№ას-1353-1273-2017 30 მარტი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ს.თ.ს–ო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - სს „ს.კ.ჯ.ჰ–ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2014 წლის 30 აგვისტოს, სამხედრო მოსამსახურე ჯ.გ–ძე (შემდეგში პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი) მართავდა ს.თ.ს–ოს (შემდეგში მეორე მოპასუხე, მეორე აპელანტი, კასატორი) ბალანსზე რიცხულ ავტოსატრანსპორტო საშუალებას, სახელმწიფო ნომრით .....

2. ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც პირველი მოპასუხე მართავდა, შეეჯახა „ვოლვოს“ ავტომანქანას სახელმწიფო ნომრით ...., რამაც მისი დაზიანება გამოიწვია.

3. 2014 წლის 30 აგვისტოს Nევ-4.. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა ოქმით - პირველი მოპასუხე ცნობილია სამართალდამრღვევად.

4. ავტოსატრანსპორტო საშუალება „ვოლვო“, სახელმწიფო ნომრით - ....., დაზღვეული იყო სს ,,ს.კ.ჯ.ჰ–ში“ (შემდეგში მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, სადაზღვევო კომპანია).

5. 2014 წლის 11 სექტემბრის შპს „ა.დ.ს–ის“ დეფექტური აქტით დასტურდება, რომ 2014 წლის 30 აგვისტოს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, მოსარჩელე კომპანიაში დაზღვეულ ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე, სახ. ნომრით ....., მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 11 248 ლარი.

6. 2014 წლის 10 ოქტომბერს კომპანიამ დაზღვეულს აუნაზღაურა ავტოსაგზაო შემთხვევით (30.08.2014წ) გამოწვეული ზიანი - 5503.03 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - 9 643.51 ლარი.

7. 2015 წლის 17 ივნისს სადაზღვევო კომპანიამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაჰკისრებოდათ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის 5503.03 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და სასამართლოში მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინეს.

8.1. პირველი მოპასუხის მტკიცებით, იგი არ იყო ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირი, ვინაიდან, ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას და შემთხვევის დადგომისას სარგებლობდა სამსახურებრივი ავტომანქანით.

8.2. მეორე მოპასუხის განმარტებით, შპს ,,ა.დ.ს–ის“ შემოწმების აქტმა უტყუარად ვერ დაადასტურა, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება 2014 წლის 30 აგვისტოს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანდა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადაზღვევო კომპანიის სასარგებლოდ, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ 9 643.51 ლარის გადახდა; სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 799-ე, 832-ე, 992-ე, 999-ე მუხლებით იხელმძღვანელა.

9.1. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

9.2. სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას სსკ-ის 999-ე მუხლის არსი განმარტა და მიუთითა, რომ აღნიშნული დანაწესი სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს მხოლოდ მაშინ აკისრებდა პასუხისმგებლობას, თუკი დაირღვეოდა მისი ექსპლუატაციის წესები. განსახილველ დავაზე სასამართლომ გამოარკვია, რომ ზიანი ავტომანქანის მართვისას მოსარგებლის მიერ საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევამ გამოიწვია, შესაბამისად, წარმოიშვა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

9.3. სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ საქმეზე არსებობდა მოპასუხეთა სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძვლები, რამდენადაც, ავტოსატრანსპორტო შემთხვევით დაზარალებული პირი უფლებამოსილი იყო, სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაეყენებინა, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრისთვის, რომელიც ზიანის მიმყენებელი იყო 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადების საფუძველზე, ისე _ სატრანსპორტო საშუალების მფლობელისთვის, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანი მიაყენა სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე.

10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა შემდეგი საფუძვლებით:

10.1. პირველი აპელანტის მოსაზრებით, საქმეში არ არსებობდა უტყუარი მტკიცებულება, რითაც სასამართლო დაასკვნიდა, რომ სატრანსპორტო საშუალება „ვოლვოზე“ სახ. ნომ ....., მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 11,248 ლარი.

10.2. სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას არ უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 999-ე მუხლი, არამედ უნდა ეხელმძღვანელა სსკ-ის 997-ე მუხლით, რომლის საფუძველზეც გამოირიცხებოდა პირველი აპელანტის პასუხისმგებლობა სადაზღვევო კომპანიის წინაშე.

10.3. პირველი აპელანტის მოსაზრებით, ის დავის მიმართ არასათანადო მოპასუხე იყო.

10.4. მეორე აპელანტმა ყურადღება შპს „ა.დ.ს–ის“ შემოწმების აქტზე გაამახვილა და მიუთითა, რომ ავტომანქანა შემოწმდა 11.09.2014 წელს, ავტოსაგზაო შემთხვევიდან თერთმეტი დღის შემდეგ, ამ დროის მანძილზე კი, შესაძლებელი იყო ავტოსატრანსპორტო საშუალება დამატებით დაზიანებულიყო და აქტი ზიანის თაობაზე ზუსტი მონაცემების შემცველი არ ყოფილიყო.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.1. პალატა სრულად დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ დასკვნებს.

11.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია, რომ შპს „ა.დ.ს–ის“ დეფექტური აქტით უტყუარად ვერ დადასტურდა უშუალოდ ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს 11248 ლარის შესატყვისი ზიანის წარმოშობა. სააპელაციო პალატა ხსენებულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას და აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხეებს დეფექტური აქტის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში არ წარმოუდგენიათ, დაუსაბუთებელი იყო შედავება ზემოხსენებული მტკიცებულების დამაჯერებლობასთან მიმართებით.

11.3. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი აპელანტის მოსაზრება, რომ არ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი, მეორე აპელანტთან სოლიდარულად, მისთვის თანხის დასაკისრებლად, რადგან სამართალდარღვევის ჩადენისას სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა. პალატამ აპელანტს სსკ-ის 992-ე მუხლზე მიუთითა, რომლის თანახმად ნებისმიერმა პირმა უნდა აანაზღაუროს მის მიერ მიყენებული ზიანი. სააპელაციო პალატამ ნაწილობრივ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ განსახილველ დავაში მეორე მოპასუხის მიმართ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად შესაძლებელია, გამოყენებული ყოფილიყო როგორც სსკ-ის 999-ე მუხლი, ისე - იმავე კოდექსის 997-ე მუხლი, თუმცა არცერთი მათგანი არ გამორიცხავდა უშუალოდ ზიანის მიმყენებლის პასუხისმგებლობას სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე.

12. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თავდაცვის სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

12.1. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, საქმის გადაწყვეტისას, მნიშვნელობა მიანიჭა 2014 წლის 11 სექტემბრის დეფექტურ აქტს, რომელზე დაყრდნობითაც მცდარად დაასკვნა ზიანის მოცულობა - 11 248 ლარი. დეფექტურ აქტში მითითებული არ არის, რომ დაზიანებები ავტოსაგზაო შემთხვევამ გამოიწვია, რისი გათვალისწინებითაც არ იკვეთება მიზეზობრივი კავშირი 2014 წლის 30 აგვისტოს ავტოსაგზაო შემთხვევასა და აქტში მითითებულ დაზიანებებს შორის.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

16. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

17. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოთხოვნის - მეორე მოპასუხისათვის 5503.03 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 832.1 (თუ დამზღვევს შეუძლია ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს,მაშინ ეს მოთხოვნა გადადის მზღვეველზე, თუკი ის უნაზღაურებს დამზღვევს ზიანს. თუ დამზღვევი უარს იტყვის მესამე პირის მიმართ თავის მოთხოვნაზე ან მისი მოთხოვნის უზრუნველყოფის უფლებაზე, მაშინ მზღვეველი თავისუფლდება ზიანის იმ ოდენობით ანაზღაურების მოვალეობისაგან, რამდენიც მას შეეძლო, მიეღო თავისი ხარჯების ასანაზღაურებლად უფლების განხორციელებასთან ან მოთხოვნის წაყენებასთან დაკავშირებით), სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი) ზიანი) ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადება (თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან), სსკ-ის 463-ე (თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს), 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი(იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლები.

17.1. სსკ-ის 832-ე მუხლის მიხედვით, თუ დამზღვევს შეუძლია, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს, მაშინ ეს მოთხოვნა გადადის მზღვეველზე, თუკი ის უნაზღაურებს დამზღვევს ზიანს. მოთხოვნის უფლების ასეთი გადასვლა ცნობილია „სუბროგაციის“ პრინციპის სახით. ეს პრინციპი გულისხმობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც ერთი მხარე იკავებს სხვა პირის ადგილს ისე, რომ მას შეუძლია, თავის სასარგებლოდ განახორციელოს ამ უკანასკნელის უფლებები მესამე პირის მიმართ. სუბროგაციის მეშვეობით, დამზღვევის ნაცვლად, მზღვეველს წარმოეშობა უფლება, გაცემული სადაზღვევო საზღაურის ფარგლებში, დამზღვევის ქონებრივი ინტერესის ხელმყოფისაგან მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ასეთ შემთხვევაში, ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი და ხასიათი არ იცვლება, მაგრამ იცვლება ამ ურთიერთობის კრედიტორი. სუბროგაციის დროს მზღვეველი ცვლის დამზღვევს იმ ვალდებულებაში, რომელიც წარმოიშვა ზიანის მიყენებისაგან (შდრ. სუსგ №ას-581-549-2011, 05.09.2012). თავის მხრივ, სადაზღვევო კომპანიის შესაბამისი სამართლებრივი ინტერესის რეალიზაცია დამოკიდებულია ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი წინაპირობების არსებობაზე.

17.2. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელი მიმართული იყო ერთდროულად როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის, ისე -უშუალოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალებით მოსარგებლე პირის მიმართ, დელიქტური ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე. სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში დავაზე სწორი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის არსებითი მნიშვნელობისაა, შემოწმდეს მოპასუხეთა მიმართ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი წინაპირობების არსებობა და დელიქტურ ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობაში ჩაბმულ კასატორს განემარტოს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობა სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი დელიქტით მიყენებული ზიანის რესტიტუციის მიზნებთან.

17.3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით, ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით მხოლოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალების იურიდიულმა მფლობელმა გაასაჩივრა, რაც სამართლებრივი შეფასების კუთხით იმაზე მეტყველებს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალებით მოსარგებლე პირი დაეთანხმა მის მიმართ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობასა და მის მოცულობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიზანშეწონილად აღარ მიაჩნია, მოსარგებლის ნაწილში ფართოდ განავრცოს მსჯელობა სამოქალაქო კანონმდებლობით მისთვის დადგენილ პასუხისმგებლობის სტანდარტზე და მხოლოდ იმის აღნიშვნით შემოიფარგლება, რომ სოლიდარულ მოვალეთა მიმართ შესაფარდებელი სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმატიული ბაზა განსხვავებულია და მოსარგებლისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების მავალებულებელ შემადგენლობას სსკ-ის 992 -ე მუხლი ქმნის.

17.4. რაც შეეხება კასატორის იურიდიული პასუხისმგებლობის საფუძვლიანობას, მის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი საკანონმდებლო დანაწესი სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველ ნაწილშია რეგლამენტირებული, რომელიც მიუხედავად ბრალეულობისა ტრანსპორტის მესაკუთრეს პასუხისმგებლობას აკისრებს მომეტებული საფრთხის წყაროს (ავტოსატრანსპორტო საშუალების) ექსპლუატაციით გამოწვეული ზიანისათვის. კონკრეტულ საქმეზე სადავო არაა, რომ ზიანი სწორედ კასატორის იურიდიულ მფლობელობაში მყოფი ავტომანქანის ექსპლუატაციას მოჰყვა. სამოქალაქო კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს მესაკუთრეთა მიმართ, პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამინის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) გამომდინარეობს. ნორმის მიზანია ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდნონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს. შესაბამისად, კასატორი, მიუხედავად ავტოსაგზაო შემთხვევის მიმართ მისი არაბრალეული ქმედებისა, მოსარგებელესთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს მოსარჩელის წინაშე ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანისათვის.

17.5. საკასაციო სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია აქვე მოიხმოს სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან. სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის პირველი წინადადება, იურიდიულ მფლობელს ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისგან იმ შემთხვევისათვის, როცა მოსარგებლე მისი ნებისგან დამოუკიდებლად დაეუფლა სატრანსპორტო საშუალებას, თუმცა კანონმდებელი აქვე შემდგომი წინადადებების სახით პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ გარემოებას უპირისპირებს შემთხვევას, როდესაც იურიდიული მფლობელის ბრალით მოხდა ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაუფლება მოსარგებლის მხრიდან ან მოსარგებლე თავად იურიდიული მფლობელის გადაწყვეტილებით აღმოჩნდა ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატატორი. შესაბამისად, მუხლის ამგვარი სტრუქტურირება იმაზე მეტყველებს, რომ იურიდიული მფლობელის პასუხისმგებლობა მხოლოდ მაშინ გამოირიცხება, თუ არ იქნება რეალიზებული ამავე ნორმის მეორე ან მესამე წინადადება. კონკრეტულ შემთხვევაში, პალატა განმარტავს, რომ სწორედ სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადებაში დეკლარირებულ შემთხვევასთან გვაქვს საქმე, ვინაიდან პირველი მოპასუხე, რომელიც ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელია სსკ-ის 992-ე მუხლით, კასატორისგან მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში გადაადგილდებოდა ავტოსატრანსპორტო საშუალებით. აქედან გამომდინარე, იურიდიული მფლობელი სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილის მესამე წინადადების შესაბამისად აგებს პასუხს მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე.

17.6. საკასაციო პრეტენზია დეფექტური აქტისათვის დავის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობის მინიჭებას და მისგან გამომდინარე ზიანის ოდენობის განსაზღვრაზე შედავებას ეფუძნება. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მსჯელობას, რომ დეფექტური აქტით არ დგინდება, ზიანი გამოიწვია თუ არა ავტოსაგზაო შემთხვევამ აქტში მითითებული მოცულობით,. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება, დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით. მას მოსარჩელის პოზიციის გასაბათილებლად დასაშვები მტკიცებულება სასამართლოსთვის არ წარუდგენია, ხოლო მარტოოდენ მსჯელობა რომ სადავო აქტი ავტოსაგზაო შემთხვევასა და დეფექტური აქტის შედგენის თარიღს შორის 11 დღიანი ცდომილების გამო ზიანის მოცულობის რეალურ მონაცემებს არ ასახავდა, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს. შემდავებელს უნდა წარმოედგინა იმგვარი მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოსთვის უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მისი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, კასატორის მოსაზრება არ განიხილება. დეფექტურმა აქტმა პირველი მოპასუხის ბრალეული ქმედებით დაზიანებული ნივთის შესწავლის საფუძველზე მასზე არსებული დაზიანებების გამოსწორებისათვის გასაწევი ხარჯების მოცულობა განსაზღვრა, ხოლო სასამართლომ მტკიცებულების შეფასების საფუძველზე მართებულად დაასკვნა მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ზიანსა და მისგან გამომდინარე შედეგს შორის.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ, სუსგ. საქმე Nას-465-433-2017, 30 ივნისი, 2017 წელი, საქმე Nას-504-481-2016 , 30 სექტემბერი, 2016 წელი, საქმე Nას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი, საქმე Nას-39-38-10, 15 ივლისი, 2010 წელი, საქმე Nას-254-239-2010).

19. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს.თ.ს–ოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი