საქმე №ას-354-2019 5 ივლისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ.ც–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.ტ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ნაწილობრივ უარის თქმა

დავის საგანი - ფულადი ვალდებულების შესრულება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ვ.ც–ძემ (შემდეგში: მოპასუხე, მსესხებელი, მოვალე, აპელანტი, კასატორი) 2011 წლის 9 სექტემბრის სასესხო ხელწერილით დაადასტურა, 2010 წლის ივლისიდან ხელწერილის შედგენის დღემდე, პირადი მიზნებისათვის ა.ტ–ძისგან (შემდეგში: მოსარჩელე, გამსესხებელი, კრედიტორი, მოწინააღმდეგე მხარე) 14900 ლარის სესხად მიღება და მიუთითა, რომ 2012 წლიდან დაიწყებდა სესხის დაფარვას, რომელშიც სახლის გასარემონტებლად მოსარჩელის მიერ დახარჯული თანხა არ შედიოდა (იხ.ტ.1, ს.ფ. 28);

2. წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მხარეებს შორის, 2011 წლის 15 ნოემბერს ვალის აღიარების ხელწერილი შედგა, რომლის თანახმად, მოპასუხემ მოსარჩელისგან 19050 ლარის სესხად მიღება დაადასტურა და აღნიშნა, რომ თანხა მისი პირადი ვალი იყო და მის სამეწარმეო საქმიანობას, კერძოდ, შპს ,,ო.პ–ს“ (შემდეგში: კომპანია), ან მოსარჩელის მიერ მისი სახლის გასარემონტებლად დახარჯულ თანხას და მისგან გამომდინარე რაიმე ფინანსურ ვალდებულებას არ უკავშირდებოდა. ხელწერილში აღნიშნულია, რომ მოპასუხემ სესხი საკუთარი ოჯახის მატერიალური მდგომარეობიდან გამომდინარე პრობლემების მოსაგვარებლად აიღო და 2012-2013 წლებში არ მოხდება ვალის დაბრუნება. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ვალს, 2014 წლის განმავლობაში, იმავე წლის 31 დეკემბრამდე, ნაწილ-ნაწილ დაფარავდა (იხ.ტ.1 ს.ფ. 30);

3. მოპასუხემ 2011 წლის 17 ნოემბერს ვალის აღიარების ხელწერილში აღნიშნა, რომ მას 2010-2011 წლებში წარმოექმნა და დღემდე 2 ვალი აქვს, ერთი - კომპანიისა და მეორე, პირადად მოსარჩელის ვალი - 19050 ლარი. ხელწერილში მითითებულია, რომ ზემოაღნიშნული ვალდებულებები არ გაიგივდება არც მომავალში ვალის დაფარვის დროს. მოპასუხემ ამავე ხელწერილით დაადასტურა, რომ ზემოაღნიშნული თანხა არის მოსარჩელის, როგორც კერძო პირის ვალი, რომელიც იმდროინდელი კურსით 11495 აშშ დოლარია და 2014 წლის 31 დეკემბრამდე დაფარავს (იხ.ტ.1 ს.ფ. 31-32);

4. 2012 წლის 24 იანვრის ვალდებულებათა დეკლარაციით გაწერილია მოპასუხის ვალდებულებები კომპანიისა და მოსარჩელის მიმართ. მოპასუხე ადასტურებს, რომ მოსარჩელისათვის გადასახდელი აქვს 11450 აშშ დოლარი (იხ.ტ.1 ს.ფ. 47-49);

5. სარჩელის საფუძვლები

5.1 გამსესხებელმა, 2016 წლის 13 აპრილს, სარჩელი აღძრა მსესხებლის წინააღმდეგ და ამ უკანასკნელისათვის, 14450 აშშ დოლარისა და 2015 1 იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 11450 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება მოითხოვა.

5.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხეს 2010 წლის ზაფხულიდან 2011 წლის ნოემბრამდე სესხად გარკვეული თანხები გადასცა, რაზეც მხარეებს შორის, 2010 წლის 30 ნოემბერს, მარტივი ტიპის სასესხო ხელშეკრულება შედგა. გამსესხებლის განმარტებით, მსესხებელი ამ თარიღიდან 2011 წლის სექტემბრამდე თანხის გადაცემას ამავე ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით ადასტურებდა.

5.3 მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეს კრედიტორის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად, საკუთარი მიწის ნაკვეთი და მასზე მდგომი შენობა-ნაგებობა იპოთეკით უნდა დაეტვირთა, თუმცა, ამის ნაცვლად უძრავი ქონება მესამე პირზე გაასხვისა.

5.4 მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ 2011 წლის ბოლოს და 2012 წლის დასაწყისში, მას ნასესხები თანხიდან 45 აშშ დოლარი დაუბრუნა და გადასახდელად დარჩა - 11 450 აშშ დოლარი.

5.5 გამსესხებლის მტკიცებით, სესხად გაცემული თანხის ბანკში განთავსების შემთხვევაში - თანხის წლიურ 5%-იან მოგებას მიიღებდა.

6. მოპასუხის შესაგებელი

6.1 მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ 2012 წლის მარტში მისთვის გაგზავნილი მოკლე ტექსტური შეტყობინებების თანახმად, ვალი სარჩელში მითითებული სესხის თანხასთან შედარებით ბევრად ნაკლებია, რასაც აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტატაციის შესახებ ოქმი დაადასტურებს.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით, გამსესხებლის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

7.1.1 მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 11450 აშშ დოლარისა და, 2015 წლის 1 იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 11450 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა დაეკისრა.

7.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) სსკ-ის 316-ე, 317-ე, 319-ე, 341-ე, 394-ე, 411-ე და 412-ე მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპრეცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ აღსრულების ბიუროს მიერ შედგენილი ოქმები ფაქტების კონსტატაციის შესახებ არ შეიცავს მონაცემებს მოცემულ დავასთან დაკავშირებით, მით უფრო მოპასუხის მიერ 2011 წლის 17 ნოემბრის ვალის აღიარების ხელწერილში მითითებული ვალდებულების შესრულების თაობაზე. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოკლე ტექსტურ შეტყობინებებში მითითებული 14500 ლარის შესასრულებელი ფულადი ვალდებულება უკავშირდება კომპანიის საქმიანობას და არა - განსახილველ დავას.

7.3 საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელე სესხის თანხის (11450 აშშ დოლარის) სხვაგვარად გამოყენების შემთხვევაში, მიიღებდა წლიურ სარგებელს - 5%-ს და არ მიადგებოდა ის ზიანი, რაც ვალდებულების არაჯეროვანმა შესრულებამ გამოიწვია.

8. სააპელაციო საჩივარი

8.1 მოპასუხემ (მსესხებელმა) სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

9. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

9.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.2 სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

9.3 გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სსკ-ის 327-ე და 341-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მხარეები სადავო ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისას მოქმედებდნენ თავიანთი და არა კომპანიის სახელით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული დასკვნა ეფუძნება საქმეში წარდგენილ მტკიცებულებებს, კერძოდ, 2011 წლის 15 და 17 ნოემბერის ხელწერილებს, რომლის თანახმად, მოპასუხემ მოსარჩელის მიმართ ვალი - 11450 აშშ დოლარი აღიარა და ვალდებულება აიღო დავალიანება 2014 წლის განმავლობაში ნაწილ-ნაწილ - იმავე წლის 31 დეკემბრამდე დაეფარა. ამასთან, ამავე ხელწერილით, მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე მისი პირადი ვალის - 19050 ლარის- არსებობა დაადასტურა და მიუთითა, რომ ეს თანხა კომპანიის ანდა მისი სახლის სარემონტოდ დახარჯულ თანხას არ უკავშირდებოდა, ისევე - როგორც ამ უკანასკნელისაგან გამომდინარე რაიმე ფინანსურ ვალდებულებას.

9.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნულის შემდეგ შესაფასებელია, შესრულდა თუ არა მოვალის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ისე, როგორც ამაზე მხარეები შეთანხმდნენ და როგორი გონივრული მოლოდინიც კრედიტორს ჰქონდა, კერძოდ, სრულად, ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას (სსსკ-ის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

9.5 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსსკ-ის მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლებზე და სსკ-ის 429-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხეს (მოვალეს) თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია სასამართლოში და არც აღნიშნული ვალდებულების არარსებობის ან/და გათავისუფლების შესახებ არ მიუთითებია.

9.6 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით - მოპასუხეს 11450 აშშ დოლარი მართებულად დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

9.7 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 411-ე მუხლზე და განმარტა, რომ კანონმდებელი დაზარალებულს (კრედიტორს) უფლებას აძლევს, ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს არა მხოლოდ ფაქტობრივი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ იმ ანაცდენი სარგებლისათვის, რომელსაც დაზარალებული მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე და განმარტა, რომ განსახილველი კატეგორიის დავაში, მოსარჩელეს ეკისრება - როგორც ფაქტების მითითების, ასევე, მათი დამტკიცების ტვირთი, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უნდა მიეთითებინა და დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხის ქმედება იყო არამართლზომიერი, ამ ქმედებამ გამოიწვია ზიანი, მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი, ასევე ის, თუ რას შეადგენს ზიანის ოდენობა. ამასთან, მოსარჩელეს იმგვარი მტკიცებულებები უნდა წარედგინა, რომელიც ობიექტურ სურათს შექმნიდა ასეთი შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებით.

9.8 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარდგენილია სს ,,თიბისი ბანკი-ს“ 2015 წლის 31 დეკემბრის წერილი, რომლის თანახმად, გასესხებული თანხის (11450 აშშ დოლარი) 2015 წლის 5 იანვარს ვადიან ანაბარზე ერთი წლის ვადით განთავსების შემთხვევაში, სარგებლის ვადის ბოლოს გატანის შემთხვევაში, საპროცენტო აშშ დოლარი წლიური 5%-ით განისაზღვრებოდა, შესაბამისად, 11450 აშშ დოლარს ერთი წლის ვადით გახსნილ ანაბარზე, ვადის ბოლოს 572.50 აშშ დოლარის საპროცენტო სარგებელი დაერიცხებოდა.

9.9 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დადგენილია მოვალის მიერ ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულება და კრედიტორის მიერ დამატებითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა, შესაბამისად, მოპასუხეს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების ვალდებულება მართებულად დაეკისრა.

10. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1 მოპასუხემ (მსესხებელმა) საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის განჩინება მსესხებლისათვის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ამ ნაწილში სარჩელზე უარის თქმა.

10.2 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნისას უნდა არსებობდეს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი.

10.3 კასატორი უთითებს სსკ-ის 403-ე, 404-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებზე და განმარტავს, რომ, მხარეები ბიზნესპარტნიორები იყვნენ და მოსარჩელე, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, კაპიტალს აბანდებდა და მისი მიზანი თანხის საბანკო დაწესებულებაში განთავსება არ ყოფილა. პირიქით, ის საკუთარ ფულად რესურსს საერთო ბიზნესს ახმარდა და, ბოლოს მან იმაზე მეტი თანხა დაიბრუნა, ვიდრე ბიზნესსაქმიანობისათვის გაიღო, რასაც საქმეზე დართული სასამართლო გადაწყვეტილებები ადასტურებს.

10.4 კასატორი აღნიშნავს, რომ უზენაესი სასამართლოს მიერ მკაფიოდ დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი ქმედების უშუალო შედეგს. კასატორის განმარტებით, როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, ითავლისწინებს მხოლოდ იმ რისკის აღებას, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება, მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება (იხ. საქმე N#ას-459-438-2015, 07.10.2015წ.).

10.5 კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული განჩინება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისგან.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 12 აპრილის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მსესხებლის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

18. წინამდებარე შემთხვევაში, მოპასუხის საკასაციო პრეტენზია მისთვის დაკისრებულ მიუღებელ შემოსავალს ეხება, რომელიც მისი განმარტებით, სასამართლომ სსკ-ის 412-ე მუხლის უგულებელყოფით დააკისრა.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნის, როგორც არაპირდაპირი ზიანის, დაკმაყოფილებისთვის საჭირო წინაპიროებები განმტკიცებულია უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკით. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა: „ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს“ (შდრ: სუსგ-ები №ას-459-438-2015წ; №ას-54-54-2018წ).

20. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, მოვალის მიერ კრედიტორის სასარგებლოდ არსებული ვალდებულების არსებობა სსკ-ის 341-ე მუხლიდან გამომდინარე დაადგინა, რომელიც 2014 წლის 31 დეკემბრისათვის უნდა შესრულებულიყო, თუმცა მოვალემ ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზეც, რომ აღნიშნული საკასაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეს შეუძლია შესრულებასთან ერთად ვადაგადაცილების ზიანიც მოითხოვოს (სსკ-ის 394.1, 411-ე მუხლები).

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, ზიანის, როგორც მიუღებელი შემოსავლის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება, თუმცა მიდგომა ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით განსხვავებულია, რაც განპიროპობებულია ფულის განსაკუთრებული თვისებებით, კერძოდ, სყიდვითი უნარიანობის მაღალი ხარისხით, რაც ყველა შემთხვევაში, ფულს სარგებლის მოტანის უნარს ანიჭებს. ფული ყოველთვის შემოსავლის წყაროა, ვინაიდან შეუძლია, შესძინოს მესაკუთრეს არა მხოლოდ მისთვის სასურველი ქონება, არამედ გარკვეული პერიოდული შემოსავალი საბანკო პროცენტის სახით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობა კრედიტორს ყოველთვის აყენებს ზიანს და, სხვაგვარი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანისგან განსხვავებით, განსაკუთრებული მტკიცება არ სჭირდება არც ზიანის მიყენების ფაქტისა და არც მისი ოდენობის დადგენას (იხ. სუსგ №ას-992-950-2013, 4 მარტი, 2014 წელი).

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მიუღებელი შემოსავალი არის ის თანხა, რასაც კრედიტორი მიიღებდა ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო, ანუ ამგვარი ზიანის მოთხოვნის უფლებას კრედიტორს მოვალის მიერ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება წარმოუშობს. მოვალემ ვალდებულების დარღვევით, იმით, რომ კრედიტორს დროულად არ გადაუხადა სესხად მიღებული თანხა, ლოგიკურად, სავარაუდო შემოსავალი დააკარგვინა მას.

23. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის იმ პრეტენზიას, რომლის თანხმად, მხარეები ერთმანეთის ბიზნესპარტნიორები იყვნენ, კრედიტორი საკუთარ ფულად რესურსს საერთო ბიზნესს ახმარდა და მისი მიზანი თანხის საბაკო დაწესებულებაში განთავსება არ ყოფილა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემული დავა, ორ ფიზიკურ პირს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარეობს, კერძოდ, ვალის აღიარების ხელშეკრულებიდან, რასაც 2011 წლის 15 და 17 ნოემბერს შედგენილი ხელწერილები ადასტურებს, რომლის თანახმადაც, მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე არსებული ფულადი ვალდებულება - 11450 აშშ დოლარი დაადასტურა, შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია, რომ კრედიტორი ამ ფულად რესურსს მხარეთა საერთო ბიზნესს მოახმარდა დაუსაბუთებელია, მით უფრო, როცა კომპანიასა (რომლის დამფუძვენელ პარტნიორებსაც მხარეები წარმოადგენდნენ, იხ. წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტი) და მოპასუხეს შორის დავა ჯერ კიდევ 2014 წლის 27 მაისს დასრულდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში და მოპასუხეს, კომპანიის სასარგებლოდ, სსკ-სა და ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე თანხის გადახდა დაეკისრა (იხ. გადაწყვეტილება, ტ.1, ს.ფ. 50-68).

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (მოვალის) საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

25. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ.ც–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ.ც–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, მის მიერ, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება N30166256, გადახდის თარიღი 2019 წლის 30 მარტი), 70% – 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე