საქმე №ას-143-2019 5 ივლისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე,მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ა(ა)იპ „რ.კ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.მ–ი, ა.ზ–ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.მ–ი (მთავარი სპეციალისტი) და ა.ზ–ი (წამყვანი სპეციალისტი;შემდეგში ორივე ერთად მოხსენიებული როგორც: მოსარჩელეები, დასაქმებულები) წლების განმავლობაში მუშაობდნენ ააიპ „რ.კ–ში“ (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, ორგანიზაცია, დამსაქმებელი ან კასატორი), შესაბამისად, მთავარი და წამყვანი სპეციალისტების თანამდებობაზე. მთავარი სპეციალისტის შრომის ანაზღაურება შეადგენდა ყოველთვიურად 580 ლარს, ხოლო წამყვანი სპეციალისტისა - 560 ლარს (საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების ჩათვლით). მხარეებს შორის არსებობდა უვადო შრომითი სამართალურთიერთობა. მუშაობის პერიოდში დასაქმებულების მიმართ დისციპლინური სასჯელის რომელიმე ზომა არასდროს ყოფილა გამოყენებული.

2. ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 30 დეკემბრის #2254 ბრძანებით დამტკიცდა ორგანიზაციის საშტატო ნუსხა და თანამდებობრივი სარგოები თანდართული რედაქციით. დამსაქმებლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელს - ზ.ლ–ძეს (შემდეგში: დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი) დაევალა შიდა სტრუქტურული ცვლილებების ორგანიზება.

3. ორგანიზაციის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა 2017 წლის 4 იანვარს ჩაატარა თათბირი, სადაც თანამშრომლები გააფრთხილა სამსახურში მოსალოდნელი სტრუქტურული ცვილებებისა და საშტატო ერთეულების შემცირების თაობაზე.

4. დასაქმებულები, 2017 წლის №7 და №10 ბრძანებებით გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობებიდან საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ო“ ქვეპუნქტების საფუძველზე. დასაქმებულებმა მიიღეს სამსახურიდან დათხოვნასთან დაკავშირებული კომპენსაცია ერთი თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით.

5. დასაქმებულებმა 2017 წლის 24 თებერვალს მიმართეს დამსაქმებელ ორგანიზაციას და მოითხოვეს წერილობითი დასაბუთება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კონკრეტული საფუძვლების თაობაზე, რაზეც მათ მიიღეს შეტყობინება 2017 წლის 13 მარტს, რომ ისინი ინფორმირებულები იყვნენ მოსალოდნელი სტრუქტურული ცვლილებების შესახებ, რაც გამოიწვევდა შტატების შემცირებას.

6. ორგანიზაციის თანამშრომლებმა 2016 წლის დეკემბრის თვეში მიიღეს საახალწლო პრემია ხელფასის ერთმაგი ოდენობით, მათ შორის, პრემია მიიღეს მოსარჩელეებმაც.

7. საშტატო ნუსხის მიხედვით, ორგანიზაციაში არის 31 შტატი (9 შტატიანი და 22 შტატგარეშე მოსამსახურის თანამდებობა), რეორგანიზაციის შედეგად გათავისუფლდა სამი თანამშრომელი, 2016 წლის მდგომარეობით ააიპ-ის ჰქონდა 21 შტატიანი და 19 შტატგარეშე სამუშაო ადგილი, ხოლო 2017 წლის მდგომარეობით, რეორგანიზაციის შედეგად დარჩა 9 შტატიანი და 21 შტატგარეშე თანამშრომელი. რეორგანიზაციის შედეგად შემცირდა ერთი წამყვანი სპეციალისტის და ორი მთავარი სპეციალისტის ადგილი, ხოლო, მათი ფუნქციები გადანაწილებულია სხვა თანამდებობებზე. საქმეში წარმოდგენილი 2014 წლის საშტატო ნუსხის მიხედვით ორგანიზაციას ჰქონდა 21 საშტატო ერთეული.

8. სარჩელის საფუძვლები

8.1. დასაქმებულებმა, სარჩელი აღძრეს დამსაქმებლის წინააღმდეგ, მოითხოვეს:

8.1.1. ორგანიზაციის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2017 წლის №7 და №10 ბრძანებების - დასაქმებულების თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, ბათილად ცნობა;

8.1.2. დასაქმებულების აღდგენა ორგანიზაციაში - შესაბამისად, მთავარი და წამყვანი სპეციალისტების თანამდებობებზე;

8.1.3. მთავარი სპეციალისტის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის დაკისრების ანაზღაურება, 2017 წლის 10 მარტიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ყოველთვიურად 580 (ხუთას ოთხმოცი) ლარის ოდენობით, ხოლო წამყვანი სპეციალისტის სასარგებლოდ - 560 (ხუთას სამოცი) ლარის ოდენობით.

8.2. მოსარჩელეთა განმარტებით, სადავო ბრძანებები ეფუძნება სშკ-ის 37-ე მუხლის „ა“ და „ო“ ქვეპუნქტებს. აღნიშნული ბრძანებები დაუსაბუთებელია და არღვევს მოსარჩელეთა უფლებებს.

9. მოპასუხის პოზიცია

9.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეთა გათავისუფლება რეორგანიზაციის, შტატების შემცირებისა და დასაქმებულთა ქცევის გათვალისწინებით მოხდა.

10. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

10.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

10.1.1. ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ბრძანებები, მოსარჩელეების თანამდებობიდან გათავისულების შესახებ;

10.1.2. დამსაქმებელ ორგანიზაციას დაეკისრა კომპენსაციის - მთავარი სპეციალისტის სასარგებლოდ 10 440 (ათი ათას ოთხას ორმოცი) ლარის, ხოლო წამყვანი სპეციალისტის სასარგებლოდ - 10 080 (ათი ათას ოთხმოცი) ლარის გადახდა;

10.2. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე, 42-ე, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის 23-ე, სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 და მე-7, ევროპის სოციალური ქარტიის პირველი და მე-4 მუხლებითა და სშკ-ით.

11. ორგანიზაციის სააპელაციო საჩივარი

11.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დამსაქმებელმა ორგანიზაციამ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, დასაქმებულთა სასარგებლოდ მიღებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

12.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) და მიუთითა მათზე.

12.3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია რომ დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა დამსაქმებელ ორგანიზაციაში განხორციელებული ორგანიზაციული ცვლილებების საფუძველზე, ხოლო, რეორგანიზაციის დაწყების საჭიროება განაპირობა დამსაქმებლის ხარჯების შემცირების აუცილებლობამ. ამასთან, დადგენილია, რომ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 30 დეკემბრის #2254 ბრძანებით დამტკიცდა ორგანიზაციის საშტატო ნუსხა და თანამდებობრივი სარგოები.

12.4. რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2017 წლის 10 თებერვლის #1100 განკარგულებით ცვლილება შევიდა დამსაქმებელი ორგანიზაციის პროგრამაში. აღნიშნულ ბრძანებას ერთვის პროგრამით გათვალისწინებული საშტატო ნუსხა, სადაც მომუშავეთა ოდენობა განსაზღვრული იყო 26 თანამშრომლით.

12.5. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 7 მარტის #361 ბრძანებით ცვლილება შევიდა მისივე 2016 წლის 30 დეკემბრის ბრძანებაში და ორგანიზაციის საშტატო ნუსხა განისაზღვრა 31 თანამშრომლით, მათ შორის - 9 შტატიანი და 22 შტატგარეშე მოსამსახურით.

12.6. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის სამსახურის აუდიტორული შემოწმების ანგარიშში მითითებულია, რომ 2016 წლის დეკემბრის ფაქტიური მონაცემებით ორგანიზაციაში დასაქმებული იყო 20 შტატიანი და 15 შტატგარეშე თანამშრომელი, თუმცა, რამდენი თანამშრომელი იყო გათვალისწინებული საშტატო ნუსხით მითითებულ ანგარიშში არ ჩანს და საქმეში არც სხვა მტკიცებულებაა წარდგენილი.

12.7. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტმა ვერ წარადგინა შესაბამისი მტკიცებულებები და ვერ დაასაბუთა, თუ რა გახდა დამსაქმებელ ორგანიზაციაში რეორგანიზაციის ჩატარების საფუძველი, ამასთან, ვერ დაასაბუთა, თუ რა აუცილებლობა არსებობდა ორგანიზაციაში შტატების შემცირებისა, ასევე ვერ დაამტკიცა, თუ რატომ მოხდა დაწესებულებაში დასაქმებული 35 თანამშრომლიდან მხოლოდ სამის, მათ შორის, მოსარჩელეების გათავისუფლება, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეების ამ ორგანიზაციაში მუშაობდნენ წლების განმავლობაში, პირნათლად ასრულებდნენ მათზე დაკისრებულ უფლება-მოვალეობებს და მათ მიმართ არასდროს ყოფილა გამოყენებული დისციპლინური სახდელის რომელიმე ზომა.

12.8. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელეთა სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე მიღებული ბრძანებები, რაც ამ აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

12.9. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზეც გაამახვილა ყურადღება, რომლის მიხედვითაც, „რეორგანიზაციის მოტივით პირის სამუშაოდან გათავისუფლება მართლზომიერია, თუკი დადგინდება, რომ რეორგანიზაცია თავისი შინაარსით ეკონომიკური სიდუხჭირის, შტატების ან/და ხელფასის შემცირების ან სხვა ობიექტური გარემოებითაა გამართლებული და დამსაქმებელს აყენებს კონკრეტული თანამდებობიდან მუშაკის გათავისუფლების აუცილებლობის წინაშე“ (იხ. სუსგ №ას-194-185-2016, 29.07.2016 წელი). განსახილველ შემთხვევაში კი, აპელანტს ზემოთ მითითებული რომელიმე გარემოება არ დაუდასტურებია.

12.10. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ დასაქმებულები სამსახურში ქმნიდნენ არაჯანსაღ და დაძაბულ სამუშაო გარემოს, აპელანტს წარდგენილი ჰქონდა ერთ-ერთი დასაქმებულის - მ.ბ–ის კარიკატურა, რომელიც მთავარმა სპეციალისტმა გამოაკრა სამსახურში, თუმცა, საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას მოწმედ დაკითხულმა მ.ბ–მა განმარტა, რომ მოსარჩელემ (მთავარმა სპეციალისტმა) ზემოაღნიშნული კარიკატურა მას გადასცა, კედელზე გამოკრული კი არ უნახავს. ასევე, არ იცის, თუ როგორ აღმოჩნდა მითითებული კარიკატურა სამსახურის უფროსთან.

12.11. აპელანტმა ორგანიზაციამ სასამართლოს წარუდგინა ე.წ „ინფორმაცია ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ“, სადაც ერთ-ერთი თანამშრომელი მოხსენებულია მეტსახელით, ოქმი ხელმოწერილია მხოლოდ მთავარი სპეციალისტის და ერთ-ერთი თანამშრომლის მიერ. როგორც მოსარჩელემ (მთავარმა სპეციალისტმა) განმარტა, ოქმი ნამდვილად მის მიერ იყო შედგენილი, თუმცა ხუმრობით და მას ოფიციალური სახე არ მიუღია, ვინაიდან სანაგვე ყუთში ჩააგდო. მოპასუხემ ასევე ვერ დაასაბუთა, თუ როგორ მოხვდა მის ხელში ზემოაღნიშნული ფურცელი.

12.12. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ აპელანტმა ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არ იქნა მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური სახდელის რომელიმე ზომა გამოყენებული თუკი დამსაქმებელს მიაჩნდა, რომ მოსარჩელეები სისტემატურად არღვევდნენ სამსახურის შინაგანაწესს, დამსაქმებელმა ვერც ის დაასაბუთა, თუ რატომ წაახალისა მოსარჩელეები 2016 წლის დეკემბრის თვეში პრემიის გაცემით, თუკი ისინი მუდმივად არღვევდნენ შრომით დისციპლინას და დაწესებულებაში თანამშრომელთა შორის არაჯანსაღ გარემოს ქმნიდნენ.

12.13. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ სშკ-ის 38.8-ე, 44-ე და სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოხმობით განმარტა, რომ დასაქმებულების სამსახურში აღდგენის საფუძველი არ არსებობდა, ორგანიზაციაში არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით, რის გამოც დამსაქმებელს ყოფილ დასაქმებულთა სასარგებლოდ უნდა დაჰკისრებოდა კომპენსაციის გადახდა.

13. დამსაქმებელი ორგანიზაციის საკასაციო საჩივარი

13.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დამსაქმებელმა, ამ განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

13.2. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორად, ყოველგვარი მსჯელობისა და დასაბუთების გარეშე დააკისრა დამსაქმებელს კომპენსაციის გადახდა ყოფილ დასაქმებულთა 18 თვის ხელფასის ოდენობით, რაც, კასატორის მტკიცებით, მოპასუხეთა უსაფუძვლო გამდიდრებას და კასატორის კანონიერი ინტერესების შეზღუდვას გამოიწვევს.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 1 აპრილის განჩინებით დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

17. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (შდრ. სუსგ 30.01.2015, #ას-883-845-2014, სუსგ 08.04.2015, #ას-1325-1263-2014).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

20. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო სასამართლო იზიარებს დასკვნას, რომ კასატორმა არამართლზომიერად გაათავისუფლა მოსარჩელეები სამსახურიდან, ხოლო საპირისპირო, სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორმა დასაქმებულების სამსახურიდან დათხოვნა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ო“ ქვეპუნქტებს დააფუძნა, დამატებით კი განმარტა, რომ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე ვალდებული იყო, ჩაეტარებინა რეორგანიზაცია კადრების ოპტიმიზაციის მიზნით, თუმცა კონკრეტულად რა ობიექტურ გარემოებას ეყრდნობოდა დამსაქმებელი ორგანიზაცია მაშინ, როდესაც დასაქმებული ათეულობით თანამშრომლიდან მოსარჩელეების დათხოვნაზე შეაჩერა არჩევანი, მოპასუხეს არ მიუთითებია; სხვა გარემოებები კი სააპელაციო სასამართლომ სრულად და სათანადოდ შეაფასა და მართებულად დაასკვნა, რომ მოპასუხის მტკიცება არადამაჯერებეული იყო, რადგან ვერ ადასტურებდა მოსარჩელეთა სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერ საფუძველს.

22. საკასაციო სასამართლოს არაერთ განჩინებასა თუ გადაწყვეტილებაში აქვს განმარტებული, რომ რეორგანიზაცია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ფორმალური სამართლებრივი საფუძველი ვერ გახდებას. „ვინაიდან რეორგანიზაცია მუშაკთან ხელშეკრულების შეწყვეტის ფორმალური საფუძველი არ არის და ორგანიზაციაში მიმდინარე სტრუქტურული, ორგანიზაციული ცვლილებები არ უნდა იქცეს უმართებულო გადაწყვეტილების, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება დასაქმებულთა უფლებებს, მიღების კანონისმიერ საფუძვლად. დასაქმებულის სამუშაო ადგილიდან დათხოვნისას, სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობების განხორციელების შემთხვევაშიც, უნდა არსებობდეს გათავისუფლების გონივრული საფუძველი. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ დასაქმებულთა სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძველი შეიძლება გახდეს საწარმოში განხორციელებული არა ყოველგვარი, არამედ ისეთი რეორგანიზაცია, რომელსაც თან სდევს შტატების შემცირება ან ახალი საშტატო ნუსხით გათვალისწინებული თანამდებობებისათვის დაწესებული ისეთი ფუნქციები, რომლებიც არსებითად განსხვავდება რეორგანიზაციამდე არსებული შესაბამისი თანამდებობებისათვის დაწესებული ფუნქციებისგან“ (იხ. სუსგ. #ას-665-636-2016, 9.12.2016)“.

23. საკასაციო სასამართლო კასატორის იმ პრეტენზიის პასუხად, რომელიც მისთვის დაკისრებული კომპენსაციის გადახდასა და გამოანგარიშებას ეხება, განმარტავს, რომ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ სამართლებრივ შედეგად სწორად იქნა გამოყენებული სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტი: „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. სააპელაციო სასამართლომ, ვინაიდან არ არსებობდა თავისუფალი, ტოლფასი თანამდებობა დამსაქმებელ ორგანიზაციაში, სავსებით მართებულად დააკისრა დამსაქმებელ ორგანიზაციას კომპენსაციის გადახდა მოსარჩელეების სასარგებლოდ, მათი განაცდური ხელფასის ოდენობით, რაც ვერ ჩაითვლება დასაქმებულების უსაფუძვლოდ გამდიდრებად, ვინაიდან სადავო ბრძანებების ბათილად ცნობით დადგინდა დასაქმებულების უკანონო გათავისუფლება სამსახურიდან, რაც საფუძველს ქმნის, რომ ამ უკანასკნელებმა კომპენსაციის სახით მიიღონ მინიმუმ ის თანხა, რასაც სადავო ბრძანებების არარსებობის პირობებში, ივარაუდება, რომ მიიღებდნენ.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდეც განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ. (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 272). კომპენსაციის განსაზღვრისას სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის საფუძველზე, ზემოხსენებულ კრიტერიუმებთან ერთად, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრინციპია, რომ კომპენსაცია შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე იძულებითი განაცდური, რომელიც დასაქმებულის პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენის თანმდევი შედეგია. აღნიშნული იმითაა განპირობებული, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ (არამართლზომიერად) ცნობის შემთხვევაში, თუკი ვერ ხდება მისი პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა - დაკავებულ ან მის ტოლფას პოზიციაზე, კომპენსაცია გაიცემა სამუშაოზე აღდგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, რომელიც, ცალკეულ შემთხვევებში, შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე სამუშაოზე აღდგენის შემთხვევაში დამსაქმებლისათვის დაკისრებული იძულებითი განაცდური, რადგან ასეთ ვითარებაში ყოფილი დასაქმებულის ნაწილობრივი უფლებრივი რესტიტუცია ხდება, ამასთან, არა მხოლოდ კონკრეტული დამსაქმებლისათვის, არამედ ზოგადად შრომით ბაზარზე ერთგვარი „სანქციის“ სახესაც უნდა ატარებდეს დამსაქმებლისათვის დაკისრებული კომპენსაცია იმ კონტექსტში, რომ მომავალში არიდებულ იქნეს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის შემთხვევები (იძულებითი განაცდურისა და კომპენსაციის გამიჯვნაზე იხ. სუსგ-ები:# ას-140-140-2018, 29.08.2018წ. განჩინების 24-ე პუნქტი; ასევე- #ას-291-291-2018, 01.06-2018წ. განჩინები 17.1.3 ქვეპუნქტი)- შდტრ. სუსგ-ას # ას-1329-2018, 22.02.2019წ.

25. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა: „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ.).

26. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1026 ლარის 70% – 718,2 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა(ა)იპ „რ.კ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა(ა)იპ „რ.კ–ს“ (ს/კ ....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი, სახელმწიფო ბაჟის 1026 ლარის (საგადასახადო დავალება N00291, გადახდის თარიღი 2019 წლის 20 მარტი), 70% – 718,2 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე