№ას-1100-1020-2017 29 დეკემბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – შპს „დ.“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ვ.შ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2012 წლის 20 იანვარს შპს „დ-ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, შემძენი, მოვალე, კომპანია) დირექტორ ბ.ქ–სა (შემდეგში - დირექტორი) და ვ.შ–ს (შემდეგში: მოსარჩელე, გამსხვისებელი, კრედიტორი) შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად მოპასუხემ მოსარჩელისაგან 4 ცალი 31 000 - ლიტრიანი და ორი 50 000 ლიტრიანი ცისტერნა შეიძინა.

2. მხარეებმა ხელშეკრულება წერილობითი ფორმით გააფორმეს, სადაც ნასყიდობის საგანთა ღირებულება შემდეგნაირად განსაზღვრეს: 1 ცალი 31000 ლიტრიანი ცისტერნა - 4000 აშშ დოლარით, ხოლო 50 000 - ლიტრიანი ცისტერნა - 6000 აშშ დოლარით. მოპასუხეს მოსარჩელისათვის მთლიანად უნდა გადაეხადა - 28 724,8 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, იმდროინდელი კურსის შესაბამისად (1$=1.6703 ლარს) - 46 768,4 ლარი. ნასყიდობის საფასური უნდა გადახდილიყო ეტაპობრივად, 6 თვის განმავლობაში - 2012 წლის 20 ივლისამდე.

3. იმავე დღეს მხარეებს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელიც ადასტურებს, რომ გამსხვისებელმა გადასცა, ხოლო შემძენმა მიიღო ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნივთები.

4. 2013 წლის 15 ნოემბერს გამყიდველმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და შემძენისათვის ნასყიდობის საფასურის - 46 768,4 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და სასამართლოში სასარჩელო მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინა შემდეგი საფუძვლებით:

5.1. მოპასუხის მტკიცებით, გარიგება რეალურად არ დადებულა და ავზები კომპანიისთვის არ გადაცემულა. ფიქციური გარიგების მიზანი იყო, მოსარჩელესა და კომპანიის იმდროინდელ დირექტორს (2014 წლიდან კომპანიას სხვა დირექტორი ხელმძღვანელობს) მიეთვისებინათ მოპასუხის თანხები. მოპასუხის განმარტებით, ყოფილმა დირექტორმა უსაფუძვლოდ აღიარა ავზების ნასყიდობის ფაქტი. ამის მიზეზად კი, მოპასუხემ კომპანიისათვის ზიანის მიყენების მოტივი დაასახელა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით - სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს 38 724,8 აშშდოლარი ეკვივალენტი ლარის გადახდა კრედიტორის სასარგებლოდ დაეკისრა. დავის მოსაწესრიგებლად, სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (სსკ-ის) 477-ე, 316-ე და 383-ე მუხლებით იხელმძღვანელა.

6.1. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული გარემოებები, თუმცა ასანაზღაურებელი თანხის საერთო მოცულობა ჯამურად 38000 აშშ დოლარით განსაზღვრა.

6.2. სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების გაანალიზების საფუძველზე დაასკვნა, რომ მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში ნასყიდობის საფასური არ გადაუხდია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე ვალდებული იყო, მოსარჩელესთვის გადაეხადა ნასყიდობის ფასი, რაც სარჩელის საფუძვლიანობას ამართლებდა.

7. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7.1. სააპელაციო საჩივარი არსებითად შესაგებელში მითითებულ გარემოებებზეა დაფუძნებული. (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.1. პუნქტი)

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის სადავო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების მოცულობის ნაწილში გაუქმდა და, ახალი გადაწყვეტილებით, მოპასუხეს 28 000 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა, ამასთან, აპელანტს სააპელაციო საჩივარზე ზედმეტად გადახდილი ბაჟი - 952.25 ლარი დაუბრუნდა.

8.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

8.2. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო შესაგებელში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების სასამართლოსთვის წარდგენა. პალატის მოსაზრებით, მართალია, ყოფილი დირექტორი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით, გათავისუფლდა კომპანიის დირექტორის თანამდებობიდან და გაირიცხა საწარმოს პარტნიორთა რიგებიდან, ასევე კომპანიის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურებაც დაეკისრა, თუმცა ყოფილი დირექტორის არაკეთილსინდისიერი ქმედების კავშირი სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან, პალატის განმარტებით დაუსაბუთებელი იყო. პალატის განსჯით, სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტებით არ დასტურდებოდა, რომ კომპანიის დირექტორის მიერ მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულება არ ასახავდა ნასყიდობის მიმართ ხელშეკრულების მხარეთა რეალურ ნებას.

8.3. პალატის მითითებით, ხელშეკრულებაში მითითებული ნასყიდობის საგნისა და მათი ღირებულების გათვალისწინებით, მოსარჩელე მხარეს წარმოეშვა მოპასუხისგან - 28000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის (46 768.40 ლარის) მოთხოვნის უფლება, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს და მხარეს იმაზე მეტი მიანიჭა, ვიდრე ის მოითხოვდა.

9. აღნიშნული გადაწყვეტილება აპელანტისათვის 28000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

9.1. მოსარჩელეს, სსკ-ის 477.1 მუხლის შესატყვისად, მოპასუხისათვის არ მიუწოდებია საქონელი.

9.2. ნასყიდობის საგნის არარსებობის პირობებში (რაც, კასატორის მტკიცებით, დასტურდებოდა აუდიტორის წერილითა და გამომძიებლის დუმილით განცხადებაზე, რომლითაც მოთხოვნილი იყო ავზების ადგილმდებარეობის შეტყობინება) სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულად. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ასევე დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი მოპასუხის აღიარების გაქარწყლება.

9.3. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დაუსაბუთებლად უთხრა უარი იმ მოწმეთა დაკითხვაზე, რომელთაც შეეძლოთ, დაედასტურებინათ მოსარჩელის არაკეთილსინდისიერება.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

13. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს და მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად დაკმაყოფილდა, სახელდობრ:

14.1. მოცემულ შემთხვევაში, თანხის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანობა სსკ-ის 477.2 მუხლის (მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.) შინაარსიდან გამომდინარეობს.

14.2. საქმეზე დადგენილია, რომ მოდავე მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება 4 ცალი 31 000 - ლიტრიანი და ორი 50 000 - ლიტრიანი ცისტერნის შესაძენად დაიდო. ნასყიდობის ფასი 28 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით (იმდროინდელი კურსით - 46 768,4 ლარით) განისაზღვრა. კონტრაჰენტ მხარეებს შორის გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტი ცხადყოფს, რომ ნასყიდობის საგანი მყიდველს გადაეცა. შესაბამისად, გამყიდველმა შეასრულა რა ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულება, მყიდველს წარმოეშვა ნასყიდობის საგნის ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება.

14.3. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მსჯელობას, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება არ იყო ნამდვილი და კომპანიას ნასყიდობის საგანი არ გადასცემია. მოცემულ შემთხვევაში, ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეთა შორის წერილობით გაფორმდა, ხელშეკრულების დადების დროს მყიდველს კომპანიის მოქმედი დირექტორი წარმოადგენდა, რომელიც საწარმოს სახელით ხელშეკრულების დადების უფლებამოსილებით მოქმედებდა. კომპანიის დირექტორის არაკეთილსინდისიერებაზე და მის მიერ საწარმოს საწინააღმდეგო ინტერესებით მოქმედებაზე კასატორის აპელირება, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, არ განიხილება ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობის გამაქარწყლებელ საკმარის მტკიცებულებად. საკასაციო პალატას მიზანშეწონილად მიაჩნია კასატორის ყურადღება სსსკ-ის 102-ე მუხლზე (1. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ... 3. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.) გაამახვილოს, რომლის თანახმადაც სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. მოცემულ შემთხვევაში კი, კასატორმა ვერ შეძლო საკუთარი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დასადასტურებლად სასამართლოში ისეთი მტკიცებულების წარდგენა, რაც წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და მისი თანამდევი მიღება-ჩაბარების აქტის მნიშვნელობის გაბათილებას უზრუნველყოფდა. კასატორის მიერ საკუთარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მოხმობილ მტკიცებულებებს, კერძოდ, მოპასუხის აღიარების გაქარწყლებას, აუდიტორის წერილსა და გამომძიებლის დუმილს განცხადებაზე, რომლითაც მოთხოვნილი იყო ავზების ადგილმდებარეობის შეტყობინება, არ გააჩნიათ სამართლებრივი მნიშვნელობა მოცემული დავის კასატორის სასარგებლოდ გადაწყვეტისათვის.

კასატორის იურიდიულ ინტერესში შემავალი გარემოების დამადასტურებელ ვარგის მტკიცებულებად არ განიხილება არც ის გარემობა, რომ გამყიდველს მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებული ავზები შემძენისთვის არ მიუწოდებია კომპანიის ტერიტორიაზე, რისი გათვალისწინებითაც, კასატორის მტკიცებით, ნასყიდობის საგანი რეალურად არ მიუწოდებიათ. ნიშანდობლივია, რომ მიღება-ჩაბარების აქტით დადასტურდა მხოლოდ ნასყიდობის საგნის გადაცემის ფაქტი და არ განსაზღვრულა გადაცემის ტერიტორიული არეალი. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ავზების კომპანიის მიერ მიღების შემდგომ, გამყიდველი პასუხს აღარ აგებს ნასყიდობის საგნის შემდგომ სამართლებრივ ბედზე, თუ თავად სახელშეკრულებო ურთიერთობა არ ითვალისწინებს ნასყიდობის საგნის ტრანსპორტირებას და მიწოდებას შემსყიდველის მიერ მითითითებულ ტერიტორიაზე. ამგვარი შეთანხმების არსებობა კი, განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდება. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორის აპელირება, რომ, ვინაიდან კომპანიის სამოქმედო ტერიტორიაზე ავზები მიტანილი არ იყო, ნასყიდობის საგანი გამყიდველს მყიდველისთვის არ გადაუცია და ამ გარემოებით გამყიდველის არაკეთილსინდისიერების დადასტურების მცდელობა, მოკლებულია სამართლებრივ არგუმენტირებულობას.

15. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ: საქმე №ას-47-43-2017, 29 ივნისი, 2017 წელი).

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რაკი კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

18. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, შპს „დ–ის“ საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, შესაბამისად, ვინაიდან კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 3456.18 ლარი ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (3456.18 ლარის, საგადახდო დავალება #7200, გადახდის თარიღი 05.10.2017) 70% – 2419.32 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „დ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „დ-ს“ (ს/კ .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (3456.18 ლარის, საგადახდო დავალება #7200, გადახდის თარიღი 05.10.2017) 70% – 2419.32 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი