№ას-401-384-2016 22 თებერვალი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/ მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - შპს „ლ–ი“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „ჯ.ფ.ფ–ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 1 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი - სასაქონლო ნიშნის გამოყენების აკრძალვა, სასაქონლო ნიშნის შემცველი პროდუქციის განადგურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის „საქპატენტის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „საქპატენტი“) მიერ გაცემული მოწმობის შესაბამისად, შპს „ჯ.ფ.ფ–ი“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) არის სასაქონლო ნიშნის მფლობელი, რომელიც შედგება სიტყვისაგან „ელფი“ და გამოსახულებითი ელემენტებისგან (შემდეგში, პირველი სადავო სასაქონლო ნიშანი).

2. „საქპატენტის“ მიერ გაცემული მოწმობის შესაბამისად, სასაქონლო ნიშნის - „ОЬУХIВI“ (შემდეგში, მეორე სადავო სასაქონლო ნიშანი) მფლობელია მოსარჩელე, რომელიც მითითებული სასაქონლო ნიშნით აწარმოებს ტუალეტის ქაღალდს.

3. მოსარჩელემ და შპს „ლ–მა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც დისტრიბუტორი, მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) 2011 წლის 1 დეკემბერს გააფორმეს „ექსკლუზიური დისტრიბუციის ხელშეკრულება“, რომლის თანახმადაც, მოპასუხე მოსარჩელის მიერ სადავო სასაქონლო ნიშნით წარმოებული პროდუქტის ექსკლუზიური დისტრიბუტორი გახდა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, გარდა აჭარისა და კახეთის რეგიონებისა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 დეკემბრამდე.

4. 2014 წლის 25 იანვარს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელემ მოპასუხეს აპატია მის მიმართ სადავო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არსებული დავალიანება - 226 791. 30 ლარი. ამასთან, მხარეებმა უარი განაცხადეს სადავო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თავიანთ უფლებებსა და ვალდებულებებზე და სადავო ხელშეკრულება შეწყდა (შემდეგში, ვალის პატიების შესახებ შეთანხმება).

5. მოპასუხე მოსარჩელის კუთვნილი პირველი სასაქონლო ნიშნით აწარმოებს ქაღალდის ხელსახოცებს, ხოლო სასაქონლო ნიშნით - „ОЬУХОД“ (შემდეგში მეორე სადავო სასაქონლო ნიშანის მსგავსი სასაქონლო ნიშანი) - ტუალეტის ქაღალდს.

6. 05.02.2014 წელს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს პირველი სადავო სასაქონლო ნიშნის სახელწოდებით წარმოებული ხელსახოცის ეტიკეტის ნაშთის რაოდენობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებისა და სადავო სახელწოდებით ხელსახოცის გამოშვების შეწყვეტის მოთხოვნით.

7. მოპასუხემ პრეტენზია უპასუხოდ დატოვა.

8. 2014 წლის 5 მაისს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა:

8.1. მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნის შესაფუთ საშუალებაზე, ეტიკეტზე დატანების აკრძალვა, აგრეთვე, მოპასუხისათვის ამ სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნით ნიშანდებული შესაფუთი მასალის ან შეფუთვის შეთავაზების, მიმოქცევაში შეტანის, გასაღების ან გასაღებისათვის მომზადების, მათი იმპორტის ან ექსპორტის აკრძალვა.

8.2. მოპასუხის დავალდებულება, შეეწყვიტა ორგანიზაციის უფლების დამრღვევი ქმედებები, კერძოდ, მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნების უკანონოდ გამოყენება; ასევე, მოპასუხის მიერ სადავო სახელწოდებით წარმოებული ყველა იმ გამოსახულების, ეტიკეტის, ანაბეჭდის, შეფუთვის, შესაფუთი მასალისა და სარეკლამო განცხადების განადგურება, რომელიც შეიცავდა მოსარჩელის რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს და წარმოადგენდა მის ასლსა და იმიტაციას.

9. 2014 წლის 15 ოქტომბერს მოსარჩელემ გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოითხოვა მოპასუხისათვის მოსარჩელის მეორე სადავო სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნის გამოყენების, შესაფუთ საშუალებაზე, ეტიკეტზე და ა.შ. დატანების აკრძალვა, აგრეთვე, მოპასუხისათვის ამ სასაქონლო ნიშნის იდენტური ამ მსგავსი ნიშნით ნიშანდებული შესაფუთი მასალის ან შეფუთვის შეთავაზების, მიმოქცევაში შეტანის, გასაღების ან გასაღებისათვის მომზადების, მათი იმპორტის ან ექსპორტის აკრძალვა; მეორე სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნით წარმოებული ყველა იმ გამოსახულების, ეტიკეტის, ანაბეჭდის, შეფუთვის, შესაფუთი მასალისა და სარეკლამო განცხადების განადგურება, რომელიც შეიცავს მოსარჩელის რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს და წარმოადგენს მის ასლსა და იმიტაციას. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე უკანონოდ იყენებს მის სასაქონლო ნიშნებს, რითაც არღვევს მისი, როგორც რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნების მფლობელის, განსაკუთრებულ უფლებას.

10. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ იგი არ არღვევს „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონს. მოსარჩელის წერილის მიღების შემდეგ, მხარეები ზეპირსიტყვიერად შეთანხმდნენ გარკვეულ პირობებზე, წარმოდგენილი სარჩელი კი, ეწინააღმდეგება მათ შეთანხმებას. ამასთან, ამავე წერილის მიღების შემდეგ მოპასუხემ მიმართა შემოსავლების სამსახურს, რათა გამოეთხოვა ინფორმაცია მის მიერ წარმოებული სასაქონლო ოპერაციებზე ცნობის გაცემის შესახებ, რითაც დადასტურდებოდა, რომ სხვისი სასაქონლო ნიშნით საქონელი საბაჟოზე არ შეუტანია.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა;

11.1. აეკრძალა მოპასუხეს აწარმოოს მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშანი და დაიტანოს ის შესაფუთ საშუალებაზე, ეტიკეტზე, აგრეთვე, განახორციელოს ამ სასაქონლო ნიშნის იდენტური ამ მსგავსი ნიშნით ნიშანდებული შესაფუთი მასალის ან შეფუთვის შეთავაზება, მიმოქცევაში გაშვება, გასაღება ან გასაღებისათვის მომზადება, მათი იმპორტი ან ექსპორტი;

11.2. აეკრძალა მოპასუხეს მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნების უკანონოდ გამოყენება და დაევალა ორგანიზაციის უფლების დამრღვევი მოქმედების შეწყვეტა. მოპასუხის მიერ სადავო სახელწოდებით წარმოებული ყველა იმ გამოსახულების, ეტიკეტის, ანაბეჭდის, შეფუთვის, შესაფუთი მასალისა და სარეკლამო განცხადების განადგურება, რომელიც შეიცავს მოსარჩელის რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს და წარმოადგენს მის ასლს თუ იმიტაციას.

11.3. აეკრძალა მოპასუხეს, მოსარჩელის მეორე სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშანი გამოიყენოს, გამოსახოს შესაფუთ საშუალებაზე, ეტიკეტზე და ა.შ, აგრეთვე - ამ სასაქონლო ნიშნის იდენტური ამ მსგავსი ნიშნით ნიშანდებული შესაფუთი მასალის ან შეფუთვის შეთავაზება, მიმოქცევაში გაშვება, გასაღება ან გასაღებისათვის მომზადება, მათი იმპორტი ან ექსპორტი. ასევე, დაევალა მეორე სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნით წარმოებული ყველა იმ გამოსახულების, ეტიკეტის, ანაბეჭდის, შეფუთვის, შესაფუთი მასალისა და სარეკლამო განცხადების განადგურება, რომელიც შეიცავს მოსარჩელის რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს და წარმოადგენს მის ასლსა და იმიტაციას.

12. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში სპეციალური კანონი) 3.1, მე-6, 25-ე, 45-ე მუხლები და მიუთითა შემდეგი:

12.1. სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, გასარკვევი იყო, იყენებდა თუ არა მოპასუხე მოსარჩელის რეგისტრირებულ პირველ სასაქონლო ნიშანს უკანონოდ. ამასთან, მხარეები არ დავობდნენ, რომ იგი მოსარჩელეს ეკუთვნოდა. სასამართლოს მითითებით, მოპასუხის პოზიცია ემყარებოდა მხარეებს შორის დადებულ ხელშეკრულებას, ასევე, ზეპირ გარიგებას. მოსარჩელის მტკიცებით, ხელშეკრულება შეწყდა 2014 წლის 25 იანვრის ურთიერთშეთანხმებით, ხოლო შეწყვეტის სამართლებრივი შედეგი უნდა ყოფილიყო მოპასუხე კომპანიის მიერ სადავო სასაქონლო ნიშნის გამოყენებით პროდუქტის წარმოებისა და დისტრიბუციის შეწყვეტა და დანაშთი პროდუქტის განადგურება, რაც არ მომხდარა. სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებში არსებულ წერილობით ხელშეკრულებებში მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა მისი პროდუქციის „ექსკლუზიური დისტრიბუტორის“ უფლება. დისტრიბუციის დანიშნულებაა მწარმოებლის მიერ მზა პროდუქციის (რომელსაც აქვს სასაქონლო სახე, შეფუთვა, სარეალიზაციო მზაობა) რეალიზებაში ხელშეწყობა, მომხმარებლამდე ან რეალიზების ცენტრამდე მიტანა. დისტრიბუციის ხელშეკრულება არ გულისხმობს, რომ დისტრიბუტორმა აწარმოოს საქონელი, გამოიყენოს მწარმოებლის შესაფუთი მასალა.

12.2. რაც შეეხება ზეპირ შეთანხმებას, სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხე დამაჯერებლად არ განმარტავდა, კონკრეტულად რა პირობებზე შეთანხმდნენ ისინი, აგრეთვე, მას არ ჰქონდა წარმოდგენილი კანონით გათვალისწინებული დასაშვები მტკიცებულება, რომელიც ზეამოაღნიშნული შეთანხმების არსებობას დაადასტურებდა.

12.3. სასამართლომ განმარტა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი ხელშეკრულებები, არ წარმოადგენს მოპასუხისათვის სასაქონლო ნიშნის გამოყენების უფლების მიმნიჭებელ დოკუმენტს. აღნიშნული უფლებამოსილება ზეპირი გარიგებით გადაცემული ვერ იქნებოდა, რამდენადაც, სპეციალური კანონის მიხედვით, ხელშეკრულება სასაქონლო ნიშნის გადაცემის შესახებ ფორმდება წერილობით, რისი დაუცველობაც იწვევს ხელშეკრულების ბათილობას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაასაბუთა სასაქონლო ნიშნის გამოყენების კანონიერი საფუძვლების არსებობა.

12.4. სასამართლოს მითითებით, განსახილველ საქმეში არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა იმის დადგენას, არის თუ არა სასაქონლო ნიშნები, კერძოდ, მოსარჩელის მეორე სასაქონლო ნიშანი და სასაქონლო ნიშანი, რომელსაც მოპასუხე იყენებს იმდენად მსგავსი, რომ შესაძლოა მათი ერთმანეთში აღრევა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნების მფლობელი კომპანიები აწარმოებენ ერთი სახის პროდუქციას - ტუალეტის ქაღალდს. უდავოა, რომ საქონელი ისეთი ნიშნებით, როგორიცაა, ფორმა, ვიზუალი, დახვევის დიამეტრი, წონა, ერთმანეთისაგან არსებითად არ განსხვავდება. სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ სასაქონლო ნიშნებს შორის მსგავსება აშკარა იყო. ფიგურების კონფიგურაცია, ფერთა შეხამება, ფიგურებისა და წარწერების დიაპაზონი და განლაგება იმდენად მსგავსი იყო, რომ მომხმარებელი ვერ გაარჩევდა, რომელი მწარმოებლის პროდუქციას ყიდულობდა. სასამართლოს დასკვნით, სადავო სასაქონლო ნიშანი აღრევამდე მსგავსია მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნისა.

13. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

13.1. აპელანტის განმარტებით, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მიერ წარდგენილი შეთანხმება, რომელიც ვალის პატიებას შეეხებოდა. შეთანხმებაში მოსარჩელეს რაიმე სახის პრეტენზია არ გამოუთქვამს, რადგან მხარეებს შორის არსებობდა ზეპირი შეთანხმება ქაღალდის არსებული ნაშთის გამოყენების თაობაზე. ამასთან, მისი განმარტებით, პირველი სასაქონლო ნიშნით არსებობს მხოლოდ ის პროდუქტი, რაც შეთანხმების გაფორმების მომენტისათვის ნაშთის სახით იყო დარჩენილი. ახალი ეტიკეტის დამზადება, შეძენა და ამ ნიშნის გამოყენებით საქონლის ბაზარზე გატანა არ ხდებოდა. ამდენად, აპელანტის განმარტებით, იგი არ იყენებს სხვა კომპანიის სასაქონლო ნიშანს, არც ამზადებს ან სავაჭრო ქსელში უშვებს მას.

13.2. აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ქაღალდები ერთმანეთის მსგავსია და მომხმარებელი ვერ გაარჩევდა ორ სხვადასხვა პროდუქციას. მისი განმარტებით, სასამართლომ დაინახა მხოლოდ მსგავსი ნიშნები, შესაფუთ მასალაზე კი, უამრავი განმასხვავებელი ნიშანი იყო, რაც ემსახურებოდა იმ მიზანს, რომ მომხმარებელს სხვადასხვა კომპანიის მიერ გამოშვებული საქონლის განსხვავება შეძლებოდა.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილებით აპელანტის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

14.1. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული წერილობითი ხელშეკრულებით მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა ექსკლუზიური დისტრიბუციის უფლება და ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა მოპასუხისათვის სასაქონლო ნიშნის გამოყენების უფლების მიმნიჭებელ დოკუმენტს. რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას ზეპირი ფორმის გარიგებაზე, სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო მსგავსი შეთანხმების არსებობის ფაქტი. ამასთან, ასეთის არსებობის შეთხვევაშიც კი, სასაქონლო ნიშნის გამოყენების უფლების ზეპირი გარიგების ფორმით გადაცემა ეწინააღმდეგებოდა ამ ტიპის გარიგების ნამდვილობისათვის კანონით დადგენილ წერილობით ფორმას და აქედან გამომდინარე, ბათილი იქნებოდა. ამდენად, პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა, რომ მოპასუხემ ვერ დაასაბუთა სასაქონლო ნიშნის გამოყენების კანონიერი საფუძვლების არსებობა.

14.2. პალატამ ასევე გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოცემული მსჯელობა, რომ მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული მეორე სასაქონლო ნიშანი სიტყვიერი და გამოსახულებითი ელემენტებით აშკარად მსგავსი იყო მოპასუხის მიერ გამოყენებული სასაქონლო ნიშნისა. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ წარმოებული პროდუქტი მათი ფორმის, დახვევის დიამეტრის, წონისა და, რაც მთავარია, გარეგანი მხარის გათვალისწინებით ერთმანეთისგან არსებითად არ განსხვავდება. ამასთან, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარმოებაზე, რომ სასამართლომ სასაქონლო ნიშნების აღრევის საფრთხე დადგენილად მიიჩნია არა საქონლის სახეობის, ხარისხის, რაოდენობის, თვისების და ა.შ. მონაცემების გათვალისწინებით, არამედ განსახილველი სასაქონლო ნიშნების - ფიგურების კონფიგურაციის, ფერთა შეხამების, ფიგურებისა და წარწერების დიაპაზონისა და განლაგების გათვალისწინებით. შესაბამისად, პალატის დასკვნით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშანი, სიტყვიერი და გამოსახულებითი ელემენტების გათვალისწინებითა და საერთო შთაბეჭდილებით, აშკარად მსგავსი იყო, რის გამოც არსებობდა ამ სასაქონლო ნიშნების აღრევის საფრთხე.

15. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

15.1. სასამართლომ წარმოდგენილი ხელშეკრულებებიდან მხოლოდ დისტრიბუციის ხელშეკრულებაზე გაამახვილა ყურადღება და არა - ვალის პატიების შეთანხმებაზე.

15.2. სასამართლომ უგულებელყო ის ნიშან-თვისებები, რითაც მკვეთრად განსხვავდება ამ ორი კომპანიის პროდუქცია. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გამოიკვლია ის განმასხვავებელი ნიშნები, რაც შესაფუთ მასალებზეა ასახული.

16. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

19. „ინტელექტუალური საკუთრების უფლებების ვაჭრობასთან დაკავშირებული ასპექტების შესახებ შეთანხმების“ მე-15 მუხლის შესაბამისად, სასაქონლო ნიშანს შეიძლება წარმოადგენდეს ნებისმიერი სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელსაც უნარი შესწევს ერთი საწარმოს საქონელი და მომსახურება სხვა საწარმოს საქონლისა და მომსახურებისაგან განასხვავოს. სპეციალური კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ასეთი სიმბოლო შეიძლება იყოს სიტყვა ან სიტყვები, აგრეთვე, ადამიანის სახელი, ასოები, ციფრები, ბგერები, გამოსახულება, სამგანზომილებიანი ფიგურა, მათ შორის, საქონლის ფორმა ან შეფუთვა ისევე, როგორც საქონლის სხვა გარეგნული გაფორმება ფერის ან ფერთა კომბინაციის გამოყენებით. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის მიხედვით, სასაქონლო ნიშანი, ეროვნული კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით მისი რეგისტრაციის მომენტიდან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დაცულ „ქონებას“ წარმოადგენს (შდრ.Anheuser-Busch Inc. v. Portugal). შესაბამისად, რეგისტრაციის პროცედურების დასრულების შემდგომ სასაქონლო ნიშანი ხდება საკუთრების ობიექტი და მასზე ვრცელდება საკუთრების დაცვის ყველა საშუალებები.

20. ზემოაღნიშნული დანაწესებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის განსაკუთრებული უფლების წარმოშობა სასაქონლო ნიშანზე მართებულად დაუკავშირა საქპატენტში აღნიშნული ნიშნის რეგისტრაციის ფაქტს. სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლება, იმავე სასაქონლო ნიშნის მფლობელის უფლებაა, აუკრძალოს ნებისმიერ სხვა პირს მისი სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშნის უნებართვო გამოყენება. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია, ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილი და საკასაციო საჩივრით შეუდავებელი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე მოსარჩელის პირველ სასაქონლო ნიშანს იყენებს. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი ფაქტობრივად ადასტურებს, რომ მის მიერ საქონელზე დატანებული სასაქონლო ნიშანი მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნის არათუ მსგავსი, არამედ იდენტურია, თუმცა მიუთითებს, რომ ვალის პატიების შეთანხმება მას ამ ნიშნით სარგებლობის უფლებას ანიჭებდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უნდა დადგინდეს ნიშანდებაზე შესაბამისი ნებართვის არსებობა-არარსებობის ფაქტი. აღნიშნული კი უკავშირდება მტკიცების ტვირთს, კერძოდ, ვინაიდან არ შეიძლება მოსარჩელეს დაეკისროს არარსებული ფაქტის მტკიცების ტვირთი, მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს, რომ მას ამ ნიშნის გამოყენების უფლება გააჩნდა.

21. პალატა განმარტავს, რომ, რადგანაც მოსარჩელე წარმოადგენს სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების მფლობელს, მხოლოდ მას შეეძლო მოპასუხისათვის მიეცა ამ ნიშნის გამოყენების უფლება. ამ მიმართებით მნიშვნელოვანია ინტელექტუალური საკუთრების სამართალში არსებული პრეზუმფცია, კერძოდ, მოსარჩელის მიერ სადავო სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების არსებობისა და მოწინააღმდეგე მხარის მიერ იდენტურ ან მსგავს საქონელზე იდენტური ან მსგავსი ნიშნის გამოყენების ფაქტების დადასტურება იწვევს მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი სასაქონლო ნიშნის უნებართვოდ გამოყენების პრეზუმფციის ამოქმედებას. ამ პრეზუმფციის გაქარწყლება ეკისრება მოპასუხეს (შდრ. სუსგ № ას-1285-1223-2014, 01.12.2015).

22. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დაადასტურა ორივე ფაქტი, რაც საკმარისი იყო პრეზუმფციის ასამოქმედებლად. მოპასუხემ კი ვერ წარმოადგინა რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც მიუთითებდა სადავო სასაქონლო ნიშნის გამოყენების უფლებაზე. სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების თანახმად, მხარეები თავადვე წყვეტენ, თუ რა მტკიცებულებებით დაადასტურონ ესა თუ ის გარემოება. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ ასეთ მტკიცებულებად ვალის პატიების შესახებ შეთანხმება მიიჩნია, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელემ მოპასუხეს აპატია მის მიმართ სადავო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არსებული დავალიანება. ამასთან, მხარეებმა უარი განაცხადეს, დისტრიბუციის ხელშეკრულებიდან გამოდინარე, თავიანთ უფლება-მოვალეობებზე და სადავო ხელშეკრულება შეწყდა. პალატა ამ შეთანხმებას სადავო ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ განიხილავს, რადგან წარმოდგენილ შეთანხმებაში საერთოდ არაფერია ნათქვამი სასაქონლო ნიშანზე და, მით უმეტეს, მისი გამოყენების უფლებაზე. ამდენად, კანონის თანახმად, მოპასუხეს ეკისრებოდა მის საქონელზე იდენტური სასაქონლო ნიშნის სათანადო ნებართვის საფუძველზე გამოყენების მტკიცების ტვირთი, რაც მან ვერ იტვირთა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებას პირველი სადავო სასაქონლო ნიშნის ნებართვის საფუძველზე გამოყენების თაობაზე.

23. დისტრიბუციის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით კი, სასამართლო მიუთითებს „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსზე“, რომელიც რეგულირების ფართო სპექტრით ხასიათდება და მათ შორისაა უსაფრთხო პროდუქტის ბაზარზე განთავსება და თავისუფალი მიმოქცევა; პროდუქტის გადაადგილებისა და ბაზარზე განთავსების პროცესში კონკურენციის უზრუნველყოფა და ხელშეწყობა (პირველი მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტები). განსახილველი სამართლებრივი აქტი საბაზრო ურთიერთობის მიზნებისათვის განსაზღვრავს დისტრიბუტორის დეფინიციას და ადგენს, რომ დისტრიბუტორი არის პირი, რომელიც თავისი საქმიანობის ფარგლებში პროდუქტით უზრუნველყოფს ბაზარს და რომელიც პროდუქტის მიმართ სათანადო პირობების დაცვის შემთხვევაში გავლენას არ ახდენს პროდუქტის უსაფრთხოების მახასიათებლებზე (კანონის 4.5 მუხლი). მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, დისტრიბუტორად შეიძლება მივიჩნიოთ სავაჭრო ურთიერთობის ის მხარე, რომელიც საქონელს მასზე საკუთრების უფლების გადაცემით ყიდულობს. იგი აგენტთან შედარებით, მართალია, მეტი რისკის ქვეშაა მოქცეული, მაგრამ მეტ კონტროლს ინარჩუნებს ვაჭრობის ოპერაციაზე (შდრ. სუსგ №ას-970-919-2015, 11.03.2016). მოპასუხე მოსარჩელის დისტრიბუტორს წარმოადგენდა სადავო ურთიერთობებში და პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ამ ხელშეკრულებით მოპასუხეს არ ჰქონდა პროდუქციის წარმოების უფლება. მას მხოლოდ მოსარჩელის სასაქონლო ნიშნით ნიშანდებული პროდუქციის დისტრიბუციის უფლება ჰქონდა.

24. მეორე სასაქონლო ნიშანთან დაკავშირებით გამოთქმულ პრეტენზიაზე, პალატა განმარტავს, რომ სასაქონლო ნიშნის მთავარი ფუნქციაა, მიუთითოს საქონლის წარმოშობაზე. სასაქონლო ნიშანი, ერთი და იმავე დანიშნულების მქონე საქონლის ან მომსახურების ფართო არჩევანის პირობებში, გზამკვლევია, რათა მომხმარებელმა ადვილად შეარჩიოს მისთვის სასურველი თვისებებისა და ხარისხის პროდუქცია. სასაქონლო ნიშნის დაცვითუნარიანობას კი განაპირობებს ისეთი ბუნება, რომელიც არ იქნება მომხმარებლისათვის შეცდომაში შემყვანი საქონლის თვისებების, წარმოშობის, დამზადების, გამოყენების, სასარგებლო შედეგის და ა.შ მიმართ. ისეთი სასაქონლო ნიშნები, რომლებსაც შეუძლია შეცდომაში შეიყვანოს მომხმარებელი საქონლის ხარისხის, ხასიათის ან სხვა ნებისმიერი მახასიათებლის მიხედვით, დაცვას არ ექვემდებარება.

25. მოცემულ შემთხვევაში, ის სამართლებრივი შედეგი, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის (სპეციალური კანონის) მე-6 და 45-ე მუხლების დანაწესებიდან გამომდინარეობს და დაკმაყოფილებადია შემდეგი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში: საქონელი უნდა იყოს იმ საქონლის იდენტური ან მსგავსი, რომლის მიმართაც რეგისტრირებულია სასაქონლო ნიშანი, საქონელზე მოთავსებული უნდა იყოს ამ საქონელთან დაკავშირებით რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი სასაქონლო ნიშანი, იდენტური ან მსგავსი სასაქონლო ნიშანი მოთავსებული უნდა იყოს უნებართვოდ.

26. სასაქონლო ნიშანთა შედარების გზით შესაძლებელია, დადგინდეს რამდენად იდენტური ან მსგავსია პროდუქტზე გამოსახული სასაქონლო ნიშნები და დატანილია თუ არა ისინი იმ საქონლის იდენტურ ან მსგავს საქონელზე, რომლის მიმართაც მფლობელს რეგისტრირებული აქვს საკუთარი სასაქონლო ნიშანი. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სასამართლომ სადავო სასაქონლო ნიშანთა მხოლოდ მსგავსებაზე გაამახვილა ყურადღება, მაშინ, როდესაც მათ შორის განმასხვავებელი ნიშნებიც არის. პალატა განმარტავს, რომ იმის დასადგენად, არსებობს თუ არა ნიშნების ერთმანეთში აღრევის საშიშროება, შესამოწმებელია სწორედ ნიშნების მსგავსება. ამასთან, საკმარისია, მოსარჩელემ დაამტკიცოს აღრევის აბსტრაქტული შესაძლებლობა. შემოწმების დროს გასათვალისწინებელია, რომ მოცემული ნიშნები არ შეიძლება საშუალო მომხმარებლებმა ერთდროულად აღიქვან და ერთმანეთს შეადარონ. მომხმარებელი აყალიბებს აზრს უფრო მეტად მეხსიერებაში ჩარჩენილი შთაბეჭდილების საფუძველზე, ამიტომ მათ მოცემული სასაქონლო ნიშნების მსგავსი ელემენტები უფრო ახსენდებათ, ვიდრე განსხვავებები. როგორც უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა „იდენტურობისგან განსხვავებით, როდესაც სასაქონლო ნიშნის ყველა მახასიათებელი მეორდება, მიმსგავსების შემთხვევაში უნდა შეფასდეს ის საერთო ეფექტი, რასაც კონკრეტული ნიშანი მთლიანობაში ახდენს მომხმარებელზე. საშუალო მომხმარებელი პროდუქციის შეძენისას საერთო შთაბეჭდილებით ხელმძღვანელობს და უმნიშვნელო, არაგამოკვეთილ განმასხვავებელ დეტალებს ყურადღებას არ აქცევს“(სუსგ Nას-471-445-201, 26.09.2011). ამდენად, შედარებითი საერთო შეფასებისას უფრო მეტი წონა აქვს არა განსხვავებებს, არამედ მსგავსებებს.

27. იმის დასადგენად არსებობს თუ არა და, თუ არსებობს, რა ხარისხის მსგავსებაა ნიშნებს შორის, უნდა შემოწმდეს მსგავსება როგორც ჟღერადობაში, ისე გამოსახულებასა და ცნებებში. ამასთან, მსგავსება ერთ რომელიმე კატეგორიაში საკმარისია ნიშნების მსგავსების დასადასტურებლად. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მეორე სადავო სასაქონლო ნიშანი რეგისტრირებულია სიტყვიერი აღნიშვნით. სიტყვიერი ნიშნებისათვის გასათვალისწინებელია სიტყვათა სიგრძე, ხმოვნების თანმიმდევრობა, მარცვლების რაოდენობა, დაყოფა და სხვ. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო სიტყვები როგორც ჟღერადობით, ისე მათი გამოსახულებით (შრიფტი, წარწერის სტილი) ზედმიწევნით მსგავსია. პალატის მოსაზრებით, შეუძლებელია მომხმარებელმა ამ ორ სასაქონლო ნიშანს შორის განსხვავება აღიქვას. ამასთან, უდავოა, რომ მოპასუხის მიერ იგი დატანილია იმ სახის საქონელზე, რომლის მიმართაც მოსარჩელეს სადავო ნიშანი აქვს რეგისტრირებული. ამდენად, პალატა ასკვნის, რომ მოპასუხის მიერ გამოყენებული სასაქონლო ნიშანი აღრევამდე მსგავსია მოსარჩელის საქპატენტში რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნისა და შეეხება იმავე პროდუქციას (ტუალეტის ქაღალდს), რომელსაც აწარმოებს მოსარჩელე. შესაბამისად, ჩნდება ამ ნიშნების აღრევისა და მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანის შესაძლებლობა. აღნიშნულის საპირისპიროდ კი, მოპასუხეს წონადი და დამაჯერებელი არგუმენტი არ გააჩნია.

28. სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ფაქტი, როგორც აღინიშნა, უკვე საკმარისია იმისათვის, რომ რეგისტრირებული უფლების მქონე პირს წარმოეშვას საკუთარი „ქონების“ დაცვის უფლება სპეციალური კანონის საფუძველზე. ეს კანონი განსაზღვრავს უფლების დარღვევის შემადგენლობას და ადგენს განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის უფლებას, აუკრძალოს მესამე პირს, მისი თანხმობის გარეშე სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც მისი დაცული სასაქონლო ნიშნის მსგავსია, ხოლო საქონელი იდენტური ან იმდენად მსგავსია, რომ ჩნდება ამ ნიშნების აღრევის, მათ შორის, ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა (სპეციალური კანონის 6.2. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი). ამდენად, პალატა იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას სარჩელის, სპეციალური კანონის მე-6 და 45-ე მუხლების საფუძველზე, დაკმაყოფილების თაობაზე.

29. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

30. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივრებს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

31. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 408.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ლ–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 1 მარტის განჩინება

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი