საქმე №ას-444-2019 27 ივნისი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - გ.რ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.რ–ძე (მოპასუხე)

მესამე პირები - ი.რ–ძე, ნ.რ–ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ აღიარება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ა.რ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მამკვიდრებელი, გარდაცვლილი ან მამა) 2006 წლის 4 იანვარს გარდაიცვალა. მას დარჩა პირველი რიგის ოთხი მემკვიდრე: მეუღლე - ი.რ–ძე (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც გარდაცვლილის/მამკვიდრებლის მეუღლე ან მესამე პირი) და შვილები: გ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან გარდაცვლილი/მამკვიდრებლის პირველი ვაჟი), თ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, გარდაცვლილის/მამკვიდრებლის მეორე ვაჟი) და ნ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც გარდაცვლილის/მამკვიდრებლის ქალიშვილი, მოსარჩელისა და მოპასუხის და ან მესამე პირი) რ–ძეები.

2. სამკვიდრო მასაში შედიოდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......, ს/კ-ით N .... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სამკვიდრო ქონება, დანაშთი ქონება, უძრავი ქონება/ნივთი, სადავო ბინა ან სადავო ქონება).

3. მოსარჩელე მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში, ფაქტობრივად დაეუფლა სამკვიდროს.

4. 2007 წლის 19 სექტემბერს მოპასუხის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც მან, როგორც მამის პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, მიიღო მისი დანაშთი სამკვიდრო ქონება - ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა, რომელიც ირიცხებოდა მამკვიდრებლის გარდაცვლილი მამის - ა. რ–ძის საკუთრებად და მამკვიდრებელს მიღებული ჰქონდა ფაქტობრივი ფლობით.

5. 2013 წლის 5 აპრილს, მოპასუხის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც მან მიიღო გარდაცვლილის მთელი დანაშთი სამკვიდრო, რომელშიც შედიოდა გარდაცვლილის მამის - ა. რ–ძის დანაშთი ქონებაც.

6. 2011 წლის 5 იანვარს მოპასუხემ უძრავი ქონების ნაწილი პ. რ–ძეს მიჰყიდა.

7. 2015 წლის 7 მაისის გამიჯვნის ხელშეკრულებით, უძრავი ქონება, ორ დამოუკიდებელი უფლების ობიექტად გაიმიჯნა, კერძოდ: ქ. თბილისში, ...... მდებარე, დაზუსტებული ფართობი 316.00 კვ.მ, ს/კ-ით N ..... (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც პირველი უძრავი ქონება/ნივთი ან მოპასუხისა და პ. რ–ძის თანასაკუთრება) და ქ. თბილისში, ..... მდებარე, დაზუსტებული ფართობი: 76 კვ.მ, ს/კ-ით N .... (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც მეორე უძრავი ქონება/ნივთი ან მოპასუხის საკუთრება).

8. პირველი უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოპასუხისა და პ. რ–ძის, ხოლო მეორე უძრავი ქონება, მხოლოდ მოპასუხის სახელზე.

9. მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით, მეორე უძრავი ქონება მოეწყო კომერციული ფართის დანიშნულებით, რომელიც საქმის განხილვის დროისათვისაც მოპასუხეს გაქირავებული ჰქონდა და იღებდა ქირას - თვეში 1000 აშშ დოლარს.

10. 2016 წლის 5 ივლისს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა:

10.1. სამკვიდრო მოწმობებში ცვლილების შეტანა და პირველი უძრავი ნივთის (ს/კ-ით № ....) 1/2 ნაწილის, ხოლო მეორე უძრავი ნივთის (ს/კ-ით № ....) 1/4 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

10.2. მოპასუხისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ყოველთვიური ქირის 40%-ის - 400 აშშ დოლარის დაკისრება.

10.3. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მამკვიდრებელს დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე და სამი შვილი. 2006 წლის აპრილ/მაისიდან ინვესტორებსა და მშენებლებთან მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის აშენების მიზნით. დაინტერესებულ მეწარმესთან ურთიერთობის გასამარტივებლად მხარეებმა გადაწყვიტეს, რომ აღნიშნული ქონება გაფორმებულიყო ერთ-ერთი მესაკუთრის- მოპასუხის სახელზე. შეთანხმების საფუძველზე, 2007 წლის 19 სექტემბერს ნოტარიუსმა გასცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლის მიხედვითაც, მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრემ - მოპასუხემ მიიღო სამკვიდრო ქონება. 2011 წლის 1 იანვარს მოპასუხემ გაასხვისა უძრავი ქონების ნაწილი ნათესავზე - პ. რ–ძეზე. 2015 წლის 7 მაისს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, აღნიშნული უძრავი ქონება გაიმიჯნა ორ ნაწილად. ერთი ნაწილი დარჩა მოპასუხის საკუთრებაში, ხოლო მეორე ნაწილზე აღირიცხა მოპასუხისა და პ. რ–ძის თანასაკუთრების უფლება. მხარეებმა გადაწყვიტეს, მოპასუხის საკუთრებაში რიცხული ფართი გაექირავებინათ და შემოსული თანხიდან 80% გაენაწილებინათ თანაბარწილად, ხოლო 20% ყოველთვიურად გადაეცათ დედისათვის. ამჟამად, აღნიშნული ობიექტი გაქირავებულია შპს-ზე. მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნისა, მოპასუხემ კომერციული ფართის ½-ისა და დანარჩენი ქონების 1/4 ნაწილის მოსარჩელის სახელზე დარეგისტრირებასთან დაკავშირებით, უარი განაცხადა.

11. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ უძრავი ქონება ირიცხებოდა მამკვიდრებლის მამის - ა. რ–ძის სახელზე. ამ უკანასკნელს ჰყავდა კიდევ ერთი შვილი ა. რ–ძე, ხოლო მამკვიდრებელს დარჩა ასევე ოთხი პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე. 2013 წლის 5 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით მოპასუხემ მიიღო მემკვიდრეობა. აღნიშნულის შესახებ სამკვიდროს გაცემის დღიდან იცოდა მოსარჩელემ. მოსარჩელემ 2015 წლის ზაფხულში სანოტარო ბიუროდან აიღო სამკვიდრო მოწმობა და თანდართული დოკუმენტები, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ გაუშვა სამკვიდროს მიღებაზე შედავების კანონით დადგენილი ორთვიანი ვადა. მოპასუხის მტკიცებით, სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებით მოსარჩელეს არ შეუთანხმდნენ. თუმცა იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს მოსარჩელის მიერ სადავო სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტს, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული მამკვიდრებლის ყველა პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრის უფლება სამკვიდროს თანაბარწილად მიღების თაობაზე, კერძოდ კი ის, რომ თითოეულ მათგანს ეკუთვნის დანაშთი ქონების 1/4 ნაწილი. იგივე წესი უნდა გავრცელდეს კომერციული ფართის გაქირავების შედეგად მიღებული ქირის მემკვიდრეთა შორის განაწილებაზეც.

12. დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე პირები: მამკვიდრებლის მეუღლე და ქალიშვილი არ დაეთანხმნენ სასარჩელო მოთხოვნას და განმარტეს, რომ მათ, როგორც მამკვიდრებლის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეებს, უარი არ განუცხადებიათ თავიანთი წილი სამკვიდროს მიღებაზე. მათ არ უარყვეს ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივად შეუდგა დანაშთი სამკვიდრო ქონების მართვას, სარგებლობდა და მონაწილეობას იღებდა კომერციული ფართის აშენებასა და გარემონტებაში. მათი მოსაზრებით, სადავო უძრავი ქონება პირველი რიგის მემკვიდრეებს შორის თანაბრად უნდა განაწილებულიყო.

13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; 2007 წლის 19 სექტემბერს მოპასუხის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის 1/4 ნაწილში შევიდა ცვლილება; 2013 წლის 5 მოპასუხის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის 1/4 ნაწილში შევიდა ცვლილება; მოსარჩელე ცნობილ იქნა პირველი უძრავი ქონების (ს/კ-ით .....) 1/4 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ; მოსარჩელე ცნობილ იქნა მეორე უძრავი ქონების (ს/კ-ით .....) 1/4 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ; მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, ყოველთვიური საიჯარო ქირის - 250 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა, სარჩელის აღძვრიდან, 2016 წლის 5 ივლისიდან, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 1306-1307-ე, 1336-ე, 1319-1320-ე, 1328-ე, 1421-ე, 1424-ე, 1433-ე, 1452-ე, 1499-ე, 1500 მუხლები გამოიყენა.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც, მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა ყოველთვიური საიჯარო თანხის - 250 აშშ დოლარის გადახდა 2016 წლის 5 ივლისიდან, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, ყოველთვიური ქირიდან 250 აშშ დოლარის გადახდა, 2016 წლის 1 აპრილიდან, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე დაეკისრა. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

15.1. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის წილი არა ¼-ით, არამედ ½-ით უნდა განსაზღვრულიყო. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მამკვიდრებელს დარჩა პირველი რიგის ოთხი მემკვიდრე - მეუღლე, და შვილები: მოსარჩელე, მოპასუხე და ამ უკანასკნელთა და და დედა. მართალია, მამკვიდრებლის მეუღლესა და ქალიშვილს (მესამე პირებს) დამოუკიდებელი მოთხოვნა კუთვნილი სამკვიდრო წილის თაობაზე არ წარუდგენიათ, თუმცა განმარტეს, რომ მათ აქვთ პრეტენზია მამკვიდრებლის ქონებაზე და კუთვნილ წილზე უარი არ განუცხადებიათ (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.12.2018წ. სასამართლო სხდომის ოქმი 11:29 სთ).

სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 1439-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ რადგანაც მესამე პირის სტატუსით საქმეში მონაწილე პირველი რიგის მემკვიდრეებს ი. (მამკვიდრებლის მეუღლე) და ნ. (მამკვიდრებლის ქალიშვილი) რ–ძეებს უარი არ უთქვამთ სამკვიდროს მიღებაზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ სადავო სამკვიდრო ქონების განაწილებისას წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში, გაეთვალისწინებინათ ოთხივე პირველი რიგის მემკვიდრის წილი.

15.2. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავ ქონებაში შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ მიერ ჩატარებულ სამუშაოთა ღირებულების ნახევრის მოსარჩელის მიერ გადახდა, ასევე, ერთ-ერთი ბანკიდან კრედიტის - 17 000 ლარის აღება, რომელიც კომერციული ფართის მოწყობას მოხმარდა, არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის საფუძველს. პალატამ აღნიშნა, რომ სამკვიდროს მიღების შემდეგ, რომელიმე მემკვიდრის მიერ თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაუმჯობესება ვერ შეცვლიდა იმ ფაქტს, რომ მემკვიდრეობა მემკვიდრეებმა კანონით დადგენილი წესით მიიღეს. გაწეული დანახარჯების თაობაზე პრეტენზიები მემკვიდრეებმა შეიძლება, ერთმანეთს წაუყენონ საერთო საკუთრების ან კონდიქციის მომწესრიგებელი ნორმების საფუძველზე. ამასთან, მითითება იმის შესახებ, რომ მამკვიდრებლის მეუღლემ ახსნა-განმარტებაში დაადასტურა ოჯახის წევრების შეთანხმების შესახებ - კომერციული ფართი გაყოფილიყო მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის, პალატის შეფასებით, ვერ მიიჩნეოდა მის მიერ სამკვიდრო წილზე უარის თქმად. რაც შეეხება მამკვიდრებლის ქალიშვილის მიერ სამკვიდროს მიღების თაობაზე, მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარ გარემოებას, არ არის მოცემულ დავაში განსახილველი საკითხი, შესაბამისად, პალატა ვერ გაიზიარებდა მას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე უარის თქმის შესახებ, დასაბუთებული იყო და მისი გაუქმების საფუძველი არ ვლინდებოდა;

15.3. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დანარჩენ მემკვიდრეთა წილების გათვალისწინებით სწორად დაეკისრა 250 აშშ დოლარის (1000-ის ¼) გადახდა, ხოლო თანხის გადახდის პერიოდთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ აღნიშნული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაუკავშირა სარჩელის წარდგენას, ვინაიდან მოსარჩელე სარჩელში მიუთითებდა, რომ საიჯარო ქირიდან კუთვნილი თანხა არ გადასცემია 2016 წლის აპრილიდან, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კი, მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება არ წარუდგენია, უფრო მეტიც, მოპასუხემ განმარტა, რომ თანხის გადახდის შეწყვეტის თარიღი ზუსტად არ ახსოვდა (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.12.2018წ. სასამართლო სხდომის ოქმი 11.23.20სთ). ამდენად, მოპასუხეს საიჯარო ქირის - 250 აშშ დოლარის გადახდა 2016 წლის აპრილიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე უნდა დაჰკისრებოდა.

16. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

16.1. სააპელაციო სასამართლოს სსკ-ის 1452-ე მუხლით უნდა ეხელმძღვანელა. აღნიშნული მუხლის გამოყენების შემთხვევაში, პალატა მხარეთა განმარტებებისა და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე, აუცილებლად ასკვნიდა, რომ მემკვიდრეები წინასწარ იყვნენ შეთანხმებული სამკვიდროს განაწილების შესახებ, რის გამოც სადავო უძრავ ქონებაში მოსარჩელის წილი არა ¼-ით, არამედ, ½-ით უნდა განსაზღვრულიყო;

16.2. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სსკ-ის 1421-ე მუხლის საფუძველზე უნდა გამოეკვლია, თუ რამდენად გამოხატეს პირველი რიგის ყველა მემკვიდრემ სამკვიდროს მიღების სურვილი. მამკვიდრებლის ქალიშვილი მამკვიდრებლის გარდაცვალების დროს არ ცხოვრობდა სადავო ბინაში და ის ფაქტობრივად არ დაუფლებია მემკვიდრეობას მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში, შესაბამისად, ამ უკანასკნელს (მესამე პირს) სამკვიდროს მიღების ნება არ გამოუვლენია;

16.3. სააპელაციო სასამართლოს ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად უნდა მიეჩნია, რომ მამკვიდრებლის ქალიშვილმა თავისი იურიდიული მოქმედებით/უმოქმედობით უარი თქვა სამკვიდროს მიღებაზე. ამასთან, მხოლოდ ის გარემოება, რომ მემკვიდრეს უარი უთქვამს სამკვიდროს მიღებაზე, თავისთავად არ ნიშნავს იმას, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.

16.4. მამკვიდრებლის ქალიშვილმა სასამართლოში ვერ დაადასტურა მისი მხრიდან სამკვიდროს მიღების ფაქტი, რისი ვალდებულებაც მას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 91-ე მუხლის საფუძველზე ჰქონდა.

16.5. მამკვიდრებლის მეუღლეს არ გამოუხატავს სადავო ქონების ფლობის სურვილი და მხოლოდ მისი განმარტება არ შეიძლება, საფუძვლად დასდებოდა სასამართლოს დასკვნას, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

19.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

20. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა დავის საგნის გამოსაკვლევად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად სწორად შეაფასა.

21. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 982.1 (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა, აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 1336-ე მუხლის პირველი (I) ნაწილი (კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები), 1433-ე (მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან), 1424-ე (სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან) და 1421-ე (სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. თუ ერთ-ერთი მემკვიდრე სამკვიდროდან წილის მიღებაზე უარს იტყვის სხვა მემკვიდრის სასარგებლოდ, ასეთი მოქმედება ჩაითვლება სამკვიდროს მიღებად) მუხლები.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი საკასაციო საჩივრით სადავოდ ხდის მხოლოდ მემკვიდრეობით მისთვის მიკუთვნებული ქონების წილობრივ ოდენობას და ითხოვს მის გაზრდას იმ ფაქტობრივი საფუძვლით, რომ დედასა და დას სამკვიდრო არ მიუღიათ.

22.1. უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს არც სარჩელში და სარჩელის მომზადების სტადიაზე არ მიუთითებია იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ მესამე პირებს (დედასა და დას) სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღიათ და მათ უარი განაცხადეს სამკვიდროს მიღებაზე. მას ისინი განსახილველ დავაში მოპასუხეებად არც კი მიუთითებია.

სსსკ-ის 219.1 მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. ამავე კოდექსის 380.2 მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო, წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

ვინაიდან მოსარჩელეს მესამე პირების მიმართ, მამის მემკვიდრეობიდან გამომდინარე სარჩელი არ აღუძრავს და არც მათი მხრიდან სამკვიდროს დაუფლების საწინააღმდეგო გარემოებებზე არ მიუთითებია, საკასაციო პალატას ამ გარემოებებზე მსჯელობა მოცემული დავის ფარგლებში დაუშვებლად მიაჩნია.

23. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მხარეებს შორის არსებობდა შეთანხმება სამკვიდროს თანაბრად გაყოფის შესახებ.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ, ვინაიდან მამკვიდრებელს დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე: მხარეები და მესამე პირები, ამასთან, მესამე პირთა განმარტებით, მათ პრეტენზია აქვთ მამკვიდრებლის ქონებაზე (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.12.2018წ. სასამართლო სხდომის ოქმი 11.29.00სთ), მხოლოდ მხარეებს შორის შეთანხმება, ასეთის არსებობის შემთხვევაშიც, არ წარმოშობდა საკმარის საფუძველს კასატორისთვის სამკვიდროს ½ ნაწილის მისაკუთვნებლად, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმეში ამგვარი შეთანხმების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება არ მოიპოვება.

ამდენად, საკასაციო პრეტენზია ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა და არ უნდა იქნეს გაზიარებული.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

25. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

26. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

28. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 1231.3 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.რ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.რ–ძეს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს ზ.დ–ძის (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1759 ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 22.04.2019წ.) 70% - 1231.3 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პ. ქათამაძე

ბესარიონ ალავიძე