საქმე №ას-1160-2019 24 ოქტომბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. ლ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. კ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. გ. კ-ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ლ-ის (შემდგომ – კასატორი მოპასუხე), ლ. ხ-ასა და გ. გ-ის (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეა, მაგრამ მიუხედავად მისი არაერთი თხოვნისა, მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ დაკავებულ ფართს და აგრძელებენ მოსარჩელის საკუთრებით სარგებლობას.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რადგან სადავო ფართი მოპასუხეებმა დაიკავეს სამგორის რაიონის გამგეობის ხელმძღვანელობასთან და შპს „ს. ფ.“ შეთანხმებით. შესაბამისად, ისინი მართლზომიერად ფლობენ უძრავ ნივთს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში დაუბრუნდა მოსარჩელეს, რაც კასატორმა მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ივნისის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

6. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა ფლობდეს მოსარჩელის კუთვნილ ნივთს და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

7. საჯარო რეესტრის ამონაწერით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

8. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოპასუხე ფლობს მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ნივთში შემავალ ფართს.

9. სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ე.ი. მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს.

10. მხარეთა შორის სადავოა გარემოება, შედის თუ არა მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ 365,49 კვ.მ ფართში კასატორი მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ფართი.

11. მოსარჩელემ წარადგინა სსიპ „ლევან სამხარაული სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის“ ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 28 იანვრის ექსპერტიზის დასკვნა.

12. ექსპერტის წინაშე დასმული იყო საკითხი, რამდენად შედიოდა კასატორი მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ფართში.

13. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სადარბაზოებს შორის მდებარეობს მოსარჩელის უძრავი ქონება, რომლის გეგმა დატანილია წარმოდგენილ აზომვით ნახაზზე. აქვე აღნიშნულია, რომ ექსპერტიზის ადგილზე ჩატარების დროს ვერ მოხერხდა უძრავი ქონების შიდა ფართობის შესწავლა და, შესაბამისად, ვერ დადგინდა კასატორი მოპასუხის ფაქტობრივად დაკავებული ფართის შესწავლა და მისი დამოკიდებულება მოსარჩელის უძრავ ქონებასთან მიმართებით.

14. დასკვნის კვლევით ნაწილში აღნიშნულია, რომ 2019 წლის 20 იანვარს მოხდა გამოსაკვლევი ობიექტის ადგილზე შესწავლა, რა დროსაც ექსპერტის მიერ შედარებულ იქნა ნახაზზე დატანილი შენობის მდგომარეობა ფაქტობრივად არსებულ მდგომარეობას. ამასთან, ექსპერტის მიერ შესწავლილ და შედარებულ იქნა შენობის გარე პერიმეტრი, კონფიგურაცია, კარის და ფანჯრის ღიობები.

15. სსკ-ის 172-ე მუხლის შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით.

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 2019 წლის 15 მარტს გამართულ სხდომაზე დაიკითხა 2019 წლის 28 იანვრის დასკვნის შემდგენელი ექსპერტი. ექსპერტის განმარტებით, წარმოდგენილი ნახაზი, რომელიც საფუძვლად დაედო ფართის რეესტრში რეგისტრაციას და ერთვის ექსპერტიზის დასკვნას, მის მიერ კონფიგურაციის და ღიობების მიხედვით, შედარებულ იქნა ფაქტობრივად არსებულ მდგომარეობასთან. ექსპერტის მითითებით, აღნიშნულ კორპუსში, ფართის კონფიგურაციის შესაბამისად, არსებობდა ორი შესაძლო ვარიანტი, სადაც შეიძლება ყოფილიყო სადავო ფართი, თუმცა დამატებით ღიობების თანხვედრა მოხდა მხოლოდ ერთ ვარიანტთან და ექსპერტმაც დასკვნაში მიუთითა აღნიშნული სადარბაზოები, რომელთა შორისაც მდებარეობდა ფართი (15.03.2019წ. სხდომის ოქმი, 13:23:18-13:25:03). ექსპერტის ჩვენებით, მოსარჩელის სახელზე აღრიცხული ფართი განთავსებულია მე-4 სადარბაზოსა და მე-6 სადარბაზოებს შორის. აქვე ექსპერტმა დაადასტურა, რომ აღნიშნული ფართში შედის მე-5 სადარბაზო, ხოლო რაც შეეხება მე-6 სადარბაზოს, მე-6 სადარბაზოს ის მხარე, რომელიც არის მე-5 სადარბაზოსკენ შედის ამ ფართში, ხოლო მე-6 სადარბაზოს ის მხარე, რომელიც მე-7 სადარბაზოსკენ გრძელდება, ფართში არ შედის (13:26:05-13:26:53).

17. თავად აპელანტიც მის მიერ დაკავებულ ფართს აღწერს, როგორც მე-5 და მე-6 სადარბაზოებს შორის არსებულ 155.48 კვ.მ ფართს (იხ.: შესაგებელი, ტ.1, ს.ფ. 49, სააპელაციო საჩივარი, ტ.1, ს.ფ. 126). ამავე მონაცემებით მე-5 და მე-6 სადარბაზოებს შორის არსებულ 155.48 კვ.მ-ზე ითხოვდა აპელანტი ინფორმაციას საჯარო რეესტრიდანაც, რის პასუხადაც მოპასუხეს ეცნობა, რომ მითითებულ ფართზე, როგორც ინდივიდუალური საკუთრების საგანზე ან ცალკე უფლების ობიექტზე, საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ იყო.

18. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აპელანტის მიერ დაკავებული ფართი, რომელსაც თავად აპელანტი მიუთითებს როგორც მე-5 და მე-6 სადარბაზოებს შორის არსებულ 155.48 კვ.მ ფართს, შედის მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხულ 365.49 კვ.მ ფართში, რომელიც როგორც ექპერტიზის დასკვნით დგინდება, განთავსებულია მე-4 სადარბაზოსა და მე-6 სადარბაზოებს შორის.

19. მოპასუხის მიერ სადავო ნივთის ფლობასთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხის მიერ წარდგენილ შესაგებელზე, კერძოდ: მოპასუხე მიუთითებს მოსარჩელის საკუთრების უფლების ფორმალურობაზე და განმარტავს, რომ მოსარჩელე არის ფოსტის თანამშრომელი და ვინაიდან ერთხელ ფოსტას უკვე ჰქონდა სასამართლო წესით გამოსახლების მცდელობა, რომელიც შეწყდა, ფოსტას აღარ შეეძლო სარჩელის შეტანა გამოსახლებაზე, მან ფორმალურად გადააფორმა მოსარჩელეზე ბინა (ტ.1, ს.ფ.49). ანუ მოპასუხე არაპირდაპირ აღიარებს, რომ იგი ფლობს მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებას.

20. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე ფლობს მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ნივთში შემავალ ფართს.

21. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მე-5 და მე-6 სადარბაზოებს შორის არსებულ 155.48 კვ.მ ფართზე, როგორც ინდივიდუალური საკუთრების საგანზე ან ცალკე უფლების ობიექტზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის, აღნიშნული არ შეიძლება გახდეს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობა, რადგან დადგინდა გარემოება, რომ ეს ფართი შედის მოსარჩელის სახელზე აღრიცხულ 365,49 კვ.მ ფართში.

22. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ მოპასუხეს არა აქვს სადავო ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი.

23. სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მისივე მოვალეობაა. ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არამარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი. მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს მის მიერ სადავო ნივთის ფლობის მართლზომიერების დადასტურება.

24. როგორც უკვე აღინიშნა, სადავო ქონება მოსარჩელის სახელზეა აღრიცხული. სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მფლობელს.

25. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა მისი მხრიდან უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. შესაბამისად, ის უკანონოდ ფლობს უძრავ ქონებას. ამასთან, არ არსებობს არც კანონისმიერი საფუძველი რაიმე შებოჭვისათვის, შესაბამისად, მოსარჩელე უფლებამოსილია, სრულყოფილად განახორციელოს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე კანონით გარანტირებული უფლებები და გამოითხოვოს ნივთი მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან.

26. მოსარჩელე უფლებამოსილია განახორციელოს სსკ-ის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლების რეალიზება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად დაკმაყოფილდა მესაკუთრის სარჩელი. არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

27. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო საჩივრით აპელანტი პრეტენზიას აცხადებდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის განჩინებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის წარმომდგენლის შუამდგომლობა მტკიცებულებების დართვის თაობაზე. ამავე დროს აპელანტი შუამდგომლობდა სააპელაციო სასამართლოს მითითებული დოკუმენტები თავად დაერთო საქმეზე მტკიცებულების სახით.

28. სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 6 ნოემბრის საოქმო განჩინებით შუამდგომლობა დოკუმენტების მტკიცებულებად დართვის თაობაზე დაკმაყოფილდა და სააპელაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები: სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 25 ოქტომბრის ბრძანება დანართით, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან ამოღებული მონაცემები, მათ შორის წერილი და ამონაწერები, მტკიცებულების სახით დაერთო საქმეს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტს აღარ გააჩნია საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმების მიმართ ინტერესი.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

29. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კასატორმა მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

30. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დამტკიცებული ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნა და ექსპერტის ჩვენება. ექსპერტიზამ დაადგინა, რომ არ არის ცნობილი, რა კავშირშია მოსარჩელის სახელზე რიცხული 365,49 კვ.მ კასატორის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ 155,48 კვ.მ-ზე.

31. საქმეში წარმოდგენილია საჯარო რეესტრის წერილი, რომ კასატორის მიერ დაკავებული ფართი არავის სახელზე არაა რეგისტრირებული. ასევე, არ დგინდება ფართის იდენტურობა ვერც საჯარო რეესტრის და ვერც ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად. ფართის ინდენტიფიცირება მხოლოდ სადარბაზოს მიხედვით დაუშვებელია.

32. კასატორმა მოპასუხემ მიუთითა, რომ ფოსტამ უშედეგოდ სცადა მისი ფართიდან გამოსახლება და იმისათვის, რათა სარჩელის აღძვრის საფუძველი წარმოშობილიყო, სადავო ფართი ფორმალურად გადააფორმა. გაუგებარია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ მოპასუხე მხარემ პირდაპირ ან არაპირდაპირ აღიარა მოწინააღმდეგე მხარის კუთვნილ ფართში ცხოვრების ფაქტი.

33. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

34. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

35. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

36. საჯარო რეესტრის ამონაწერით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე.

37. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოპასუხე ფლობს მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ნივთში შემავალ ფართს.

38. მხარეთა შორის სადავოა გარემოება, შედის თუ არა მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ 365,49 კვ.მ ფართში კასატორი მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ფართი.

39. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

41. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში RYSOVSKYY v. UKRAINE განმარტა, რომ როდესაც სასწორზე დევს საზოგადოებრივი ინტერესი, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე ეხება ადამიანის ფუნდამენტალურ უფლებებს, როგორიცაა მაგალითად საკუთრების უფლება, საჯარო ხელისუფლება უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სათანადოდ და, რაც მთავრია, შესაბამისად. (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012)

42. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

43. სხვა საქმეზე ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია, საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, § 124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

44. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

45. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

46. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

47. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს. (სუს №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; № ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; № ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება, №ას-1032-952-2017 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება, №ას-1375-1295-2017 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება).

48. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე დასტურდება საჯარო რეესტრის მონაცემებით. აღნიშნული ფაქტი დადასტურებულია სააპელაციო პალატის მიერ. კასატორს კი მითითებული გარემოების გამაქარწყლებელი, ასევე, მის მიერ სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარუდგენია.

49. კასატორი მოპასუხე დავობს იმ საკითხზე, შედის თუ არა მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ 365,49 კვ.მ ფართში კასატორი მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ფართი.

50. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

51. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლიობაში, რისი ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა.

52. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ ერთობლიობაში შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებანი – ექსპერტიზის დასკვნა, ექსპერტის მიერ მიცემული განმარტება, თავად მოპასუხე მხარის შესაგებელი (იხ. წინამდებარე განჩინების 11-14, 16-19 პპ.) და დადგენილად მიიჩნია, რომ კასატორი მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართი მოსარჩელის საკუთრებაა, რის საწინააღმდეგო დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს.

53. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

54. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

55. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

56. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

57. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური