელსაც უფლება ჰქონდა მის საკუთრებაში არსებული ქონება გაესხვისებინა.

15. ახალციხის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

15.1 ახალციხის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეთა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

15.2 რაიონულმა სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) სსკ-ის 50-ე, 56-ე, 312-ე და 477-ე მუხლებით;

15.3 რაიონული სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეებმა, გარდა მათი ახსნა-განმარტებისა, ვერ წარადგინეს მტკიცებულებები, რომლებიც სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების მოჩვენებითობის ფაქტს დაადასტურებდა.

16. სააპელაციო საჩივარი

16.1 მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

17.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით, მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

17.2 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

17.3 სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველმა მოსარჩელემ 2013 წლის 7 მაისს, კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებიდან 3 წლის შემდეგ, მაშინ, როდესაც, წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით უკვე მყიდველის სახელზე იყო აღრიცხული, მიმართა სარეგისტრაციო სამსახურს გადაწყვეტილების საფუძველზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) სადავო უძრავი ქონების მის საკუთრებად რეგისტრაციის თაობაზე.

17.4 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირველ მოსარჩელეს, სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ უფლების რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, საკუთარი უფლების დაცვის მექანიზმები არ გამოუყენებია, კერძოდ, არ მიუმართავს სასამართლოსათვის წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, ასევე, სადავო უძრავ ქონებაზე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება არ გამოუყენებია, რომლის შედეგიც, ქონების ხელმეორედ გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვაა.

17.5 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას სსკ-ის 56-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს.

17.6 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ზემოაღნიშნული საფუძვლით გარიგების ბათილობასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე და განმარტა, რომ ნორმის ფარგლებში (სსკ-ის 56-ე მუხლი) გარიგების მოჩვენებითობის ელემენტების მითითება-დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება, რომელიც მან სარწმუნო, განკუთვნადი მტკიცებულებების წარდგენის გზით უნდა დაასაბუთოს.

17.7 წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების (მოსარჩელეების) მითითება, რომლის თანახმადაც, პირველმა მოპასუხემ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე იცოდა, რომ ქონების გამსხვისებელი გასხვისებაზე უფლებამოსილ პირს არ წარმოადგენდა. მესამე მოპასუხეც ინფორმირებული იყო აღნიშნულის შესახებ, როგორც პირველ მოპასუხესთან დაახლოებული პირი - თანამშრომელი, რომელსაც ნასყიდობის საგანი მის შეძენამდე არც კი უნახავს და მფლობელობაშიც არ გადასცემია.

17.8 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს ის გარემოება, რომ პირველი მოპასუხისათვის ცნობილი იყო წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არსებობის თაობაზე.

17.9 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, უდავოა, რომ მეორე მოპასუხემ სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინება, სარჩელი და თანდართული მასალები მოპასუხისათვის გადასაცემად პირადად ჩაიბარა, ისევე როგორც - დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ მეორე მოპასუხე, მოსარჩელეების ოჯახის წევრსა და პირველ მოპასუხესთან დაპირისპირებულ მხარეს წარმოადგენს, რასაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი მოწმის დაკითხვის ოქმი მოწმობს. ამასთან, პირველმა მოპასუხემ, წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ, 2013 წლის 26 ივლისს მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი მოპასუხის განმარტება, რომლის თანახმადაც, მან 2013 წლის ივნისში გაიგო მის წინააღმდეგ პირველი მოსარჩელის მიერ სარჩელის აღძვრისა და, შესაბამისად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე, კერძოდ კი, მას შემდეგ, რაც მესამე მოპასუხემ, 2013 წლის 9 ივნისს, შსს ახალციხის რაიონულ სამმართველოს განცხადებით მიმართა და მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირველი მოსარჩელის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა მოითხოვა, რაზედაც უარი ეთქვა იმ საფუძვლით, რომ არსებობდა სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება - დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. ამის შემდეგ, მესამე მოპასუხე მას დაუკავშირდა და აღნიშნულის თაობაზე აცნობა.

17.10 სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველმა მოპასუხემ პირველი სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტი), დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არსებობის თაობაზე არაფერი იცოდა, შესაბამისად, ვერც მესამე მოპასუხეს ეცოდინებოდა.

17.11 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მესამე მოპასუხის ინტერესი სადავო უძრავი ქონების შეძენის მიმართ, 2013 წლის 29 აპრილს, მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის, სანოტარო წესით გაფორმებული ვალის აღიარების ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობდა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პირველი ნასყიდობის ხელშეკრულება 2013 წლის 2 მაისს გაფორმდა, სადაც ნასყიდობის ფასი იმავე ოდენობით (35 000 აშშ დოლარით) განისაზღვრა, რაც მითითებული იყო ვალის აღიარების ხელშეკრულებაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მესამე მოპასუხის პოზიცია, რომლის თანახმადაც, სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობა განპირობებული იყო მხოლოდ აღიარებული 35 000 აშშ დოლარის ამოღებით, რომელსაც პირველი მოპასუხე კრედიტორს (მესამე მოპასუხეს) სხვა გზით ვერ უბრუნებდა.

17.12 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მესამე მოპასუხის ზემოაღნიშნულ განმარტებას ამყარებს ის ფაქტიც, რომ მეორე სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაშიც (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი), ნასყიდობის ფასი 35 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 29 აპრილს, მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს შორის, სანოტარო წესით გაფორმებული ვალის აღიარების ხელშეკრულების ნამდვილობა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-7 პუნქტი) სადავოდ არ გამხდარა.

17.13 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობა, უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებასთან, ასეთის დადასტურების შემთხვევაშიც კი, ვერ გახდება გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი.

17.14 სააპელაციო სასამართლომ მეოთხე მოპასუხის კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მოსარჩელე მხარემ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება მის არაკეთილსინდისიერებაზე ვერ დაადასტურა. ასევე, საქმის მასალებში არ არის წარდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რაც პირველ, მესამე, მეოთხე მოპასუხეთა ნათესაურ, სხვა სახის ახლობლურ ურთიერთობას ან თანამშრომლობის ფაქტს დაადასტურებდა.

17.15 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სასამართლოს სხდომაზე დაკითხულმა მოწმეებმაც, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილობის შესახებ გარემოებები ვერ დაადასტურეს.

17.16 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომლის თანახმადაც, მესამე და მეოთხე მოპასუხეებს, სადავო ხელშეკრულებების დადებისას არ ჰქონდათ საფუძველი, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობასა და სისრულეში ეჭვი შეეტანათ.

18. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

18.1 მოსარჩელეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ნოემბრის განჩინება, მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

18.2 კასატორების განმარტებით, სააპელაციო საჩივრის ერთ–ერთ საფუძვლად მითითებული იყო სსკ-ის 52–ე მუხლი, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა არ გამოიყენა.

18.3 კასატორების მტკიცებით, სასამართლოში დავის განხილვისას გამოიკვეთა, რომ პირველი, მესამე და მეოთხე მოპასუხეები, წლების განმავლობაში ერთმანეთს იცნობენ და ამასთანავე, თანამშრომლებიც იყვნენ.

18.4 კასატორების განმარტებით, გამყიდველი მყიდველს იცნობდა და მასთან ახლო დამოკიდებულება ჰქონდა, ისევე როგორც მესამე და მეოთხე მოპასუხეები იცნობდნენ ერთმანეთს. ამასთან, მყიდველმა (მესამე მოპასუხემ), სადავო უძრავი ქონება ისე იყიდა, რომ არც კი უნახავს და არც გაურკვევია მდებარეობა და ნივთობრივი ნაკლის არსებობა.

18.5 კასატორების განმარტებით, მარტოოდენ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით უძრავი ქონების შეძენა, ნივთის შეუმოწმებლად და დაუთვალიერებლად, ეჭვს ქმნის, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება რამდენად მიმართულია იურიდიული შედეგისკენ.

18.6 კასატორების მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში ნათელია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებები დადებულია მოჩვენებით, რადგან პირველი, მესამე, მეოთხე მოპასუხეების განზრახვა იყო უძრავი ქონების "გადამალვა" და სადავო უძრავ ქონებაზე პირვანდელი მესაკუთრეების საკუთრების უფლების აღდგენის ხელშეშლა.

18.7 კასატორების მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 170-ე, 317-ე მუხლები არასწორად განმარტა, ამასთან, არ გამოიყენა სსკ-ის 52-ე, 56-ე მუხლები.

19. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

19.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით მოსარჩელეების საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელეების საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

20. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

22. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორები ძირითად პრეტენზიას სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე აფუძნებენ, თუმცა, ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობისა და დასკვნების გათვალისწინებით, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელეებმა არაკვალიფიციური და დაუსაბუთებელი პრეტენზია წარმოადგინეს, რომელიც ვერ გახდება გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საკითხს არეგულირებს სსკ-ის 56-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებითია გარიგება, როცა ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა და არ მოჰყვეს ამ გარიგებისათვის დამახასიათებელი სამართლებრივი შედეგი. მოჩვენებით გარიგებას ორი ძირითადი ნიშანი ახასიათებს: პირველი, ის დადებულია მოსაჩვენებლად და, მეორე, მხარეებს არა აქვთ ამ გარიგებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის განზრახვა. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს (შდრ: სუსგ №ას-976-908-2017, 22 იანვარი, 2018 წელი).

29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთი მოჩვენებითი გარიგებების შემთხვევაში აწევს იმ პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას. თუნდაც, მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, მოსარჩელეს ევალება (შდრ: № ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013წ.).

30. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია, ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

31. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე და 102-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე მითითებით ,,სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (მე-4 მუხლი); თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით (102-ე მუხლი)“, განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში კასატორებმა ვერ შესძლეს საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.

32. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორები სადავო გარიგებების მოჩვენებით ხასიათს ვერ ადასტურებენ, კერძოდ, მათ სარჩელში მიუთითეს, რომ პირველი მოპასუხე, 2006 წლის შემდეგ სადავო უძრავ ქონებაში აღარ ცხოვრობს. ამასთან, უდავოა, რომ ამ უკანასკნელის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი და თანდართული მასალები, ასევე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) დედამისმა (მეორე მოპასუხემ) ჩაიბარა, რომელიც მოსარჩელეების ოჯახის წევრი და პირველ მოპასუხესთან დაპირისპირებული მხარეა. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ პირველმა მოპასუხემ, წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმისწარმოების განახლების მოთხოვნით, 2013 წლის 26 ივლისს მიმართა სასამართლოს.

33. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომაც დაადგინა, რომ პირველმა მოპასუხემ, წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, მის წინააღმდეგ გამოტანილი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შესახებ არაფერი იცოდა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორებს აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, პრეტენზია არ წამოუყენებიათ საკასაციო საჩივარში, ფაქტობრივად დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით კი, სსკ-ის 56.1 მუხლის შემადგენლობის არსებობა არ დასტურდება.

34. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვინაიდან, პირველი მოპასუხისათვის უცნობი იყო მის წინააღმდეგ გამოტანილი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შესახებ, აღნიშნული ვერც მესამე მოპასუხეს (მყიდველს) ეცოდინებოდა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, მეოთხე მოპასუხის კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით (იხ. წინამდებარე განჩინების 17.14 ქვეპუნქტი) და განმარტავს, რომ მოსარჩელე მხარემ დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება ვერ შეძლო, კერძოდ, იმის დადასტურდება, რომ მეოთხე მოპასუხე, წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს არაკეთილსინდისიერად მოქმედებდა.

35. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე (სსკ-ის 312-ე მუხლი), მესამე და მეოთხე მოპასუხეები, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების გაფორმებისას, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემებს დაეყრდნენ და უძრავი ქონების მესაკუთრეზე ეჭვის შეტანის საფუძველი არ ჰქონიათ.

36. რაც შეეხება კასატორების 18.4 ქვეპუნქტში მითითებულ საკასაციო პრეტენზიას, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირველ და მესამე მოპასუხეებს შორის, 2013 წლის 29 აპრილს, ვალის აღიარების ხელშეკრულება სანოტარო წესით გაფორმდა, რომლის თანახმადაც, პირველმა მოპასუხემ მესამე მოპასუხის მიმართ ვალი - 35000 აშშ დოლარი აღიარა. მხარეებს ვალის აღიარების ხელშეკრულება (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-7 პუნქტი) სადავოდ არ გაუხდიათ. აღიარებული ვალის ამოღების მიზნით გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება კი, თუნდაც ნასყიდობის საგნის დაუთვალიერებლობის შემთხვევაში, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“ არ მიუთითებს.

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორების საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

38. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ა–ის, ზ.ა–ის და ზ.ა–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.ა–ს (პ/ნ .....), ზ.ა–ს (პ/ნ ......) და ზ.ა–ს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გ.ა–ის (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი, სახელმწიფო ბაჟის 3000 ლარის (საგადასახადო დავალება N19443230, გადახდის თარიღი 2019 წლის 22 თებერვალი), 70% – 2100 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე