საქმე №ას-1745-2018 12 აპრილი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი –ა(ა)იპ N64-ე საბავშვო ბაგა-ბაღი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.უ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განაჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა, მორალური ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩვრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თ.უ–ძე (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული) მრავალი წელი მუშაობდა ააიპ თბილისის N64 საბავშვო ბაგა-ბაღში (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი ან დამსაქმებელი, კასატორი) დირექტორის მოადგილედ. მისი შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 600 ლარს (ხელზე ასაღები - 480 ლარი). მხარეებს შორის არსებული სამართალურთიერთობა უვადო ხასიათს ატარებდა (ტ.1, ს.ფ.97-100).

2. მოსარჩელე არის პოლიტიკური პარტიის - ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წევრი (ტ.1, ს.ფ. 26).

3. ბაგა-ბაღის დირექტორის 2015 წლის 11 სექტემბრის N2 განკარგულებით, ასევე, იმავე წლის 2 ნოემბრის N24 ბრძანებით, დასაქმებულს - დირექტორის მოადგილეს დაეკისრა პასუხისმგებლობა კვების პროდუქტების მიღებაზე. სადავო არ არის, რომ ამ ფუნქციას მოსარჩელე გამართულად ასრულებდა (ტ.1,ს.ფ. 106-107).

4. დამსაქმებლის სათათბირო ორგანოს 2016 წლის 28 მარტის სხდომის N5 ოქმით განისაზღვრა, რომ დასაქმებულს აქვს გამოცდილება კვების პროდუქტების შეკვეთასა და მიღებაზე, ამიტომაც ის შეძლებს სამეურნეო ნაწილის კოორდინატორის მოვალეობის შესრულებას. იმავე ოქმის მიხედვით დასაქმებულს არ შეეცვლებოდა შრომითი პირობები (ანაზღაურება, სამუშაოს შესრულების ადგილი). ოქმის მიხედვით ირკვევა, რომ დასაქმებულმა არაარგუმენტირებული, თუმცა კატეგორიული უარი განაცხადა სამუშაო პოზიციის შეცვლაზე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 108-109).

5. დასაქმებული თავისი უფლებების დაცვის მიზნით მისული იყო სსიპ ბაგა-ბაღების მართვის სააგენტოში და მოითხოვდა სააგენტოს თავმჯდომარესთან შეხვედრას. ის აცხადებდა, რომ ბაღის დირექტორი მისგან მოითხოვდა მოადგილის თანამდებობის დატოვებას და სხვა თანამდებობაზე გადასვლას. საქმეში წარდგენილია სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2“-ის ეთერით გასული სიუჟეტი, რომელიც ეხება იმავე შემთხვევას - სააგენტოში მოსარჩელის მისვლას, როდესაც მოსარჩელე აცხადებს, რომ ელოდება განმარტებას, თუ რატომ უშვებდნენ სამსახურიდან (ტ.1,ს.ფ.129; 160).

6. ბაგა-ბაღის დირექტორის 2016 წლის 16 მაისის N44 ბრძანებით დასაქმებული გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. აღნიშნული ბრძანების საფუძვლად მითითებულია საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ო“ ქვეპუნქტი (სხვა ობიექტური გარემოება), ასევე - ბაგა-ბაღის შინაგანაწესის მე-13 მუხლის მე-7 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი და წესდების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ და „კ“ ქვეპუნქტები (ტ.1,ს.ფ. 23). 2016 წლის 30 მაისის N32 წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ მისი დათხოვნის საფუძველი გახდა 1. სხვა ობიექტური გარემოება; 2. კოლეგიალური ეთიკის დარღვევა (ტ.1, ს.ფ. 24).

7. დადგენილია, რომ 2016 წლის დასაწყისში, საბავშვო ბაგა-ბაღებიდან გათავისუფლდნენ დირექტორები. ასევე დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა 47 დირექტორის მოადგილე სხვადასხვა მიზეზით. ბაგა-ბაღების მართვის სააგენტოს 2016 წლის 7 ივნისის წერილით ირკვევა, რომ გათავისუფლებული იყო 44 დირექტორის მოადგილე, აქედან 43 პოზიციის შეცვლის გამო (ტ.1, ს.ფ. 28-29).

8. მოსარჩელის გათავისუფლებიდან რამდენიმე დღეში, 2016 წლის 19 მაისს, ბაგა-ბაღის დირექტორად დაინიშნა თ.ნ–ი.

9. სარჩელის საფუძვლები

9.1. დასაქმებულმა, 2016 წლის 17 ივნისს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ბაგა-ბაღის წინააღმდეგ, მოითხოვა:

9.1.1. ბაგა-ბაღის დირექტორის 2016 წლის 16 მაისის N44 ბრძანების შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბათილად ცნობა;

9.1.2. მოპასუხისათვის დისკრიმინაციული ქმედების შედეგის აღმოფხვრის დაკისრება - მოსარჩელის დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე აღდგენა;

9.1.3. მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება თვეში 480 ლარის (ხელზე ასაღები) ოდენობით, 2016 წლის 16 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

9.1.4. მოპასუხისათვის მორალური ზიანის - 2 000 ლარის ანაზღაურების დაკისრება;

9.2. მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიუთითა და განმარტა, რომ ის კონკრეტული პოლიტიკური პარტიის წევრია, რის გამოც დისკრიმინაციული მოპყრობის მსხვერპლი გახდა და გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან.

10. მოპასუხის პოზიცია

10.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნები სამართლებრივ საფუძვლებს მოკლებულია, რის გამოც უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

11.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით, დასაქმებულის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

11.1.1. სასამართლომ დაადასტურა მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტი;

11.1.2. ბათილად იქნა ცნობილი ბაგა-ბაღის დირექტორის 2016 წლის 16 მაისის ბრძანება მოსარჩელისათვის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ;

11.1.3. მოპასუხეს დაევალა დასაქმებულის აღდგენა დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე;

11.1.4. მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება თვეში 480 ლარის ოდენობით, 2016 წლის 16 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

11.1.5. მოპასუხეს დაეკისრა მორალური ზიანის - 500 ლარის ანაზღაურება;

11.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციით, სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტით, ევროპის სოციალური ქარტიით, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციით, საქართველოს კონსტიტუციით, სშკ-ით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით (შემდეგში: სსკ), ‘დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით (შემდეგში: სპეციალური კანონი), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით (შემდეგში: სსსკ).

12. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი

12.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

13. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

13.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინებით დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

13.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

13.3. სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე გაამახვილა ყურადღება და დამატებით განმარტა, რომ გამოვლენილი იყო შემთხვევა, რომ თანამშრომელი, რომელიც მრავალი წლის მანძილზე წარმატებით საქმიანობდა, დამსაქმებელმა დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლა, ამას უძღოდა აღნიშნული საკითხის გამორკვევის მიზნით დასაქმებულის სააგენტოში მისვლა.

13.4. სააპელაციო სასამართლომ ზემოხსენებული გარემოებები, კერძოდ: 1. სადავო პერიოდში დირექტორის მოადგილეთა მასობრივი გათავისუფლებები, დაკავებული პოზიციის (თანამდებობის) ცვლილებით, თუ სამსახურიდან გათავისუფლებით; 2. მოსარჩელის ოპოზიციური პარტიის - ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წევრობა (აქტივისტობა); 3. მიუხედავად მრავალი წლის მანძილზე წარმატებული საქმიანობისა, მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობის ცვლილება და ამის შემდეგ თანამდებობიდან გათავისუფლება, თვალსაჩინოს ხდიდა დამსაქმებლის მხრიდან მოსარჩელის მიმართ პოლიტიკური კუთვნილების საფუძვლით დისკრიმინაციის ფაქტს.

13.5. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხოლოდ კანონმდებლობის მოთხოვნათა ფორმალური დაცვა (სშკ-ის 37-ე (1) მუხლის „ო“ ქვეპუნქტისა და შინაგანაწესის რეგულაციის ბრძანებაში მითითება), თუკი მას რეალურად სხვა მიზნის მიღწევა (არასასურველი ურთიერთობისაგან თავის დაღწევა) უდევს საფუძვლად, სასამართლომ, როგორც დარღვეული უფლების დაცვის ინსტიტუტმა, დისკრიმინაციის გადაფარვად უნდა განიხილოს და მიიჩნიოს იგი მიზანშეუწონელ და სრულიად მიუღებელ ქცევად, რომელიც არღვევს, როგორც საერთაშორისო, ისე - ეროვნული სამართლის ნორმებსა და პირის თანასწორობის საყოველთაო პრინციპს.

13.6. სააპელაციო სასამართლომ დისკრიმინაციის საკითხთან დაკავშირებით სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-5 ნაწილებზე და სპეციალური კანონის მე-2 მუხლზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც დადგენილია „ირიბი“ და „პირდაპირი“ დისკრიმინაციის ლეგალური დეფინიცია. მითითებულთაგან პირველს მიეკუთვნება დისკრიმინატორის მხრიდან იმგვარი მოპყრობა, რომელიც პირს მადისკრიმინირებელი ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებთან, რაც შეეხება ირიბ დისკრიმინაციას, იგი სახეზეა მაშინ, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს დისკრიმინაციის რომელიმე ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, თუმცა, როგორც ერთ, ისე მეორე შემთხვევაში, არ უნდა არსებობდეს განსხვავებული მოპყრობის გამამართლებელი გარემოებები.

13.7. სააპელაციო სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებაზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც „პირდაპირი დისკრიმინაციაა არსებითად მსგავს მდგომარეობაში მყოფ პირთა განსხვავებული მოპყრობა, თუ ამ მოპყრობას არ აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება“ (იხ. Willis v. the UNited KiNgdom, #36042/97), უნდა დადგინდეს, რომ სხვა პირებს, რომლებიც ანალოგიურ ან არსებითად მსგავს მდგომარეობაში იმყოფებიან, უკეთესად ეპყრობიან და ეს განსხვავება დისკრიმინაციულია (იხ. KoNstaNtiN MarkiN v. Russia, #30078/06), განსხვავებული მოპყრობის ობიექტური და გონივრული გამართლება ნიშნავს იმას, რომ მოპყრობა ლეგიტიმურ მიზანს უნდა ისახავდეს და უნდა არსებობდეს გონივრული თანაბარზომიერება ჩარევის ღონისძიებასა და დასახულ მიზანს შორის (იხ. Petrovic v. Austria, #20458/92). ირიბი დისკრიმინაცია კი, პრეცედენტული სამართლის მიხედვით, განიმარტება, როგორც განსხვავებული მოპყრობის იმ ზოგადი პოლიტიკის ან ღონისძიების მავნე შედეგის სახით არსებობა, რომელიც, მართალია, ნეიტრალურადაა წარმოჩენილი, მაგრამ დისკრიმინაციულია და ერთ გარკვეულ ჯგუფზე მნიშვნელოვნად უარყოფით გავლენას ახდენს, ვიდრე მსგავს მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებზე (იხ. D.H. aNd others v. the Czech Republic, #13378/05)“.

13.8. საქართველოს უზენაესი სასამრთლოს განმარტებით კანონით გათვალისწინებული აბსტრაქტული ელემენტების არსებობა უპირობოდ დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის საკმარის წინაპირობას არ ქმნის. ამ მხრივ მნიშვნელოვანია ანტიდისკრიმინაციული სამართლისა და საერთაშორისო პრაქტიკის ანალიზის საფუძველზე აღინიშნოს, რომ განსხვავებული მოპყრობა უნდა არსებობდეს კანონმდებლობით აღიარებული რომელიმე უფლებით ან სიკეთით სარგებლობასთან მიმართებით, რამეთუ ცალკე აღებული დისკრიმინაციის ინსტიტუტი დამოუკიდებელ დაცვას არ ექვემდებარება. ამდენად, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენისათვის უნდა არსებობდეს დაცული სფერო - უფლება, რომელშიც ხდება ჩარევა; კომპარატორი - ანალოგიურ ან არსებითად მსგავს ურთიერთობაში მყოფი პირი და ამ ორ პირს შორის მთავარი განსხვავება წარმოადგენს ე.წ „დაცულ სფეროს“. ამ ფაქტების საპირისპიროდ, ჩარევის გამართლება გონივრული და წონადი არგუმენტებით ეკისრება განსხვავებული მოპყრობის ინიციატორს (იხ. სუსგ საქმე Nას-247-235-2017).

13.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დისკრიმინაცია, განხორციელებული ნებისმიერ ნიშნით და ნებისმიერ პირის ან დაწესებულების მიერ, ნებისმიერ ვითარებაში აკრძალულია.

13.10. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომის სამართლის ფუნდამენტური პრინციპებიდან გამომდინარე, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობა იმ სოციალური სამართლიანობის აღდგენის წინაპირობაა, რომელიც იარსებებდა, რომ არა დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უკანონოდ შეწყვეტა. შესაბამისად, როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობასა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას ითხოვს, აღნიშნული მოთხოვნა დასაქმებულის უპირატესი უფლებაა, რადგან მისი დათხოვნა, მისივე უკანონო გათავისუფლების თანმდევი შედეგია, შესაბამისად, დათხოვნის უკანონოდ ცნობის პირობებში, უკანონოდ დათხოვნილის მოთხოვნა, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის თაობაზე, დაცვის ღირსი ლეგიტიმური ინტერესის შემცველია.

13.11. სააპელაციო სასამართლომ სშკ-ის 32-ე მუხლის პირველ ნაწილსა „თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით“ და 44-ე „შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით“ მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევდა ხელშეკრულების შეწყვეტამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამრთლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა.

13.12. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“ და 411-ე მუხლის „ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო“ მიხედვით დამსაქმებლის მიერ არამართლზომიერი ქმედების შედეგად მიყენებული ზიანი ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას.

13.13. სააპელაციო სასამართლომ დასაქმებულის მიმართ განსხვავებული მოპყრობის დადასტურების პირობებში სრულად გაიზიარა მორალური ზიანის სახით მოპასუხისათვის კომპენსაციის დაკისრების არგუმენტაცია.

14. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

14.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა (დამსაქმებელმა), გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დასაქმებულის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

14.2. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიუთითა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-14 მუხლზე, რომელიც დისკრიმინაციის საკითხებს ეხება და არ უკავშირდება დასაქმებულის სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ო“ ქვეპუნქტის მოთხოვნის დაცვით გათავისუფლებას, რომლის მიხედვითაც პირის გათავისუფლება მოხდა „სხვა ობიექტური გარემოებების გამო“.

14.3. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელის გათავისუფლება გამართლებული იყო იმით, რომ ეს უკანასკნელი ჯეროვნად ვერ ასრულებდა დაკისრებულ ფუნქციებს, მისი განათლება არ შეესაბამებოდა მის მიერვე დაკავებულ თანამდებობას.

15. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

15.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 29 იანვრის განჩინებით აპელანტის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ აპელანტის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ)სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81; Hirvisaari v. Finland, §32).

21. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიებთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა დასაქმებულის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტი, რამაც დასაქმებულის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლება გამოიწვია და რაც გახდა სააპელაციო საჩივრის უარყოფის საფუძველი (იხ. წინამდებარე განჩინების 13.3-13.13 ქვეპუნქტები). საქართველო წარმოადგენს ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის წევრ ქვეყანას, რომლის მიმართ მოქმედებს მათ შორის კონვენციის მე-14 მუხლი, რომელიც კრძალავს დისკრიმინაციის ნებისმიერი ფორმით გამოყენებას. ამ მხრივ, მხედველობაშია მისაღები ევროსასამართლოს პრაქტიკა: საქმეზე „Savez crkava “Riječ života” and others v. Croatia“ (განაცხადი #7798/08, 2010 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება) სასამართლომ განმარტა, რომ დისკრიმინაცია ფართო განმარტებას ექვემდებარება, კერძოდ, მე-12 ოქმის პირველი მუხლი დისკრიმინაციის ზოგად აკრძალვას ითვალისწინებს და მისი დაცვა არ შემოიფარგლება მხოლოდ „კანონით დადგენილი ნებისმიერი უფლებით“, როგორც ამას დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის ტექსტი გვთავაზობს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სწორედ ამგვარ ფართო განმარტებას ემსახურება „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მეექვსე პუნქტები, მიუხედავად კანონის დანაწესებში არსებული მითითებისა, პირველი მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე ნიშნის არსებობაზე (იხ. საქმე N №ას-344-322-2017; 11.10 2017წ.) - შდრ. სუსგ # 1263-2018, 14.12.2018წ.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; შდრ. საქმე # 1124-1080-2016, 10.03.2017წ.).

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივად უნდა განმარტოს, განსახილველი შემთხვევა რამდენად ესადაგება სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „ო“ ქვეპუნქტის დანაწესს, რომელიც დამსაქმებლებს ანიჭებს ერთგვარ თავისუფლებას, ნებისმიერ დროს გაათავისუფლოს დასაქმებული, თუმცა სავალდებულოა, რომ გათავისუფლების საფუძვლები ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში გასაგებად და არაორაზროვნად იყოს განსაზღვრული (იხ. სუსგ # 570-545-2016, 03.02.2017წ.). სწორედ დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთს განეკუთვნება, შრომითსამართლებრივ ურთიერთობებში მოქმედი მტკიცების სპეციალური წესის გათვალისწინებით, დასაქმებულის გათავისუფლების მართლზომიერების დადასტურება. აღნიშნული მტკიცების ტვირთი სარწმუნოდ და დამაჯერებლად ვერ დასძლია კასატორმა, რაც საშუალებას მისცემდა საკასაციო სასამართლოს განსახილველი შემთხვევა მიესადაგებინა სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „ო“ ქვეპუნქტისადმი. სსსკ-ის 102-ე და 105-ე მუხლების საფუძველზე, ამავე კოდექსით დადგენილი შეჯიბრებითობისა და მხარეთა თანასწორობის პრინციპების (სსსკ-ის მე-4 და მე-5 მუხლები) დაცვით, წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივად გაანალიზებისა და შეჯერების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ დასაქმებულის განათლება არ შეესაბამებოდა არსებულ მის თანამდებობრივ მდგომარეობას და ის ჯეროვნად არ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს, აღნიშნულის დასადასტურებლად კასატორს რაიმე მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენია და მხოლოდ გარკვეულ ფაქტებზე მითითებით შემოიფარგლა, მეტიც სადავოდ საერთოდ არ გაუხდია მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულება.

24. განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებელი, რომელიც ცდილობს ყოფილი თანამშრომლის გათავისუფლების მართლზომიერების დამტკიცებას, თვითონვეა ვალდებული, წარადგინოს მტკიცებულებები, რომელთა სამართლებრივი წონადობა და ვარგისიანობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს კვლევისა და შეფასების საგანი გახდება.

25. საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 13.4 ქვეპუნქტი) და განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს ვარგისი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა ერთ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ ვალდებულებების არაჯეროვან შესრულებას, ხოლო მეორე შემთხვევაში, რაიმე ობიექტური საფუძვლების არსებობას, რომელიც უნდა გამხდარიყო დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძველი, სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 864 ლარის 70% – 604,8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა(ა)იპ N64-ე საბავშვო ბაგა-ბაღის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა(ა)იპ N64-ე საბავშვო ბაგა-ბაღს (ს/კ 202171381) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 864 ლარის (საგადახდო დავალება N1529331554, გადახდის თარიღი 2018 წლის 18 ივნისი და საგადახდო დავალება N1529331554, გადახდის თარიღი 2019 წლის 17 იანვარი ), 70% – 604,8 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე