საქმე №ას-869-2019 26 ივლისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ. ს-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. დ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 6 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ. დ-მა (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ს-ის (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვისა და ფართის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წელს შეიძინა 24 კვ.მ უძრავი ქონება. 2008 წელს კი აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულება დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში, რის შემდეგაც კუთვნილი უძრავი ქონება 50 ლარად მიაქირავა მოპასუხეს.

3. მოპასუხემ ქირავნობის ხელშეკრულების პირობები არ შეასრულა და ყოველთვიური ქირა მოსარჩელეს არ გადაუხადა. მოსარჩელემ მოსთხოვა ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლა და უძრავი ქონების გამოთავისუფლება, მაგრამ მოპასუხემ არც ქირა გადაიხადა და არც ფართი გამოათავისუფლა.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება ნამდვილად გაფორმდა, მაგრამ აღნიშნული საბუთი მოსარჩელეს სჭირდებოდა გარკვეულ უწყებებში წარსადგენად, რათა ეჩვენებინა, რომ გააჩნდა შემოსავალი. რეალურად მას ქირა არასოდეს მოუთხოვია და არც მოპასუხეს გადაუხდია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელეს, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 6 მარტის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2018 წლის 12 თებერვალს მომზადებული ამონაწერის თანახმად, 24.00 კვ.მ სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას.

8. სადავო არ არის, რომ მოსარჩელის კუთვნილ სადავო უძრავ ქონებას ფლობს მოპასუხე.

9. წინამდებარე სასარჩელო განცხადების მოთხოვნას წარმოადგენს მის საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ქონების მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და მისთვის თავისუფალ მდგომარეობაში დაბრუნება. ამდენად, დავის საგანია მესაკუთრის პრეტენზია არამართლზომიერი მფლობელის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

10. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დადგენილია, რომ მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეა, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

11. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ საკუთრების უფლების უკანონოდ მოპოვების ფაქტი მოპასუხეს შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენის გზით არ დაუდასტურებია. მართალია, მოპასუხემ სხვა სასარჩელო წარმოების წესით სადავოდ გახადა სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი – 2006 წლის 13 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება, თუმცა საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი, რომლითაც ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა 2006 წლის 13 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ასევე არ დაკმაყოფილდა სხვა პირის სარჩელი მოსარჩელის წინააღმდეგ 2006 წლის 13 მარტს აღნიშნულ პირებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და უძრავ ქონებაზე სხვა პირის კანონიერი უფლებამოსილების აღდგენის თაობაზე. მითითებული გადაწყვეტილებები შესულია კანონიერ ძალაში.

13. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, მოპასუხემ ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

14. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ, მართალია, მოსარჩელე წარმოადგენს იმ უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რომლის ძველ მესაკუთრესაც წარმოადგენდა მოპასუხის მამა, თუმცა, საქმის მასალებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მოპასუხეს სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის გააჩნია რაიმე უფლება, რითაც დადასტურდებოდა სადავო ქონების მართლზომიერი ფლობის საფუძველი. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი კი, სსსკ-ის 4-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 102-ე მუხლის საფუძველზე მოპასუხეს ეკისრება, რომელმაც სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით, ვერ განახორციელა მტკიცების ტვირთის რეალიზება.

15. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სააპელაციო საჩივრის დამატებით დასაბუთებაში მოცემულ იმ საფუძველზე, სადაც აპელანტმა მიუთითა მოსარჩელე მხარის საკუთრების უფლებით რიცხული სადავო ფართის მოცულობისა და ადგილმდებარეობის ბუნდოვანებაზე.

16. სსსკ-ის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის, მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის, 219-ე და 380-ე მუხლებისა და 215-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ფაქტები, რომელთა შესახებ ცნობილია მხარეებისათვის უნდა წარედგინოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს. ახალი ფაქტები ეს ისეთი ფაქტებია, რომლებიც ადრე არ იყო მითითებული მხარეების მიერ იმის გამო, რომ არ იყო ცნობილი მათ შესახებ და წარმოიშვნენ პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვის შემდეგ. მხარეებს, რომლებმაც მიმართეს სასამართლოს სააპელაციო საჩივრით ან ამ საჩივარზე შესაგებლით, შეუძლიათ მოიყვანონ ახალი ფაქტები და წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები, მაგრამ სააპელაციო სასამართლო მიიღებს მათ მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, კერძოდ, სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო, წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ყოველთვის უნდა შეაფასოს ახალი ფაქტებისა და ახალი მტკიცებულებების მიღებისა და გამოკვლევის დასაშვებობის 380-ე მუხლით დადგენილი პირობები.

17. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხეს არც სარჩელში და არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისას არ მიუთითებია იმ ფაქტზე, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლებით რიცხული სადავო ფართის მოცულობა და ადგილმდებარეობა ბუნდოვანია. მან აღნიშნული საკითხზე მიუთითა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში შეტანილი დამატებითი ახსნა-განმარტებით. ამასთან, აპელანტი ვერ უთითებს სსსკ-ის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებულ რაიმე საპატიო მიზეზზე. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარემ დაკარგა უფლება, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მიეთითებინა ახალ გარემოებებზე. ამდენად, სააპელაციო საჩივარში აღნიშნული ფაქტი და გარემოება არ შეიძლება გასცდეს შესაგებელში მითითებულ ფაქტებსა და გარემოებებს.

18. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, ვინაიდან, გამოიკვეთა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა, ნივთის მისთვის გადაცემა მოეთხოვა (სუს №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; № ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; № ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება, №ას-1032-952-2017 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება, №ას-1375-1295-2017 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება).

19. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას სასამართლო შემოიფარგლება იმ გარემოების გამორკვევით, გააჩნია თუ არა მოსარჩელეს საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე. შესაბამისად, ამგვარი წარმოების ფარგლებში მესაკუთრის მიერ საკუთრების მოპოვების კანონიერების შემოწმება (მოპასუხის მხრიდან შეგებებული სარჩელის შეტანის გარეშე) სასამართლოს კომპეტენციას სცდება.

20. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი ითვალიწინებს საქმის წარმოების შეჩერებას იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით. რაც შეეხება აპელირებას საქმის წარმოების შეჩერებაზე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ აპელანტის 2018 წლის 14 დეკემბრის საჩივართან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღებამდე მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ აპელანტი მოითხოვს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წარმოებაში არსებული მოპასუხის საჩივრის განხილვის დამთავრებამდე, მოცემული საქმის წარმოების შეჩერებას.

21. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი ითვალისწინებს სასამართლოს ვალდებულებას შეაჩეროს საქმის წარმოება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით, აღნიშნული დანაწესი კი არ გულისხმობს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წარმოებაში არსებული საჩივარის განხილვამდე საქმის წარმოების შეჩერების შესაძლებლობას, ამასთან, არც ხსენებული საჩივრის განხილვამდე მოცემული საქმის განხილვა არ არის შეუძლებელი, რადგან საჩივარი ეხება მოსამართლის მხრიდან შესაძლო დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტს, რაც ვერანაირად ვერ დააბრკოლებს მოცემული საქმის განხილვა-გადაწყვეტას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტული შემთხვევაში საქმის წარმოების შეჩერების საფუძველი არ არსებობს.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

22. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

23. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, წარმოადგენს თუ არა მოსარჩელე სადავო ნივთის ნამდვილ მესაკუთრეს. სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა, კონკრეტულად რა ქონებიდან უნდა მოხდეს გამოსახლება, მაშინ, როცა არ არის ინდივიდუალურად განსაზღვრული მოსარჩელის ქონება, აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რაც წინააღმდეგობაშია სააპელაციო პალატის მიერ მიღებულ სადავო გადაწყვეტილებასთან.

24. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები. ამავდროულად, მხარემ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე სსკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლებთან დაკავშირებით (სუსგ 21.07.2014წ. საქმე №ას-355-334-2014; სუსგ 14.07.2014წ. საქმე №ას-375-352-2014).

25. მოცემულ შემთხვევაში საქმის განხილვისას დადასტურდა, რომ აღნიშნული ქონების მესაკუთრეს 2001 წლამდე წარმოადგენდა კასატორის მამა. 2001 წელს კასატორის შვილმა სხვა პირისაგან – კრედიტორისაგან ისესხა 1000 აშშ დოლარი, თანხის მიღების უზრუნველსაყოფად კასატორის მამის კუთვნილი სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით გადაფორმდა კრედიტორის სახელზე. ვალდებულების შესრულების შემდეგ კრედიტორი თანახმა იყო, დაებრუნებინა საკუთრება. კასატორის მამამ, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, ვერ შეძლო ბინის დასაბრუნებლად ნოტარიუსთან მისვლა, რის გამოც, კასატორის შვილის მეუღლემ – მოსარჩელემ შესთავაზა ბინის საკუთარ სახელზე გადაფორმება, კასატორის შვილის საზღვარგარეთიდან დაბრუნებისას კი, საკუთრების უფლებით გადასცემდა სადავო ქონებას. კრედიტორსა და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხოლო კასატორის შვილის საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მოსარჩელემ უარი განაცხადა ბინის საკუთრების უფლებით მის სახელზე გადაცემაზე. ამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან ნათლად ჩანს, რომ ზემოთ მითითებული პირები (კრედტორის გარდა) ერთი ოჯახის წევრები არინ, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული ნორმა საჯარო რეესტრის ჩენაწერის პრეზუმფციასთან დაკავშირებით მოქმედებს მესამე პირების მიმართ და იგი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მოცემულ შემთხვევაში, როცა თავდაპირველ რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, მის მემკვიდრეს და ახლანდელ მესაკუთრეს შორის არსებობს ნათესაური, ოჯახური კავშირი, განსაკუთრებულ ნდობაზე დაფუძნებული ურთიერთობა. შესაბამისად, კასატორმა მიიჩნია, რომ არ არის გამოკვეთილი ვინდიკაციური სარჩელის ერთ-ერთი ძირითადი პირობა, რომ მოსარჩელე უნდა წარმოადგენდეს უძრავი ქონების ნამდვილ მესაკუთრეს.

26. კასატორმა აღნიშნა, რომ მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, რომლითაც უძრავი ქონება გადაფორმდა ჯერ კრედიტორის და შემდეგ მოსარჩელის სახელზე.

27. მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები იყო ცალსახად მოპასუხის მხარეს, როგორც თბილისის საქალაქო, ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა მისი საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებები. შესაგებელში კრედიტორი ცალსახად აღნიშნავდა იმ ხელშეკრულების ფიქტიურობის თაობაზე, რომელიც თავდაპირველად მასა და კასატორის მამას შორის, ხოლო შემდეგ მოსარჩელესთან გაფორმდა. აღნიშნული გარემოება სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია. აღნიშნულის დასადასტურებლად სააპელაციო პალატამ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობები, მოწმეთა დაკითხვასთან დაკავშირებით, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა საქმისათვის, კერძოდ, საქმის განხილვის დროს, მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ კასატორის მიერ მისთვის გაგზავნილი თანხით იფარებოდა კასატორის ვალი, რაც არასწორია. საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობა ექნებოდა იმ პირების მოწმედ დაკითხვას, რომლებიც იყვნენ თითქოსდა კასატორის მევალეები. მოსარჩელეს არ დაუსახელებია კონკრეტული პირები და აღნიშნული პირები არ დაკითხულან მოწმედ. სააპელაციო სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია მოსარჩელის მხოლოდ ზეპირი განმარტება მაშინ, როდესაც მტკიცებულებათა საფუძველზე შესწავლის შემდეგ შესაძლებელი იქნებოდა არსებითად განსხვავებული, კასატორისათვის სასარგებლო გადაწყვეტილების მიღება.

28. გარდა ამისა, მოსარჩელის ნამდვილ მესაკუთრედ ჩათვლის შემთხვევაშიც, კასატორმა მიიჩნია, რომ მისი სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით არ ირკვევა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების ფართის მოცულობა და მდებარეობა. შესაბამისად, ფაქტობრივად შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ საიდან უნდა გამოსახლდეს მოპასუხე. აღნიშნული გარემოება ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია, რაზეც არსებობს საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკა (სუსგ საქმე №ას-483-457-2014 27.11.2015წ).

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 1 ივლისის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

30. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

31. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

32. 2018 წლის 12 თებერვალს მომზადებული ამონაწერის თანახმად, 24.00 კვ.მ სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას.

33. სადავო არ არის, რომ მოსარჩელის კუთვნილ სადავო უძრავ ქონებას ფლობს მოპასუხე.

34. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

36. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში RYSOVSKYY v. UKRAINE განმარტა, რომ როდესაც სასწორზე დევს საზოგადოებრივი ინტერესი, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე ეხება ადამიანის ფუნდამენტალურ უფლებებს, როგორიცაა მაგალითად საკუთრების უფლება, საჯარო ხელისუფლება უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სათანადოდ და, რაც მთავრია, შესაბამისად. (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012)

37. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

38. სხვა საქმეზე ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია, საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, § 124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

39. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

40. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

41. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

42. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს. (სუს №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; № ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; № ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება, №ას-1032-952-2017 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება, №ას-1375-1295-2017 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება).

43. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე დასტურდება საჯარო რეესტრის მონაცემებით. აღნიშნული ფაქტი დადასტურებულია სააპელაციო პალატის მიერ. კასატორს კი მითითებული გარემოების გამაქარწყლებელი, ასევე, მის მიერ სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარუდგენია.

44. რაც შეეხება სადავო უძრავ ნივთზე მოსარჩელის მიერ საკუთრების მოპოვების კანონიერებას, აღნიშნული საკითხი მოპასუხეებმა სადავოდ გახადეს სხვა სამოქალაქო საქმეზე სარჩელის წარდგენის გზით, თუმცა მათი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, მოცემული დავის ფარგლებში არცერთი ინსტანციის სასამართლო ხელახლა ვერ შეაფასებდა მითითებულს საკითხს, რადგან უკვე არსებობს მოცემულ საქმეზე მიღებული კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება.

45. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის მითითება, რომ სააპელაციო პალატას არ გამოუკვლევია, კონკრეტულად რომელი ქონებიდან უნდა მოხდეს გამოსახლება, მაშინ, როცა არ არის ინდივიდუალურად განსაზღვრული მოსარჩელის ქონება. აღნიშნულ საკითხზე კასატორმა მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაც, რომელიც, მისივე განმარტებით, ეხება შემთხვევას, როდესაც დგინდება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერით არ ირკვევა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების ფართის მოცულობა და მდებარეობა.

46. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ ზემოაღნიშნულ საკითხზე მხარე პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას არ აპელირებდა, არამედ მიუთითა უკვე აპელაციის ეტაპზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 16-17 პპ.). კასატორს სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენით არ დაუსაბუთებია, არსებობდა თუ არა სსსკ-ის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილით განსაზღვრული საპატიო მიზეზი. შესაბამისად, დასახელებული გარემოება ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის საგანი ვერ გახდება.

47. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

48. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

49. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

50. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

51. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

52. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2019 წლის 24 ივნისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რუსუდან სხირტლაძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ რ. ს-ეს (პირადი №0103600...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2019 წლის 24 ივნისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური