საქმე №ას-180-2019 31 ივლისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ჯ–ო ...“, შპს „ბ.კ–ი ....“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2010 წლის 13 აპრილს რეგისტრირებულია შპს ,,ჯ–ო ...“ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, პირველი კომპანია ან საწარმო, მოვალე), რომლის დირექტორი და 100%-იანი წილის მესაკუთრე ჯ.დ–ძეა (შემდეგში: პირველი საწარმოს დირექტორი/მესაკუთრე; იხ.ტ.1, ს.ფ. 16-17);

2. პირველი მოპასუხის მიმართ გადახდისუუნარობის საქმისწარმოება მიმდინარეობს (იხ.ტ.2, ს.ფ. 42);

3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2015 წლის 24 დეკემბერს რეგისტრირებულია შპს ,,ბ.კ–ი 2016“ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მეორე კომპანია ან საწარმო), რომლის დირექტორი და 100%-იანი წილის მესაკუთრეა ტ.დ–ძე (შემდეგში: მეორე საწარმოს დირექტორი/მესაკუთრე), (იხ.ტ.1, ს.ფ. 14-15);

4. მეორე საწარმოს დირექტორი პირველი საწარმოს დირექტორის ძმისშვილია (იხ.ტ.1, ს.ფ. 23);

5. პირველმა საწარმომ მეორე საწარმოს ჯამში 404433.03 ლარის საქონელი მიჰყიდა, კერძოდ, 2016 წლის 4 იანვარს სერია ეა-04 N7894114 საგადასახადო ანგარიშფაქტურით 209590.99 ლარად ღირებულების საქონელი, 2016 წლის 30 იანვარს სერია ეა-04 N8287471 საგადასახადო ანგარიშფაქტურით 2730 ლარის, 2016 წლის 7 აპრილს სერია ეა-04 N9562332 საგადასახადო ანგარიშფაქტურით 85195.68 ლარის, 2016 წლის 4 მაისს სერია ეა-13 N7894114 საგადასახადო ანგარიშფაქტურით 71389.86 ლარის და იმავე თარიღის სერია ეა-13 N0042899 საგადასახადო ანგარიშფაქტურით 35526.5 ლარის საქონელი (იხ.ტ.1, ს.ფ. 31-35).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1 სსიპ შემოსავლების სამსახურმა (შემდეგში: მოსარჩელე, კრედიტორი, აპელანტი, კასატორი) 2017 წლის 14 მარტს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და მათ მიერ დადებული გარიგებების (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) ბათილად ცნობა და გადაცემული ქონების პირველი მოპასუხის სამეურნეო მასაში დაბრუნება მოითხოვა. იმ შემთხვევაში, თუ ქონება მეორე საწარმოს მფლობელობაში არ აღმოჩნდება, მოსარჩელემ მეორე მოპასუხისათვის, პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ, 404433.03 ლარის ქონების ღირებულების ანაზღაურების დავალდებულება მოითხოვა (იხ. დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნა, ტ.1, ს.ფ. 94-95);

6.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ პირველი საწარმოს წარმომადგენელმა, 2016 წლის 16 ივნისს, განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას და საწარმოს მიმართ გაკოტრების საქმისწარმოების დაწყება მოითხოვა, თუმცა სასამართლოს 2016 წლის 21 ივნისის განჩინებით განცხადების წარმოებაში მიღებაზე უარი ეთქვა.

6.3 მოსარჩელის განმარტებით, პირველმა საწარმომ მის ქონებაზე საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების დარეგისტრირების შემდეგ, წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული ღირებულების ქონება მეორე საწარმოს გადასცა.

6.4 მოსარჩელემ მიუთითა, რომ პირველ კომპანიას, 2016 წლის 21 ივნისის მონაცემებით, ბიუჯეტის მიმართ ვადაგადაცილებული საგადასახადო დავალიანება - 92837.10 ლარი აქვს.

6.5 მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2016 წლის 31 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინებით, მოსარჩელის განცხადება პირველი კომპანიის მიმართ გადახდისუუნარობის საქმისწარმოების დაწყების შესახებ მიღებულ იქნა წარმოებაში.

6.6 მოსარჩელემ მიუთითა ,,გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) 35-ე მუხლზე და განმარტა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ მეორე მოპასუხისათვის ქონების გადაცემა მიიჩნევა მოვალის ისეთი ქმედებად, რომელსაც სამეურნეო ქონების გაუფასურება მოჰყვა, ხოლო შემდეგ მოვალემ 6 თვეზე ნაკლებ ვადაში, გაკოტრების საქმისწარმოების დაწყების მოთხოვნით მიმართა სასამართლოს.

6.7 მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის დადებული გარიგება, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 56-ე მუხლის თანახმად, ბათილია.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1 მეორე მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სარჩელი არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რატომ არის სადავო გარიგება მოჩვენებითი.

7.2 მეორე მოპასუხის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, რეალური გარიგების ყველა მახასიათებელი გამოვლენილია, შესყიდული საქონლის შემდგომ ბრუნვაში ჩართვის ჩათვლით, რაც სარჩელს უსაფუძვლოს ხდის.

7.3 პირველმა მოპასუხემ შესაგებელი არ წარადგინა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

8.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 56-ე მუხლით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4 და 102-ე, 180-ე მუხლებით; სპეცილური კანონის მე-3, მე-4, მე-11, 35-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მოსარჩელემ სსკ-ის 56-ე მუხლით გათვალისწინებული გარიგების ბათილობის საფუძველი ვერ დაადასტურა.

8.3 საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო გარიგებათა ბათილად ცნობის შედეგი ვერ იქნება მოვალის სამეურვეო ქონების ოპტიმიზაცია, რადგან გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, გადახდისუუნარობის პროცესში მოვალის მიმართ ახალი კრედიტორის - მეორე მოპასუხის მოთხოვნა გაჩნდება, რაც მოსარჩელის ინტერესი არ შეიძლება იყოს.

9. სააპელაციო საჩივარი

9.1 მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

10.2 სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

10.3 სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას ყურადღება გაამახვილა სპეციალური კანონის მე-11 და 35-ე მუხლებზე და დაასკვნა, რომ მოსარჩელე გარიგების ბათილად ცნობის შედეგისადმი დაინტერესებულ პირს წარმოადგენს, ვინაიდან გასხვისებული ქონების სამეურვეო მასაში დაბრუნებას ან, ქონების არარსებობის შეთხვევაში, ქონების ღირებულების - 404433.03 ლარის მოვალისათვის ანაზღაურებას, შედეგად მოჰყვება კრედიტორის - მოსარჩელის მოთხოვნის - 92837.10 ლარის დაკმაყოფილება.

10.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოჩვენებითი გარიგებების დროს მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობის მტკიცების ტვირთი აკისრია მას, ვისაც მიაჩნია, რომ მოჩვენებით დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება, მოცემულ შემთხვევაში - მოსარჩელეს, რაც ამ უკანასკნელს არ განუხორციელებია.

10.5 სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითა და ყურადღება გაამახვილა თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ასპექტებზე, კერძოდ, რამდენად შეესაბამება მხარეთა მიერ დადებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული უფლება-ვალდებულებები ფაქტობრივად არსებულ ურთიერთობას. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გარიგების თვალთმაქცური ხასიათი, სპეციფიკურობა პროცესუალურ ჭრილში მისი მტკიცების საშუალებით გამოიხატება, კერძოდ, ასეთ დროს, რთულია გარიგების დამდები პირების ნების ნაკლის დამადასტურებელი პირდაპირი მტკიცებულებების წარდგენა, სასამართლო ძირითადად არაპირდაპირ მტკიცებულებებს უნდა დაეყრდნოს, უნდა შეაფასოს როგორც არსებული, ასევე - წინმსწრები ვითარება, რომელშიც სადავო ხელშეკრულება დაიდო; სასამართლოსათვის აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც ნების გამოვლენის ნაკლზე მიუთითებენ, ფიქციური გარიგების შეთანხმებაზე, საერთო მიზანზე, რაც მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას არ შეესაბამება.

10.6 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ანგარიშფაქტურებში ასახული და გასხვისებული ქონების ღირებულება - 404433.03 ლარი, ისევე, როგორც მეორე მოპასუხის მიერ ქონების ღირებულების გადახდის ფაქტი.

10.7 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მიმდინარე დავის ფარგლებში (საწარმოს ცრუმაგიერ პირად ცნობის შესახებ) წარდგენილია თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაც ცხადყოფს, რომ სადავო გარიგება არ არის მოჩვენებითი და მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვა.

10.8 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომლის თანახმად, სადავო გარიგებათა ბათილად ცნობას, მოვალის სამეურვეო ქონების ოპტიმიზაცია ვერ მოჰყვება, რადგან გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, გადახდისუუნარობის პროცესში, მოვალის მიმართ ახალი კრედიტორის - მეორე კომპანიის მოთხოვნა გაჩნდება (სპეციალური კანონის მე-3 მუხლის ,,კ“ ქვეპუნქტი), რაც აპელანტის ინტერესი ვერ იქნება.

11. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1 მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა, ამასთან - პირველი საწარმოს დავალდებულება ზიანის (404433.03 ლარის) ანაზღაურებაზე.

11.2 კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

11.3 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო არასწორად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

11.4 კასატორი სპეციალური კანონის მე-13-14 მუხლებზე უთითებს და განმარტავს, რომ გარიგებები "დროის საეჭვო მონაკვეთში" დაიდო, რომლითაც ქონების გარიდება მოხდა. ამასთან, მხარეები ურთიერთდამოკიდებულ პირებს წარმოადგენენ და მათ კორპორაციული ფორმალობები არ დაუცავთ. მოპასუხეებს შორის გაფორმებულ გარიგებათა შედეგად, მხოლოდ კრედიტორის უფლებები შეილახა, კერძოდ, 404 433.03 ლარად ღირებული ქონების გადაცემის მიუხედავად, საგადასახადო ვალდებულება ან მისი ნაწილი არ შესრულებულა.

11.5 კასატორის განმარტებით, სადავო გარიგება კრედიტორისათვის ზიანის მომტან ქმედებას წარმოადგენს. მიწოდება ურთიერთდამოკიდებულ პირთა შორის განხორციელდა, დროის საეჭვო მონაკვეთში, გადახდისუუნარობის საქმისწარმოების გახსნამდე 6 თვის პერიოდში, ხოლო ნასყიდობიდან მიღებული შემოსავლების ნაწილითაც კი, საგადასახადო ვალდებულებები არ შესრულებულა, რომელიც ერთ-ერთ უპირველეს ვალდებულებას წარმოადგენს, მით უფრო იმ პირობებში, როცა კომპანიისათვის საგადასახადო ვალდებულების არსებობის შესახებ ნათლად იყო ცნობილი.

11.6 კასატორის განმარტებით, უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულება, როგორც მეწარმეობის შემადგენელი აუცილებელი ნიშანი, ასევე, საწარმოს დირექტორის ფიდუციურ ვალდებულებებში ჯდება, ხოლო საგადასახადო ვალდებულებების შეუსრულებლობით კომპანიიის მოგების გაზრდა და ამ ვალდებულების დარღვევა დაუშვებელია.

11.7 კასატორის განმარტებით, საწარმოდან ქონების გასხვისება, ხოლო მიღებული შემოსავლებიდან საწარმოს საგადასახადო ვალდებულების თუნდაც ნაწილობრივ შეუსრულებლობა, იმ პირობებში, როდესაც ოპერაცია ურთიერთდამოკიდებულ პირთა შორის განხორციელდა, ცალსახად გარიგების თვალთმაქცურობაზე და კრედიტორის მიმართ ზიანის მომტან ქმედებაზე მიუთითებს.

11.8 კასატორი უთითებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (საქმე N2ბ/3908-15), რომლის თანახმადაც სასამართლომ განმარტა, რომ სპეციალური კანონით გათვალისწინებულია იმ ქმედებების აღწერა, რომელიც კრედიტორისათვის ზიანის მომტანად არის მიჩნეული და მოწესრიგებულია ქმედების შეცილების საკითხი, რომელიც მითითებულია სპეციალური კანონის 35-ე მუხლში და ამავე კანონის მე-3 მუხლის ,,ო“ ქვეპუნქტით განმარტებულია დაკავშირებული პირების ცნება.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 7 ივნისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის (კრედიტორის) საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა ნების გამოვლენის ნამდვილობა.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საკითხს არეგულირებს სსკ-ის 56-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს.

21. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოჩვენებითია გარიგება, როცა ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა და არ მოჰყვეს ამ გარიგებისათვის დამახასიათებელი სამართლებრივი შედეგი. მოჩვენებით გარიგებას ორი ძირითადი ნიშანი ახასიათებს: პირველი, ის დადებულია მოსაჩვენებლად და, მეორე, მხარეებს არა აქვთ ამ გარიგებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის განზრახვა. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს (შდრ: სუსგ №ას-976-908-2017, 22 იანვარი, 2018 წელი).

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთი მოჩვენებითი გარიგებების შემთხვევაში აწევს იმ პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას. თუნდაც, მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, მოსარჩელეს ევალება (შდრ: № ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013წ.).

23. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია, ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

24. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე და 102-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე მითითებით ,,სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (მე-4 მუხლი); თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით (102-ე მუხლი)“, განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა ვერ შესძლო საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.

25. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, კასატორმა სადავო გარიგებათა მოჩვენებითი ხასიათი ვერ დაადასტურა, მით უფრო, როდესაც ამ უკანასკნელს საგადასახადო ანგარიშფაქტურებში ასახული გასხვისებული ქონების ღირებულება და მეორე საწარმოს მიერ ამ ქონების ღირებულების გადახდის ფაქტი სადავოდ არ გაუხდია. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ სადავო გარიგებებს იურიდიული შედეგი მოჰყვა, რის გამოც სსკ-ის 56-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორის მიერ წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოება, მოპასუხეებს შორის დადებული გარიგების თვალთმაქცურობასა და მოჩვენებითობაზე არ მიუთითებს.

26. საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოვალემ სპეციალური კანონის 35-ე მუხლში მითითებულ პერიოდში გაასხვისა ქონება, გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს არ წარმოადგენს.

27. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო გარიგებათა ბათილობის საფუძვლად სპეციალური კანონის 35-ე მუხლზე მითითება საკმარისი არ არის, ვინაიდან, აღნიშნული მუხლი კრედიტორისათვის ზიანის მომტანი ქმედებების ჩამონათვალს ითვალისწინებს, რაც არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მხარეთა შორის დადებული გარიგების ბათილობის საკითხის შესამოწმებლად, ვინაიდან იგი დასახელებული ნორმაში მითითებული ქმედებების განხორციელებისას, მხოლოდ მოვალის პასუხისმგებლობის საკითხს ადგენს.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესზე სავსებით მართებულად იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ (იხ. წინამდებარე განჩინების 10.8 ქვეპუნქტი), ვინაიდან წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული გარიგებათა ბათილად ცნობის შემთხვევაში, ახალი კრედიტორის 404433.03 ლარის მოთხოვნა გაჩნდება, რაც მოსარჩელის ინტერესი ვერ იქნება.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (კრედიტორის) საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე