საქმე №ას-503-471-2017 22 დეკემბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი – შპს "თ–ა ", ი.ე–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი/მ ს.ყ–ი, ნ.ყ–ი, ვ.ქ–ი, მ.კ–ი (მოპასუხეები)

მეორე კასატორი - ი/მ ს.ყ–ი, ნ.ყ–ი, ვ.ქ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს "თ–ა ", ი.ე–ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა და ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია გადაწყვეტილება - საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „თ–ა “-ს (მეიჯარე, მოსარჩელე, საწარმო, საზოგადოება ან პირველი კასატორი) და ინდმეწარმე (ი/მ) ს.ყ–ს (მოიჯარე, მოპასუხე, აპელანტი ან მეორე კასატორი) შორის, 2011 წლის 1 ივლისს, განუსაზღვრელი ვადით, გაფორმდა # 30 საიჯარო ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ.თბილისში, ...... იჯარის საგანს წარმოადგენდა უძრავი ქონება, არასასოფლო–სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა ნაგებობები, მდებარე დასახელებულ მისამართზე, უძრავი ქონების სარეგისტრაციო N....., ფართობი (დაზუსტებული) 64 598.00 კვმ.

2. ხელშეკრულების 3.1 მუხლის თანახმად, იჯარით სრულიად უზრუნველყოფილია „მოიჯარის“ მოთხოვნა გამოიყენოს საიჯარო ქონება (მიწის ჩათვლით) ეკონომიკური საქმიანობისათვის, აგრეთვე მესაკუთრესთან შეთანხმებით დააგირაოს და იპოთეკით დატვირთოს ქონება შენობა-ნაგებობით (მიწის ჩათვლით), არა უმეტეს 450 000 (ოთხას ორმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარისა;

3. ხელშეკრულების 4.1 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მოიჯარის ერთ–ერთ ვალდებულებას წარმოადგენდა მის მიერ იჯარით აღებული ქონების (მიწის ჩათვლით) დაგირავებისა და იპოთეკით დატვირთვის შემთხვევაში, მესაკუთრისათვის (მეიჯარისათვის) დროულად წერილობით, ყოველწლიურად (ან მხარეთა შორის შეთანხმებული სხვადასხვა პერიოდულობით) მიეწოდებინა ინფორმაცია მისი ფინანსური მდგომარეობის შესახებ;

4. ხელშეკრულების მე-4 მუხლი განსაზღვრავს მოიჯარის ვალდებულებებს, რომლის „გ“ ქვეპუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მეიჯარის მოთხოვნიდან 45 კალენდარული დღის ვადაში, მოიჯარე მესაკუთრეს დაუბრუნებდა საიჯარო ქონებას (მიწის ჩათვლით), ყოველგვარი ყადაღისა და იპოთეკის გარეშე; ზემოხსენებული მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით კი განისაზღვრა, რომ იჯარით აღებული ქონების (მიწის ჩათვლით) დაზიანების ან ფინანსური პრობლემების წარმოქმნის შემთხვევაში, მოიჯარეს ეკისრებოდა ვალდებულება, პასუხი ეგო თავისი ქონებით, მატერიალური აქტივებითა და საბრუნავი საშუალებებით; ამ შემთხვევაში მოიჯარეს მესაკუთრისათვის ქონება (მიწის ჩათვლით) უნდა დაებრუნებინა, ან 45 კალენდარული დღის განმავლობაში გადაეხდა მისი სარეალიზაციო ფასი - 1 კვმ-ში 80 აშშ დოლარის ოდენობით (იხ. იჯარის ხელშეკრულების მე-4 მუხლი - ტ.1, ს.ფ.21).

5. ხელშეკრულების მე-6 მუხლი განსაზღვრავს ხელშეკრულების მოქმედებისა და მისი ვადამდე შეწყვეტის წესს, კერძოდ, მისი მე-2 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტა ან გაუქმება დასაშვებია:

ა) მხარეთა ურთერთშეთანხმებით; ბ) 4.2. მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობისას (იხ. საიჯარო ხელშეკრულება - ტ.1, ს. ფ. 21).

6. ხელშეკრულების მე–9 მუხლით განსაზღვრულია საიჯარო ქირის - 1 500 (ათას ხუთასი) ლარის ყოველთვიურად გადახდა (დღგ–ის ჩათვლით); ასევე, გათვალისწინებულია ანგარიშსწორება როგორც ნაღდი, ისე უნაღდო ფორმით და საიჯარო ქირის გადახდის დაგვიანებისათვის პირგასამტეხლო - 0,1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

7. მეიჯარესა და სს „ბ.ქ–უს“ შორის, 2012 წლის 19 დეკემბერს, დაიდო იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე უძრავი ქონების მესაკუთრემ იჯარის საგნით უზრუნველყო ბანკსა და მოიჯარეს შორის 2007 წლის 21 მაისს, გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულების და მის ფარგლებში გაფორმებული ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ყველა ვალდებულება.

7.1. იპოთეკის საგანს წარმოადგენდა მეიჯარის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტი). მხარეთა შეთანხმებით იპოთეკის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 1 500 000 (ერთი მილიონ ხუთასი ათასი) აშშ დოლარით (იხ. 2012 წლის 19 დეკემბრის იპოთეკის ხელშეკრულება - ტ.1, ს.ფ 22-24).

8. დადგენილია, რომ 2013 წლის 15 იანვარს შედგა მეიჯარე საწარმოს პარტნიორთა საერთო კრება, რომლის ოქმი წარდგენილია საქმის მასალებში;

8.1.კრებას ესწრებოდა საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელი - ი.ე–ი;

8.2. დასახელებული კრების დღის წესრიგში შედიოდა ორი საკითხი:

1) ანგარიში საზოგადოების 2012 წლის საქმიანობის შესახებ;

2) საზოგადოებასა და წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებულ ინდმეწარმეს შორის, 01.07.2011 წელს დადებული N30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.

9. საზოგადოების კრების ოქმში მის პირველ საკითხთან დაკავშირებით, საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორი - მ.კ–ი (შემდეგში: მოპასუხე) საზოგადოების 2012 წლის საქმიანობის და მისი შედეგების შესახებ აღნიშნავს, რომ საზოგადოებას მძიმე ფინანსური მდგომარეობა აქვს, მას დაუგროვდა დიდი ოდენობის ვალები, როგორც სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე - იურიდიული და ფიზიკური პირების მიმართ; აქედან გამომდინარე, დირექტორმა დააყენა საკითხი საწარმოს ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონების (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი), რაც მოიცავს 64 598.00 კვ.მ. მიწის კომერციულ ფართსა და მასზე განლაგებული შენობა–ნაგებობების მთლიან კომპლექსს, სასწრაფო რეალიზაციის შესახებ;

9.1. კრების ოქმში მითითებულია, რომ დასახელებული უძრავი ქონება, რომელიც 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულების საგანია, იპოთეკით არის დატვირთული კომერციულ ბანკში ინდმეწარმის (მოიჯარის) ვალდებულების უზრუნველსაყოფად (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-7 პუნქტი);

9.2. საწარმოს დირექტორმა კრებას სთხოვა, მიეღო გადაწყვეტილება ზემოხსენებული საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტისა და იპოთეკის გაუქმების თაობაზე, ხოლო ამის შემდეგ კი, მისცემოდა უფლება, სასწრაფოდ გაესხვისებინა ქონება (მითითებულია, რომ იმ დროსათვის, მთლიანი კომპლექსის გასხვისების შემთხვევაში მისაღები ფასი იყო 1 კვ.მ.–ზე 30 აშშ დოლარი);

9.3. კრების ოქმის თანახმად, საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელი ი.ე–ი (შემდეგში: წილის გამსხვისებელი, მოსარჩელე ან პირველი კასატორი მეიჯარე საზოგადოებასთან ერთად) დაეთანხმა დირექტორს - მ.კ–ს და მისცა უფლება, დროულად მოეწესრიგებინა ურთიერთობა მოიჯარესთან და დროის მოკლე მონაკვეთში აღესრულებინა ზემოხსენებული საკითხის გადაწყვეტა ყოველგვარი იურიდიული ნორმებისა და ხელშეკრულების (მისი ყველა პუნქტის) დაცვით;

9.4. კრების ოქმი ხელმოწერილია საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელის მიერ (იხ. ამ განჩინების 9.3 ქვეპუნქტი, ასევე - ტ, 1. ს.ფ 25).

10. მეიჯარე საწარმოს დირექტორსა (იხ. ამ განჩინების მე-9 პუნქტი) და მოიჯარე ინდმეწარმეს შორის, 2013 წლის 11 აპრილს, წერილობით გაფორმდა გარიგება, რომლის მიხედვით, მხარეები შეთანხმდნენ ,,ბათილად ჩაითვალოს 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული N30 საიჯარო ხელშეკრულება, 2013 წლის 1 აპრილიდან“ (იხ. 11.04.2013წ. შეთანხმება - ტ.1, ს.ფ. 135);

11. საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელმა კუთვნილი მთლიანი წილი საზოგადოებაში, 2014 წლის 17 ოქტომბერს, კ.წ–აზე (წილის მიმღები) გაასხვისა 1 000 000 (ერთი მილიონი) აშშ დოლარად;

11.1. ხელშეკრულების მიხედვით, წილის შემძენისათვის ცნობილია წილზე არსებული ყველა ვალდებულება. იმავე დღეს - 2014 წლის 17 ოქტომბერს, წილის უფლების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების მე-5 მუხლში შევიდა ცვლილება, კერძოდ: წილის გამსხვისებელმა ივალდებულა, გაათავისუფლოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 16 ოქტომბრის N 610056-14 განჩინებით დაყადაღებული წილი მეიჯარე საწარმოში და საწარმოს კუთვნილი უძრავი ქონება (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი), ასევე-გაათავისუფლოს სს „ბ.ქ–უს“ სასარგებლოდ 2012 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულების (რომელიც რეგისტრირებულია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ) საფუძველზე იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება (იხ. წინამდებარე განჩინების 7-7.1 პუნქტები);

11.2. საზოგადოების 100%-იანი წილის გამსხვისებელმა ზემოხსენებული ვალდებულების შესრულება იკისრა 2014 წლის 17 ოქტომბრიდან არაუგვიანეს 30 (ოცდაათი) კალენდარული დღის ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში, წილის გამსხვისებელმა ივალდებულა, წილის შემძენისათვის 2 100 000 (ორი მილიონ ასი ათასი) აშშ დოლარი (შესაბამისი კურსით ეროვნულ ვალუტაში) გადაეხადა ვალდებულების შეუსრულებლობიდან 14 კალენდარული დღის განმავლობაში (იხ. ხელშეკრულებები შპს-ში წილის უფლების დათმობის შესახებ, საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორის გადაწყვეტილებები - ტ.1, ს.ფ 30-42).

12. მოიჯარესა (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი) და ვ.ქ–ს (შემდეგში: მოიჯარის დედა და მასთან ერთად მოპასუხე, მეორე კასატორი) შორის, 2014 წლის 24 ოქტომბერს, უძრავ ქონებაზე მდებარე - ქ. თბილისში, ....., გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება; ასევე დაიდო, ქ. თბილისში, ..... ავტოსადგომის ჩუქების ხელშეკრულება. დასახელებული უძრავი ქონება რეგისტრირებულია მოიჯარის დედის სახელზე (იხ. ჩუქების ხელშეკრულებები, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ 45-63; 47-49).

13. მოიჯარემ, 2014 წლის 21 ოქტომბერს, შპს „ს.ე–ში“ მისი კუთვნილი 24 %-იანი წილი (ღირებულებით 234 040 ლარი) აჩუქა თავის ძმას ნ.ყ–ს (შემდეგში: მოიჯარის ძმა და მასთან ერთად მოპასუხე, მეორე კასატორი; იხ. სამეწარმეო საზოგადოების კაპიტალში წილის ჩუქების ხელშეკრულება, ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან, ამონაწერები სამეწარმეო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ 63-76).

14. სარჩელის საფუძვლები

14.1. მეიჯარე საზოგადოებამ სარჩელი აღძრა, ხოლო დაზუსტებული სარჩელით საწარმოსთან ერთად, მისი წილის 100%-იანმა გამსხვისებელმა (საწარმოს დამფუძნებელმა და 100%-იანი წილის მფლობელმა - იხ. მე-9.3 ქვეპუნქტი) სასარჩელო მოთხოვნა წაუყენეს მოპასუხეებს: მოიჯარეს, მისი ოჯახის წევრებს-დედასა და ძმის, ასევე, მეიჯარე საწარმოს ყოფილ დირექტორს (იხ. მე-9 პუნქტი) და მოითხოვეს:

14.1.1. ინდმეწარმესა (მოიჯარესა) და მეიჯარე საწარმოს შორის 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმების, 2011 წლის 1 ივლისის N30 იჯარის ხელშეკრულების გაბათილების შესახებ, ბათილად ცნობა (ამ გარიგებას ხელს აწერენ მოიჯარე და მეიჯარე საწარმოს ყოფილი დირექტორი, რომელიც გარიგების დადების დროისათვის საწარმოს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი იყო);

14.1.2. მოპასუხეებს (მოიჯარეს და მისი ოჯახის წევრებს-დედასა და ძმას) დაეკისროთ ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ;

14.1.3. ინდმეწარმესა (მოიჯარესა) და დედამისს შორის შორის გაფორმებული 2014 წლის 24 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა (იხ. მე-12 პუნქტი);

14.1.4. ინდმეწარმესა (მოიჯარესა) და მის ძმას შორის 2014 წლის 21ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა (იხ. მე-13 პუნქტი).

14.2. მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-13 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიუთითა და განმარტა, რომ არაერთხელ მოითხოვა მოიჯარისაგან, შეესრულებინა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება უძრავი ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლების შესახებ, თუმცა, მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება კვლავ იპოთეკით დატვირთული რჩება;

14.3. მოსარჩელე მხარეს, ცუდი ფინანსური მდგომარეობის გამო, სურდა ქონების გაყიდვა, თუმცა იმის გამო, რომ ქონება იპოთეკით იყო დატვირთული საზოგადოების დამფუძნებელი (100%-იანი წილის მფლობელი) იძულებული გახდა, მეხუთედ ფასად გაეყიდა საწარმოს მთლიანი წილი კ.წ–აზე და ვალდებულია, ამ უკანასკნელს 1 500 000 აშშ დოლარი გადაუხადოს ქონებაზე რიცხული სანივთო შეზღუდვის - იპოთეკის გამო. ხელშეკრულების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში ვერ ხერხდება მოიჯარის სარჩელის გამო საზოგადოების (მეიჯარის) წინააღმდეგ, რადგან ამ უკანასკნელის ქონებას სასამართლო განჩინებით დადებული აქვს აკრძალვა ქონების გასხვისებასა და იპოთეკით დატვირთვაზე. ვალდებულების შესრულებაზე მოიჯარის უარის გამო მოსარჩელეს ადგება ზიანი 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით. ამასთან ერთად, ინდმეწარმემ (მოიჯარემ) მოჩვენებითი გარიგებების დადების გზით მოახდინა მისი კუთვნილი ქონების - საცხოვრებელი სახლისა (ს/კ N .....) და ორი ავტოსადგომის (ს/კ N ......, ს/კ N ......), მდებარე ქ. თბილისში, ......, გასხვისება დედაზე - ვ.ქ–ზე, ასევე ქონების ნაწილი გაასხვისა ძმაზე - ნ.ყ–ზე. მოსარჩელის მტკიცებით, მოიჯარის მიერ ზემოხსენებული უძრავი ქონების გაჩუქება არ ემსახურება გარიგების ნამდვილობის პირობას, კანონსაწინააღმდეგოა, კრედიტორების მიმართ არსებული ვალდებულებების შესრულებისაგან თავის არიდებას ისახავს მიზნად და ბათილია;

14.4. მოიჯარესა და მეიჯარე საზოგადოების დირექტორს მ.კ–ს შორის, 2013 წლის 11 აპრილს გაფორმებული შეთანხმება 2011 წლის 1 ივლისის # 30 საიჯარო ხელშეკრულების ბათილობის შესახებ უნდა გაუქმდეს, რამდენადაც საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელისათვის ეს შეთანხმება არ იყო ცნობილი და მასზე თანხმობა არ მიუცია. 01.07.2011 წლის საიჯარო ხელშეკრულება, თავისი შინაარსით, მოსარჩელის (იგივე მეიჯარე საწარმოს) კუთვნილი უძრავი ქონების ფლობისა და განკარგვის წესებს ეხება და მისი ბათილად ცნობა, მხოლოდ საზოგადოების პარტნიორთა კრების მოწვევით იყო შესაძლებელი. საწარმოს წესდების 5.7 მუხლით მხოლოდ დამფუძნებელს აქვს უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისებისა და სხვა უფლებები.

15. მოპასუხეთა შესაგებელი

15.1. მოპასუხეებმა- მოიჯარემ და მისი ოჯახის წევრებმა (დედამ და ძმამ) არ ცნეს მათ წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი და წერილობით წარდგენილ შესაგებელში მიუთითეს, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებით 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულება ბათილად იქნა გამოცხადებული და ამ შეთანხმებას სასარჩელო მოთხოვნასთან კავშირი არა აქვს. მოსარჩელეს არ აქვს წარდგენილი იმის მტკიცებულება, რომ მართლაც ითხოვდა უძრავი ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლებას, 2011 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულება კი ბათილად არის გამოცხადებული ზემოხსენებული შეთანხმების საფუძველზე. მოპასუხეთა მტკიცებით, ნასყიდობის შესახებ ორ კერძო პირს შორის დადებული ხელშეკრულებას დავის საგანთან არ აქვს კავშირი; გაუგებარია, თუ ვინ მიაყენა საზოგადოებას ზიანი, ან რით დასტურდება ზიანის მიყენების ფაქტი;

15.2. მოპასუხეები უთითებენ, რომ საწარმოში მთელი წილის იძულებით გაყიდვის შესახებ რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია. ერთი მხრივ, მოპასუხეებს არ ეხებათ ორ ფიზიკურ პირს შორის ურთიერთვალდებულებები და, მეორე მხრივ, არ დასტურდება, რომ მოსარჩელე მხარისათვის მიყენებული ზიანის თანხა არის 2 100 000 აშშ დოლარი;

15.3. მეიჯარე საზოგადოების დირექტორსა და მოიჯარეს (ინდმეწარმეს) შორის 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ, მოსარჩელემ შეიტყო 2014 წლის 19 ნოემბრის შესაგებლიდან. დაზუსტებული სარჩელი წარდგენილია 2015 წლის აპრილში, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა ამ ნაწილში ხანდაზმულია. მხარეთა შორის ურთიერთობა ფაქტობრივად დასრულებულია (იხ. შესაგებელი დაზუსტებულ სარჩელზე - ტ.1, ს.ფ.320-328);

15.4. საწარმოს ყოფილმა დირექტორმა (მოპასუხემ - იხ.მე-9 პუნქტი) შესაგებელი არ წარადგინა. მან სასამართლოს სხდომაზე განმარტა, რომ ძმებ ყ–ებს არაერთხელ სთხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების გათავისუფლება. საზოგადოების დირექტორმა დაადასტურა, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე ხელმოწერა მას ეკუთვნის. მისივე განმარტებით, არსებული იჯარის ხელშეკრულება უნდა გაუქმებულიყო და მხარეებს შორის უნდა შემდგარიყო ახალი ხელშეკრულება (იხ. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება- ტ.1, ს.ფ.371).

16. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

16.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით მეიჯარე საწარმოსა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 366-367). საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 408-ე, 992-ე, 394-ე, 50-ე, 319-ე, 327-ე, 292-ე და 56-ე მუხლებით;

16.1.1. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც ყადაღა დაედო შპს ,,ს.ე–ში” (ს/კ ....) მოიჯარის ძმის 24%-იან წილს; გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2014 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოიჯარის დედას აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა; ასევე, გაუქმდა მოიჯარის (ინდმეწარმის) კუთვნილ მოძრავ ქონებაზე, კერძოდ, კუთხოვანას დამამზადებელ დანადგარზე 1 ცალი; რულონური ლითონის დამხვევ- გადამხვევზე 1 ც; ნაწარმის დასამუშავებელ ჩარხზე 1 ც; ფურცლოვანი ლითონის დამამუშავებელ ხაზზე 1 ც; ლითონის საჭრელ დანაგდარზე 1ც; ლითონის მაპროფილებელ დანადგრზე 1 ც; ლითონის ხვიის პარალელური ჭრის დანადგარზე 1ც. გამოყენებული ყადაღა.

16.2. საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა თავისი მოთხოვნების დასაბუთებულობა.

16.3. მოსარჩელე მოითხოვდა 2013 წლის 11 აპრილს, მეიჯარე საზოგადოების დირექტორსა და ინდმეწარმეს (მოიჯარეს) შორის გაფორმებული შეთანხმების ბათილად ცნობას, რომლითაც გაუქმდა 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულება N 30, 2013 წლის 11 აპრილიდან (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი).

16.4. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელე მიუთითებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ საზოგადოების დირექტორი არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო ასეთი გადაწყვეტილება. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ: სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში – ყველა პარტნიორს, კომანდიტურ საზოგადოებაში – სრულ პარტნიორებს (კომპლემენტარებს), კომპლემენტარი იურიდიული პირის შემთხვევაში – მის მიერ დანიშნულ ფიზიკურ პირს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივში – დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს, უფლებამოსილების ფარგლებში, საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. მე-9 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

16.5. სასამართლომ იმსჯელა საქმეში წარდგენილ საწარმოს წესდებაზე, რომლის მიხედვით, საზოგადოების მართვის ორგანოებია დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება და საზოგადოების დირექტორი. წესდების 5.7 პუნქტით საზოგადოების სახელით უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისების და იპოთეკით დატვირთვის უფლებით სარგებლობენ დამფუძნებელი პარტნიორები. წესდების მე-8 მუხლის მიხედვით, მესამე პირებთან ურთიერთობაში საზოგადოებას წარმოადგენს დირექტორი, რომელიც მოქმედებს ერთპიროვნულად და მისი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ არის შეზღუდული.

16.6. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების მიხედვით დადგენილია, 2013 წლის 15 იანვარს შედგა საზოგადოების საერთო კრების ოქმი. კრებას ესწრებოდა 100%-იანი წილის მფლობელი-პარტნიორი ი.ე–ი. კრებაზე განხილულ იქნა ანგარიში საზოგადოების 2012 წლის საქმიანობის შესახებ და მეიჯარე საზოგადოებასა და მოიჯარეს შორის 01.07.2011 წელს დადებული N 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხი. საზოგადოების საერთო კრების ოქმის მიხედვით, დღის წესრიგის მე-2 საკითხს დაეთანხმა საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელი და საწარმოს დირექტორს მისცა უფლება, დროულად მოეწესრიგებინა მოიჯარესთან ერთიერთობა, დროის მოკლე მონაკვეთში აღესრულებინა ზემოხსენებული საკითხი. ოქმს ხელს აწერს საწარმოს 100 %-იანი წილის მფლობელი, კრების ოქმი გასაჩივრებული და გაუქმებული არ არის;

16.6.1. სასამართლომ დაასკვნა, რომ აღნიშნული კრების ოქმით დადასტურებულია, რომ არსებობდა მეიჯარე საზოგადოების 100 %-იანი წილის მფლობელისა და პარტნიორის თანხმობა საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. ის გარემოება, რომ ასეთი თანხმობა არსებობდა, დასტურდება სასამართლო სხდომაზე საზოგადოების დირექტორის მ.კ–ის განმარტებებითაც (იხ. სხდომის ოქმი), ეს უკანასკნელი ადასტურებს შეთანხმებაზე მის ხელმოწერას და ამ ნების არსებობას.

16.7. განსახილველი დავის საგნის, სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სსკ 408-ე მუხლით დადგენილი ის კონკრეტული მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი - ზიანის ანაზღაურება, რომლის დადგომაც სურს სარჩელით მოსარჩელეს.

16.7.1. სამოქალაქო სამართალში ზიანის ანაზღაურება ნიშნავს პირის მიმართ წარმოშობილი ზიანის კომპენსაციას სხვა პირის მიერ. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება შესაძლოა გამომდინარეობდეს ხელშეკრულებიდან, სხვა შემთხვევაში - სამართლებრივი მოწესრიგებით. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ერთი მხრივ, ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების და, მეორე მხრივ, დელიქტური ვალდებულების შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურება, რაც გათვალისწინებულია სსკ-ის 992-ე მუხლით. კანონით განსაზღვრული ყოველი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წინაპირობა არის, რომ იგი გამოწვეულია მავალდებულებელი გარემოების შედეგად. ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებასა და ზიანს შორის, ესე იგი, არსებულ მდგომარეობასა და იმ მდგომარეობას შორის, რომელიც იარსებებდა, რომ არ განხორციელებულიყო ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი. ეს ნიშნავს, რომ ნებისმიერი პირობა მიზეზობრივ კავშირშია შედეგთან და ამ შედეგისათვის თანაბარმნიშვნელოვანს წარმოადგენს. თუ დადგინდება, რომ ამ პირობის გარეშე შედეგი ამ კონკრეტული ფორმით არ დადგებოდა. ამდენად, სამოქალაქო კანონმდებლობის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ პირს პასუხისმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული პირობების ერთობლივად არსებობისას, კერძოდ: დადასტურებული უნდა იყოს ზიანის ფაქტი; ზიანი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით; მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი ზიანის დადგომაში. ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობის დადგომისათვის კი აუცილებელია პასუხისმგებელი პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების არსებობა. თუ ასეთი ქმედება არ არსებობს, ცხადია, ბრალზე საუბარი შინაარსს მოკლებულია;

16.7.2. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მითითებულ ნორმათა დეფინიციის შესაბამისად, ფაქტობრივი გარემოების მტკიცების ვალდებულება აკისრია მხარეს, რომელიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებს აღნიშნულ გარემოებას და შესაბამისად, იგი უთითებს მასზე.

16.7.3. სსსკ-ის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

16.8. განსახილველ შემთხვევაში, მითითებული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას სასამართლომ მხედველობაში მიიღო როგორც საქმეში წარდგენილი წერილობით მტკიცებულებები, ისე - მხარეთა ახსნა-განმარტებები და დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა გარემოებები, რომელზედაც ამყარებდა სასარჩელო მოთხოვნას.

16.8.1. დავის საგანს წარმოადგენს მეიჯარე საზოგადოებასა და მოიჯარეს შორის, 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების საკითხი. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

16.8.2. განსახილველი სარჩელით, თავდაპირველად მოსარჩელე მოითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას - 2 100 000 აშშ დოლარის ოდენობით, შემდეგ მან დააზუსტა თანხის ოდენობა და მოითხოვა მოპასუხეთათვის 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრება. როგორც მოსარჩელემ მიუთითა, თანხის ოდენობა განსაზღვრულია სს „ბ.ქ–უს“ 2014 წლის 28 ოქტომბრის წერილის შესაბამისად, რომლითაც მოსარჩელეს განემარტა მოიჯარის საკრედიტო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად არსებული იპოთეკის გაუქმების საფუძველი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 304).

16.8.3. საქალაქო სასამართლომ იმსჯელა მხარეთა შორის ხელმოწერილი იჯარის ხელშეკრულების მე-4 მუხლის „გ“ და ‘დ“ ქვეპუნქტებზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი) და ყურადღება გაამახვილა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა. ამ მოთხოვნის დასადასტურებლად საქმეში წარდგენილია მეიჯარე საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორის 2013 წლის 16 იანვრის წერილი მოიჯარისადმი, რომლითაც საზოგადოება გამოთქვამს 01.07.2011 წლის # 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილს. ამასთან, მოითხოვს ხელშეკრულების მე-4 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების გათვალისწინებით, იჯარით გადაცემული ქონების ვალდებულებებისაგან გათავისუფლებას (იხ. საწარმოს 16.01.2013 წ. წერილი - ტ.1, ს.ფ. 26).

16.8.4. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

16.9. მოპასუხემ სადავო გახადა ზემოაღნიშნული წერილი, უარჰყო ამ წერილზე მოპასუხის (მოიჯარის) ხელმოწერის არსებობა. მიუთითა, რომ საქმეში წარდგენილი არ იყო ამ მტკიცებულების დედანი, ამასთან, სარჩელში ამ ფაქტობრივ გარემოებაზე მითითებული არ არის.

16.9.1. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე სარჩელში არ იყო მითითებული, რამდენადაც სარჩელში მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მან არაერთხელ მოითხოვა ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლება, რის დასადასტურებლადაც მითითებული წერილი სარჩელს ერთვის (ტ. 1, ს.ფ. 26)

16.9.2. სასამართლომ სსსკ-ის 135-ე მუხლზე მიუთითა, რომლის შესაბამისად, წერილობითი მტკიცებულება, როგორც წესი, წარდგენილ უნდა იქნეს დედნის სახით. თუ წარდგენილია საბუთის ასლი, სასამართლოს, მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით, შეუძლია მოითხოვოს დედნის წარდგენა. პირი შეიძლება გათავისუფლდეს დედნის წარდგენისაგან მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაამტკიცებს, რომ ასეთი საბუთის წარდგენა გარკვეული მიზეზით, რომელსაც სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს, შეუძლებელია. საბუთის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭება დამოკიდებულია სასამართლოს შეხედულებაზე.

16.9.3. საქალაქო სასამართლომ ზემოხსენებული წერილი არ შეაფასა მეიჯარის მოთხოვნად მოიჯარისადმი, რათა ამ უკანასკნელს ქონება გაეთავისუფლებინა, ვინაიდან სსსკ-ის 135-ე მუხლის შესაბამისად მტკიცებულების დედანი არ იყო წარდგენილი, გაურკვეველი იყო მასზე ხელმომწერი პირის ვინაობა, ხოლო წერილზე არსებული შენიშვნა შეეხება სამომავლო სასესხო ურთიერთობის ჩამოყალიბებას. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 2013 წლის 11 აპრილს, მეიჯარე საზოგადოების დირექტორს მ.კ–ს და მოიჯარეს შორის გაფორმებული შეთანხმებით ბათილად ჩაითვალა 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული N30 საიჯარო ხელშეკრულება, 2013 წლის 1 აპრილიდან. შესაბამისად, მხარეთა შორის შეწყდა ამ გარიგებიდან გამომდინარე უფლება-ვალდებულებები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მეიჯარის 2014 წლის 5 იანვრის წერილი მოიჯარისადმი მიმართ, რომლითაც მესაკუთრე ითხოვდა ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლებას ინვესტორზე რეალიზაციის მიზნით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 303) სასამართლომ სამართლებრივად უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რადგან ამ დროისათვის, მხარეთა შეთანხმებით, საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა დასრულებული იყო. ამასთან, ეს წერილიც ასლის სახით იყო წარდგენილი და არ ირკვეოდა მასზე ხელმომწერი პირის ვინაობა. მოპასუხე კი უარყოფდა მოთხოვნის არსებობას.

16.10. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე 2012 წლის 19 დეკემბერს, სს ”ბ.ქ–უს” და მეიჯარე საწარმოს შორის დადებული იპოთეკის ხელშეკრულებით, უზრუნველყოფილი იქნა მოიჯარის მიერ სს „ბ.ქ–თან“ 2007 წლის 21 მაისს გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულების და მის ფარგლებში დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყველა ვალდებულებები 1 500 000 აშშ დოლარის ფარგლებში (იხ. წინამდებარე განჩინების 7-7.1 პუნქტები), ხოლო იჯარის ხელშეკრულებით თანხმობა გაიცა 450 000 აშშ დოლარის ფარგლებში ვალდებულების უზრუნველყოფაზე. ხელშეკრულების მიხედვით, იგი ძალაში შედის მხარეების მიერ ხელმოწერისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დღიდან და მოქმედებას წყვეტს იპოთეკით უზრუნველყოფილ ვალდებულებათა ჯეროვნად შესრულებით. ამასთან, ხელშეკრულების 5.1 მუხლით, იპოთეკის საგნის მესაკუთრეს განემარტა და ადასტურებს, რომ წინამდებარე ხელშეკრულებიდან ან მსესხებელთან გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, იპოთეკარი (ბანკი) უფლებამოსილია, მოითხოვოს იპოთეკის საგნის რეალიზაცია საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ან მხარეთა ერთობლივი განცხადებით, მიმართოს საჯარო რეესტრს იპოთეკის საგნის იპოთეკარის სახელზე გადასაფორმებლად;

16.10.1. სსკ-ის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ამავე კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილით: ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. სსკ-ი 50-ე მუხლითა და 319-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებულია ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი, რომელიც, ხელშეკრულების დადების თავისუფლებასთან ერთად, მოიცავს ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლებას. ეს უკანასკნელი გულისხმობს, რომ მხარეებს შეუძლიათ, თავისუფლად განსაზღვრონ ხელშეკრულების შინაარსი. მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპს აშკარად ასახავს ზემოხსენებული ნორმით აღიარებული კერძო სამართლის სუბიექტთა უფლება, დადონ ისეთი ხელშეკრულება, რომელიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის ვალდებულებითი სამართლით გათვალისწინებულ ხელშეკრულებათა სახეები ამომწურავი არ არის და მხარეებს, ამავე კოდექსის ზემოხსენებული ნორმის შესაბამისად, ხელშეკრულების თავისუფლების ფარგლებში, შეუძლიათ, დადონ მათთვის სასურველი შინაარსისა და კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ხელშეკრულება.

16.10.2. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეებმა 2011 წლის 1 ივლისს გამოხატეს ნება იჯარის ხელშეკრულების გაფორმებაზე, ხოლო 2013 წლის 11 აპრილის გარიგებით, ურთიერთშეთანხმებით, რაც შეესაბამება იჯარის ხელშეკრულების 6.2 მუხლის „ა“ პუნქტს, მხარეებმა გამოხატეს ნება, რომლითაც შეწყდა მათ შორის 2011 წლის 1 ივლისის იჯარის ხელშეკრულება. სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება არ არის კანონსაწინააღმდეგო, გამოხატავს მხარეთა ნებას და ბათილი არ არის. ასევე დადგენილია, რომ მეიჯარე საწარმოსა და სს „ბ.ქ–უს“ შორის 2012 წლის 19 დეკემბერს გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულება გასაჩივრებული და გაუქმებული არ არის. შესაბამისად, მხარეებს არ შეუძლიათ, არარსებული იჯარის შეთანხმებიდან გამომდინარე მოთხოვნები წაუყენონ ერთმანეთს. მეიჯარე საზოგადოება არ არის უფლებამოსილი, მოითხოვოს იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულება;

16.10.3. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იპოთეკის ხელშეკრულების 5.1 მუხლზე, რომლითაც მესაკუთრე (მეიჯარე საწარმო) არაორაზროვნად და უპირობოდ ადასტურებს, რომ წინამდებარე ხელშეკრულებიდან ან მსესხებელთან გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, იპოთეკარი (ამ შემთხვევაში ბანკი) უფლებამოსილია, მოითხოვოს იპოთეკის საგნის რეალიზაცია საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ან მხარეთა ერთობლივი განცხადებით, მიმართოს საჯარო რეესტრს იპოთეკის საგნის იპოთეკარის სახელზე გადასაფორმებლად, ანუ მესაკუთრისათვის (მეიჯარისათვის) იპოთეკიდან გამომდინარე შესაძლო შედეგები ცნობილი იყო და ეთანხმებოდა მას.

16.10.4. სსკ-ის 292-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის მესაკუთრე უფლებამოსილია დააკმაყოფილოს კრედიტორი, როცა მოთხოვნის შესრულების ვადა უკვე დადგა, ან როცა პირადი მოვალე უფლებამოსილია შეასრულოს შესაბამისი მოქმედება (პირველი პუნქტი). თუ მესაკუთრე არ არის პირადი მოვალე, მოთხოვნა გადადის მასზე მაშინ, როცა მესაკუთრე კრედიტორს დააკმაყოფილებს (მეორე პუნქტი). დადასტურებულია, რომ 2007 წლის 21 მაისის საკრედიტო ხელშეკრულების შესასრულებლად, იჯარით აღებული იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია არ განხორციელებულა, იპოთეკის ხელშეკრულება კი გაუქმებული არ არის. საქმეში არ მოიპოვება იპოთეკის საგნის შეფასების დოკუმენტი. ამასთან, გაურკვეველია 2007 წლის 21 მაისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სს „ბ.ქ–უს“ მიმართ, ინდმეწარმის, რომელიც მოცემულ დავაში მოპასუხე მოიჯარეა, ვალდებულებები. მითითებული გარემოებებიდან გამომდინარე გაურკვეველია მეიჯარის მიერ ზიანის ოდენობის განსაზღვრის წესი. საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ დასტურდებოდა მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც ამ მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

16.11. მეიჯარის მოთხოვნის თაობაზე, რომელიც ეხება მოიჯარესა და მის დედას შორის, 2014 წლის 24 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, მსჯელობისას, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მტკიცებით, ხელშეკრულება დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ მიზნით, რომ მოიჯარემ თავი აარიდოს კრედიტორების დაკმაყოფილებას. სსკ-ის 56-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს /მოჩვენებითი გარიგება/ - (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-13 პუნქტი).

16.11.1. დადგენილია, რომ 2014 წლის 24 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების მხარეები დედა-შვილი არიან (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-12 პუნქტი). საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დასტურდება, რომ უძრავი ქონება რეგისტრირებულია მოიჯარის დედის სახელზე. მოსარჩელემ ჩუქების ბათილობის დასადასტურებლად რაიმე მტკიცებულება ვერ წარადგინა. ამასთან, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, ამ მოთხოვნის მიმართ დაუსაბუთებელია მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი. საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მითითებული საფუძვლებით მოსარჩელეს ასევე უარი უნდა ეთქვას 2014 წლის 21 ოქტომბერს მოიჯარესა და მის ძმას შორის, შპს ”ს.ე–ში” 24 %-იანი წილის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-13 პუნქტი).

17. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა

17.1. მეიჯარე საზოგადოებამ და მისი წილის 100 %-იანმა მფლობელმა (ი.ე–მა) სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს (იხ. სააპელაციო საჩივარი- ტ.1, ს.ფ. 391-401).

18.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

18. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მეიჯარე საზოგადოებისა და მისი დამფუძნებლის (100%-იანი წილის მფლობელის) სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

18.1. ამ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მეიჯარე საზოგადოებისა და მისი 100%-იანი წილის ყოფილი მფლობელის სარჩელი;

18.1.1. ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 11 აპრილს, მეიჯარე საზოგადოების დირექტორს - მ.კ–ს და მოიჯარეს (ინდმეწარმეს) შორის გაფორმებული 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება, 2011 წლის 01 ივლისის N30 საიჯარო ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტი - ტ.2, ს.ფ.176);

18.1.2. დანარჩენ ნაწილში (ზიანის ანაზღაურებისა და გარიგებების ბათილად ცნობის) სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად;

18.1.3. გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 5 ნოემბრის და 7 ნოემბრის განჩინებებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება (საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი), დარჩა უცვლელად.

18.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა წინამდებარე განჩინების 1-13 პუნქტებში დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და დაასკვნა, რომ მეიჯარე საზოგადოების დირექტორი (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტი) არ იყო უფლებამოსილი, გაეფორმებინა სადავო 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

18.2.1. საზოგადოების წესდების (იხ. ტ.1, ს.ფ. 290–300) მე-6 თავის მიხედვით, საზოგადოების მართვის ორგანოებია: დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება და საზოგადოების დირექტორი;

18.2.2. წესდების მე-5 თავით განსაზღვრულია დამფუძნებელი პარტნიორის უფლება-მოვალეობანი; 5.7 პუნქტის თანახმად, საზოგადოების სახელით უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისების და იპოთეკით დატვირთვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვს მხოლოდ დამფუძნებლებს;

18.2.3. 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმების მიხედვით, მხარეები: ერთი მხრივ, საზოგადოების დირექტორი - მ.კ–ი და, მეორე მხრივ, მოიჯარე შეთანხმდნენ შემდეგზე: „ბათილად ჩაითვალოს 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული N30 ხელშეკრულება 2013 წლის 1 აპრილიდან“.

18.3. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საზოგადოების პარტნიორთა 2013 წლის 15 იანვრის საერთო კრებაზე, რომელზე დაყრდნობითაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა საწარმოს 100 %-იანი წილის მფლობელისა და პარტნიორის ი.ე–ის თანხმობა საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ; ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ მითითებული კრების ოქმის შინაარსი (იხ.წინამდებარე განჩინების 8-9.4 პუნქტები; ასევე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.3 ქვეპუნქტი - ტ.2, ს.ფ.166-167) ცალსახად ადასტურებს, რომ 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი დაეთანხმა საწარმოს დირექტორის - მ.კ–ის პოზიციას და მისცა მას უფლება, დროულად მოეწესრიგებინა მოიჯარესთან ურთიერთობა და დროის მოკლე მონაკვეთში გადაეწყვიტა ისეთი საკითხები, როგორიცაა საიჯარო ხელშეკრულებისა და იპოთეკის გაუქმება;

18.3.1. ამ უფლების მინიჭებას წინ უძღოდა დირექტორის ანგარიში საზოგადოების ფინანსურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ. როგორც ზემოთ აღინიშნა, საზოგადოების დირექტორმა, მიუთითა საწარმოს მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაზე და დაგროვილ დავალიანებებზე, დააყენა საკითხი საწარმოს ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონების სასწრაფოდ რეალიზაციის თაობაზე; კერძოდ, მან მიუთითა ქ. თბილისში ..... მდებარე 64 598,99 კვ.მ. მიწის, კომერციული ფართისა და მასზე განლაგებული უძრავი შენობა-ნაგებობის მთლიანი კომპლექსის სასწრაფოდ რეალიზაციის საჭიროების შესახებ;

18.3.2. დასახელებული კრების ოქმის მიხედვით, საზოგადოების საერთო კრება დღის წესრიგის მეორე საკითხად განიხილავდა 2011 წლის 1 ივლისს ინდმეწარმესა (მოიჯარესა) და საწარმოს შორის დადებული N 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხს; სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სწორედ ამ (დღის წესრიგის მე–2 საკითხზე) საკითხზე გამოთქვა თანხმობა საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელმა (წილის დამთმობმა); შესაბამისად, სასამართლოს შეფასებით, საზოგადოების 2013 წლის 15 იანვრის კრების ოქმის შინაარსი არ იძლევა იმგვარი დასკვნის საფუძველს, რომ საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა (ი.ე–მა), საზოგადოების დირექტორს მ.კ–ს მიანიჭა უფლებამოსილება 2011 წლის 1 ივლისის N30 საიჯარო ხელშეკრულების 2013 წლის 1 აპრილიდან ბათილად ცნობის შესახებ;

18.3.3. სააპელაციო სასამართლომ ასევე შეაფასა, სადავო გარიგების დადების პერიოდისათვის, საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორის (იხ. ამ განჩინების მე-9 პუნქტი) განმარტება, რომელმაც აღნიშნა, რომ 2013 წლის 15 იანვრის კრებაზე მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში ცდილობდა მოეგვარებინა ის საკითხები, რომლებიც უკავშირდებოდა 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულებას და 2012 წლის 19 დეკემბრის იპოთეკის ხელშეკრულებას, რომლითაც ინმდმეწარმის (მოიჯარის) ვალდებულების უზრუნველსაყოფად, სს „ბ.ქ–უს“ სასარგებლოდ, დაიტვირთა იჯარის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოსარჩელე საწარმოს კუთვნილი უძრავი ქონება; საწარმოს დირექტორის განმარტებით, მხარეებს შორის არსებობდა გარკვეული სახის კომუნიკაცია, რომლის მიზანსაც წარმოადგენდა საიჯარო ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა („..საჯარიმო სანქციები არ იზრდებოდა, მაგრამ იცვლებოდა ვადები“..), სადავო ხელშეკრულების მიზანს არ წარმოადგენდა იჯარის ხელშეკრულების ბათილობა და ეს შეუძლებელიც იყო, ვინაიდან უძრავი ქონება იპოთეკისგან არ იყო გათავისუფლებული (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 05.07.2016წ. და 28.12.2016წ. სხდომის ოქმები 11.20.04-11.29.33სთ; 11.48.32სთ);

18.3.4. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა: ვინაიდან საზოგადოების წესდება, საზოგადოების სახელით უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისების და იპოთეკით დატვირთვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლებას ანიჭებდა მხოლოდ დამფუძნებლებს, ხოლო 2013 წლის 11 აპრილის სადავო შეთანხმების გაფორმებისას, ასეთი უფლებამოსილებით საზოგადოების იმჟამინდელი დირექტორი აღჭურვილი არ ყოფილა საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის მიერ, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი 2013 წლის 11 აპრილს საწარმოს ყოფილ დირექტორსა და მოიჯარეს შორის გაფორმებული შეთანხმება 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული N30 საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ.

18.4. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა ასევე მოსარჩელეთა მოთხოვნაზე მოპასუხეებისათვის ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის - 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით - ანაზღაურების თაობაზე. ამ კონტექსტში სასამართლომ დაზუსტებულ სარჩელზე მიუთითა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 277–218) და აღნიშნა, რომ საწარმოს ფინანსური მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს, მისივე მტკიცებით, სურდა ქონების გაყიდვა, თუმცა იმის გამო, რომ უძრავი ქონება იპოთეკით იყო დატვირთული, საზოგადოების დამფუძნებელი 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი, იძულებული გახდა, მეხუთედ ფასში გაეყიდა მთლიანი წილი კ.წ–აზე (წილის შემძენზე). წილის გამსხვისებელი ვალდებული იყო, საწარმოს ქონებაზე იპოთეკის არსებობის გამო (ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლებისათვის), გადაეხადა წილის შემძენისათვის 1 500 000 აშშ დოლარი. მოსარჩელის მტკიცებით, დასახელებული ხელშეკრულების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში ვერ ხორციელდება, რადგან მოიჯარის მიერ წარდგენილია სარჩელი მეიჯარე საწარმოს წინააღმდეგ და, სასამართლოს განჩინებით, საწარმოს ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა აკრძალულია. სარჩელში მითითებულია, რომ ,,მოპასუხის უარის გამო ვალდებულების შესრულებაზე, მოსარჩელეს ადგება ზიანი 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რომლის გადახდაც უნდა დაეკისროს მოპასუხეს“;

18.4.1. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებზე დაყრდნობით (ნორმების დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების, შესაბამისად, 16.8.4 და 16.7.2 ქვეპუნქტებში), მოცემული კატეგორიის დავის სამართლიანი და ობიექტური გადაწყვეტის მიზნებისათვის, მტკიცების ტვირთის განაწილების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში მოქმედ სტანდარტზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს გარემოებები, რომლებზედაც იგი ამყარებს სასარჩელო მოთხოვნას, ხოლო მოპასუხემ კი ის გარემოებები, რომლებსაც შესაგებლი ეფუძნება. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარდგენილი მასალების და მხარის არგუმენტების შეფასების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ სარჩელში მითითებული გარემოებებისა და შეფასებების გათვალისწინებით, ვერ დაადასტურა მოპასუხის მიერ მისთვის ზიანის მიყენების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება; კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებელად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა, რადგან არ დგინდებოდა, რას ემყარებოდა მოსარჩელის პრეტენზია საწარმოს პარტნიორის მიერ წილის შემცირებულ ფასად გაყიდვის, აღნიშნულზე მოპასუხის პასუხიმგებლობის არსებობისა და ამ უკანასკნელისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე;

18.4.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 50-ე მუხლსა და 327-ე მუხლის პირველი ნაწილზე (ნორმების დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 16.10.1 ქვეპუნქტში) და განმარტა, რომ ხელშეკრულების დადების უმთავრეს წინაპირობას წარმოადგენს მხარეთა ნება, კერძოდ, მხარეები თავად იღებენ გადაწყვეტილებას ხელშეკრულების დადების თაობაზე და თავად განსაზღვრავენ მის პირობებს. იმ შემთხვევაში, თუ უფლებამოსილი მხარეების მიერ ნების გამოვლენა არ არის მიმართული კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისაკენ, ხელშეკრულება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას დადებულად;

18.4.3. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–9 მუხლის პირველ, მეორე და მესამე პუნქტებზე (ნორმის დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 16.4 ქვეპუნქტი) დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ასევე, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საზოგადოების წესდების მე-6 თავზე და წესდების 5.7 პუნქტზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 16.5 ქვეპუნქტი) და დაასკვნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საზოგადოების სახელით უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისების და იპოთეკით დატვირთვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვს მხოლოდ დამფუძნებლებს;

18.4.4. დადგენილია, რომ სადავო 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმების (2011 წლის 1 ივლისს გაფორმებული N30 ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე) დადებაზე, საზოგადოების იმჟამინდელ დირექტორს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტი) არ გააჩნდა საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელისა და პარტნიორის - ი.ე–ის თანხმობა; ამასთან, განსახილველი დავის ფარგლებში, წარდგენილი მასალებით და მხარეთა განმარტებებით, არ დგინდებოდა 2011 წლის 1 ივლისის N30 ხელშეკრულების ბათილობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა.

18.5. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის 180-ე მუხლზე მიუთითა, რომლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. ხელშეკრულების ბათილობა, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, აღიარებით სარჩელს წარმოადგენს. შესაბამისად, მისთვის დამახასიათებელია იურიდიული ინტერესის არსებობა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის სამართლებრივ საშუალებად აღიარებით სარჩელს ითვალისწინებს. იურიდიული ინტერესის არსებობა გულისხმობს, რომ მხარე გარკვეულ მნიშვნელობას ანიჭებს ინტერესის ობიექტს;

18.5.1. განსახილველ დავაში, მოსარჩელე, მისი მოსაზრებებიდან და შეფასებებიდან გამომდინარე, მიიჩნევს, რომ სადავო გარიგების დადებით საიჯარო ხელშეკრულების მხარე მიზნად ისახავდა იჯარის ხელშეკრულების ბათილობის გზით თავი აერიდებინა იმ ვალდებულებების შესრულებისათვის, რაც მას წარმოეშობოდა მხარეთა შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, ამ გარიგების შეწყვეტის შემთხვევაში; აღსანიშნავია, რომ მოპასუხე მხარე პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში საერთოდ უარყოფდა საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რაიმე ვალდებულების არსებობას იმ საფუძვლით, რომ მხარეთა შორის 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულება ბათილად იქნა გამოცხადებული 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებით; როგორც აღინიშნა, ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით (იხ. ამ განჩინების მე-4 პუნქტი), მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მეიჯარის მოთხოვნიდან 45 კალენდარული დღის ვადაში, მოიჯარე დაუბრუნებდა საიჯარო ქონებას მესაკუთრეს, ყოველგვარი ყადაღისა და იპოთეკის გარეშე;

18.5.2. იჯარით აღებული ქონების დაზიანების ან ფინანსური პრობლემების წარმოქმნის შემთხვევაში, მოიჯარეს ეკისრებოდა ვალდებულება, პასუხი ეგო თავისი ქონებით, მატერიალური აქტივებითა და საბრუნავი საშუალებებით; დაებრუნებინა მესაკუთრისათვის ქონება ან მისი სარეალიზაციო ფასი, 45 კალენდარული დღის განმავლობაში, გადაეხადა 1 კვმ-ში 80 აშშ დოლარის ოდენობით;

18.5.3. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ცხადია, რომ მოსარჩელეს 2011 წლის 1 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულებისა და, შესაბამისად, ამ გარიგებით გათვალისწინებული პირობების მიმართ გააჩნია ინტერესი;

18.6. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება;

18.6.1. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზოგადი პრინციპის თანახმად, განსახილველი კატეგორიის დავაში, მოსარჩელეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე - მათი დამტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უნდა მიეთითებინა და დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხის ქმედება იყო არამართლზომიერი, ამ ქმედებამ გამოიწვია მისთვის ზიანის მიყენება, მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო აღნიშნული მტკიცების ტვირთის რეალიზება; კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა არ გამომდინარეობას იჯარის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან; სარჩელის მიხედვით მხარე მოითხოვს ზიანის ანაზღაურებას, თუმცა, როგორც აღინიშნა, არ დგინდება რას ემყარება მოსარჩელის პრეტენზია საწარმოს პარტნიორის მიერ წილის შემცირებულ ფასად გაყიდვის, აღნიშნულზე მოპასუხე მხარის პასუხიმგებლობის არსებობის და ამ უკანასკნელისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე.

18.7. მოსარჩელე მიუთითებს სსკ-ის 56–ე მუხლის პირველი ნაწილზე და მოითხოვს მოიჯარესა და მისი ოჯახის წევრს -დედას შორის 2014 წლის 24 ოქტომბერს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების, ასევე, 2014 წლის 21 ოქტომბერს მოიჯარესა და მის ძმას შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას (იხ. წინამდებარე განჩინების 12-13 პუქნტები);

18.7.1. მოსარჩელის მტკიცებით, მოიჯარემ (ინდმეწარმემ) მოჩვენებითი გარიგებების დადების გზით განახორციელა მისი კუთვნილი უძრავი ქონების გასხვისება, ჩუქების ფორმით, ოჯახის წევრებზე - დედასა და ძმაზე. არც ერთ შემთხვევაში გაჩუქება არ ემსახურებოდა გარიგების ნამდვილობის პირობას, იგი კანონსაწინააღმდეგოა და ემსახურება კრედიტორების მიმართ არსებული ვალდებულებების შესრულებისაგან თავის არიდებას;

18.7.2. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ზემოხსენებული მოთხოვნით მოსარჩელეს სურს დაიკმაყოფილოს საკუთარი მოთხოვნა, დავის მის სასარგებლოდ დასრულების, კერძოდ, მოპასუხისათვის ზიანის - 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრების შემთხვევაში, გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე (აღსრულება მიექცეს მოპასუხის ქონებაზე). იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილველ დავაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული საფუძვლით, მოთხოვნა ზიანის ანაზაურების თაობაზე, დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები, რომელმაც მართებულად არ დააკმაყოფილა სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილობის შესახებ მოსარჩელე მხარის მოთხოვნა.

19. მეიჯარისა და მოიჯარის საკასაციო საჩივრები

19.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოდავე მხარეებმა (მოპასუხეთაგან საწარმოს ყოფილ დირექტორს - მ.კ–ს არ წარმოუდგენია საკასაციო საჩივარი).

19.2. მოსარჩელეებმა (პირველმა კასარტორმა) მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება თავიანთი სარჩელის უარყოფის ნაწილში და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების გზით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება;

19.2.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებულია ასევე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 5 ნოემბრის და 7 ნოემბრის განჩინებებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიების უცვლელად დატოვების ნაწილში;

19.2.2. მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზია იმას ეხება, რომ მას არ უთქვამს, რომ საწარმოში 100%-იანი წილის გაყიდვით მიადგა ზიანი, მას ზიანი მიადგა მოიჯარის მიერ საიჯარო ხელშეკრულების მე-4 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით აღებული ვალდებულების შეუსრულებლობით, რის გამოც იგი იძულებული გახდა კ. წ–ას (საწარმოს 100%-იანი წილის შემძენი) წინაშე, მიწის ნაკვეთის სანივთოსამართლებრივი დატვირთვისაგან გათავისუფლების შეუძლებლობის შემთხვევაში, ამ უკანასკნელისათვის გადაეხადა 1 500 000 აშშ დოლარი, რაც არის ის ზიანი, რომელიც მოპასუხეებს უნდა დაეკისროთ. ამავე კონტექსტში მოსარჩელე მხარე ითხოვს მოპასუხეთა (მოიჯარე და მისი ოჯახის წევრებს) შორის მოჩვენებით დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობას;

19.2.3. პირველი კასატორის პრეტენზიით სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ უგულებელჰყო იმის დადგენა, დაარღვია თუ არა მოპასუხე მხარემ სახელშეკრულებო ვალდებულება;

19.2.4. კასატორი აკრიტიკებს სააპელაციო სასამართლოს იმის გამოც, რომ საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 23 სექტემბრის მოსამზადებელი სხდომის ოქმის, იმავე წლის 1 ოქტომბრის სააღსრულებო ფურცლისა და უსწორობის გასწორების თაობაზე ამავე სასამართლოს 2015 წლის 27 ოქტომბრის განჩინების საქმეზე დართვაზე უარი ეთქვა აპელანტს. კასატორს მიაჩნია, რომ მის მიერ სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე წარდგენილი დასახელებული მტკიცებულებები (და შემდეგ მთლიანი სამოქალაქო საქმე) ადასტურებს საწარმოს 100%-იანის წილის მფლობელი პარტნიორისათვის (წილის გამსხვისებლისათვის) მიყენებულ ზიანს. ამ კონტექსტში პირველი კასატორი ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 21 ივნისისა და იმავე წლის 5 ივლისის განჩინებებს აპელანტის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების - კ. წ–ასა და ტ. ე–ს შორის წარმოებული სამოქალაქო საქმის მასალების განსახილველ საქმეზე დართვაზე უარის შესახებ, ითხოვს გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმებას და საქმეზე მტკიცებულებათა სახით ზემოხსენებული სამოქალაქო საქმის მასალების დართვას (იხ.ტ.2 - დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი).

19.3. მოპასუხეებმა (მეორე კასატორმა) მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მეიჯარე საწარმოსა და მისი დამფუძნებლის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების გზით, სარჩელის სრულად უარყოფა.

19.4. მეორე კასატორის საკასაციო განაცხადი ძირითადად შემდეგ პრეტენზიებს ეფუძნება:

19.4.1. ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილია, რომ 2012 წლის 19 დეკემბერს მეიჯარემ (მესაკუთრემ) იპოთეკით დატვირთა ის ქონება, რომელიც იჯარის საგანს წარმოადგენდა, ამასთან, სასამართლოს არ დაუდგენია და არც მხარეს წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოიჯარემ (ინდმეწარმემ) იპოთეკის სანაცვლოდ მიღებული 2 100 000 აშშ დოლარი სრულად აითვისა, ასევე, მოსარჩელე (მეიჯარე, იპოთეკის საგნის მესაკუთრე) სადავოდ არ ხდის იპოთეკის ხელშეკრულებას, რომლის მხარეც თვითონ არის, ამასთან, ზიანის ანაზღაურებას სწორედ ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ითხოვს; კერძოდ, მოსარჩელე იმაზე უთითებს, რომ იჯარით გაცემული ქონება ბანკის სასარგებლოდ იპოთეკით იყო დატვირთული, რის გამოც საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელს „მოუწია“ მეხუთედ ფასად გაესხვისებინა კუთვნილი მთლიანი წილი საწარმოში, რის გამოც საიჯარო საგანზე არსებული იპოთეკური შეზღუდვის გათვალისწინებით, მოსარჩელე მხარე მოპასუხეებისაგან ითხოვს ზიანის - 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით- ანაზღაურებას;

19.4.2. მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება, არსადაა მტკიცებულება, რომ მეიჯარე საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელმა გადაუხადა წილის შემძენს (კ. წ–ას) თანხა; საწარმოში კუთვნილი წილის გამსხვისებლის გადასაწყვეტი იყო მეხუთედ თუ მეათედ ფასად გაჰყიდდა ქონებას ვიმნეს, როგორც ეს თავად მეწარმეს უღირდა, ისევე, როგორც მყიდველმა - კ. წ–ამ, როგორც ბიზნესმენმა, კარგად იცოდა, რას ყიდულობდა და რა სამართლებრივი უფლებებებით იყო დატვირთული ესა თუ ის აქტივი. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ მოსარჩელეს იპოთეკის საგნის ღირებულება მიაჩნია მისთვის მიყენებულ ზიანად, მიუხედავად იმისა, რომ თვითონ არის იპოთეკის ხელშეკრულების მხარე და დღემდე სადავოდ არ გაუხდია აღნიშნული;

19.4.3. კასატორი იმეორებს თავის დაზუსტებელ შესაგებლში მითითებულ არგუმენტს, რომელიც წინამდებარე განჩინების 15.3 ქვეპუნქტშია მითითებული და აღნიშნავს, რომ ამ გარემოებაზე სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია;

19.4.4. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ საწარმოს ყოფილმა დირექტორმა, როგორც მოპასუხემ, დაადასტურა, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე მისი ხელმოწერაა, რაც მოსარჩელეებს სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გაუხდიათ;

19.4.5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების 3.2.1 ქვეპუნქტით დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება: 2011 წლის 1 ივლისს, მეიჯარე საწარმოსა და ინდმეწარმეს (მოიჯარეს) შორის გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი), ხელშეკრულება მხარეებს არ გაუსაჩივრებიათ, მისი პირობები შეცვლილი არ არის (იხ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებების 3.2.1 ქვეპუნქტი - ტ.1, ს.ფ.371). კასატორის მტკიცებით იმ პირობებში, როდესაც მხარეებს არ გაუსაჩივრებიათ ეს ხელშეკრულება, მისი შეუსრულებლობიდან გამომდინარე თანხის მოპასუხეთათვის დაკისრების სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა;

19.4.6. იჯარის ხელშეკრულების მე-6 მუხლისა და მე-4 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, მეიჯარე საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორის მიერ 2013 წლის 11 აპრილს მოიჯარესთან გაფორმებული შეთანხმების კონტექსტში კასატორი მოიხმობს სსკ-ის 52-ე მუხლს; კასატორი ასევე ვრცლად მიმოიხილავს პარტნიორთა 2013 წლის 15 იანვრის კრების ოქმის შედეგებს და აღნიშნავს, რომ მოპასუხეთაგან - საწარმოს ყოფილ დირექტორს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება (ამასთან, საწარმოს ყოფილი დირექტორი მოსარჩელეებმა, სხვებთან ერთად, მოპასუხედ მხოლოდ დაზუსტებულ სარჩელში დაასახელეს) თუმცა, მის ნაწილში მაინც იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ; საწარმოს ყოფილი დირექტორი საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირია, რომელმაც ხელი მოაწერა 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებას, მისი ქმედება კანონიერია, მან წესდების ფარგლებში იმოქმედა.

19.4.7. მეორე კასატორი ყურადღებას ამახვილებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების 3.2.6 და 3.2.9 ქვეპუნქტებში ასახულ გარემოებებზე და უთითებს, რომ საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელმა თვითონ იკისრა საწარმოში წილის დათმობის (გასხვისების) ხელშეკრულებით, რომ 30 დღეში გაათავისუფლებდა სასამართლოს მიერ გამოყენებული სანივთო უზრუნველყოფის ღონისძიებისაგან - იპოთეკისაგან მეიჯარე საწარმოს კუთვნილ უძრავ ქონებას და ასევე 100%-იანი პარტნიორის წილს. საგულისხმოა, რომ წილის შემძენმა - კ. წ–ამ უჩივლა ტ.ე–ს, ხოლო ამ უკანასკნელმა ცნო სარჩელი. აქ დგება სსკ-ის 415- ე მუხლის (დაზარალებულის ბრალი ზიანის დადგომაში) გამოყენების წინაპირობა, სადაც მოპასუხე მხარე ვერაფრით იქნება პასუხისმგებელი იმ ზიანზე, რომელიც მოსარჩელის ქმედებამ განაპირობა;

19.4.8. მეორე კასტორი იმეორებს თავის შესაგებელში მითითებულ არგუმენტებს (იხ. წინამდებარე განჩინების 15.1-15.3 ქვეპუნქტები) და მსჯელობს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების განსხვავებულ სამართლებრივ შეფასებაზე საქმეში ერთ-ერთი მტკიცებულების სახით წარდგენილ 2013 წლის 16 იანვრის წერილზე (იხ. ამ განჩინების 16.8.3 ქვეპუნქტი) და აღნიშნავს, რომ მოიჯარის (მოპასუხის) წარმომადგენლმა სადავო გახადა ეს წერილი, უარჰყო ამ წერილზე მოპასუხის ხელმოწერის არსებობა, მით უმეტეს, რომ საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა მისი დედანი. სააპელაციო სასამართლომ გააბათილა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომელიც სსსკ-ის 135-ე მუხლს ეფუძნებოდა. მოსარჩელის პოზიცია ზეპირ სხდომაზე და სააპელაციო საჩივარში იმას ემყარებოდა, რომ მისთვის წერილის დედანი არავის მოუთხოვია, თუმცა, წერილზე მითითებული შენიშვნა შეეხება სამომავლო სასესხო ურთიერთობის ჩამოყალიბებას და ვერ გახდება იმ ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის დამტკიცებასაც მოსარჩელე ცდილობს;

19.4.9. მოპასუხე ყურადღებას ამახვილებს ასევე მოიჯარისადმი მეიჯარე საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორის 2014 წლის 15 იანვრის წერილზე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 303) და განმარტავს, რომ ამ დროისათვის მხარეთა (მეიჯარესა და მოიჯარეს) შორის უკვე შეწყვეტილი იყო ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა და მისგან გამომდინარე მოთხოვნა იურიდიულად დაუსაბუთებელია, ამასთან, ეს წერილიც ასლის სახითაა წარდგენილი სასამართლოში, არ ირკვევა მასზე ხელმომწერი პირის ვინაობა, მოპასუხე კი უარყოფს მის არსებობას. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და სამართლებრივი დასკვნები სარჩელის სრულად უარყოფის თაობაზე;

19.4.10. მეორე კასატორის პრეტენზიები ეხება ფაქტობრივ უსწორობებსაც, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად დადგენილ ფაქტებს 2013 წლის 15 იანვრის პარტნიორთა კრების ოქმთან დაკავშირებით, რომელიც არ გაუსაჩივრებია საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელს და მისგან გამომდინარე მოთხოვნა ხანდაზმულია;

19.4.11. კასატორს მიაჩნია, რომ საწარმოს წესდების 5.7 ქვეპუნქტის მიხედვით დირექტორი არ საჭიროებდა პარტნიორისაგან თანხმობას.

20. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

20.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით როგორც პირველი (მოსარჩელეების: მეიჯარე საზოგადოებისა და მისი დამფუძნებლის, 100 %-იანი წილის მფლობელის), ისე, მეორე კასატორის (მოპასუხეების: მოიჯარის, მისი ოჯახის წევრების -დედისა და ძმის) საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა ცნობილი არსებითად განსახილველად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების იურიდიული დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის ეტაპზე შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილოდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.

21. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); ორივე კასატორს აქვს წარმოდგენილი ნაწილობრივ დასაბუთებული საკასაციო შედავება, რამაც განაპირობა მათი საკასაციო პრეტენზიების ნაწილობრივ გაზიარება საკასაციო სასამართლოს მიერ.

22. საკასაციო სასამართლო, უწინარესად, ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, თუ ვინ წარმოადგენს მოცემულ დავაში მოსარჩელე მხარეს. სარჩელი აღძრა მეიჯარე საწარმომ, ხოლო დაზუსტებული სარჩელით მეიჯარე საწარმომ და მისმა დამფუძნებელმა, 100%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა (იხ. სარჩელი და დაზუსტებული სარჩელი ტ.1, ს.ფ. 1-13, ს.ფ. 277-289) მოითხოვეს სადავო გარიგებების ბათილად ცნობა და მოპასუხეთათვის, ზიანის ანაზღაურების სახით, 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრება (იხ. ამ განჩინების მე-14 პუნქტი). მოცემულ შემთხვევაში მოდავე მხარეთა საპროცესო სტატუსის გარკვევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს, რათა დადგინდეს ვინ ვისგან, ვის სასარგებლოდ, რას ითხოვს და, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტების მიხედვით, სასარჩელო მოთხოვნას გააჩნია თუ არა სამართლებრივი საფუძველი.

23. განსახილველ შემთხვევაში, საწარმოს მიერ 2014 წლის 5 ნოემბერს აღძრულ სარჩელს ერთვის ამონაწერი არასამეწარმეო და სამეწარმეო იურიდიული პირების რეესტრიდან (მომზადებული 2014 წლის 30 ოქტომბერს - იხ. ტ.1, ს.ფ.14-16), რომლის მიხედვით საწარმოს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი დირექტორი არის კ.წ–ა, ხოლო მისი 100 %-იანი წილის მფლობელი მესაკუთრეა ი.ე–ი. შესაბამისად, საწარმოს ყოფილი დირექტორი - მ.კ–ი (განსახილველ დავაში ერთ-ერთი მოპასუხე), საწარმოს სახელითა და მის სასარგებლოდ სასამართლოში სარჩელის აღძვრის დროისათვის აღარ იყო დირექტორი, რაც იმას ნიშნავს, რომ საწარმოს ჰყავს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე სხვა პირი, რომელსაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის საფუძველზე ეკისრება ვალდებულება, საზოგადოების სახელით და მის სასარგებლოდ განახორციელოს ქმედებები, მათ შორის, საწარმოს სახელით აღძრას სარჩელი და გამოვიდეს მისი ინტერესების დასაცავად (მოცემულ შემთხვევაში დერივატიული სარჩელის აღძვრის „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.5-ე მუხლით განსაზღვრული წინაპირობა არ იკვეთება - იხ. სუსგ-ები # ას-612-571-2017, 28.07.2017წ; # ას-839-805-2016, 06.03.2017წ; # ას-341-326-2016, 21.10.2016წ.);

24.საკასაციო სასამართლო იმასაც აღნიშნავს, რომ დაზუსტებულ სარჩელში, საწარმოსთან ერთად, მისი 100 %-იანი წილის მფლობელი ი.ე–იც მოსარჩელის სტატუსით არის წარმოდგენილი, ხოლო 2015 წლის 27 აპრილს სასამართლოში წარდგენილ დაზუსტებულ სარჩელს ერთვის ამონაწერი არასამეწარმეო და სამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრიდან (მომზადებული 2014 წლის 31 იანვარს- იხ. ტ.1, ს.ფ. 301-302), ანუ უფრო ადრე (თარიღის მიხედვით ძველი) გაცემული, ვიდრე ეს საწარმოს თავდაპირველ სარჩელს ერთვის, სადაც როგორც საწარმოს 100 %-იანი წილის მმართველ პარტნიორად, ისე დირექტორად მ.კ–ია (განსახილველი დავის მოპასუხე) მითითებული. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ უნდა განიხილოს საწარმოს 100 %-ის მფლობელი ტ. ე–ის სარჩელი, რადგან როგორც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით დგინდება (იხ. წინამდებარე განჩინების 23-ე პუნქტი), საწარმოს სახელით სარჩელის აღძვრაზე უფლებამოსილი პირია დირექტორი- კ.წ–ა (იხ. დირექტორის მიერ გაცემული მინდობილობა- ტ.1, ს.ფ.90-92) და არა ი.ე–ი.

25. იმის გათვალისწინებით, რომ სარჩელის აღძვრის უფლებამოსილების მქონე პირი მოცემულ დავაში მხოლოდ საწარმოა (მისი სახელით და მის სასარგებლოდ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირის- დირექტორის სახით), უნდა შემოწმდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

25.1. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საწარმოს სარჩელით რეალურად მოთხოვნილია იჯარის ხელშეკრულების არასწორად შეწყვეტის გამო (და არა 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმების ბათილად ცნობა, როგორც ამას თავად მოსარჩელე უთითებს, რაც, თავის მხრივ, არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნას), ზიანის სახით, მოპასუხეთათვის გარკვეული თანხის დაკისრება, რაც, თავისი არსით, მიკუთვნებით მოთხოვნაა, ხოლო იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე საზოგადოების ყოფილ დირექტორს მ.კ–სა და მოიჯარე ინდმეწარმეს შორის ხელმოწერილი შეთანხმების არანამდვილობა, მისი ფაქტობრივი წინაპირობაა (სარჩელის სახეების შესახებ იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე # 664-635-2016, 231-232-ე პუნქტები);

25.2. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ მხარეთა შორის განუსაზღვრელი ვადით დადებული იჯარის ხელშეკრულება მისი შეწყვეტის კონკრეტულ საფუძვლებს ადგენს 6.2 მუხლით, რომელიც ხელშეკრულების შეწყვეტის რამდენიმე დამოუკიდებელ წინაპირობაზე მიუთითებს: ა) მხარეთა შეთანხმებით და ბ) 4.2 მუხლის „გ“ და „დ „ქვეპუნქტებით. მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიული ტექნიკის თვალსაზრისით, ერთი შეხედვით, 4.2 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტები თითქოსდა კუმულატიურ წინაპირობად არის ასახული იჯარის ხელშეკრულების 6.2 მუხლის „ბ“ პუნქტში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 21), თითოეული დასახელებული ქვეპუნქტი ხელშეკრულების შეწყვეტის დამოუკიდებელ საფუძვლად უნდა იქნეს მიჩნეული თვითონ ქვეპუნქტების შინაარსიდან გამომდინარე; ამასვე ადასტურებს ფაქტობრივად პირველი კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში იმის დაკონკრეტება, რომ მხარე იჯარის ხელშეკრულების 4.2-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) საფუძველზე ითხოვს მოპასუხეთათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას (იხ. 19.2.2 ქვეპუნქტი). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იჯარის ხელშეკრულების 4.2-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის დარღვევის (საიჯარო ქონების დაზიანება და სხვ. - იხ. ამ განჩინების მე-4 პუნქტი) რომელიმე წინაპირობაზე სარჩელში ერთი ფაქტიც კი არ არის მითითებული, აქედან გამომდინარე, სარჩელი ეფუძნება იჯარის ხელშეკრულების 4.2-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტს; ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო ვალდებულია გაარკვიოს, რას და ვისგან ითხოვს მოსარჩელე (აპელანტი), ანუ რა არის მისი მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, რაც მნიშვნელოვანია სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობის გამოსაკვლევად და მართლმსაჯულების განხორციელების საპროცესო ეკონომიურობის პრინციპის დასაცავად.

25.3. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმაზეც, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტში მითითებულია, რომ ბათილად იქნეს ცნობილი 2013 წლის 11 აპრილს, მეიჯარე საზოგადოების დირექტორის - მ.კ–ს და მოიჯარეს (ინდმეწარმეს) შორის გაფორმებული 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება, 2011 წლის 1 ივლისის # 30 საიჯარო ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე (იხ. ტ.2, ს.ფ. 176; ასევე - წინამდებარე განჩინების 18.1.1 ქვეპუნქტი). როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მოსარჩელე საწარმოს პარტნიორთა 2013 წლის 15 იანვრის საერთო კრებამ განიხილა მოიჯარესთან 2011 წლის 1 ივლისს დადებული # 30 ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხი. სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მოსარჩელე საწარმოს მოთხოვნა იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ ყოფილი დირექტორის მიერ 2013 წლის 11 აპრილს ხელმოწერილი შეთანხმება მოიჯარესთან იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ (მიუხედავად იმისა, რომ შეთანხმების ტექსტში იჯარის ხელშეკრულების ბათილობაა მითითებული- იხ. ტ. 1. ს.ფ. 135; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ტექსტში ხან იჯარის ხელშეკრულების ბათილობაა მითითებული, ხან შეწყვეტა, მხარის მითითების მიუხედავად, სასამართლომ მკაფიოდ უნდა განსაზღვროს მხარის მიერ მითითებული ფაქტების მიხედვით, თუ რას ითხოვს იგი) არ არის ნამდვილი, რადგან საწარმოს დირექტორს საამისო უფლებამოსილება არ გააჩნდა;

25.4. „პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს სარჩელის ფორმალური დასაბუთებულობა, ანუ მასში მითითებული გარემოებების დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაში, დადგება თუ არა ის შედეგი, რომლის მიღწევაც სურს მოსარჩელეს, მხოლოდ ამის შემდეგ ღირს მოპასუხის სტადიაზე გადასვლა. ამ მხრივ, მნიშვნელოვანია ისიც, სასამართლომ ერთმანეთისაგან გამიჯნოს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან გამომდინარე, რომელს გააჩნია იურიდიული შედეგის მომტანი ძალა/მიესადაგება მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას (ადასტურებენ ან გამორიცხავენ მის შემადგენლობას). დასახული მიზნის მიღწევის ერთ-ერთ წესს საპროცესო კოდექსის 218-ე (372-ე) მუხლი წარმოადგენს, რომლის თანახმადაც მოსამართლეს უფლება აქვს შეკითხვები მისცეს მხარეებს, რომლებიც ხელს შეუწყობენ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას, მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა გამოვლენას და სასამართლოში წარდგენას, მათი უტყუარობის გამორკვევას“ (იხ. სუსგ #ას-122-118-2016, 03.06.2016წ.).

25.5. მოსარჩელე საწარმოს მტკიცებით, იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორს არ გამოუვლენია 2013 წლის 15 იანვრის კრებაზე; საწარმოს წესდების 5.7 პუნქტის საფუძველზე, საწარმოს კუთვნილი ქონების განკარგვასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები მხოლოდ პარტნიორთა კრებას უნდა მიეღო. საწარმოს წესდების 5.7 ქვეპუნტით, სახელშეკრულებო მოწესრიგების პირობებში, დირექტორს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი არ ანიჭებდა იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილებას.

25.6. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ: მეიჯარე საწარმოს პარტნიორთა კრება შედგა 2013 წლის 15 იანვარს, რომელსაც ესწრებოდა მისი 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი და კრების თავმჯდომარეც სწორედ ის იყო. პარტიორთა კრების დღის წესრიგში სულ ორი საკითხი იყო (იხ. წინამდებარე განჩინების 8-9.4 ქვეპუნქტები).

25.7. საქმის მასალებშია მეიჯარე საწარმოს წესდება (იხ. ტ.1, ს.ფ.290-300), რომლის მე-6 მუხლით განსაზღვრულია, რომ საწარმოს მმართველი ორგანოებია დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება და საზოგადოების დირექტორი; მე-5 თავი დამფუძნებელი პარტნიორების უფლება-მოვალეობებს განსაზღვრავს, კერძოდ, 5.7 პუნქტით დადგენილია, რომ მხოლოდ დამფუძნებლებს აქვთ უძრავი ქონების შეძენის, გასხვისებისა და დატვირთვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება; ხოლო 7.10 პუნქტით - კრების მიმდინარეობისა და გადაწყვეტილების შესახებ ოქმს ადგენს და მას ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე. დასაშვებია ოქმზე ხელი მოაწეროს კრებაზე დამსწრე ყველა პარტნიორმა;

26. განსახილველ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლოსა და სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები საწარმოს ყოფილი დირექტორის მიერ ხელმოწერილი 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმების შეფასების ნაწილში ერთმანეთისაგან განსხვავებულია (იხ. წინამდებარე განჩინების 16.3-16.6.1 ქვეპუნქტები და 18.3-18.4.4 ქვეპუნქტები).

26.1. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, 2013 წლის 11 აპრილს გაფორმებული სადავო შეთანხმების ხელმომწერ საწარმოს იმჟამინდელ დირექტორს (მ.კ–ს) არ ჰქონდა უფლებამოსილება, რომ ხელი მოეწერა ასეთ შეთანხმებაზე, რადგან საკითხი ეხებოდა საწარმოს საკუთრებად რიცხული უძრავი ქონების განკარგვას და 2011 წლის 1 ივლისის იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტაზე დირექტორს არ ჰქონდა პარტნიორთა კრების თანხმობა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ამ განჩინების 18.2.1-18.2.2 ქვეპუნქტებზე, სადაც საწარმოს წესდების შესაბამისი სახელშეკრულებო მოწესრიგებაა ასახული, მოიხმობს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლს (ნორმის დეფინიცია იხ. 16.4 ქვეპუნქტში) და განმარტავს, რომ სადავო არ არის, რომ 2013 წლის 11 აპრილს, სადავო შეთანხმების დროს მოპასუხე -მ.კ–ი იყო საწარმოს დირექტორი; სადავო არ არის, რომ სწორედ მისი ხელმოწერაა 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე, რომლითაც ვადამდე შეწყდა მეიჯარესა და მოიჯარეს შორის არსებული იჯარის (01.07.2011წ. ხელმოწერილი) ხელშეკრულება; ორი ინსტანციის სასამართლომ განსხვავებულად შეაფასა 2013 წლის 15 იანვრის პარტნიორთა კრების ოქმი და მისი შინაარსი, რომელსაც ხელს აწერს მეიჯარე საწარმოს 100%-იანი წილის დამფუძნებელი - ტ. ე–ი და მას ეს ხელმოწერა სადავოდ არ გაუხდია;

26.2. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ასევე განსხვავებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების შეფასებები იმასთან დაკავშირებით, რომ პარტნიორთა კრების დღის წესრიგის ორივე საკითხს დაეთანხმა თუ არა საწარმოს დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, კრების ოქმით ცალსახად მხოლოდ ის დასტურდება, რომ პარტნიორი დაეთანხმა საწარმოს დირექტორის პოზიციას და მისცა მას უფლება, დროულად მოეწესრიგებინა მოიჯარესთან ურთიერთობა, აღნიშნული უფრო დეტალურად კრების ოქმში სიტყვასიტყვით შემდეგნაირად არის ასახული: „# 2 საკითხზე 100 პროცენტიანი წილის მფლობელმა ტ. ე–ი დაეთანხმა დირ.მ.კ–ს და მისცა უფლება დროულად მოახდინოს „ინდმეწარმე“ ს.ყ–თან ურთიერთობის დალაგება, და დროის მოკლე მონაკვეთში აღასრულოს ზემოხსენებული საკითხების გადაწყვეტა ყოველგვარი იურიდიული ნორმებისა და ხელშეკრულების ყველა პუნქტების დაცვით“ (იხ.პარტნიორთა კრების ოქმი - ტ.1, ს.ფ.25, ასევე - წინამდებარე განჩინების 18.3-18.3.2 ქვეპუნქტები).

26.3. საკასაციო სასამართლოს დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომელიც წინამდებარე განჩინების 18.3.2 ქვეპუნქტშია ასახული და იმას ეხება, რომ პარტნიორთა კრების ოქმის შინაარსის მიხედვით, საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელს არ მიუნიჭებია საწარმოს დირექტორისათვის საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის (და არა ბათილად ცნობის) უფლებამოსილება 2013 წლის 1 აპრილიდან. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნის ეს ნაწილი, ბუნდოვანია, რადგან, ერთი მხრივ, სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სწორედ დღის წესრიგის მე-2 საკითხზე (რომელიც მოიჯარესთან იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტას ეხება) გამოთქვა თანხმობა საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა, თუმცა, 2013 წლის 1 აპრილიდან იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება არ მიუციაო დირექტორისთვის (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.2, ს.ფ. 169-170). საქმის ხელახლა განხილვის დროს სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, რას ნიშნავს კრების ოქმში მითითებული ჩანაწერი, რომ საწარმოს დირექტორს თანხმობა მისცა პარტნიორმა, რომ დროულად „დაალაგოს“ მოიჯარესთან ურთიერთობა და „დროის მოკლე მონაკვეთში აღასრულოს“ კრების ოქმში მითითებული საკითხები (დღის წესრიგით სულ ორი კონკრეტული საკითხია) იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე (მისი ყველა პუნქტისა და იურიდიული ნორმების დაცვით);

26.4. საქმის მასალებიდან და სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტებიდან გამომდინარე, ცხადია, რომ მეიჯარე საზოგადოებასა და მოიჯარე ინდმეწარმეს შორის, გარდა ამ სახელშეკრულებო ურთიერთობისა, სხვა ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა არ არსებობს, რაზედაც თავად მოსარჩელე საწარმოსაც არ მიუთითებია. ამდენად, ბუნდოვანია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა პარტნიორთა 2013 წლის 15 იანვრის კრების ოქმის დღის წესრიგის მე-2 საკითხთან დაკავშირებით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაუსაბუთებელია, თუ რა საფუძვლით გამორიცხა სასამართლომ, რომ პარტნიორთა კრებას არ მიუცია თანხმობა იმდროინდელი დირექტორისათვის მოიჯარესთან, 2013 წლის 1 აპრილიდან, შეეწყვიტა ხელშეკრულება. მოსარჩელე საწარმოს ამ კონტექსტში, კრების ოქმში ასახული გარემოებების გარდა, რაიმე განსხვავებულ გარემოებაზე ან ხელშეკრულების შეწყვეტის რაიმე სხვა თარიღზე არც კი მიუთითებია;

26.5. სააპელაციო სასამართლო უთითებს, რომ საწარმოს დირექტორმა კრების ოქმის პირველი საკითხიდან გამომდინარე დააყენა საწარმოს ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონების სასწრაფოდ რეალიზაციის საკითხი, ხოლო მეორე საკითხი კონკრეტულად ეხება მეიჯარე საწარმოსა და ინდმეწარმეს (მოიჯარეს) შორის 2011 წლის 1 ივლისს დადებული # 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტას და ამ საკითხზე მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომელიც უცვლელად არის ზემოთ ციტირებული (იხ. 26.2 ქვეპუნქტი). სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს და შეაფასოს პარტნიორთა კრების ოქმის შინაარსი, ასევე, დაადგინოს დასახელებული კრების ოქმში მითითებული პარტნიორის თანხმობა საწარმოს დირექტორისადმი რა საკითხს ეხებოდა;

26.6. საკასაციო სასამართლო აქვე იმასაც აღნიშნავს, რომ საწარმოს ყოფილ დირექტორს - მ.კ–ს, როგორც მოპასუხეს, არ წარუდგენია სარჩელზე შესაგებელი, რაც მხარის მიერ მის წინააღმდეგ აღძრული მოთხოვნისაგან თავდაცვის საშუალებაა; სარჩელზე პასუხის წარუდგენლობა შესაბამის პროცესუალურსამართლებრივ შედეგებს იწვევს (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე # 664-635-2016, 201-202 პუნქტები) და ასეთ ვითარებაში სასამართლო მოისმენს მოპასუხის მხოლოდ სამართლებრივ მოსაზრებებს სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით (იხ. სსსკ-ის 232¹მუხლის ბოლო წინადადება), შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხის მიერ სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს საპროცესო კანონმდებლობის ზემოხსენებული დანაწესი.

27. სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივი დასაბუთების ნაწილში საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდა, რომ საწარმოს პარტნიორთა კრებას იმჟამიდნელი დირექტორისათვის არ მიუცია მოიჯარესთან ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება, მაშინ და მხოლოდ ასეთ ვითარებაში დამატებით უნდა შემოწმდეს მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგია, რათა გამოკვლეულ იქნეს მოსარჩელისათვის (საწარმოსათვის) ზიანის მიყენების სამართლებრივი საფუძვლები და ზიანის მიმყენებელ პირთა ვინაობა და მათი პასუხისმგებლობის მოცულობა გამოიკვეთოს. იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლო მივა დასკვნამდე, რომ საწარმოს ყოფილ დირექტორს მ.კ–ს ჰქონდა მინიჭებული იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება, ცხადია, სასამართლო აღარ იმსჯელებს იჯარის ხელშეკრულების არაუფლებამოსილი პირის მიერ შეწყვეტიდან გამომდინარე ზიანის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის დასაბუთებულობაზე, რადგან თავისთავად გამოირიცხება ზიანის მოთხოვნის ფაქტობრივი წინაპირობა.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ წინამდებარე განჩინების ქვემდგომ პუნქტებში ასახული სამართლებრივი მითითებები სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს იმ შემთხვევაში, თუკი მივა დასკვნამდე, რომ საწარმოს ყოფილ დირექტორს არ ჰქონდა იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება. საწარმოს ყოფილი დირექტორის- მოპასუხე მ.კ–ის ქმედების შეფასების ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიყენოს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9.6 მუხლი, რომელიც დირექტორის ფიდუციურ მოვალეობებს ეხება (შდრ. სუსგ-ებს: # ას-245-230-2014, 23.10.2015წ; # ას- 839-805-2016, 06.03.2017წ.)

28.1. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, იჯარის # 30 ხელშეკრულება 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმდა; ამის შემდეგ მეიჯარე საწარმომ 2012 წლის 19 დეკემბერს, მოიჯარის თხოვნით, ამ უკანასკნელის მიერ სს „ბ.ქ–თან“ არსებული 2007 წლის 21 მაისის საკრედიტო გენერალური ხელშეკრულებისა და მისგან გამომდინარე/ან მასთან დაკავშირებული ხელშეკრულებებით წარმოშობილი ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად, იპოთეკით დატვირთა იჯარით გაცემული ქონება. იპოთეკის საგანი განისაზღვრა 1 500 000 აშშ დოლარით (იხ. 19.12.2012წ. ხელშეკრულება- ტ.1, ს.ფ.22-24; აღსანიშნავია, რომ საბოლოოდ მოსარჩელემ 1 500 000 აშშ დოლარი მოითხოვა, იხ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.1 ს.ფ.369);

28.2. სასამართლო, ცხადია, ვერ გასცდება მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს და სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით უნდა შეაფასოს მხარის მოთხოვნას გააჩნია თუ არა სამართლებრივი საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაში რადგან მოიჯარე, იჯარის ხელშეკრულების 4.2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ვალდებული იყო მეიჯარის (მესაკუთრის) მოთხოვნიდან 45 კალენდარული დღის ვადაში დაებრუნებინა იჯარის საგანი ყოველგვარი იპოთეკისა და ყადაღის გარეშე, რაც ამავე ხელშეკრულების მე-6 მუხლით გათვალისწინებული ხელშეკრულების მოქმედებისა და ვადამდე შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს (იხ. იჯარის ხელშეკრულება - ტ.1, ს.ფ.20-21), სააპელაციო სასამართლო ვალდებულია შეამოწმოს მოსარჩელის მოთხოვნის როგორც ფაქტობრივი, ისე - სამართლებრივი საფუძვლიანობა. მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივ ნაწილში შესამოწმებელია, თუ როდის გაუგზავნა მეიჯარემ მოიჯარეს მოთხოვნა იჯარის საგნის დაბრუნების თაობაზე, რადგან მხოლოდ ამის შემდეგ დგება ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადა - 45 კალენდარული დღე, რომლის განმავლობაში მოიჯარემ უნდა დააბრუნოს იჯარის საგანი (მიწის ჩათვლით) -იხ. ტ.1, ს.ფ.21.

28.2.1. მოსარჩელე საწარმო სარჩელის მე-4 ფაქტობრივ გარემოებაში (იხ. ტ.1, სარჩელი-ს.ფ.4 და დაზუსტებული სარჩელი - ს.ფ. 280) უთითებს, რომ მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნისა, მოიჯარეს შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები, მეიჯარის ქონება დღემდე იპოთეკით არის დატვირთული. ამ ფაქტობრივი გარემოების პასუხად კი, მოიჯარე უთითებს, მოსარჩელეს არ წარუდეგნია მტკიცებულება, რომ მოიჯარეს ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნა წაუყენა, ხოლო 2013 წლის 11 აპრილიდან იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა (იხ. ტ.1, შესაგებელი - ს.ფ.139);

28.2.2. სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, როდის წაუყენა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნა მეიჯარე საწარმომ მოიჯარე ინდმეწარმეს. ამ თვალსაზრისით საყურადღებოა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები (იხ. წინამდებარე განჩინების 16.8.3-16.9.3 ქვეპუნქტები), რაც იმას ეფუძნება, რომ საწარმოს პარტნიორთა 2013 წლის 15 იანვრის კრების შემდეგ, მოიჯარისადმი იმავე წლის 16 იანვარს მიმართული წერილის დედანი არ არის წარდგენილი საქმეში, რაც მოპასუხემ სადავოდ გახადა, ამასთან ისიც მიუთითა, რომ წერილზე გაურკვეველი პირის და არა ინდმეწარმის (მოიჯარის) მიერ იყო შესრულებული წარწერა, თუმცა, ამ წარწერის შინაარსიც სამომავლო სასესხო ურთიერთობას ეხება და არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო მეიჯარის მიერ მოიჯარისათვის მოთხოვნის წაყენებად; ასევე, შესაფასებელია მეიჯარის მიერ მოიჯარისათვის მოთხოვნის წარდგენად რამდენად შეიძლება საწარმოს 2014 წლის 5 იანვრის წერილის (იხ. ტ.1, ს.ფ.303) მიჩნევა, როდესაც არც ამ დოკუმენტის დედანია წარდგენილი (იხ. საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები წინამდებარე განჩინების 16.8.3-16.9.3 ქვეპუნქტებში). ამ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლოს კვლევა არ უწარმოებია, რაც მნიშვნელოვანია მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლის, რომელიც იჯარის ხელშეკრულებს 4.2-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარეობს, შესაფასებლად.

29. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სარჩელში (იხ. მე-5 ფაქტობრივი გარემოება -ტ.1, ს.ფ.4 ; ს.ფ.280) საწარმო უთითებს, რომ საზოგადოების 100 %-ის მფლობელმა პარტნიორმა ი.ე–მა მთლიანი წილი გაასხვისა კ.წ–აზე, 1 000 000 (ერთი მილიონი) აშშ დოლარად და წილის გამსხვისებელმა ივალდებულა ბანკის სანივთო უზრუნველყოფისაგან - იპოთეკისაგან გაეთავისუფლებინა იჯარის ხელშეკრულების საგანი, წინააღმდეგ შემთხვევაში წილის შემძენისათვის უნდა გადაეხადა 2 100 000 (ორი მილიონ ასი ათასი) აშშ დოლარი, როგორც წილის გასხვისების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანი (იხ. წინამდებარე განჩინების 11-11.2 ქვეპუნქტები). სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელე საწარმოს მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების საფუძველზე მსჯელობა უნდა განავითაროს მოსარჩელე საწარმოს კუთვნილი ქონებისა და საზოგადოებაში პარტნიორის კუთვნილი წილის, როგორც მიმოქცევადი უფლების (იხ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44.3-ე მუხლი: „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების კაპიტალი დაყოფილია წილებად. წილი არის მიმოქცევადი უფლება“), გამიჯვნაზე, ამასთან, მკაფიოდ დაადგინოს იჯარის ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტიდან გამომდინარე ზიანის მოთხოვნის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი, რადგან, როგორც ზემოთ უკვე განიმარტა, სარჩელის აღძვრის უფლებამოსილების მქონე პირია მხოლოდ საწარმო და არა მისი პარტნიორი;

29.1. მოსარჩელე მხარე საკასაციო პრეტენზიაში უთითებს, რომ იჯარის ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე ითხოვს, მოპასუხეებს დაეკისროთ ზიანის ანაზღაურება იჯარის ხელშეკრულების მე-4 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების დარღვევის გამო (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი), ამასთან, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ პირველმა კასატორმა (მოსარჩელე მხარემ) მხოლოდ საკასაციო საჩივარში დააკონკრეტა, რომ მხარე ზიანს ითხოვს იჯარის ხელშეკრულების მე-4 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. ამ განჩინების 19.2.2 ქვეპუნქტი, რაც მოსარჩელეს არც სარჩელში და არც სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზეც არ მიუთითებია; ამ მიმართულებით არც სააპელაციო სასამართლოს უწარმოებია დასაბუთებული კვლევა მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე; აღსანიშნავია ისიც, აპელანტი მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიჯნავს ერთმანეთისაგან ხელშეკრულების ბათილობასა და შეწყვეტას, რაც სხვადასხვა სამართლებრივ შედეგებს იწვევს - იხ. სააპელაციო საჩივარი- ტ.1, ს.ფ.391-401);

29.2. მოსარჩელე (პირველი კასატორი) თავის საკასაციო პრეტენზიაში ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მას საწარმოს 100%-იანი წილის გაყიდვით კი არ მიადგა ზიანი, არამედ - მოიჯარის (ინდმეწარმის) მიერ იჯარის სახელშეკრულებო პირობის, კერძოდ, მე-4 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით აღებული ვალდებულების შეუსრულებლობით. კასატორის პრეტენზიით, სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა, დაარღვია თუ არა მოპასუხემ (მოიჯარემ) სახელშეკრულებო ვალდებულება (იხ. საკასაციო პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 19.2.2-19.2.3 ქვეპუნქტები; შდრ. წინამდებარე განჩინების 14.3 ქვეპუნქტში ასახული სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები). მოსარჩელე ითხოვს სახელშეკრულებო პირობის დარღვევის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას მოპასუხეთაგან, აღნიშნული მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, მეიჯარე საწარმოსა და მოიჯარე ინდმეწარმეს შორის შეწყვეტილი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სსკ-ის 992-ე, 998-ე, 408.1-ე და 409-ე მუხლებში უნდა იქნეს მოძიებული (იხ. სასარჩელო მოთხოვნა - ტ.1, ს.ფ.281).

29.3. სარჩელში, წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების გარდა, მითითებულია, რომ მოსარჩელე საწარმომ (მეიჯარემ) ინდმეწარმის (მოიჯარის) თხოვნით, ამ უკანასკნელის მიერ 2007 წლის 21 მაისს სს “ბ.ქ–უსთან“ 2 100 000 აშშ დოლარზე გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, ბანკის სასარგებლოდ, იპოთეკით დატვირთა კუთვნილი უძრავი ქონება, რომელიც იჯარის საგანს წარმოადგენდა (იხ. ამ განჩინების მე-7 პუნქტი). მოსარჩელე უთითებს, რომ მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა მოიჯარისადმი, შეესრულებინა იჯარის ხელშეკრულებით ნაკისრი პირობები და გაეთავისუფლებინა იპოთეკისაგან ქონება, აღნიშნული ისევ იპოთეკით არის დატვირთული. მოსარჩელეს, მისი მტკიცებით, ფინანსური პრობლემები ჰქონდა და ბიზნესის გაყიდვა სურდა, მაგრამ რადგან მისი კუთვნილი უძრავი ქონება (იჯარით გაცემული) იპოთეკით იყო დატვირთული, მეიჯარე საზოგადოების დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მფლობელი იძულებული გახდა მეხუთედ ფასად გაესხვისებინა საწარმოს მთლიანი წილი კ.წ–აზე, ამასთან, წილის გამყიდველი ვალდებულია ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლების გამო წილის შემძენს გადაუხადოს 1 500 000 აშშ დოლარი; საკასაციო სასამართლომ ზემოთ უკვე განმარტა, რომ მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლებში ერთმანეთშია აღრეული საწარმოს კუთვნილი ქონებისა და მისი მფლობელი პარტნიორის წილი, რაზედაც, როგორც უკვე აღინიშნა, არც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშია შესაბამისი კვლევა და მსჯელობა ასახული და ამ მიმართებით დამატებით უნდა შემოწმდეს მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი (იხ. 28.1 ქვეპუნქტი).

29.4. იჯარის ხელშეკრულების 4.2-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დარღვევის გამო მიყენებული ზიანის გაანგარიშებას, მოსარჩელე საწარმო უკავშირებს იმ ვალდებულებას, რომელიც მას შესასრულებელი აქვს საწარმოში 100%-იანის წილის შემძენი პირის- კ.წ–ას წინაშე და ეხება იჯარის ხელშეკრულების საგნის იპოთეკისაგან გათავისუფლებას, რაც წილის გამსხვისებელმა ივალდებულა წილის შემძენის წინაშე. ამ შემთხვევაშიც, ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს დამატებით შესამოწმებელი ფაქტობრივი გარემოებები, რადგან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა და დასკვნები ეხება როგორც საწარმოს, ისე მისი პარტნიორის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებულ მოთხოვნას (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი - ტ.2, ს.ფ.147) . თავის მხრივ, მეიჯარის (საწარმოს) უძრავი ქონება 2012 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით სს „ბ.ქ–უს“ სასარგებლოდაა დატვირთული, ამ უკანასკნელსა და მოიჯარეს (ინდმეწარმეს) შორის 2007 წლის 12 მაისს გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულებისა და მის ფარგლებში გაფორმებული ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული მოიჯარის ყველა ვალდებულების უზრუნველსაყოფად (იხ. წინამდებარე განჩინების 7-7.1 ქვეპუნქტები). საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პირველ კასატორს (მეიჯარე საწარმოს) ამ ნაწილში დამაჯერებლად არ აქვს დასაბუთებული მის მიერ მოთხოვნილი ზიანის გაანგარიშება, რაზედაც მოპასუხეებს (მეორე კასატორს) ვრცელი შედავება აქვთ წარდგენილი, როგორც შესაგებელში, ისე საკასაციო საჩივარში. ამდენად, თუკი მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველია მოიჯარის მიერ იჯარის სახელშეკრულებო პირობის შეუსრულებლობა, ასეთი უნდა დადასტურდეს სარწმუნო და სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით და მხოლოდ ამის შემდეგ შემოწმდეს პირველი კასატორის მოთხოვნის დასაბუთებულობა ზიანის მოცულობასთან (ოდენობასთან) დაკავშირებით. ამავე კონტექსტში საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ უნდა დადგინდეს: ა) იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერება; ბ) თუკი იჯარის ხელშეკრულება არამართლზომიერად შეწყდა ყოფილი დირექტორის მიერ, მაშინ უნდა შემოწმდეს მოთხოვნა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-9.6 მუხლის ნორმების საფუძველზე და ამის მიხედვით განისაზღვროს, მოპასუხეთაგან ვის შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგელობა (მოიჯარისა და მისი ოჯახის წევრების პასუხისმგებლობა გამოირიცხება საწარმოს დირექტორის არამართლზომიერი ქმედების გამო; გ) თუ იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა მოიჯარის მიერ სახელშეკრულებო პირობის დარღვევის გამო, ეს სრულიად განსხვავებული ფაქტობრივი საფუძველია, სახელშეკრულებო მოთხოვნიდან გამომდინარეობს, თუმცა, ვინაიდან ხელშეკრულება შეწყვეტილია და მოსარჩელე მოპასუხეებისათვის (ყოფილი დირექტორის, მოიჯარისა და მისი ოჯახის წევრებისათვის) მოითხოვს პასუხისმგებლობის დაკისრებას, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სსკ-ის 992-ე, 998-ე, 408.1-ე, 409-ე მუხლებს უნდა დაეფუძნოს და დასახელებუოლ ნორმათა წინაპირობები უნდა იქნეს გამოკვლეული. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში შეუძლებელია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ეფუძნებოდეს როგორც საწარმოს ყოფილი დირექტორის შესაძლო არაკანონიერ ქმედებას, ისე ხელშეკრულების მონაწილე მხარის მიერ სახელშეკრულებო პირობის დარღვევას, ამ მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებითი კვლევაა განსახორციელებელი.

29.5. ზემოხსნებეული ფაქტობრივი გარემოებების გამიჯვნისა და დადგენის, შესაძლო ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის გამოვლენის შემდეგ, დასადგენია, თუ რას ეფუძნება სარჩელის მიხედვით, ზიანის გაანგარიშება - საწარმოში პარტნიორის წილის გასხვისებიდან გამომდინარე მესამე პირის (წილის შემძენის) წინაშე წილის ნასყიდობის სახელშეკრულებო პირობის შეუსრულებლობას, რაშიც მოსარჩელის მტკიცებით მოიჯარეს მიუძღვის ბრალი თუ სხვა გარემოებას.

30. მოსარჩელე მხარის ერთი-ერთი მოთხოვნაა მოიჯარის მიერ საკუთარი ოჯახის წევრებთან დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, რადგან მოსარჩელის მტკიცებით, მოიჯარე (ინდმეწარმე) ცდილობს მოჩვენებითი გარიგებებით (თავისი ოჯახის წევრებთან - დედასთან და ძმასთან გაფორმებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებებით - იხ. ამ განჩინების 12-13 პუნქტები) თავი აარიდოს მოსარჩელის მოთხოვნებს, ეს გარიგებები არ არის ნამდვილი, რის გამოც ისინი ბათილად უნდა იქნეს მიჩნეული (იხ. დაზუსტებული სარჩელი - ტ.1, ს.ფ.278-279). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძველთან (იჯარის ხელშეკრულების 4.2-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ზიანის ანაზღაურების მოიჯარესთან ერთად, სოლიდარულად, მისი ოჯახის წევრებისათვის დაკისრება) მოიჯარის ოჯახის წევრების კავშირი არ იკვეთება, რადგან ეს უკანასკნელნი არ ყოფილან მეიჯარესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, ამასთან, მოიჯარის მიერ საკუთარი ოჯახის წევრებთან დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი არაა გამოკვეთილი (სსსკ-ის 180-ე მუხლი; იხ. ქვემოთ წინამდებარე განჩინების 34-ე პუნქტი).

31. საკასასაციო სასამართლომ ზემოთ უკვე მიუთითა მოსარჩელის მოთხოვნის შემოწმების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებზე. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის ნაწილში სსკ-ის 56.1-ე მუხლის წინაპირობები განხორციელებული არ არის (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა და დასკვნები- ტ.2, ს.ფ. 174, 4.13 ქვეპუნქტი), რასაც საკასაციო სასამართლო იზიარებს და ამ ნაწილში დამატებითი კვლევა აღარ უნდა განახორცილეოს სააპელაციო სასამართლომ.

32. საკასაციო სასამართლომ, ასევე, არ დააკმაყოფილა პირველი კასატორის საკასაციო პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული საოქმო განჩინებების გაუქმების შესახებ, რადგან პროცესუალურსამართლებრივად დასაბუთებულად და კანონიერად მიაჩნია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა 2016 წლის 21 ივნისისა (იხ. სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი 17:04:30-დან) და იმავე წლის 5 ივლისის (იხ. სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი 17:02:39-დან) განჩინებები (იხ. ტ.2, ს.ფ.65-66; ს.ფ. 78-79);

32.1.მოსარჩელე მხარის (აპელანტის) მიერ წარდგენილი საქმის მასალები სხვა სამოქალაქო დავას ეხება და საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, გარდა იმისა, რომ ისინი წერილობითი ფორმით არ იქნა წარდგენილი მხარის მიერ, ამ მტკიცებულებებით შეუძლებელია მოსარჩელისათვის მოპასუხეთა მიერ მიყენებული ზიანის დამტკიცება. მხარეთა დისპოზიციურობის, შეჯიბრებითობისა და კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპები ფუნდამენტურია და ფასდება მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სარჩელისა და მისგან თავდასაცავად მოპასუხის მიერ წარდგენილი შესაგებლის ფარგლებში, მხარეთა მიერ სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე, მთავარი სხდომის გახსნამდე, წარდგენილი განმარტებებითა და მტკიცებულებებით; მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სსსკ-ის 215-ე, 380-ე, 382-ე მუხლებით და არ არსებობს დასახელებული საოქმო განჩინებების გაუქმების პროცესუალურსამართლებრივი საფუძველი.

32.2. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ სარჩელის პასუხად წერილობითი შესაგებელი წარადგინეს მოიჯარემ და მისი ოჯახის წევრებმა - დედამ და ძმამ, ხოლო მეიჯარე საწარმოს ყოფილ დირექტორს შესაგებელი არ წარუდგენია, მან პირველი ინსტანციიის სასამართლოს სხდომაზე მხოლოდ ის განმარტა, რომ ძმებ ყ–ებს არაერთხელ სთხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების გათავისუფლება (იხ. წინამდებარე განჩინების 15.4 ქვეპუნქტი); ასევე, განმარტა, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე (იხ. ამ განჩინების მე-10 პუნქტი) მისი ხელმოწერა იყო და არსებული იჯარის ხელშეკრულება უნდა გაუქმებულიყო და ახალი ხელშეკრულება დადებულიყო (იხ. ზემოთ 26.1 ქვეპუნქტი) ;

32.3.მოიჯარემ და მისი ოჯახის წევრებმა (დედამ და ძმამ) წერილობით წარდგენილი შესაგებლით არ ცნეს მათ წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი და განმარტეს, რომ მეიჯარე საწარმოსთან 2011 წლის 1 ივლისს გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, თუმცა, მხარეთა (მეიჯარისა და მოიჯარის) 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებით შეწყდა და სწორედ ამ საფუძვლით არ აქვს კავშირი დავასთან მოსარჩელის მიერ მითითებულ სხვა ფაქტობრივ გარემოებებს. მოპასუხეებმა სადავო გახადეს სარჩელში მითითებული მე-3 ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ სს „ბ.ქ–უმ“ 2 100 000 აშშ დოლარი მისცა მოპასუხეს, ამ უკანასკნელის თხოვნით მეიჯარის მიერ იჯარის საგნის იპოთეკით დატვირთვის სანაცვლოდ. მოპასუხეებმა შესაგებელში მიუთითეს, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოიჯარემ მართლაც მიიღო ბანკისაგან დასახელებული თანხა. მოპასუხეებმა სადავო ისიც გახადეს, რომ მოსარჩელე არათანმიმდევრული იყო საკუთარი პოზიციის ჩამოყალიბების დროს, რადგან გაუგებარია, რას ითხოვდა - თუ საიჯარო ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლებას, საამისო მტკიცებულება არ წარუდგენია. რეალურად მხარეთა (მეიჯარე საწარმოსა და მოიჯარე ინდმეწარმეს შორის) შეთანხმებით იჯარის ხელშეკრულება შეწყვეტილია;

32.4. მოპასუხეებმა სადავო გახადეს მეიჯარე საწარმოსათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე ის, თუ ვინ მიაყენა საწარმოს ზიანი ან რით დასტურდება ზიანის ფაქტი, რადგან შესაბამისი მტკიცებულება სარჩელს არ ერთვის. შესაგებელში მითითებულია, რომ მოიჯარის მიერ საკუთარი ოჯახის წევრებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებს უძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე არავითარი კავშირი არ აქვს დავის საგანთან, რადგან მოსარჩელე ვერ ამტკიცებს მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტს. მოპასუხეები არ დაეთანხმნენ სარჩელში მითითებულ არც იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მეიჯარე საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელი იძულებული გახდა, მეხუთედ ფასად გაესხვისებინა საწარმოს მთლიანი წილი, რადგან მოპასუხეთა მტკიცებით, არც საწარმოს პარტნიორის ამგვარი იძულება დასტურდება და არც ის, თუ რა ღირს 100 %-იანი წილი საწარმოში. საწარმოს 100 %-იანი წილის გამსხვისებელსა და წილის შემძენს შორის არსებული კერძოსამართლებრივი ხასიათის ურთიერთობა არ ეხებათ მოპასუხეებს (იხ.ტ.1, შესაგებელი - ს.ფ.137 – 145);

32.5.მოპასუხეებმა დაზუსტებულ შესაგებელში დამატებით მიუთითეს, რომ დაზუსტებულ სარჩელში მხარის მითითება იმაზე, რომ # 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტა მხოლოდ საწარმოს პარტნიორთა კრების და მისი წერილობითი თანხმობით იყო შესაძლებელი, ხანდაზმულ მოთხოვნას წარმოადგენს, რადგან მოპასუხეებმა ჯერ კიდევ 2014 წლის 20 ნოემბერს წარადგინეს პირველად შესაგებელი, რომელსაც ერთვოდა 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე (იხ. ამ განჩინების 15.3 ქვეპუნქტი). 2013 წლის 11 აპრილს არა მარტო გაფორმდა შეთანხმება საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, არამედ ფაქტობრივად დასრულდა მხარეთა შორის ეს კონკრეტული ურთიერთობა, რაც ასახულია შეთანხმებაში (იხ. შესაგებელი დაზუსტებულ სარჩელზე - ტ.1, ს.ფ.320-328).

33. მეორე კასატორის (მოპასუხეთა) ზემოხსენებულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლი ადგენს ხანდაზმულობასა და გასაჩივრების ვადებს, კერძოდ, მე-2 ნაწილით განსაზღვრულია „დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია“. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია პარტნიორთა კრების მოწვევა, არც კრების ოქმი გაუსაჩივრებია, არც მასზე ხელმოწერა გაუხდია სადავოდ. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას პარტნიორთა კრების ოქმის შინაარსის შეფასებასთან დაკავშირებით არ ეთანხმება მეორე კასატორი (მოპასუხე) და მეიჯარე საწარმოს მიერ 2014 წლის 5 ნოემბერს წარდგენილი სარჩელის პასუხად იმავე წლის 20 ნოემბერს შეტანილ შესაგებელზე თანდართულ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებაზე უთითებს და დაზუსტებული სარჩელის მე-8 ფაქტობრივი გარემოების (01.07.2011წ # 30 საიჯარო ხელშეკრულება თავისი შინაარსით მოსარჩელის უძრავი ქონების ფლობისა და განკარგვის საკითხებს ეხება და მისი ბათილად ცნობა მხოლოდ შპს-ის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებითა და წერილობითი თანხმობით იყო შესაძლებელი - იხ. დაზუსტებული სარჩელი- ტ.1, ს.ფ.280) პასუხად წარდგენილ დაზუსტებულ შესაგებელში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 322) განმარტავს, რომ იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე 11.04.2013წ. შეთანხმების არსებობა მოსარჩელემ, ჯერ კიდევ, მოპასუხის მიერ პირველი შესაგებლის შეტანის ეტაპზე - 2014 წლის 20 ნოემბერს შეიტყო, ხოლო დაზუსტებული სარჩელი მხარემ 2015 წლის აპრილში წარადგინა, შესაბამისად, მოპასუხის მტკიცებით დასტურდება, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ამ ნაწილში ხანდაზმულია;

33.1. ზემოხსენებული გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს და დაადგინოს, იმ შემთხვევაში, თუ მოთხოვნა წარმოშობილია, ვის წინააღმდეგ (საწარმოს ყოფილი დირექტორის თუ მოიჯარე ინდმეწარმის)არის იგი მიმართული და მხოლოდ ამის შემდეგ გამოიკვლიოს, რა ნაწილში მიაჩნია მოპასუხეს სარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმული და დაასაბუთოს განხორციელებადია თუ არა სარჩელი. ასეთ ვითარებაში დასადგენი იქნება ხანდაზმულობის შესაგებლის შინაარსი, კერძოდ, რაზე უთითებს მოპასუხე: ა) 2013 წლის 15 იანვრის კრების ოქმი „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით არ გაუსაჩივრებია საზოგადოების პარტნიორს, მან მისცა თანხმობა ყოფილ დირექტორს საწარმოს ქონების განკარგვაზე და, შესაბამისად, კრების ოქმის შედეგები ძალაშია; ბ) იმ დაშვებითაც, რომ საწარმოს პარტნიორს არ მიუცია თანხმობა დირექტორისათვის საზოგადოების კუთვნილ უძრავ ქონებაზე არსებული საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, კრების ოქმის გაუსაჩივრებლობის გამო, მისი შედეგები მაინც ძალაშია და დირექტორის მიერ 2013 წლის 11 აპრილს დადებული შეთანხმება მოიჯარესთან საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტაზე ნამდვილია;

33.2. სააპელაციო სასამართლო ვალდებულია მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტებისა და წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, მხარეთათვის დამაზუსტებული შეკითხვების დასმის გზით, გამოარკვიოს რას გულისხმობს მხარე კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების მითითებისას და გამყარებულია თუ არა იგი შესაბამისი მტკიცებულებით, რაც განაპირობებს მტკიცების ტვირთის სამართლიანად და სწორად განაწილებას მხარეებს შორის.

33.3. პარტნიორთა კრების ოქმის შინაარსისა და მოთხოვნის განხორციელებადობის საკითხის შემოწმების შემდეგ, ანუ თუკი სარჩელის კონკრეტული მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული, ასევე მნიშვნელოვანია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინოს, საბოლოოდ თუკი პარტნიორთა კრებამ თანხმობა მისცა დირექტორს მოიჯარესთან საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტაზე, 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმება წარმოადგენს თუ არა ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს (სწორედ ამ მიმართებით არის მეორე კასატორის /მოპასუხეების/ ძირითადი პრეტენზია წამოყენებული, რაც ცხადია, მითითებული იყო შესაგებელში /მ.შ. დაზუსტებელში/, წინააღმდეგ შემთხვევაში საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე სასამართლო ამაზე ვეღარ იმსჯელებდა), შესაბამისად, თუ სააპელაციო სასამართლო დაადგენს, რომ 2013 წლის 11 აპრილის შეთანხმებით მხარეთა შორის იმავე წლის 1 აპრილიდან შეწყდა საიჯარო ურთიერთობა, მაშინ, ცხადია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა არარსებულ ხელშეკრულებას ვერ დაეფუძნება. 34. საკასაციო სასამართლოს წინააღმდეგობრივად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა და დასკვნები, კერძოდ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიხედვით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი მეიჯარე საზოგადოების დირექტორსა და მოიჯარეს (ინდმეწარმეს) შორის 2013 წლის 11 აპრილს გაფორმებული შეთანხმება 2011 წლის 1 ივლისის # 30 საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, ხოლო დანარჩენ ნაწილში (ზიანის ანაზღაურებისა და გარიგებების ბათილად ცნობის) სარჩელის უარყოფის შესახებ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

34.1.სააპელაციო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ მოსარჩელემ, სარჩელში მითითებული გარემოებებისა და შეფასებების გათვალისწინებით, ვერ დაადასტურა მოპასუხის მიერ მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოება (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ტ.2, ს.ფ.171), შესაბამისად, მხარეთა შორის 2013 წლის 11 აპრილს დადებული შეთანხმების ბათილად ცნობა (იმ პირობებში, როდესაც არა ბათილად ცნობის, არამედ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე საწარმოს ყოფილი დირექტორის უფლებამოსილების ნამდვილობის საკითხი დამატებით გამოსაკვლევია, რა ნაწილშიც ახალი გადაწყვეტილება მიიღო სააპელაციო სასამართლომ), გაუგებარია სამართლებრივად როგორ აუმჯობესებს მოსარჩელის მდგომარეობას, თუ იგი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას ვერ დაიკმაყოფილებს; ზემოხსნებული შეთანხმების ბათილად ცნობა იმას ნიშნავს, რომ მხარეებს შორის კვლავ არსებობს იჯარის ხელშეკრულება? ხომ არ იქნება ეს იძულებითი კონტრაჰირება? ასეთ ვითარებაშიც კი, მოსარჩელე მაინც ვერ იუმჯობესებს სამართლებრივად თავის მდგომარეობას, რადგან თუკი იჯარის სახელშეკრულებო ურთიერთობა არსებობს, ამასთან, მოსარჩელე მოთხოვნის (ზიანის ანაზღაურების მოპასუხეთათვის დაკისრებას) დაკმაყოფილებას მაინც ვერ შეძლებს, მაშინ სასამართლოს გადაწყვეტილებით რას ღებულობს, იბრუნებს თუ ინაზღაურებს მოსარჩელე?

35. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაცია ნაწილობრივ წინააღმდეგობრივი და სამართლებრივად დაუსაბუთებელია, ერთი მხრივ, სააპელაციო სასამართლო უთითებს, რომ „განსახილველ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნა არ გამომდინარეობს იჯარის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან; სარჩელის მიხედვით მხარე მოითხოვს ზიანის ანაზღაურებას, თუმცა, როგორც აღინიშნა, არ დგინდება რას ემყარება მოსარჩელის პრეტენზია საწარმოს პარტნიორის მიერ წილის შემცირებულ ფასად გაყიდვის, აღნიშნულზე მოპასუხის პასუხისმგებლობის არსებობის და მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 1 500 000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე“ (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.2, ს.ფ.174), ხოლო, მეორე მხრივ, სასამართლო ბათილად ცნობს მხარეთა შეთანხმებას იმ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე, რომელსაც, როგორც სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, მოსარჩელის მოთხოვნა არ ემყარება, ამასთან, არაა დასაბუთებული მხარის ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობა შეთანხმების ბათილად ცნობის ნაწილში.

36. საკასაციო სასამართლოს დიდმა პალატამ (საქმე # 664-635-2016. 02.03.2017წ; 231-234 პუნქტები) განმარტა: „დიდი პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოსარჩელეთა მოთხოვნაზე, რომელიც ეხება სადავო გარიგებების ბათილობას და განმარტავს, რომ სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელი შემდეგი კრიტერიუმები: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა (იხ. სუსგ # ას-838-802-2014, 19.03.2015წ.). დიდი პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. სუსგ, 10.11.2015, საქმეზე #ას-937-887-2015); (იხ. სუსგ-ები # ას-17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; # ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; # ას-773-730-2015, 08.09.205წ.; # ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; # ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; # ას-323-308, 2016, 03.06.2016წ.; #ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; # ას-375-359-2016, 17.06.2016წ.).... მოთხოვნის საფუძვლების დადგენისა და შემოწმების შემდეგ, გარიგებების ბათილობა ფაქტობრივ წინაპირობად უნდა იქნეს მიჩნეული და არა დამოუკიდებელ მოთხოვნად. შესაბამისად, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში სწორედ აღსრულებითი სარჩელის განხილვის შედეგი და არა კონკრეტულ გარიგებათა ბათილად ცნობა მიეთითება, რადგან თავისთავად გარიგების ბათილად ცნობა არ იწვევს რაიმე იურიდიულ შედეგს, თუკი წმინდა სამართლებრივი თვალსაზრისით აღიარებითი სარჩელი არ იხილება (იხ. ასევე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2016 წლის 17 მარტის განჩინების დასკვნები 55-56-ე პუნქტებში, საქმე # ას- 121-117-2016) .... როგორც არაერთხელ აღინიშნა, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის შემოწმება სასამართლოს პრეროგატივაა, შესაბამისად, სასამართლოს მიერ კანონის ნორმის მოძიება, რომელიც განსაზღვრული შემადგენლობის ნიშნების არსებობისას ერთ მხარეს ანიჭებს უფლებას, მეორე მხარისაგან მოითხოვოს შესრულება, მოქმედება ან თავის შეკავება, არ საჭიროებს ამ მოთხოვნის იურიდიული შედეგის მიღწევის თვალსაზრისით, კონკრეტული გარიგების თუ აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნის დამოუკიდებლად დაყენებას“. (შდრ. საქმე # 1221-1146-2015, 20.05.2016წ. 30-ე პუნქტი - „საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გარიგებების ბათილობა მიკუთვნებითი ხასიათის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი წინაპირობაა და არა დამოუკიდებელი მოთხოვნა, რადგანაც ამ გზით მოსარჩელის მიზანი ვერ მიიღწევა, რომელიც მოსარჩელეს სურს“).

37. ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს უნდა გაითვალისწინოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგი, როგორც კონკრეტულ მხარეთა სასარგებლოდ თუ საწინააღმდეგოდ მიღებული დასკვნა, რომელიც უნდა იყოს აღსრულებადი.

38.სამართალწარმოების მიზანი პირის დარღვეული უფლების დაცვა და აღდგენაა, რაც მოიცავს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების პროცესს. გადაწყვეტილება აღსრულებადი უნდა იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხარისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილებითაც კი ვერ დაკმაყოფილდება მისი სამართლებრივი ინტერესი (იხ. სუსგ # ას-595-554-2017, 15.12.2017წ.).

39. სსსკ-ის 394-ე მუხლი ადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლებს, რომელთაგან მოცემულ შემთხვევაში გამოვლენილია „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობა: „გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული“, რის გამოც უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. ზემოხსენებული მოტივაციითა და სავალდებულო სამართლებრივი შეფასების ფარგლებში, სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საქმე ხელახლა განსახილველად უბრუნდება იმავე სასამართლოს საკასაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ნაწილში დამატებითი შემოწმებისა და გამოკვლევის მიზნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "თ-ის" და ი.ე–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ი/მ ს.ყ–ის, ნ.ყ–ისა და ვ.ქ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ზ. ძლიერიშვილი