27 ივნისი, 2019 წელი,

საქმე №ას-278-2019 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.ჩ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - ნ.გ–ი, ნ.გ–ძე, თ.ნ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ აღიარება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ვ.ჩ–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მამკვიდრებელი ან გარდაცვლილი) 1993 წლის 17 ოქტომბერს გარდაიცვალა. მას დარჩა პირველი რიგის სამი კანონისმიერი მემკვიდრე: მეუღლე - ფ.ჩ–ი (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელის დედა ან გარდაცვლილის/მამკვიდრებლის მეუღლე) და შვილები ნ.ჩ–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, კასატორი, მემკვიდრე ან გარდაცვლილის/მამკვიდრებლის პირველი ქალიშვილი) და ნ.გ–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი, მამკვიდრებლის/გარდაცვლილის მეორე ქალიშვილი ან მოსარჩელის და).

2. ქ. ქუთაისში, ..... (იმავე .....) მდებარე შენობა №1, ფართი №1, 128.50 კვ.მ უძრავი ქონება, ს/კ. ..... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც უძრავი ქონება/ნივთი, საცხოვრებელი ბინა) მამკვიდრებლისა და მისი მეუღლის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა.

3. სამკვიდრო მასაში შედიოდა წინამდებარე განჩინების პ.2-ში აღნიშნული უძრავი ქონების ½ ნაწილი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სამკვიდრო/დანაშთი/სადავო ქონება).

4. მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეები (მოსარჩელე, პირველი მოპასუხე და მამკვიდრებლის მეუღლე) მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან აქვს თვეში ფაქტობრივად დაეუფლნენ სამკვიდროს.

5. 2014 წლის 16 მაისს მამკვიდრებლის მეუღლესა და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმდა წერილობითი შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც, ამ უკანასკნელს უძრავი ქონება საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა (იხ. ტ.2. ს.ფ. 59-60).

6. 2014 წლის 21 აგვისტოს პირველ მოპასუხესა და ნ.გ–ძეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე ან მეორე აპელანტი) შორის გაფორმდა წერილობითი შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც, ამ უკანასკნელს უძრავი ნივთი საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა (იხ. ტ.2. ს.ფ.37-38).

7. უძრავი ქონება მეორე მოპასუხემ 2015 წლის 29 იანვარს თ.ნ–ძეზე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხე ან მესამე აპელანტი; პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხე ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები, აპელანტები ან მოწინააღმდეგე მხარეები) გაასხვისა. ნასყიდობის ხელშეკრულება დაედო საფუძვლად საჯარო რეესტრში ამ უკანასკნელის უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღრიცხვას (იხ. ტ.2. ს.ფ. 40-41).

8. მამკვიდრებლის მეუღლე 2016 წლის 11 მარტს გარდაიცვალა.

9. 2015 წლის 23 თებერვალს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვა:

9.1. მამკვიდრებლის მეუღლესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2014 წლის 16 მაისს დადებული უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

9.2. პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის 2014 წლის 21 აგვისტოს დადებული უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

9.3. მეორე და მესამე მოპასუხეს შორის უძრავ ნივთზე 2015 წლის 29 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

9.4. უძრავი ნივთის ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

9.5. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს შორის ფაქტობრივად მხოლოდ ის დაეუფლა მამის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას. დედასა და დასთან ზეპირსიტყვიერი შეთანხმებით სამკვიდრო მთლიანად მის საკუთრებად უნდა აღრიცხულიყო. მიუხედავად ამისა, უძრავი ნივთი მოსარჩელის დედამ მისგან ფარულად აჩუქა პირველ მოპასუხეს, რომელმაც, თავის მხრივ, საცხოვრებელი ბინა მალევე აჩუქა ახლო ნათესავს - მეორე მოპასუხეს, ამ უკანასკნელმა კი, უძრავი ნივთი ოჯახის წევრს, კერძოდ კი, რძალს მიჰყიდა. ყველა ეს გარიგება მოჩვენებითი ხასიათის იყო, რადგანაც მიზნად ისახავდა მისი სამემკვიდრეო უფლებების შელახვას. შესაბამისად, მათი ბათილობის გამო, უძრავი ქონების ½ ნაწილზე მესაკუთრედ უნდა ცნობილიყო.

10. მოპასუხეებმა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სადავო გარიგებები დადებული იყო უძრავი ქონების კანონიერი მესაკუთრეების მიერ, შესაბამისად, ისინი მოჩვენებითი ხასიათის გარიგებებად ვერ მიიჩნეოდა, რაც მათი ბათილად ცნობის საფუძველს გამორიცხავდა. ამასთან, სადავო ქონების მესაკუთრე - მესამე მოპასუხე, კეთილსინდისიერი შემძენი იყო, რაც სარჩელის უარყოფის საფუძველსაც წარმოადგენდა.

11. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით - სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელის დედასა და პირველ მოპასუხეს შორის უძრავ ქონებაზე 2014 წლის 16 მაისის ჩუქების ხელშეკრულება ½ ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის უძრავ ნივთზე 2014 წლის 21 აგვისტოს ჩუქების ხელშეკრულება ½ ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი მეორე და მესამე მოპასუხეს შორის უძრავ ქონებაზე 2015 წლის 29 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ½ ნაწილში; მოსარჩელე ცნობილ იქნა უძრავი ქონების ½ ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 54-ე, 56-ე, 1307-ე, 1336 ე, 1319-1320-ე, 1421-ე და 1424-ე მუხლები გამოიყენა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

13. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით - სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელის დედასა და პირველ მოპასუხეს შორის უძრავ ნივთზე დადებული 2014 წლის 16 მაისის ჩუქების ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი 1/6 ნაწილში; პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის 2014 წლის 21 აგვისტოს უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი 1/6 ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი მეორე და მესამე მოპასუხეს შორის უძრავ ქონებაზე 2015 წლის 29 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება 1/6 ნაწილში; მოსარჩელე უძრავი ნივთის 1/6 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ იქნა ცნობილი.

13.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის დედა უძრავი ქონების თანამესაკუთრეს წარმოადგენდა, შესაბამისად, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, სამკვიდრო საცხოვრებელი ბინის ½ ნაწილზე გაიხსნა. რადგანაც სამკვიდრო მასა უძრავი ნივთის ½ ნაწილი იყო, რომელიც ფაქტობრივი ფლობით სამმა მემკვიდრემ: მამკვიდრებლის მეუღლემ, მოსარჩელემ და მეორე მოპასუხემ მიიღო, თითოეულის წილი სამკვიდროზე მთლიანი ქონების 1/6-1/6 ნაწილს შეადგენდა. შესაბამისად, მოსარჩელეს, მამის დანაშთი ქონებიდან მხოლოდ 1/6 ნაწილი უნდა მიჰკუთვნებოდა;

13.2. სააპელაციო პალატის დასკვნით, იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ მამის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, უძრავი ქონება წარმოადგენდა არა ერთი პირის - მამკვიდრებლის მეუღლის ინდივიდუალურ საკუთრებას, არამედ თანასაკუთრებას, რის გამოც მოსარჩელის დედა არ იყო უფლებამოსილი, გაესხვისებინა საცხოვრებელ ბინაში მოსარჩელის წილი.

13.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მამკვიდრებლის მეუღლე და მეორე მოპასუხე ახლო მეგობრები იყვნენ, რაც თავად მოპასუხეებმაც დაადასტურეს და სადავოდ არ გაუხდიათ. შესაბამისად, ცხადი იყო, რომ მეორე მოპასუხისათვის მამკვიდრებლის ოჯახური მდგომარეობა და უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული პრობლემები კარგად იყო ცნობილი. გარდა ამისა, მეორე და მესამე მოპასუხე ოჯახის წევრები, კერძოდ კი, რძალ-დედამთილი იყვნენ, შესაბამისად, ცალსახა იყო, რომ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის უფლებების შესახებ, მესამე მოპასუხეც ინფორმირებული იყო;

13.4. სააპელაციო პალატის დასკვნით, მესამე მოპასუხემ იცოდა ან უნდა სცოდნოდა იმ გარემოების შესახებ, რომ მეორე მოპასუხე ნასყიდობის საგნის ნაწილის მესაკუთრე არ ყოფილა. უტყუარად იყო დადასტურებული, რომ სადავო ქონება არც მეორე და არც მესამე მოპასუხეს არ გადასცემია, არამედ, აღნიშნულ ქონებას მოსარჩელე ოჯახთან ერთად უწყვეტად ფლობდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატის აზრით, მესამე მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენს არ წარმოადგენდა, რაც 2015 წლის 29 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების 1/6 ნაწილში ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

14.1. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელემ მემკვიდრეობით უძრავი ქონების მხოლოდ 1/6 ნაწილი მიიღო. გამომდინარე იქიდან, რომ მამკვიდრებლები (ვ. და ფ.ჩ–ები) გარდაიცვალნენ, მათი დანაშთი სამკვიდრო ქონება - უძრავი ქონება, მას და პირველ მოპასუხეს შორის თანაბარ წილად უნდა გაიყოს. შესაბამისად, ის უძრავი ნივთის ½ ნაწილის მესაკუთრეს წარმოადგენს, რაც სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა;

14.2. გარდა ამისა, მოპასუხეებს სააპელაციო საჩივარზე დაუდგინდათ ხარვეზი, რაც მათ დადგენილ ვადაში არ გამოუსწორებიათ, სახელდობრ, სააპელაციო საჩივარს ხელს არ აწერს სამივე აპელანტი. სააპელაციო საჩივარს პირველი და მესამე მოპასუხის სახელით ხელი მოაწერა მეორე მოპასუხემ. 2018 წლის 21 სექტემებრს გამართულ სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა - მეორე მოპასუხემ, აღიარა აღნიშნული გარემოება. ამდენად, პირველ და მესამე მოპასუხეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დანიშნულ ვადაში ხარვეზი არ შეუვსიათ და მათი სააპელაციო საჩივრები სასამართლოს არ უნდა განეხილა.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

17.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

18. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მტკიცების საგანში შემავალი სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად სწორად შეაფასა.

19. მამკვიდრებელი 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოქმედების პერიოდში (1993 წელს) გარდაიცვალა, თუმცა მხარეებმა თავიანთი მოქმედებებით დაადასტურეს, რომ სურდათ სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი ურთიერთობის ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით მოწესრიგება; შესაბამისად, განსახილველი დავის მოსაწესრიგებლად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის დებულებები იქნება გამოყენებული (სსკ-ის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილი - სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ).

20. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სამკვიდრო ქონების 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 982.1 (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა, აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), , 1306-ე (გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. კანონით მემკვიდრეობა – გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონში მითითებულ პირებზე – მოქმედებს, თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი, ან თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნება ცნობილი), 1336 (I, II) (კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები)), 1328-ე (სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. სამკვიდროში შედის საერთო საკუთრების წილი, რომელიც მამკვიდრებელზე მოდიოდა, ხოლო, თუ ქონების გაყოფა ნატურით შეუძლებელია, მაშინ – ამ ქონების ღირებულება), 1433-ე (მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან), 1424-ე (სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან) და 1421-ე (სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო) მუხლები.

21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს, არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედების შესრულებას. მართალია, კანონის თანახმად, სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრება ხდება მისი გახსნის მომენტიდან, მაგრამ, როდესაც სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეთა რიცხვი ერთზე მეტია, მაშინ აუცილებელია, თითოეულმა მემკვიდრემ კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში შეასრულოს სამკვიდროს მიღებისათვის აუცილებელი იურიდიული მოქმედება.

სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე კომპონენტები - სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მემკვიდრის ნება (სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა, რომლისთვისაც, ჩვეულებრივ, აუცილებელია ნების ნამდვილობა). მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა (მაგალითად: მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში ცხოვრება, მამკვიდრებლის ნივთების, როგორც საკუთარის მიღება და განკარგვა, სამკვიდროს ფაქტობრივი მართვა, მოვლა და სხვა) (შდრ. სუსგ-ები №ას-283-268-2017, 07.07.2017; №ას-1172-1127-2016, 31.03.2017წ; ას-203-193-2016, 02.06.2016; ას-972-921-2015, 15.12.2015წ; Nას-482-455-2012, 31.05.2012წ).

22. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სადავო არ არის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სამკვიდრო ქონება (უძრავი ნივთის ½ ნაწილი) მამკვიდრებლის სამივე პირველი რიგის მემკვიდრემ მიიღო.

ამის საილუსტრაციოდ, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საკასაციო საჩივარზე, რომლითაც მოსარჩელე სადავოდ არ ხდის დედისა და პირველი მოპასუხის მიერ, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღებას, არამედ მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან მამკვიდრებლის მეუღლეც გარდაიცვალა, ამიტომ უძრავი ქონება მას და მის დას შორის თანაბრად უნდა გაიყოს (იხ. საკასაციო საჩივარი).

23. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ უძრავი ნივთი მამკვიდრებლისა და მისი მეუღლის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა, შესაბამისად, სამკვიდრო ქონება უძრავი ნივთის ½ ნაწილს შეადგენდა.

ასევე უდავოა, რომ სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამმა პირველი რიგის მემკვიდრემ, სახელდობრ, მამკვიდრებლის შვილებმა: მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ, ასევე, მამკვიდრებლის მეუღლემ. ამდენად, სამკვიდროს გახსნის დღიდან, 1993 წლის 17 ოქტომბრიდან უძრავი ქონების 1/6 ნაწილის მესაკუთრეს მოსარჩელე, 1/6 ნაწილის მესაკუთრეს - პირველი მოპასუხე, ხოლო 2/3 ნაწილის (1/2 + 1/6) მესაკუთრეს - მამკვიდრებლის მეუღლე ფ. (აწ გარდაცვლილი) წარმოადგენდა.

დავას არ იწვევს ის გარემოებაც, რომ მამკვიდრებლის მეუღლემ უძრავი ნივთი, რომელიც სრულად აღრიცხული იყო მის სახელზე, სიცოცხლეშივე განკარგა - აჩუქა პირველ მოპასუხეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მისთვის უძრავი ნივთის ½ ნაწილი უნდა მიეკუთვნებინა, ვინაიდან პირველი მოპასუხისა და მამკვიდრებლის მეუღლის კუთვნილი წილების (1/6 + 2/3 = 5/6) ფარგლებში არც ჩუქების ხელშეკრულებისა და არც აღნიშნულ ქონებაზე შემდგომში დადებული გარიგებების ბათილად ცნობის რაიმე კანონისმიერი საფუძველი არ არსებობს.

24. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის ვერც იმ პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლოში არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები, გამომდინარე იქიდან, რომ სამივე აპელანტი არ აწერდა ხელს სააპელაციო საჩივარს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივარი ხელმოწერილია სამივე აპელანტის მიერ. რაც შეეხება ერთ-ერთი აპელანტის განმარტებას, რომ სააპელაციო საჩივარს სხვა აპელანტების ნაცვლადაც, მათი სახელით ხელი მან მოაწერა, პალატა აღნიშნავს, რომ, ვინაიდან აღნიშნული ხელმოწერები სხვა აპელანტებს სადავოდ არ გაუხდიათ და თავიანთი კონკლუდენტური მოქმედებით მოიწონეს ისინი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, მითითებული საფუძვლით სააპელაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, კანონის დანაწესისადმი გაუმართლებლად ფორმალურ მოდგომასთან გვექნებოდა საქმე.

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

26. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები №ას-283-268-2017, 07.07.2017; №ას-263-263-2018, 15.05.2018; №ას-472-448-2013, 05.12.2013).

27. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 408.8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ჩ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ.ჩ–ს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს ნ.შ–ძის (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 584 ლარის (საგადასახადო დავალება #1, გადახდის თარიღი 02.04.2019წ.) 70% - 408.8 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ბესარიონ ალავიძე