საქმე №ას-389-2019 24 მაისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – თ.ჯ–ძე, რ.ბ–ი, გ.ა–ი, ზ.მ–ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მერია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მერიასა (შემდეგში: მოსარჩელე, მერია, დაზარალებული, მოწინააღმდეგე მხარე) და შპს ,,ა–ძეს“ (შემდეგში: პირველი კომპანია) შორის, 2012 წლის 26 დეკემბერს გაფორმდა 136/4 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ამ უკანასკნელმა აიღო ვალდებულება, 13 საცხოვრებელი სახლის სახურავი შეეკეთებინა. ხელშეკრულების ღირებულება განისაზღვრა - 92057.19 ლარით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 67-76).

2. მოსარჩელესა და შპს ,,პ–ოს“ (შემდეგში: მეორე კომპანია) შორის, 2012 წლის 28 დეკემბერს გაფორმდა გამარტივებული შესყიდვის წესით N137 ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მეორე კომპანიამ აიღო ვალდებულება ქ. საგარეჯოში, ... საბავშო ბაგა-ბაღის შენობის კარ-ფანჯარა შეეცვალა, გათბობის სისტემა მოეწყო, ასევე - სოფელ .... საბავშო ბაგა-ბაღის შენობის სახურავის შეცვლის სამუშაოები შეესრულებინა. ხელშეკრულების ღირებულება განისაზღვრა - 106 596 ლარით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 85-91).

3. მოსარჩელესა და შპს „მ-ს“ (შემდეგში: მესამე კომპანია) შორის, 2012 წლის 26 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ამ უკანასკნელმა ვალდებულება აიღო, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 8 საცხოვრებელი სახლის სახურავი შეეკეთებინა, სოფელ ..... მდებარე საბავშო ბაგა-ბაღის შენობის კარ-ფანჯრა შეეცვალა და გათბობის სისტემის მოსაწყობად სამუშაოები შეესრულებინა. ხელშეკრულების ღირებულება განისაზღვრა - 98175.21 ლარით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 77-84).

4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის განსაკუთრებულ მნიშვნელოვან საქმეთა სამმართველომ, 2013 წლის მაისში, სისხლის სამართლის №092020513004 საქმეზე გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ პუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებით დაიწყო. განაჩენში აღნიშნულია, რომ საქმის გამოძიებით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიურო) საინჟინრო ექსპერტიზაზე (№002103113) დაყრდნობით დადგინდა, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე სამშენებლო სამუშაოების შესრულების პერიოდში, წინამდებარე განჩინების პირველ, მე-2 და მე-3 პუნქტებში მითითებული კომპანიების ხელძღვანელებმა ზ.მ–ძემ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი, პირველი კასატორი), გ.ა–მა (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მეორე აპელანტი, მეორე კასატორი) და რ.ბ–მა (შემდეგში: მესამე მოპასუხე, მესამე აპელანტი ან მესამე კასატორი, ყველა ერთად: კომპანიების ხელმძღვანელი პირები), წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს აპარატის საორგანიზაციო განყოფილების მთავარი სპეციალისტის - თ.ჯ–ძის (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე, მეოთხე აპელანტი, მეოთხე კასატორი) დახმარებით, მართლსაწინააღმდეგოდ მოსარჩელის კუთვნილი დიდი ოდენობით ფულადი თანხა - 68 523 ლარი მიითვისეს (იხ. განაჩენი, ტ.1, ს.ფ. 27-34).

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენით, პროკურორსა და მოპასუხეებს შორის საპროცესო შეთანხმება დამტკიცდა. ამ განაჩენით (საქმე N1/3189-13) მეოთხე მოპასუხე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25, 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, 333-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 210-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები კი, ცნობილი იქნენ დამნაშავედ, იმავე კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში (იხ. განაჩენი, ტ.1, ს.ფ. 27-34, 390).

6. მოსარჩელე, 2013 წლის 26 ივნისის დადგენილებით დაზარალებულადაა ცნობილი (იხ.ტ.1, ს.ფ. 36-37).

7. მოპასუხეებმა 2014 წლის 11 ივნისს ერთობლივი განცხადებით მიმართეს წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს და განაჩენით განსაზღვრული მატერიალური ზიანის - 68 523 ლარის - გადახდის განაწილვადება 10 წლის განმავლობაში ითხოვეს (იხ.ტ.1, ს.ფ. 62).

8. სარჩელის საფუძვლები

8.1 მოსარჩელემ, 2016 წლის 11 ოქტომბერს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და ამ უკანასკნელთათვის, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის, 68523 ლარის, სოლიდარულად დაკისრება მოითხოვა.

8.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ შესრულებული სამუშაოების აქტების მიხედვით გახარჯული თანხები, რეალური სამუშაოების ღირებულებას არ ემთხვევა და მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელისათვის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებული ზიანი - 68523 ლარია.

9. მოპასუხის შესაგებელი

9.1 მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მხარეთა შორის, მოსარჩელესა და კომპანიებს შორის, სახელშეკრულებო ურთიერთობები არსებობდა. დავა იურიდიულ პირებთან არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარეობს, შესაბამისად, სარჩელში მითითებული მოპასუხეები არასათანადო მოპასუხეები არიან.

9.2 მოპასუხეების განმარტებით, მათ მატერიალური სიკეთე არ მიუღიათ, ყველა რეალურად გახარჯული თანხა, პროექტის განხორციელებისათვის განსაზღვრულ თანხებს შეესაბამებოდა.

9.3 მოპასუხეების მტკიცებით, მოსარჩელე წარმოშობილი ზიანის ოდენობას ვერ ადასტურებს. ამასთან, პროკურატურის დადგენილება გამგეობის დაზარალებულად ცნობის შესახებ და საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნა, არსებით მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევა, რადგან სისხლის სამართლის საქმეზეა წარმოებული.

9.4 მოპასუხეების განმარტებით, 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენი ზიანის დადგენისათვის სათანადო მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, მასში ასახულ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 106-ე მუხლის შესაბამისად, პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნია.

9.5 მოპასუხეებმა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც მიუთითეს.

10. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

10.1 სიღნაღის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

10.1.1 მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 68523 ლარის სოლიდარულად გადახდა დაეკისრათ;

10.2 რაიონულმა სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 316-ე, 317-ე, 1008-ე და 992-ე მუხლებით; სსსკ-ის მე-4 და 102-ე, 105-ე, 309¹⁶, 309¹⁷, 309²⁰-ე მუხლებით;

10.3 სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხეებმა სისხლის სამართლის დანაშაული ერთობლივად ჩაიდინეს და სწორედ, დანაშაულებრივი გზით, დიდი ოდენობით საბიუჯეტო სახსრების მითვისების გაადვილების მიზნით, ფიქციურად შექმნეს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საწარმოები. ამ საწარმოებთან დადებული ხელშეკრულებები დადებისთანავე ბათილი გარიგებებია სსკ-ის 54-ე მუხლიდან გამომდინარე.

10.4 რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი განაჩენს პრეიუდიციულ მნიშვნელობას აღარ ანიჭებს და მოსარჩელეს მტკიცების ტვირთისაგან არ ათავისუფლებს, თუმცა, სასამართლოს განმარტებით, საქმეზე დართული საინჟინრო ექსპერტის დასკვნა, ზიანის ოდენობის განსაზღვრის სათანადო მტკიცებულებაა და მნიშვნელობა არა აქვს, ეს დასკვნა სისხლის სამართლის საქმისწარმოების დროს არის შედგენილი თუ მის შემდეგ.

10.5 რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეებს საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნა სადავოდ არ გაუხდიათ სასამართლო სხდომაზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხეებმა სისხლის სამართლის საქმისწარმოების პერიოდში მოსარჩელისათვის მატერიალური ზიანის - 68 523 ლარის მიყენების ფაქტი აღიარეს, რაც განაჩენით დასტურდება.

10.6 სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეს მიყენებული ზიანის გამო საკუთარი ინტერესების დასაცავად სათანადო ზომების მიღების შესაძლებლობა განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან - 2013 წლის 15 ოქტომბრიდან წარმოეშვა, შესაბამისად, მოპასუხეთა მითითება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, უსაფუძვლო იყო.

11. სააპელაციო საჩივარი

11.1 მოპასუხეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

12.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით, მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

12.2 სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას ყურადღება გაამახვილა წინამდებარე განჩინების მე-4 და მე-5 პუნქტებში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, ასევე, სსკ-ის 317-ე და 992-ე მუხლებზე და სსსკ-ის 102-ე, 105-ე მუხლებზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებული ზიანი - 68523 ლარია.

12.3 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნა შეიცავს დეტალურ აღწერას, კომპანიების მიერ განხორციელებული სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოებისას თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში არსებული შეუსაბამობის შესახებ, რომელთა ჯამი საბოლოოდ შეადგენს სწორედ სარჩელით მოთხოვნილ ზიანს - 68 523 ლარს. სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენით სწორედ ზემოაღნიშნულ ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით განისაზღვრა მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი - 68 523 ლარით.

12.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მტკიცებულების შეფასების და სადავო გარემოებების დადგენის მიზნებისათვის სამართლებრივად უმნიშვნელოა, ესა თუ ის მტკიცებულება შექმნილია სისხლის სამართლისა თუ სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში. ამასთან, ზიანის სხვა ოდენობით განსაზღვრის შესახებ მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის და ასეთზე ვერც აპელანტები ვერ უთითებენ.

12.5 სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით მიუთითა სსკ-ის 128-ე, 130-ე მუხლებზე და გაიზიარა აპელანტების პოზიცია, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს დაზარალებულად ცნობის შესახებ საქართველოს მთავარი პროკურატურის 2013 წლის 26 ივნისის დადგენილების გაცნობისთანავე (26.06.2013წ.) ჰქონდა ინფორმაცია ზიანის მიმყენებელი პირების შესახებ, რაც, სსკ-ის 130-ე და 1008-ე მუხლების დანაწესების გათვალისწინებით, მოთხოვნის ხანდაზმულობის დაწყების საფუძველია. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დელიქტური პასუხისმგებლობისას, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა არ არის დამოკიდებული ზიანის მიმყენებელი პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებაზე, კერძოდ, განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლაზე.

12.6 სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადის დენა 2013 წლის 26 ივნისს დაიწყო.

12.7 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მსჯელობის საგანია ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა თუ არა მოპასუხეთა აღიარებით.

12.8 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 137-ე მუხლზე მიუთითა და განმარტა, უდავოა, რომ მოპასუხეებმა 2014 წლის 11 ივნისს განცხადებით მიმართეს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და მიუთითეს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენით ზიანის, 68523 ლარის, ანაზღაურება დაეკისრათ, ვინაიდან, მათ რაიმე შემოსავალი არ გააჩნდათ და შესაძლებლობა არ ჰქონდათ, თანხა ერთიანად დაეფარათ, მიყენებული ზიანის - 68 523 ლარი განწილვადება 10 წლის განმავლობაში, ყოველწლიურად 1713 ლარის გადახდით ითხოვეს.

12.9 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ზემოაღნიშნული განცხადებით მოპასუხეების ნება ვალდებულების შესრულების თაობაზე გამოკვეთილია და იგი სსკ-ის 137-ე მუხლით გათვალისწინებულ აღიარებად უნდა შეფასდეს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღიარება უფლებამოსილი პირის წინაშე მოხდა. განცხადება შედგენილია მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის სახელზე. დაზარალებურად ცნობის შესახებ დადგენილებით დასტურდება, რომ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მუნიციპალიტეტი დაზარალებულადაა ცნობილი, შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოსათვის მიმართვა სსკ-ის 137-ე მუხლის მიზნებისათვის უფლებამოსილი პირის წინაშე აღიარებად უნდა იქნეს განხილული.

12.10 სააპელაციომ სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეების 2014 წლის 11 ივნისის განცხადებას წინ უძღოდა მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განცხადება სამი მოპასუხის არა როგორც ფიზიკური პირების, არამედ როგორც კომპანიების დირექტორების მიმართ (იხ. ტ.2, ს.ფ. 58, 60, 61). სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ეს გარემოება აღიარების იურიდიულ ბუნებას არ ცვლის. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განაჩენით სწორედ ის დადგინდა, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე სამშენებლო სამუშაოების შესრულების პერიოდში კომპანიის ხელძღვანელმა პირებმა მართლსაწინააღმდეგოდ მიითვისეს - 68 523 ლარი, შესაბამისად, მიმართვაც მათ ეკუთვნოდათ, რასაც, თავის მხრივ, მოპასუხეთა მხრიდან ვალდებულების აღიარება მოჰყვა.

12.11 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია, რომლის თანახმად, მოპასუხეებმა მხოლოდ ვალდებულების ნაწილი, კერძოდ, 17 130 ლარი აღიარეს. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა განცხადებაში მითითებული თანხაზე, რომლის ყოველწლიურად გადახდაზეც მოპასუხეებმა მიუთითეს (10 წლის განმავლობაში ყოველწლიურად 1713 ლარის გადახდა) და განმარტა, რომ ზიანის მიმყენებელ პირთა რაოდენობის გათვალისწინებით დაანგარიშების საფუძველზე, მათ მიერ მითითებული თანხა ზიანის ჯამურ ოდენობასთან თანხვედრილია.

12.12 სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ხანდაზმულობის ვადა, აღიარების საფუძველზე 2014 წლის 11 ივნისს შეწყდა და სსკ-ის 141-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ სარჩელი აღძრულია ხანდაზმულობის სამწლიან ვადაში - 2016 წლის 11 დეკემბერს და სასარჩელო მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული.

13. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

13.1 მოპასუხეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ნოემბრის განჩინება, მოითხოვეს მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

13.2 კასატორები უთითებენ სსკ-ის 137-ე მუხლზე და განმარტავენ, რომ მოთხოვნის სხვაგვარად აღიარება შეფასებითი კატეგორიაა და, კონკრეტულ შემთხვევაში, გარემოებათა სრული ანალიზით უნდა დადგინდეს. სხვაგვარ აღიარებად უნდა ჩაითვალოს მოვალის ისეთი ქმედება, რომელშიც აშკარად გამოკვეთილია პირის ნება ვალდებულების არსებობასთან მიმართებით (იხ. სუსგ #ას-330-733-06, 19.12.2006წ.) ამავდროულად აუცილებელია, რომ ნება იყოს ნამდვილი და ნათლად გამოხატული.

13.3 კასატორების მტკიცებით, 2014 წლის 11 ივნისის განცხადებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხეთა აღიარება 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენს ეყრდნობა, რაც სამოქალაქო კოდექსის მიზნებისთვის მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს არ წარმოადგენს. კასატორების განმარტებით, მათ მიაჩნდათ, რომ განაჩენით დაკისრებული ჰქონდათ თანხის გადახდის ვალდებულება და სწორედ ამ გარემოების საფუძველზე ითხოვეს თანხის გადანაწილება, შესაბამისად, აღიარება შეცდომას ეფუძნება, ამავდროულად, ამგვარ აღიარებას არაკეთილსინდისერად შეუწყო ხელი თავად მუნიციპალიტეტის საკრებულომ, რადგან ამ უკანასკნელის 2014 წლის 2 ივნისის N150, N151, N152, N153 მიმართვები არასწორ ინფორმაციას შეიცავს მოთხოვნის საფუძველთან მიმართებით, რამაც საბოლოოდ მოპასუხეთა ნების ფორმირებაზე არსებითად იმოქმედა.

13.4 კასატორების განმარტებით, ნება გამოხატულია ბუნდოვნად, არაერთმნიშვნელოვნად, ყოველწლიურად 1730 ლარის 10 წლის განმავლობაში გადახდაზე და არა მთლიანად მოთხოვნილი თანხის - 68 000 ლარის გადახდაზე.

13.5 კასატორების განმარტებით, 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენი არ წამოადგენდა მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დამოუკიდებელ საფუძველს, შესაბამისად, კასატორებს, რომ ჰქონოდათ სწორი ინფორმაცია თანხმობას თანხის გადახდაზე არ განაცხადებდნენ.

13.6 კასატორების მტკიცებით, დაუსაბუთებელია, რომ ხანდაზმულობის ვადა, აღიარების საფუძველზე, 11.06.2014 წელს შეწყდა.

13.7 კასატორების განმარტებით, მათი 2014 წლის 11 ივნისის განცხადება ბუნდოვანია და ნათლად არ იკვეთება მოპასუხეთა მიერ 10 წლის განმავლობაში გადასახდელი თანხა.

13.8 კასატორების განმარტებით, იმ დაშვებითაც, რომ მითითებული განცხადება არ არის ნების ნაკლის მქონე, კასატორების მიერ ჯამში მხოლოდ 17130 ლარის აღიარება დგინდება.

13.9 კასატორების განმარტებით, აღიარება შეიძლება, განხორციელდეს როგორც სრულად, მთელ ვალდებულებასთან მიმართებით, ასევე - ვალდებულების მხოლოდ ცალკეულ ნაწილ(ებ)ზე. ეს ორი ტიპის აღიარება შეიძლება განსხვავებული სამართლებრივი შედეგების მომტანი იყოს, კერძოდ, ვალდებულების სრულად აღიარებისას, ლოგიკურია, რომ ხანდაზმულობის ვადის დენა უნდა შეწყდეს და თავიდან დაიწყოს მთლიან ვალდებულებასთან მიმართებით, მაგრამ, ვალდებულების მხოლოდ ნაწილის აღიარების შემთხვევაში, აღიარებას შედეგად მოჰყვება ვალდებულების მხოლოდ იმ ნაწილის ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა, რომელი ნაწილის არსებობის აღიარებისაკენაც იყო ვალდებული პირის აღიარება მიმართული.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 21 მარტის განჩინებით მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხეთა საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

17. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული და მართებულად აქვს განსაზღვრული სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი - დელიქტიდან გამომდინარე.

21. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე'' (შდრ. სუსგ№ას-934-899-2016, 14.02.17წ.) - (იხ. სუსგ #ას-68-68-2018, 03.04.2018წ.).

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე სამშენებლო სამუშაოების პერიოდში, კომპანიის ხელმძღვანელმა პირებმა (კასატორებმა), მართლსაწინააღმდეგოდ მიითვისეს სახელმწიფოს კუთვნილი დიდი ოდენობით თანხა, შესაბამისად, სახეზეა დელიქტური ვალდებულება.

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დელიქტური ნორმების გამოყენებისას, მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხავ გარემოებას, მოპასუხის ვარგისი შედავების საფუძველზე, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით სსკ-ის 1008-ე მუხლი „დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულიმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ“ წარმოადგენს. ამავე კოდექსის, 130-ე მუხლის შესაბამისად „ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ“. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო იზიარებს წინამდებარე განჩინების 12.6 ქვეპუნქტში მითითებულ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა 2013 წლის 26 ივნისს დაიწყო, დაზარალებულმა კი, სარჩელი 2016 წლის 11 ოქტომბერს წარადგინა სასამართლოში.

24. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორთა პრეტენზიას, რომელიც ხანდაზმულობის საფუძვლით სარჩელის უარყოფას ეხება. სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის გამომრიცხავი (მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი გარემოების) - ხანდაზმულობის დამადასტურებელი სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 137-ე მუხლის საფუძველზე ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას. „ნორმის წინაპირობათაგან პირველზე (გარკვეული შესრულების განხორციელების გზით ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა) საკასაციო პალატა არ შეჩერდება, რადგანაც, მისი არარსებობა სადავო არ არის, რაც შეეხება ვალდებულების სხვაგვარად აღიარების საკითხს, იგი შეფასებითი კატეგორიაა და კონკრეტულ შემთხვევაში გარემოებათა სრული ანალიზით უნდა დადგინდეს. მოვალის ასეთ ქმედებად - სხვაგვარ აღიარებად უნდა ჩაითვალოს მოვალის ისეთი ქმედება, რომელშიც აშკარად გამოკვეთილია პირის ნება ვალდებულების არსებობასთან მიმართებით (იხ. სუსგ №ას-330-733-06, 19 დეკემბერი, 2006 წელი). სამართლის თეორიაში გაბატონებული შეხედულების თანახმად, ერთმანეთისაგან განსხვავდება მარტივი, კაუზალური და აბსტრაქტული აღიარება. მათი საერთო ნიშანი ისაა, რომ ისინი ადასტურებენ/წარმოშობენ მოთხოვნის არსებობას, თუმცა, იურიდიული თვალსაზრისით გააჩნიათ განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები. მარტივი აღიარება სახეზეა მაშინ, როდესაც მოვალე ცალმხრივად ადასტურებს არსებულ ვალდებულებით ურთიერთობას და გაცნობიერებულად გამოთქვამს მზაობას, შეასრულოს იგი (დაპირება). კაუზალური ვალის აღიარება ასევე მიმართულია არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისაკენ და ბუნებრივია უნდა შეიცავდეს დაპირების ელემენტს, ამასთან იგი შეიძლება არ იყოს ცალმხრივი (მხარეთა ორმხრივი შეთანხმება არსებული ვალდებულების შესრულების დამატებით ვადაზე, სხვა შესრულების მიღებაზე და სხვა). როგორც მარტივი, ისე კაუზალური აღიარება ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის კერძო შემთხვევას წარმოადგენს და შედეგად, ამავე კოდექსის 141-ე მუხლის ძალით, შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება, არამედ, ვადა დაიწყება თავიდან. სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის მიზნებისათვის მოვალის აღიარება სამართლებრივი ძალის მატარებელი მხოლოდ იმ შემთხვევაშია, თუკი აღიარება ხანდაზმულობის ვადაში განხორციელდა, რადგანაც საფუძველს მოკლებული იქნება მსჯელობა იმაზე, რომ მოვალის იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედებას შედეგად მოჰყვეს უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა“.

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის მიზნებისათვის აღიარება წარმოადგენს უფლებამოსილი პირის წინაშე განხორციელებულ ფაქტობრივ ქმედებას, რომლითაც არაორაზროვნად დასტურდება შესაბამისი მოთხოვნის არსებობის შესახებ მოვალის აღქმა.

27. საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, მოპასუხეებმა 2014 წლის 11 ივნისის განცხადებით, ვალდებულების არსებობა დაადასტურეს და ნება ვალდებულების შესრულებაზე გამოხატეს, რაც სსკ-ის 137-ე მუხლით გათვალისწინებულ მარტივ აღიარებად უნდა შეფასდეს, რაზეც სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იმსჯელა. ამასთან, ვინაიდან, ხანდაზმულობის ვადა 2014 წლის 11 ივნისს შეწყდა, 2016 წლის 11 ოქტომბერს წარდგენილი სარჩელი არ არის ხანდაზმული (სსკ-ის 141 მუხლი).

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 2013 წლის 15 ოქტომბრის განაჩენით დადგენილია, რომ კომპანიის ხელმძღვანელმა პირებმა სამშენებლო სამუშაოების შესრულების პერიოდში მართლსაწიინაღმდეგოდ 68523 ლარი მიითვისეს, შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიმართვებიც, რაზეც კასატორები აპელირებენ (იხ. წინამდებარე განჩინების 13.3 ქვეპუნქტი) მიმართული იყო კომპანიის დირექტორების მიმართ, რასაც ამ უკანასკნელთა მხრიდან ვალდებულების აღიარება მოჰყვა. აღნიშნული კი, სსკ-ის 137-ე მუხლის დისპოზიციას არ გამორიცხავს.

29. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორების იმ პრეტენზიასაც, რომლის თანახმად, თუ დადგინდება რომ სადავო განცხადება არ არის ნების ნაკლის მქონე, მაშინ კასატორთა მხრიდან მხოლოდ 17130 ლარის აღიარება დგინდება.

30. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორები, ზემოაღნიშნული განცხადებით, განაჩენში მითითებული მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის - 68523 ლარის განწილვადებას ითხოვენ და განმარტავენ, რომ 10 წლის განმავლობაში ყოველწლიურად 1713 ლარს გადაიხდიან. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორთა (მოპასუხეთა) რაოდენობის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იმსჯელა, რომ მათ მიყენებული ზიანი მთლიანად აღიარეს, ვინაიდან ოთხი კასატორის (მოპასუხის) გათვალისწინებით, თითოეულის მიერ, 10 წლის განმავლობაში ყოველწლიურად გადასახდელი თანხა, ზიანის ჯამურ ოდენობას - 68523 ლარს ემთხვევა.

31. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორთა საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ.ჯ–ძის, რ.ბ–ის, გ.ა–ის და ზ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. თ.ჯ–ძეს (პ/ნ .....), რ.ბ–ს (პ/ნ ......), გ.ა–ს (პ/ნ .....) და ზ.მ–ძეს (პ/ნ .....) დაეკისროთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 21 მარტის განჩინებით (საქმე № ას-389-2019) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 3426,15 ლარის 30 %-ის 1027,84 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე