საქმე №ას-452-2019 5 ივლისი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ.ს–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ა–ი, ლ.ა–ი, გ.ა–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ აღრიცხვა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ს–ი (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი, მემკვიდრე, მარწმუნებელი) გ.ა–ისა (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, რწმუნებული) და ლ.ა–ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) მამიდაა.

2. მოსარჩელემ, 2010 წლის 23 ივლისს, პირველი მოპასუხის სახელზე გასცა სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა, რომლითაც ამ უკანასკნელს მიანიჭა უფლებამოსილება, სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად მოსარჩელის სახელით გაეწია წარმომადგენლობა ე.ა–ის (შემდეგში: მოსარჩელის აწ გარდაცვლილი დედა, მამკვიდრებელი) დანაშთ მთელი უძრავ ქონებაზე როგორც სანოტარო ბიუროში, ისე - სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოში, სრს არქივში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში, ტექ-ინვენტარიზაციის ბიუროში, მერიისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურში, ყველა სახელმწიფო და არასახელმწიფო დაწესებულებაში. ამასთან, სამკვიდრო ქონება დაერეგისტრირებინა საჯარო რეესტრში, შემდეგ, მიღებული სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილი მოსარჩელის სახელით მეორე მოპასუხისათვის ეჩუქებინა და მოსარჩელის წარმომადგენლობა გაეწია სანოტარო ბიუროსა და ყველა კომპეტენტურ ორგანოში, მათ შორის - საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და დავალებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო მოქმედება შეესრულებინა (იხ.ტ.1, ს.ფ. 17-18).

3. მამკვიდრებლის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე, 2010 წლის 18 აგვისტოს სამკვიდრო მოწმობა გაიცა, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ საკუთრებაში მიიღო უძრავი ქონება, მდებარე: კასპის რაიონში, სოფ. ....., 01 ჰა-ზე მდგარი ორსართულიანი 65 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი, 40 კვ.მ დამხმარე ფართით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 19-22).

4. პირველმა მოპასუხემ, 2010 წლის 30 სექტემბერს განცხადება წარადგინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებულ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა, თუმცა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა და განმცხადებელს საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტის წარდგენა 2804 კვ.მ უძრავ ქონებაზე დაევალა (იხ.ტ.1, ს.ფ. 243-246).

5. პირველმა მოპასუხემ საჯარო რეესტრში წარადგინა 2010 წლის 16 ოქტომბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ცნობილ იქნა მამკვიდრებლის მემკვიდრედ და აღნიშნული სამკვიდრო მოწმობით მემკვიდრეობით მიიღო გარდაცვალების დროისათვის არსებული მამკვიდრებლის ქონებრივი უფლებებისა (სამკვიდრო აქტივი) და ვალდებულებების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობა, რის საფუძველზეც წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებულ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონება - დაზუსტებული ფართობი 2804 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი - 326.40 კვ.მ მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა (იხ.ტ.1, ს.ფ. 25-26, 247-250).

6. პირველ მოპასუხეს, როგორც მოსარჩელის მინდობილ პირსა, და მეორე მოპასუხეს შორის, 2010 წლის 9 სექტემბერს, გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი (იხ.ტ.1, ს.ფ. 27-30).

7. ზემოაღნიშნულ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება მეორე მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრში, ამ უკანასკნელმა კი, 2017 წლის 18 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, გ.ა–ს (შემდეგში: მესამე მოპასუხე, მეორე მოპასუხის შვილი, დასაჩუქრებული) აჩუქა უძრავი ქონება (იხ.ტ.1, ს.ფ. 31-32).

8. ჩუქების საგანი დასაჩუქრებულის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრში (იხ.ტ.1, ს.ფ. 33-34).

9. სარჩელის საფუძვლები

9.1 მოსარჩელემ, 2017 წლის 9 თებერვალს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და წინამდებარე განჩინების მე-6 და მე-7 პუნქტებში მითითებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღდგენა მოითხოვა.

9.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-3, 6-8 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მიღებული სამკვიდრო ქონება იყო 0,1 ჰა-ზე მდებარე ორსართულიანი 65 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი დამხმარე 40 კვ.მ ფართით;

9.3 მოსარჩელის განმარტებით, საცხოვრებელი სახლი საკუთარი სახსრებით გადააკეთა და გააუმჯობესა, რაშიც 60 000 ევრო დახარჯა, რის შედეგადაც ამჟამად სახლი - 326 კვ.მ-ია;

9.4 მოსარჩელის მტკიცებით, პირველმა მოპასუხემ, მისი ნების საწინააღმდეგოდ, მეორე მოპასუხეს არა მოსარჩელის მიერ მიღებული სამკვიდროს ნახევარი, როგორც ეს მინდობილობით იყო განსაზღვრული, არამედ გაუმჯობესებული ქონების ნახევარი აჩუქა, ხოლო მას შემდეგ, რაც მარწმუნებელმა ამის შესახებ შეიტყო, დასაჩუქრებულმა ქონება საკუთარ შვილს (მესამე მოპასუხეს) აჩუქა, რათა, შეცილების შემთხვევაში, ქონების ახალი მესაკუთრე დაცული ყოფილიყო.

9.5 მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხეებისათვის ცნობილი იყო ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმების დროს მარწმუნებლის ნების შესახებ, თუმცა მათ მოსარჩელის ნდობით ბოროტად ისარგებლეს, რაც ამ უკანასკნელს ორივე ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მოთხოვნის საფუძველს უქმნის.

10. მოპასუხის შესაგებელი

10.1 მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სამკვიდრო მოწმობის გაცემის დროს უძრავი ქონების ფართი რეალურად იგივე იყო, რაც ამჟამად არის.

10.2 მოპასუხეების განმარტებით, მოსარჩელეს წინამდებარე განჩინების 9.3 ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოების შესახებ რაიმე მტკიცებულება არ წარუდგენია სასამართლოსათვის.

10.3 მოპასუხეებმა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც მიუთითეს.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

11.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) სსკ-ის 54-ე, 55-ე, 103-ე, 114-ე, 129-ე, 130-ე, 144-ე, 317-ე, 709-ე და 724-ე მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე და 180-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მინდობილობის საფუძველზე წარმოშობილი სამართალურთიერთობა ვლინდება, რომელიც სსკ-ის 103-114-ე მუხლებით წესრიგდება.

11.3 საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებულ მინდობილობაში, მოსარჩელის ნება ნათლადაა გადმოცემული და ამავე განჩინების მე-6 პუნქტში მითითებული ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

11.4 საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელის მიერ გასაუმჯობესებელი და აღდგენითი სამუშაოების შესრულებისათვის გაღებული ხარჯების შედეგად სადავო უძრავი ქონების ფართი გაიზარდა, რაც დღევანდელ მონაცემებს შეესაბამება.

11.5 საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხეთა პოზიცია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

12. სააპელაციო საჩივარი

12.1 მოსარჩელემ (მარწმუნებელმა) სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

13. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

13.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 იანვრის განჩინებით, მოსარჩელის (მარწმუნებლის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

13.2 სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

13.3 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში არსებული საკადასტრო ნახაზებით დასტურდება, რომ მამკვიდრებლის სამკვიდრო მასაში შემავალი უძრავი ქონების მიწის ნაკვეთის რეალური ფართი 2804 კვ.მ იყო, სახლის საერთო ფართი კი - 326,40 კვ.მ, თუმცა, დოკუმენტურად დაფიქსირებული იყო წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებული მონაცემები. ამასთან, საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხის თანამესაკუთრედ აღრიცხვის დროისათვის, უძრავი ქონების ფართი სწორედ ზემოაღნიშნული მონაცემების იყო.

13.4 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 103-ე, 107-ე, 724-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ რწმუნებულების მიცემისას, გარიგების ნამდვილობისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის - მარწმუნებლის ნების გამოვლენა, ხოლო საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ სახეზეა ურთიერთობის მონაწილე ყველა მხარის ნება. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე და განმარტა, რომ მითითებული გარიგება ნამდვილია და სამართლებრივი შედეგი ერთი პირის - მოსარჩელის ნების გამოვლენის საფუძველზე დადგა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომლის თანახმად, 2010 წლის 23 ივნისის გარიგება, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, არა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას, არამედ - რწმუნებულებას წარმოადგენს.

13.5 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საკუთრების მინდობა, თავისი კლასიკური არსითა და დანიშნულებით, მინდობილი პირის ვალდებულებას გულისხმობს, მართოს მინდობილი ქონება თავისი სახელით, თუმცა, მინდობილი მესაკუთრის ინტერესების შესაბამისად, ანუ მინდობილი მესაკუთრე მესამე პირებთან ურთიერთობაში მოქმედებს თავისი სახელით. კონკრეტულ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე გამოდის არა საკუთარი, არამედ - მოსარჩელის სახელით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ზემოაღნიშნული სამართალურთიერთობის გამიჯვნისას, გარიგების შინაარსთან ერთად, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენენ გარიგების სუბიექტები. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, რომელიც წარმომადგენელსა და წარმოდგენილ პირს შორის ურთიერთობას არეგულირებს, მინდობილობა მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის უზრუნველყოფად წარმოდგენილსა და მესამე პირს შორის, ანუ მინდობილობის ადრესატია მესამე პირი და მინდობილობა ემსახურება მის წინაშე წარმომადგენლის უფლებამოსილების დადასტურებას.

13.6 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მითითება, გაჩუქებული ქონების მოცულობის გაზრდასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდება, რომ მამკვიდრებლის დანაშთი უძრავი ქონება, თავიდანვე მიწის 2804 კვ.მ-სა და სახლის 326.40 კვ.მ ფართს მოიცავდა.

13.7 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 50-ე, 54-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველს არ ქმნის.

13.8 სააპელაციო სასამართლომ, მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესთან დაკავშირებით, განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან არ არსებობდა 2010 წლის 9 დეკემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი, 2017 წლის 18 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელის კონკრეტული სამართლებრივი შედეგი - პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა ვერ მიიღწეოდა, შესაბამისად, დავის საგნის მიმართ, რაც 2017 წლის 18 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას გულისხმობდა, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი არ იკვეთებოდა.

13.9 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა სწორად დაუკავშირა მეორე მოპასუხის სახელზე უძრავი ქონების აღრიცხვის მომენტს - 2010 წლის 9 დეკემბერს და მართებულად დაასკვნა, რომ სარჩელის შეტანამდე - 2017 წლის 9 თებერვლამდე გასულია ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა, ასევე, სასამართლომ უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისათვის განსაზღვრული 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა სწორად გაავრცელა.

14. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

14.1 მოსარჩელემ (მარწმუნებელმა) საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 იანვრის განჩინება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

14.2 კასატორის მტკიცებით, მოცემული საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, ვინაიდან დავა დავალების ხელშეკრულების ფარგლებს ეხება, მისი შესრულების მიმდინარეობისას მარწმუნებლის ინფორმირებულობას, ამ უკანასკნელის ინტერესების შესაბამისად მოქმედებას, დავალების ხელშეკრულების დასრულებას - ჩაბარების ვალდებულებას, მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილებას და მარწმუნებლისათვის ნებისმიერი ინფორმაციული ცვლილების შეტყობინების ვალდებულებას, ანუ რწმუნებულის პასუხისმგებლობის ფარგლების დადგენას, რაც სასამართლო პრაქტიკით არ არის მოწესრიგებული.

14.3 კასატორის მითითებით, მოცემულ დავაში, რწმუნებულის მიერ, მარწმუნებლის ინფორმირების გარეშე, უძრავი ქონების ფაქტობრივი მონაცემების ცვლილება არსებითია, რომლის თანახმად, პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელის მიერ მემკვიდრეობით მიღებული 65 კვ.მ ძირითადი და 40 კვ.მ დამხმარე ფართის, ასევე, მიწის 0,1 ჰა ფართობის ნაცვლად, სხვა მონაცემი - 326 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 2804 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში. კასატორის მტკიცებით, სწორედ ეს კანონდარღვევაა სსკ-ის 54-ე და 55-ე მუხლებიდან გამომდინარე ის საფუძველი, რომელიც ჩუქების, როგორც ძირითადი გარიგების ბათილობას წარმოშობს, რადგანაც მინდობილობით - დავალების ხელშეკრულებით, სამკვიდრო მოწმობის მიღება საჭირო იყო მისი სწორი რეგისტრაციის მიზნისთვის და ამის შემდეგ, მარწმუნებელს სწორი რეგისტრაციით არსებული მონაცემების 1/2 უნდა გადაეცა მესამე პირისთვის.

14.4 კასატორის განმარტებით, მარწმუნებელი საფრანგეთის მოქალაქეა, რომლისთვისაც საგადასახადო დეკლარაციის შევსებისათვის მნიშვნელოვანია სწორი ინფორმაციის ქონა. ამავე დროს, მარწმუნებელი ვალდებულია, საგადასახადო ორგანოებს სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.

14.5 კასატორის მტკიცებით, წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული გარიგება, კლასიკური გაგებით დავალების ხელშეკრულებაა, რომელიც პირველმა მოპასუხემ (რწმუნებულმა) არაკეთილსინდისიერად შეასრულა, ვინაიდან ამ უკანასკნელმა მარწმუნებლის ნების შესახებ იცოდა, თუმცა მისი განსაკუთრებული ნდობით ისარგებლა და სამკვიდროს მიღების შემდეგ, მარწმუნებელთან შეთანხმების გარეშე, საკადასტრო მონაცემები შეცვალა და იმაზე მეტი ფართი დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში, ვიდრე ეს რეალურად სამკვიდრო მოწმობის მიხედვით იყო.

14.6 კასატორი უთითებს დავალების ხელშეკრულების არსზე, რომელიც, მისი მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში ვლინდება (იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.3, ს.ფ. 120-121).

14.7 კასატორის განმარტებით, რწმუნებულის მტკიცების ტვირთია, თუ როდის ჩააბარა მარწმუნებელს ანგარიში შესრულებული სამუშაოს შესახებ, ამასთან, საქმეში არ მოიპოვება რწმუნებულის მიერ მარწმუნებლისთვის გაგზავნილი რაიმე შეტყობინება. უფრო მეტიც, პირველ მოპასუხეს კითხვაზე, თუ როდის შეატყობინა მარწმუნებელს შესრულებული დავალების შესახებ, პასუხი არ გაუცია.

14.8 კასატორის განმარტებით, მნიშვნელოვანია იმ სუბიექტური განწყობის განსაზღვრა, რაც მოსარჩელეს სამკვიდროს მიღების დროს, არსებული ფაქტობრივი გარემოებების აღქმის შედეგად ჰქონდა, კერძოდ, მოსარჩელემ განცხადება თავად დაწერა ნოტარიუსთან სამკვიდროს მიღების თაობაზე, საიდანაც ირკვევა, რომ მას უძრავი ქონება წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებული მონაცემებით უნდა მიეღო.

14.9 კასატორის მითითებით, მოსარჩელემ სადავო ქონება კაპიტალურად გაარემონტა, რომელშიც სოლიდური თანხა დახარჯა. სწორედ აღნიშნული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების შემდეგ გახდა სახლი საცხოვრებლად ვარგისი 326 კვ.მ ფართზე.

14.10 კასატორი ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით უთითებს, რომ სასამართლოს მიერ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უძრავი ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის თარიღიდან კანონის დათქმას არ პასუხობს. ამასთან, რეგისტრაციის ფაქტის ცოდნის ვალდებულება უცხო ქვეყნის მოქალაქის მიმართ არ წარმოიშობა, რომელსაც არ შეეძლო, სცოდნოდა, თუ როდის ხდება რეგისტრაცია და ეს ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ყველასთვის.

14.11 კასატორის განმარტებით, მოსარჩელემ ოფიციალური მტკიცებულება წარადგინა საჯარო რეესტრიდან, რომ ეს უკანასკნელი ტექნიკურად იმ ინფორმაციას ვერ გასცემს, თუ როდის ნახა მოსარჩელემ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი. ამასთან, საქმეში წარდგენილია მტკიცებულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ ქონების რეგისტრაცია და ჩუქების ხელშეკრულება 2017 წლის იანვარში ნახა.

15. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

15.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 16 მაისის განჩინებით მარწმუნებლის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მარწმუნებლის (მოსარჩელის) საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უწინარესად მოწმდება მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობა, ხოლო შემდეგ მისი განხორციელებადობა, თუკი მოპასუხეს წარდგენილი აქვს ხანდაზმულობის, ანუ მოთხოვნის განხორციელების ხელისშემშლელი შესაგებელი.

23. წინამდებარე შემთხვევაში, მოპასუხის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ რწმუნებულის, როგორც მოსარჩელის სახელით მოქმედი პირის ქმედება, მარწმუნებლის ნებას არ შეესაბამებოდა და მინდობილობით მინიჭებული უფლების ბოროტად გამოყენებას წარმოადგენს. ამასთან, სასამართლოს დავალების ხელშეკრულების ნორმებით უნდა ეხელმძღვანელა.

24. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს, ამ განჩინების 13.3-13.8 ქვეპუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას და დამატებით განმარტავს, რომ მოსარჩელემ, 2010 წლის 23 ივლისს, პირველი მოპასუხის სახელზე გასცა სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა, რომლითაც ამ უკანასკნელს მიანიჭა უფლებამოსილება, სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად წარედგინა მოსარჩელე, მამკვიდრებელის დანაშთ მთელი უძრავ ქონებაზე სანოტარო ბიუროში, სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოში, სრს არქივში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში, ტექ-ინვენტარიზაციის ბიუროში, მერიისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურში, ყველა სახელმწიფო და არასახელმწიფო დაწესებულებაში. ამასთან, სამკვიდრო ქონება დაერეგისტრირებინა საჯარო რეესტრში, შემდგომში მიღებული სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილი მოსარჩელის სახელით მეორე მოპასუხისათვის ეჩუქებინა და მოსარჩელე წარედგინა სანოტარო ბიუროსა და ყველა კომპეტენტურ ორგანოებში, მათ შორის - საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და დავალებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო მოქმედება შეესრულებინა.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ზემოაღნიშნული გარიგება, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, წარმოადგენს რწმუნებულებას, ვინაიდან მხარეთა შორის 2010 წლის 23 ივნისს გაფორმებული აქტის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად კვალიფიკაციისათვის უნდა არსებობდეს ორივე მხარის ნების წერილობითი ფორმით გამოვლენა - ხელმოწერა, მოცემულ შემთხვევაში კი, მხოლოდ მოსარჩელის ცალმხრივი ნებაა გამოვლენილი, შესაბამისად, თავისი ფორმით 2010 წლის 23 ივნისის გარიგება, როგორც ცალმხრივი ნების გამოვლენა, ვერ შეფასდება საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად. ამასთან, მინდობილი მესაკუთრე მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოდის მხოლოდ საკუთარი სახელით (სსკ-ის 725-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მოცემულ შემთხვევაში, წარმომადგენელმა მარწმუნებლის სახელით დადო გარიგება, რაც 725-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით გამორიცხავს მათ შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების არსებობას, შესაბამისად, კასატორის მიერ წარმომადგენლის მიმართ გამოვლენილი ნება, ვერ შეფასდება დავალების ხელშეკრულებად (შდრ. №ას-788-745-2015; 13.10.2015წ.), აღნიშნული კი, გამორიცხავს რწმუნებულის ვალდებულებას, მარწმუნებლისათვის დავალების მიმდინარეობისა და შესრულების შესახებ ეცნობებინა.

26. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიის პასუხად, რომლის თანახმად, რწმუნებულმა მოსარჩელის მიერ მემკვიდრეობით მიღებული 65 კვ.მ ძირითადი და 40 კვ.მ დამხმარე ფართის, ასევე, მიწის 0,1 ჰა ფართობის ნაცვლად, სხვა მონაცემი - 326 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 2804 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში და აღნიშნულის შესახებ რწმუნებულისათვის ინფორმაცია არ მიუწოდებია, განმარტავს, რომ მოსარჩელისათვის რწმუნებულების გაფორმებამდე ცნობილი იყო დანაშთი ქონების მონაცემების შესახებ. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მამკვიდრებლის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული არ იყო, მისი საკუთრების უფლება 1992 წლის 2 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდებოდა, სადაც უძრავი ქონების მახასიათებლები იყო მითითებული, თუმცა მოგვიანებით, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის დროისათვის, საკადასტრო აზმოვითი ნახაზი გაკეთდა და უძრავი ქონების მონაცემები დადგინდა, რომლის საფუძველზე, უძრავი ქონება მოსარჩელის საკუთრებად დარეგისტრირდა. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ 2010 წლის 7 მაისს ჩატარებული საკადასტრო აღწერის დროს, უძრავი ქონების სასოფლო სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთის ფართი 2804 კვ.მ იყო, ხოლო საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართი - 326.40კვ.მ;

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მამკვიდრებლის სამკვიდრო მასაში შემავალი უძრავი ქონების მიწის ნაკვეთის ფართი 2804 კვ.მ იყო, სახლის საერთო ფართი კი - 326.40 კვ.მ; აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის იმ პრეტენზიასაც, რომლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ გასაუმჯობესებელი და აღდგენითი სამუშაოების შესრულებისათვის გაღებული ხარჯების შედეგად სადავო უძრავი ქონების ფართი გაიზარდა, რაც დღევანდელ მონაცემებს შეესაბამება.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6, მე-7 პუნქტები) ბათილად ცნობის საფუძველი სსკ-ის 54-ე და 55-ე მუხლებიდან გამომდინარე არ არსებობს.

29. ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, იმის შესახებ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა 6-წლიანი ვადის გამოყენების პირობებში ხანდაზმულია.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხანდაზმულობაზე მითითება სარჩელის დაკმაყოფილების შემაფერხებელ შესაგებელს წარმოადგენს და ასეთ დროს მოსარჩელეს ეკისრება მტკიცების ტვირთი, რომ ამ ინსტიტუტის გამოყენების წინაპირობები არ არსებობს.

31. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ. სუსგ№ას-934-899-2016, 14.02.2017) - იხ. სუსგ #ას-68-68-2018, 03.04.2018წ.

32. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ მარწმუნებელს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2017 წლის 14 იანვრიდან, ანუ იმ დროიდან, როცა მან უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ შეიტყო.

33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, „მოთხოვნის უფლების წარმოშობის გამოსარკვევად, ყურადღება უნდა მიექცეს ორ ელემენტს, რომლებსაც უკავშირდება მოთხოვნის წარმოშობის დრო: პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ და/ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. პირველ შემთხვევაში, არსებობს ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებენ მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, არ არსებობს ის ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ უთითებს მისი უფლების დარღვევის შესახებ ცოდნაზე, მაგრამ არსებობს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს იმაზე, რომ პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, მაგრამ, თავისი დაუდევრობის გამო ვერ შეიტყო“ (იხ. სუსგ # ას- 344-329-2016). ამასთან, ივარაუდება, რომ მან დარღვევის განხორციელებისთანავე შეიტყო აღნიშნულის შესახებ. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს აწევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-988-1021-2011, 15.11.2011წ.);

34. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულება ვერ წარადგინა სასამართლოში, რომ მისთვის შეცილების საფუძვლის არსებობის შესახებ მხოლოდ 2017 წლის 14 იანვარს გახდა ცნობილი და მანამდე მას არ შეეძლო ეს გარემოება სცოდნოდა. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ მოსალოდნელი უარყოფითი რისკების თავიდან ასაცილებლად, მარწმუნებელის პასიური დამოკიდებულება გონივრულობისა და წინდახედულობის სტანდარტს ეწინააღმდეგება, შესაბამისად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართლებულად იმსჯელეს, რომ ხანდაზმულობის ვადა, მეორე მოპასუხის სახელზე უძრავი ქონების აღრიცხვის მომენტიდან - 2010 წლის 9 დეკემბრიდან უნდა აითვალოს.

35. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 1996 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში საქმეზე „სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან, გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც, შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პარ.51). ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით ასევე მნიშვნელოვანია, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის №3/1/531 გადაწყვეტილება საქმეზე ,,ისრაელის მოქალაქეები – თ.ჯ–ი, ნ.ჯ–ი და ი.ჯ–ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, სადაც საკონსტიტუციო სასამართლომ, ხანდაზმულობის ვადების მნიშვნელობაზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მსჯელობა გაიზიარა და განმარტა: სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები მიიჩნევა საქმის სწორად გადაწყვეტის ერთ-ერთ ეფექტურ გარანტიად. კერძოდ: გადაწყვეტილება ეფუძნება მხარეთა მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს. შესაბამისად, მტკიცებულებათა უტყუარობა, მათი ვარგისიანობის, ნამდვილობის უტყუარად დადგენის შესაძლებლობა უმნიშვნელოვანესია სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად. სამართალწარმოებაში შეცდომის თავიდან აცილება უპირველესი მიზანია. ამასთან, ხანგრძლივი დროის გასვლამ შეიძლება გამოიწვიოს მტკიცებულებების შეცვლა ან მათი მოპოვების უკიდურესად გართულება, ზოგჯერ კი – განადგურება, რაც, საბოლოო ჯამში, გაართულებს სადავოდ გამხდარი მტკიცებულებების საიმედოობის დადგენას. როდესაც ხანგრძლივი დროა გასული იმ მოვლენიდან, რომელმაც სადავო გარემოებები წარმოშვა, მაღალია ალბათობა, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე არსებობდა, შეიძლება დაკარგული ან სახეშეცვლილი იყოს, ასევე გაფერმკრთალდება მოწმეთა მეხსიერება, რომელთა ჩვენებებს სასამართლო დავის გადაწყვეტისას უნდა დაეყრდნოს, გაიზრდება სავარაუდო, არასანდო მტკიცებულებათა რიცხვი. შედეგად, მეტი ალბათობით შეიქმნება ნიადაგი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური შეფასებისათვის. ხანდაზმულობის ვადა წარმოადგენს მცდელობას, დაიცვას მხარეები ასეთი საფრთხეებისგან.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (მარწმუნებლის) საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

37. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ს–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.ს–ს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ.ლ–ას (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი, სახელმწიფო ბაჟის 2500 ლარის (საგადასახადო დავალება N1, გადახდის თარიღი 2019 წლის 1 მაისი), 70% – 1750 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე