№ას-172-161-2017 29 ივნისი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – შპს „მ–ი“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. აჭარის არ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ (შემდეგში მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი, ქონების მესაკუთრე, სამინისტრო), 2010 წლის 17 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, სხვა უძრავ ნივთებთან ერთად, შპს „გ–ის“ (შემდეგში - მეიჯარე) საკუთრებაში გადასცა უძრავი ნივთი საკადასტრო კოდით № .... (მდებარე ქალაქ ქობულეთში, ......); ამასთან, მყიდველს, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებამდე, შეეზღუდა ამ ნივთის თავისუფლად, გამყიდველის თანხმობის გარეშე განკარგვის, სარგებლობაში გადაცემის ან სხვაგვარად დატვირთვის უფლება (იხ: ტ.1,ს.ფ.114, ხელშეკრულების 5.1 პუნქტი).

2. მეიჯარის საკუთრების უფლება 2010 წლის 24 სექტემბერს დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, რომლის მონაცემებშიც მესაკუთრის ვალდებულების სახით დაფიქსირდა 2010 წლის 17 სექტემბრის ხელშეკრულების პირობები (იხ: ტ.1,ს.ფ.73-74 - ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან);

3. მეიჯარემ მითითებული უძრავი ნივთის ფარგლებში არსებული შენობა-ნაგებობის სახურავზე მდებარე 15 კვ.მ ფართი, 2010 წლის 1 ოქტომბერს, 3 წლის ვადით, იჯარით გადასცა შპს „მ–ს“ (შემდეგში: მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, მოიჯარე), თვეში 1 200 ლარის საიჯარო ქირის გადახდის პირობით (იხ: ტ.1,ს.ფ.49).

4. საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, 2013 წლის 1 ოქტომბრამდე, მოიჯარემ სრულად შეასრულა ფულადი ვალდებულება. (იხ: ტ.1, ს.ფ. 57-63 - ამონაბეჭდი ბუღალტრული ელექტრონული პროგრამიდან); ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვის შემდგომ მოიჯარემ გადახდა შეწყვიტა.

5. აჭარის არ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2011 წლის 1 აგვისტოს N304 ბრძანებით, მეიჯარესთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება გაუქმდა; ქალაქ ქობულეთში, .... მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (ს/კ .....) და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები, სამინისტროს 2011 წლის 31 აგვისტოს №01-10/3200 მიმართვისა და №01-10/1078 წერილის (დამოწმებული 14.03.2014წ) საფუძველზე, 2011 წლის 8 სექტემბერს საჯარო რეესტრში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად აღირიცხა.

6. დაწესებულების თანამშრომლებისაგან დაკომპლექტებულმა კომისიამ 2014 წლის 3 ივნისს შეადგინა დათვალიერების №38 აქტი და ადგილზე გასვლით დაადგინა, რომ ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთის ნაწილს არამართლზომიერად ფლობდა მოპასუხე, კერძოდ - შენობის სახურავზე განთავსებული ჰქონდა მოქმედი ფიჭური კავშირგაბმულობის ანძა, შენობა-დანადგარებითა და საკაბელო არხით; საერთო სასარგებლო ფართი შეადგენდა 20.1 მ2-ს (იხ: ტ.1,ს.ფ.19-20).

7. არამართლზომიერი მფლობელის მიერ საქმეზე წარდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 9 ოქტომბრის N005477614 დასკვნით, მოპასუხის სარგებლობაში გადაცემული საბაზო გადამცემი სადგური განთავსებულია 12.4 კვ.მ-ზე.

8. შპს „ა.კ.ი.ა.კ–მა“ 2014 წლის 18 ივნისს მოამზადა აუდიტორული დასკვნა, რომლის თანახმად, ქალაქ ქობულეთში, .....მდებარე შენობის 1 კვ.მ სახურავისა და მასზე მიმაგრებული მიწის ნაკვეთის წლიური სარგებლობის საფასური შეადგენდა 3 120 ლარს (იხ: ტ.1,ს.ფ.23-24). დასკვნა მომზადდა ქონების მესაკუთრის დაკვეთით.

9. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 22 ოქტომბრის №005723914 დასკვნით, მოიჯარის სარგებლობაში არსებული, ქალაქ ქობულეთში, ..... მდებარე №1 შენობა-ნაგებობის სახურავზე მდებარე საბაზო გადამცემი სადგურის ფართის ყოველთვიური ქირის საბაზრო ღირებულება მერყეობდა 1 000 ლარიდან 1 500 ლარამდე; ქონების სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, ვერ დადგინდა აღნიშნული ობიექტის 1 კვ.მ ფართის ყოველთვიური ქირის საბაზრო ღირებულება (იხ: ტ.1,ს.ფ.121). ექსპერტიზა ჩატარდა მოიჯარის მიმართვის საფუძველზე.

10. მოიჯარემ სადავო ფართი გამოათავისუფლა 2014 წლის 4 დეკემბერს (იხ: ტ.1,ს.ფ.132 - დემონტაჟის აქტი).

11. 2014 წლის 12 აგვისტოს ქონების მესაკუთრემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოიჯარის წინააღმდეგ და, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტის სასარგებლოდ, 203 255.08 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

11.1. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეს 2011 წლის 8 დეკემბრიდან 2014 წლის 4 დეკემბრამდე უკანონოდ ჰქონდა დაკავებული სამინისტროს საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების ნაწილი და ეწეოდა კომერციულ საქმიანობას. მოსარჩელემ მოპასუხის მიერ მისი ქონების არამართლზომიერი მფლობელობის სრული პერიოდისათვის თანხის მოთხოვნისას, წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული აუდიტორული დასკვნით იხელმძღვანელა.

12. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და სასამართლოში სასარჩელო მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინა შემდეგი დასაბუთებით:

12.1. მოპასუხე სადავო ფართს ფლობდა 2007 წლიდან საქკოოპსერვისთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო 2010 წლიდან - მეიჯარესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების ფარგლებში. იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადად 2013 წლის 1 ოქტომბერი განისაზღვრა. იჯარის ქირას თვიურად 1200 ლარი შეადგენდა. მოპასუხის მტკიცებით, სადავო ფართით სარგებლობისათვის მოსარჩელის მიერ მითითებული სარგებლის ფასი იყო არარეალური, რის დასადასტურებლადაც მხარემ სასამართლოში წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებული ექსპერტიზის დასკვნა წარადგინა.

13. მოპასუხემ საქმის არსებითი განხილვის დროს სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და განაცხადა, რომ მზად იყო, გადაეხადა 11650 ლარი, 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან 2014 წლის 25 ივნისამდე (სადავო ფართის მესაკუთრის ცვლილების შესახებ მოსარჩელისგან შეტყობინების მიღებამდე) პერიოდში სადავო ფართით სარგებლობისათვის, თვეში 1200 ლარის გაანგარიშებით.

14. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად იხელმძღვანელა საქართველოს ნორმატიული აქტების შესახებ კანონით, „აჭარის ა/რ ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონით და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 319-ე, 327-ე, 976-ე, 991-ე მუხლებით.

14.1. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

14.2. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს მოპასუხისათვის 2014 წლის ივნისამდე არ მოუთხოვია სარგებლობის შეწყვეტა, რის შემდეგაც 2014 წლის 4 დეკემბერს მოპასუხემ გამოათავისუფლა კიდეც სადავო ფართი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე სადავო ფართის მართლზომიერი მფლობელი იყო და, სსკ-ის 976-ე-991-ე მუხლებით, მისთვის კონდიქციური ვალდებულების დაკისრების საფუძველი არ არსებობდა. საიჯარო ქირის გადახდევინება კი - მოსარჩელეს არ მოუთხოვია. ზემოთქმულის გათვალისწინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შეზღუდვიდან გამომდინარე, სასამართლომ განმარტა, რომ უფლებამოსილი არ იყო, მოსარჩელისთვის მიეკუთვნებინა ის (საიჯარო ქირა), რაც მას არ მოუთხოვია.

15. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქონების მესაკუთრემ და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმგვარად შეცვლა მოითხოვა, რომელიც მის სასარჩელო მოთხოვნას სრულად დააკმაყოფილებდა.

15.1. სააპელაციო საჩივარი არსებითად სარჩელში მითითებულ სამართლებრივ და ფაქტობრივ გარემოებებს ეფუძნება (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.1. პუნქტი). ამასთან, აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში დამატებით იმსჯელა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ უსწორობებზე. მისი მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა მას და მოპასუხეს შორის იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობის შესაძლო არსებობისა და სარგებლის მოთხოვნის იჯარის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარეობის თაობაზე. ამის საპირწონედ აპელანტმა საკანონმდებლო რეგულირება მოიხმო, რომლის თანახმად, სამინისტროს მხრიდან იჯარის ხელშეკრულების დადებისთვის აუცილებელი იყო აუქციონის გამართვა, რაც გამორიცხავდა მხარეთა შორის არსებული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობაზე იჯარის მომწესრიგებელი საკანონმდებლო დანაწესის გავრცელებას.

15.2. აპელანტმა სასამართლოს ყურადღება გაამახვილა შემდეგ გარემოებაზე: მეიჯარის მიერ მოიჯარისთვის გადაცემული საიჯარო ფართი მდებარეობდა ....., ხოლო ქონების მესაკუთრის მიერ შედავებული ფართის რეკვიზიტად განსაზღვრული იყო ......, ამდენად, დავა სხვა ქონების არამართლზომიერად განკარგვას ეხებოდა.

15.3. მეიჯარეს ქონება სახელმწიფომ გადასცა პირობადებულ საკუთრებაში, ქონების სარგებლობაში გადაცემის უფლების შეზღუდვით, ამიტომ მის მიერ მეიჯარესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულება ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა.

16. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით სასამართლომ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილება მიიღო, რომლის თანახმადაც სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ - მოიჯარეს 16920 ლარის გადახდა აპელანტის სასარგებლოდ დაეკისრა.

16.1. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ მოწინააღმდეგე მხარისათვის იჯარით გადაცემული და სადავო ფართები, რომელზედაც ქონების მესაკუთრე ითხოვდა საფასურის გადახდევინებას, იყო სხვადასხვა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ ფაქტზე მოსარჩელემ პირველად მიუთითა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 9 თებერვლის მთავარ სხდომაზე, პაექრობის სტადიაზე (იხ: სხდომის ოქმი), თუმცა მისთვის ჯერ კიდევ შესაგებლიდან იყო ცნობილი, რომ მოპასუხე სადავო ფართს მიიჩნევდა მეიჯარესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების საგნად; შესაგებელს ერთვოდა კიდეც ეს ხელშეკრულება, სადაც, მართლაც, იჯარის საგნის მისამართად მითითებული იყო ....., რაზეც მოპასუხემ მიუთითა, რომ იყო ტექნიკური უზუსტობა. ამ ფაქტის უარსაყოფად მოსარჩელეს არც შესაგებლის საპასუხოდ წერილობითი შეპასუხება არ წარუდგენია და არც ახსნა-განმარტების სტადიაზე არ მიუთითებია. პირიქით, მან საქალაქო სასამართლოს წარუდგინა ქონების მესაკუთრესა და მეიჯარეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ მეიჯარეს არ შეეძლო ნასყიდობის საგნის განკარგვა იჯარის ფორმით; ამდენად, მხარეს არ უარუყვია სადავო ფართისა და იჯარის საგნის იდენტურობა და შეეცადა, ემტკიცებინა ფართის განკარგვაზე მეიჯარის არაუფლებამოსილების ფაქტი. ზემოთქმულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახალ ფაქტზე მითითება არ იყო დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შეზღუდვიდან გამომდინარე, რადგან სამინისტროს არ დაუსაბუთებია, თუ რა საპატიო მიზეზი ჰქონდა, რომელმაც მას ხელი შეუშალა - ამ ფაქტზე მიეთითებინა საქმის მომზადების სტადიაზე. პალატამ დაასკვნა, რომ დადგენილია, არამართლზომიერ განკარგვაზე შედავებული ფართი და იჯარის ხელშეკრულებაში ასახული ქონება ერთი და იგივეა.

16.2. პალატამ სამართლებრივად შეაფასა მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები სადავო ფართის სარგებლის ოდენობის თაობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-7-მე-8 პუნქტები). სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნა ასახავდა მისი შედგენის მომენტში არსებულ, ანუ - 2014 წლის მონაცემებით სადავო ფართის სარგებლობის საფასურს, მაშინ, როცა სასარჩელო დავის საგანი იყო 2011 წლიდან 2014 წლის ჩათვლით საფასურის გადახდევინება; მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნაში კი შეფასებულია 2011-2014 წლების მონაცემების შესწავლის შედეგად. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო დავის საგნისადმი უფრო რელევანტური და დასაბუთებული იყო სწორედ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა. ამასთან, ვინაიდან ამ დასკვნაში ყოველთვიური საიჯარო ქირის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულება გონივრულ შესაბამისობაში იყო იჯარის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ქირის ოდენობასთან, სააპელაციო სასამართლომ სადავო ფართის სარგებლობისათვის ყოველთვიური საფასური 1 200 ლარით განსაზღვრა.

16.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, თავდაპირველად, სარჩელი ეფუძნებოდა ,,აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ” აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტს, თუმცა ეს ნორმა, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი. ამის შემდეგ, აპელანტმა საკუთარი მოთხოვნა დააფუძნა ,,სახელმწიფო ქონების შესახებ” საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის მე-13 პუნქტზე, აპელანტმა მიუთითა, რომ, მართალია, ეს ნორმა შეეხებოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ქონებას, თუმცა - შესაძლებელი იყო ამ ნორმის ანალოგიით გამოყენება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონებით უკანონოდ მოსარგებლე პირების მიმართაც. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მხარეს მიუთითა, რომ რაიმე სახის პასუხისმგებლობის დაკისრება, სხვა სახის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი კანონის ნორმების ანალოგიით გამოყენების გზით, იყო დაუშვებელი და ამ ნორმის გამოყენება, განსახილველ შემთხვევაში, არაკანონზომიერად მიიჩნია.

16.4. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებული დოკუმენტის გათვალისწინებით, პალატამ დაასკვნა, რომ 2011 წლის 8 სექტემბრიდან 2014 წლის 4 დეკემბრის ჩათვლით, ქონების მესაკუთრეს მოიჯარის მიერ ქონებით სარგებლობის შედეგად, უნდა მიეღო სარგებელი თვეში 1 200 ლარი, რაც არ მიუღია. სსკ-ის 983-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ განმარტა, რომ, ვინაიდან 2011 წლის 8 სექტემბრიდან 2013 წლის 1 ოქტომბრამდე აპელანტის კუთვნილ შესრულებას იღებდა მოიჯარე, ამ პერიოდის სარგებელზე ქონების მესაკუთრის მოთხოვნის ადრესატი იყო მეიჯარე, ხოლო 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან 2014 წლის 4 დეკემბრამდე ქონების მესაკუთრის მიერ მისაღები სარგებლის ჯამი 16980 ლარი (ყოველთვიურად 1 200 ლარზე გაანგარიშებით), სსკ-ის 982-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე, პალატამ მოიჯარეს დააკისრა.

17. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქონების მესაკუთრემ სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოსთვის დაბრუნების მოთხოვნით.

18. კასატორმა საკასაციო საჩივარი შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

18.1. სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა სადავო ქონებით სარგებლობის საფასური. შესაბამისი ფაქტის დადგენისას, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი აუდიტის დასკვნა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი), რომელმაც ზუსტად განსაზღვრა სადავო ფართით წლიური სარგებლობის საფასური 3120 ლარით, მაშინ, როდესაც მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც იხელმძღვანელა სასამართლომ საკითხის გადაწყვეტისას, მიუთითებს საორიენტაციო საფასურზე და ამასთან ერთად იქვე აზუსტებს, რომ ექსპერტმა 1 კვ.მ ფართის ღირებულება ვერ განსაზღვრა. კასატორის მოსაზრებით, ამ მოცემულობის ფარგლებში სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილი და დაენიშნა ექსპერტიზა სადავო პერიოდში ქონების სარგებლობის საფასურის განსაზღვრის თაობაზე. ზემოთქმულის გათვალისწინებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ დადგენილი საფასური არ შეესაბამებოდა სადავო ფართით სარგებლობის რეალური გადასახდელის მაჩვენებელს.

18.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა აპელანტის მართებული პოზიცია, რომ მოპასუხეს საიჯარო ქონება მეიჯარისგან აღებული ჰქონდა მისამართზე, რომლის რეკვიზიტიც განსხვავდებოდა ქონების მესაკუთრის მიერ არამართლზომიერი სარგებლობის ფაქტზე შედავებული ქონების სამისამართო რეკვიზიტისგან. კასატორის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში ახსნა-განმარტებისას მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მეიჯარესთან მოპასუხეს ხელშეკრულება დადებული ჰქონდა ....., ხოლო მოსარჩელე მოპასუხეს ქონების უკანონო სარგებლობის ფაქტს ედავებოდა .....მდებარე ქონებაზე.

18.3. კასატორის მოსაზრებით, იმგვარი ვარაუდის პირობებშიც კი, რომ მოიჯარე მეიჯარესთან გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში მოქმედებდა, სსკ-ის 572-ე მუხლის თანახმად, 2011 წლის 8 სექტემბრიდან ქონების მესაკუთრეს უნდა დაეკავებინა მეიჯარის ადგილი და მოიჯარეს საიჯარო ქირა უნდა გადაეხადა კასატორისთვის, ნაცვლად წინამორბედი მეიჯარისა. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმგვარად, რომ მოიჯარისთვის განემარტა მისი უფლება, მეიჯარისგან მოეთხოვა გადახდილი თანხები, რადგან სწორედ წინამორბედი მეიჯარე გამდიდრდა უსაფუძვლოდ. კასატორის მოსაზრებით, ქონების მესაკუთრის შედავება მეიჯარის მიმართ, რაზეც მხარეს სასამართლომ მიანიშნა, არაკანონზომიერია, ვინაიდან ასეთი დავის მიმართ ქონების მესაკუთრე არასათანადო მოსარჩელე იქნება. ამასთან, კასატორის მტკიცებით, იმ ქონებაზე შედავება, რომელიც დღეისთვის სადავო ქონებას არ წარმოადგენს (მისამართების გათვალისწინებით) ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 16 თებერვლის განჩინებით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

20. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

22. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. კასატორის (მოსარჩელის) მოთხოვნაა, მოპასუხემ აუნაზღაუროს 2011 წლის 8 სექტემბრიდან 2013 წლის 1 ოქტომბრამდე პერიოდის გადაუხდელი საიჯარო ქირა და 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან 2014 წლის 4 დეკემბრამდე საიჯარო ქონების უკანონოდ სარგებლობით მიყენებული ზიანი.

24. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გადაუხდელი საიჯარო ქირის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 531-ე (ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა.) და 572-ე (თუ გამქირავებელი გაქირავებულ ნივთს მესამე პირზე გაასხვისებს დამქირავებლისათვის მისი გადაცემის შემდეგ, შემძენი იკავებს გამქირავებლის ადგილს და მასზე გადადის ქირავნობის ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლებები და მოვალეობები) მუხლები, ხოლო საიჯარო ქონების უკანონო სარგებლობით მიყენებული ზიანის -სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილი (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი), 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე მუხლი (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.)

25. კასატორის ძირითადი საკასაციო პრეტენზია ისაა, რომ რომ 2011 წლის 8 სექტემბრიდან მას, როგორც ქონების შემძენს, უნდა დაეკავებინა მეიჯარის ადგილი და, შესაბამისად, მოიჯარე ვალდებული იყო საიჯარო ქირა მისთვის გადაეხადა.

განსახილველ დავაზე სამართლებრივი მსჯელობის შემდგომი წარმართვისათვის, უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია, დააზუსტოს მოპასუხესთან დადებული გარიგების შინაარსი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხესთან დაიდო არა იჯარის, არამედ ქირავნობის ხელშეკრულება. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ ქირავნობის დროს კონკრეტული, ინდივიდუალურად განსაზღვრული, მოუხმარებადი ნივთი გადაეცემა დამქირავებელს სარგებლობაში, ხოლო იჯარის შემთხვევაში გადაეცემა ქონება, რომელიც არა მარტო ნივთებს, არამედ არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთესაც აერთიანებს [სსკ-ის 147-ე მუხლი], ანუ იმ მოთხოვნებსა და უფლებებს, რომლებიც მოიჯარეს მისცემს შესაძლებლობას, მიიღოს ნაყოფი (მატერიალური სარგებელი). იჯარის შემთხვევაში ნაყოფია ის შემოსავლები, რაც მეურნეობის სწორი გაძღოლის გზით მიიღება სამართლებრივი ურთიერთობის (იჯარის) საფუძველზე („იურიდიული ნაყოფი“). საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხეს სარგებლობაში გადაეცა კონკრეტული უძრავი ნივთი ისეთ მდგომარეობაში, რომელიც არ იძლეოდა ნაყოფის მიღების შესაძლებლობას; კერძოდ, მოწინააღმდეგე მხარეს, საბანკო საქმიანობის მიზნით, ნივთის გამოყენება შეეძლო მას შემდეგ, რაც ის საკუთარი სახსრებით გადააკეთებდა, გაარემონტებდა და შესაბამისი ინვენტარით აღჭურავდა ნაქირავებ საგანს (სუსგ. საქმე Nას738-700-2015, 18.12.2015წ.). ანალოგიურად, კონკრეტულ შემთხვევაში, მოპასუხისთვის სარგებლობაში გადაცემული ფართი არა თავისთავად იყო გამიზნული ნაყოფის მიღებისათვის, არამედ დამქირავებელმა საკუთარი სახსრებით განათავსა მასში ფიჭური კავშირგაბმულობის დანადგარები შესაბამისი კომერციული მიზნებისათვის (იხ. ხელშეკრულების 2.1.4-2.1.5 პუნქტები, ტ.1., ს.ფ. 49-50). ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხესა და ე.წ. მეიჯარეს შორის დაიდო არა იჯარის, არამედ ქირავნობის ხელშეკრულება.

26. საკასაციო სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია, მოიხმოს სსკ-ის 572-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თუ გამქირავებელი გაქირავებულ ნივთს მესამე პირზე გაასხვისებს დამქირავებლისათვის მისი გადაცემის შემდეგ, შემძენი იკავებს გამქირავებლის ადგილს და მასზე გადადის ქირავნობის ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლებები და მოვალეობები. გაქირავებელსა და დამქირავებელს შორის დადებული 2010 წლის 1 ოქტომბრის ხელშეკრულება, რომელსაც კონსტიტუციური მნიშვნელობა ჰქონდა კონტრაჰენტი მხარეებისათვის, ითვალისწინებდა დათქმას, რომლის თანახმად, შენობასა და/ან სათავსზე საკუთრების უფლების გადაცემა მეიჯარისგან მესამე პირისათვის, არ წარმოადგენდა ხელშეკრულების შეცვლის ან შეწყვეტის საფუძველს. დადგენილია, რომ პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობის გამო, გამქირავებელმა ქირავნობის საგანზე დაკარგა საკუთრების უფლება და სადავო ფართი მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა, რაც ვადიანი ქირავნობის ხელშეკრულების მიზნებისათვის, სსკ-ის 572-ე მუხლის საფუძველზე გამქირავებლის უფლებამონაცვლეობის ფაქტზე მიანიშნებდა. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორის პრეტენზიას, რომ სწორედ საკუთრების უფლების გადაცემის (მესაკუთრედ აღრიცხვის) მომენტიდან წარმოეშვა მესაკუთრეს ფინანსური სარგებლის მოთხოვნის უფლება, კერძოდ, ქირავნობის ხელშეკრულებაში კანონისმიერი ჩანაცვლების საფუძველზე, ვინაიდან ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად ქონების მესაკუთრის ცვლილება არ განიხილებოდა, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ კონკრეტულ სიტუაციაში თავს იჩენს კეთილსინდისიერი მოვალის ინტერესები, რომელიც ქირის გადახდას განაგრძობდა ძველი გამქირავებლის წინაშე და მისთვის უცნობი იყო ქონების მესაკუთრის ცვლილების ფაქტი. მართალია, არაუფლებამოსილი პირის მიმართ ვალდებულების შესრულებით ვალდებულება არ წყდება და მოვალეს უფლებამოსილი კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესრულების მოვალეობა უნარჩუნდება, თუმცა, ნიშანდობლივია, რომ უფლებამოსილი კრედიტორის უფლება დაცულია იმდენად, რამდენადაც მოვალისათვის ცნობილია ან ობიექტურ გარემოებათა ურთიერთშეჯერების პირობებში ცნობილი უნდა იყოს უფლებამოსილი კრედიტორის ვინაობა. იმ შემთხვევაში, თუ მოვალემ არ იცოდა და არც შეიძლებოდა, სცოდნოდა, უფრო მეტიც, კეთილსინდისიერად ვარაუდობდა, რომ იგი ვალდებულებას უფლებამოსილი კრედიტორის წინაშე ასრულებდა, ასეთ შემთხვევაში, მოვალე დაცული უნდა იყოს და მის მიერ ვალდებულების შესრულება ვალდებულების შეწყვეტის საფუძველი უნდა გახდეს. როგორც საქმის მასალებით იკვეთება, კასატორმა მხოლოდ 2014 წლის ივნისში აცნობა დამქირავებელს, რომ ის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდა მის საკუთრებაში რიცხულ ქონებას. საკასაციო პალატა კასატორს მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა როგორც მოვალეს, ასევე კრედიტორს აკისრებს კეთილსინდისიერი და წინდახედული ქცევის ვალდებულებას და, აქედან გამომდინარე, თავად კრედიტორია პასუხისმგებელი იმ სამართლებრივ რისკზე, რაც მისი უმოქმედებით - დამქირავებლისთვის შეეტყობინებინა ვალდებულებით ურთიერთობაში კრედიტორის სტატუსით შესვლის თაობაზე, დადგა შედეგობრივად. ქირავნობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მოპასუხემ კეთილსინდისიერად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება იმ მხარის წინაშე, ვისთანაც შეათანხმა გარიგების პირობები და მოიაზრებდა მოთხოვნის კრედიტორად. ამდენად, 2011-2013 წლებში ქირის გადახდის მოვალედ არ შეიძლება ჩაითვალოს მოპასუხე. ამასთან საკასაციო პალატა კასატორის არც იმ მოსაზრებას არ იზიარებს, რომ მითითებულ პერიოდში მოპასუხე გამდიდრდა, ვინაიდან არ დასტურდება მოპასუხის მიერ თანხის დაზოგვის და შესაბამისად გამდიდრების ფაქტი.

27. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელყოფის კონდიქციის შემადგენლობა მოპასუხის მიმართ თავს იჩენს ქირავნობის ხელშეკრულების ვადის გასვლის დღიდან ქონების გამოთავისუფლებამდე პერიოდში. დროის ამ მონაკვეთში ცალსახაა, რომ მოპასუხე უკვე გასული იყო სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან და ქონების შემდგომ ფლობას სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე განაგრძობდა, ამასთან, არც ქონებით სარგებლობისთვის არ გადაუხდია შესაბამისი საფასური. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 982-ე მუხლი. ამ ნორმის მიზანთან დაკავშირებით საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ - „განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან“ (იხ. სუსგ #05.12.2013წ., საქმე #ას-472-448-2013).

ის ფაქტი, რომ მოპასუხისთვის იმთავითვე ცნობილი იყო 2013 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომ მის მიერ ქონების მფლობელობის უფლებრივი ნაკლი მესაკუთრესთან შესაბამისი შეთანხმების არარსებობისა და ქონებით სარგებლობისთვის საფასურის გადაუხდელობის თაობაზე, ცალსახაა ერთი მხრივ როგორც მესაკუთრის იურიდიულ ინტერესში უხეში შეჭრა და მისი უფლების ხელყოფა ფინანსურ სარგებელზე, ისე მეორე მხრივ მოპასუხის მიერ თანხის დაზოგვის ფაქტი ქონების გამოთავისუფლების დრომდე. სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები (სამართლებრივი წინაპირობები). კერძოდ: მოსარჩელე 2011 წლის 8 სექტემბრიდან სადავო უძრავი ქონების რეგისტრირებული მესაკუთრეა; ამ ქონებით 2014 წლის 4 დეკემბრამდე სარგებლობდა მოპასუხე; ის სამეწარმეო დანიშნულებით იყენებდა მოსარჩელის ქონებას, ისე რომ 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან მას არც მესაკუთრისაგან (ხელშეკრულებით) და არც კანონის საფუძველზე არ ჰქონდა მინიჭებული შესაბამისი უფლებამოსილება; მან დაზოგა საკუთარი ფულადი სახსრები, რადგანაც არ იხდიდა ფართით სარგებლობის საფასურს, ანუ გამდიდრდა მოსარჩელის ხარჯზე(შდრ. საქმე Nას-197-186-2017, 30.05.2017 წელი).

28. საკასაციო პრეტენზიის ნაწილი სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სადავო ქონებით სარგებლობის საფასურის არასწორად განსაზღვრას ეფუძნება. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მოპასუხისთვის გადასახდელი თანხის დაკისრების რაოდენობის განსაზღვრისას უნდა ეხელმძღვანელა სარჩელზე დართული აუდიტის დასკვნით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ყოველთვიური ქირის რაოდენობის დადგენისას სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა მტკიცებულებები და მართებულად იხელმძღვანელა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით, რომელიც საქმეზე მოპასუხე მხარემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით წარადგინა. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, დასახელებული ექსპერტიზის დასკვნის ბუნდოვანების თაობაზე ქირის განსაზღვრასთან დაკავშირებით. დასკვნაში მითითებულია, რომ ექსპერტმა კვლევის საგნის სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, ზუსტად ვერ განსაზღვრა 1 კვ.მ ფართის ღირებულება, თუმცა საკითხის შესწავლით დადგინდა, რომ ამგვარი ფართის საორიენტაციო ფასი მერყეობდა 1000-დან 1500 ლარამდე. ექსპერტის შეფასების ამგვარი ფორმულირება კი, სწორედ იმაზე მიანიშნებს, რომ საუკეთესო შემთხვევაში ფართის ქირა არ აჭარბებდა 1500 ლარს. საკითხის შეფასებისას გასათვალისწინებელია ქირავნობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ქირის ოდენობაც, რომელიც 1200 ლარს შეადგენდა და ექსპერტიზით დადგენილი საორიენტაციო ფასის ფარგლებშია მოქცეული. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გამქირავებელს, რომლის ინტერესიც ხელშეკრულების მიმართ არის ფინანსური სარგებლის მიღება, რაც შეიძლება, საუკეთესო პირობებით, არადამაჯერებელია 3120 ლარად გაქირავებადი ფართი დამქირავებლისთვის სარგებლობაში გადაეცა 1200 ლარად და უარი ეთქვა სოლიდურ შემოსავალზე. სააპელაციო პალატის მიერ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის გამოყენების მართებულობას ხსნის ის გარემოებაც, რომ დასკვნის შედგენისას ექსპერტმა შეაჯამა სამი წლის 2011-2014 წლის საბაზრო ფასების მონაცემები, რასაც განსახილველი დავაზე მოპასუხისათვის ხელყოფის კონდიქციის ფარგლებში დასაკისრებელი თანხების მოცულობის სამართლიანად და კანონზმომიერად განსაზღვრისთვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა.

29. საკასაციო პალატა შეუსაბამოდ მიიჩნევს კასატორის მითითებას, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სსსკ-ის 162-ე მუხლის შესატყვისი საპროცესო ქმედების განხორციელების მიზანშეწონილობის თაობაზე. სსსკ-ის 162-ე მუხლი სასამართლოს აძლევს შესაძლებლობას, თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის თანახმად, კი თუ სასამართლო არ ეთანხმება ექსპერტის დასკვნას დაუსაბუთებლობის მოტივით, აგრეთვე, თუ რამდენიმე ექსპერტის დასკვნა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს, სასამართლოს შეუძლია, საკუთარი ინიციატივით დანიშნოს განმეორებითი ექსპერტიზა. პალატის მოსაზრებით, განსახილველი შემთხვევა არ ქმნის სსსკ-ის 162-ე და 173-ე მუხლების გამოყენების წინაპირობებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის გადასაწყვეტად გამოყენებული დასკვნა შეიცავს იმგვარ დასაბუთებას ფართით სარგებლობის საფასურის განსაზღვრადობის თაობაზე, რომელმაც სასამართლოს შეუქმნა მყარი შინაგანი რწმენა დავის სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციისათვის. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა საფასურის ოდენობის განსაზღვრის მიმართ დასაბუთებულია და კასატორის პრეტენზიას ამ ნაწილში არ აქვს იურიდიული საფუძველი.

30. საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის აპელირებას, რომ ქონება, რომლის უკანონო სარგებლობასაც ედავება კასატორი მოწინააღმდეგე მხარეს, განსხვავდება ქირავნობის ხელშეკრულების საგნისგან. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, გამქირავებელმა ხელშეკრულების მხარეს მფლობელობაში გადასცა ..... მდებარე ფართი. სასამართლო საკითხის შეფასებისას ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ საქმის მასალების თანახმად, მოპასუხეს ფიჭური კავშირგაბმულობის ანძა განთავსებული აქვს ….. ამასთან, ქირავნობის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ დამქირავებელი ფართს ქირაობს შესაბამის ტერიტორიაზე ფიჭური ანძის განთავსების მიზნით. ზემოაღნიშნული ორი ფაქტის შეპირისპირებით სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი მოწინააღმდეგე მხარეს სწორედ იმ ქონების არამართლზომიერ სარგებლობას ედავება, რომელიც წინამდებარე განჩინებაში მოხსენიებული ქირავნობის ხელშეკრულების საგანია. საკითხის შეფასებისას გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მესაკუთრემ დავის პროცესში, ნაცვლად აღნიშნულ ფაქტზე საკუთარი სასარჩელო მოთხოვნის დაფუძნებისა და შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენით საკუთარი პოზიციის განმტკიცებისა, ქირავნობის ხელშეკრულების ნამდვილობას, მესაკუთრესა და გამქირავებელს შორის დადებული ხელშეკრულების სავალდებულო პირობებზე მითითებით შეედავა, რომელიც მოსარჩელის მითითებით, ქონების შემძენს ვალდებულების სრულად შესრულებამდე უფლებრივად ზღუდავდა, გამყიდველის თანხმობის გარეშე ქონება სხვა პირისთვის გადაეცა სარგებლობაში. ამდენად, საკასაციო პალატა, გამოიტანა დასკვნა, რომ კასატორისთვის იმთავითვე ცნობილი იყო ქირავნობის ხელშეკრულების საგნად სხვა ქონების (მდებარე .......) დაქვემდებარებაზე მითითების უსაფუძვლობა.

31. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ: საქმე Nას-472-448-2013, 5.12. 2013 წელი, საქმე Nას-838-796-2013 25.05.2015 წელი, საქმე Nას-197-186-2017, 30.05.2017 წელი).

32. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ.ძლიერიშვილი