საქმე №ას-1060-2019 20 დეკემბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.ხ–ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა.კ–ძე, სს „კ.პ.ჯ. (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობა, კუთვნილი წილის იპოთეკიდან, ყადაღისაგან და აღსრულებიდან ამორიცხვა

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ა.ხ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა ა.კ–ძის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან პირველი მოწინააღმდეგე მხარე) და სს ,,კ.პ.ჯ–ას” (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან მეორე მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული ქ. თელავში, ..... მდებარე უძრავი ნივთის (შემდეგში - სადავო უძრავი ნივთი) ½ ნაწილის თანამესაკუთრედ ცნობა; ბ) 2014 წლის 10 ივნისის უძრავი ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილის ამორიცხვა და მასზე აღსრულების შეწყვეტა.

2. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ, რომლებიც 2000 წლიდან იმყოფებიან ფაქტობრივ ცოლ-ქმრულ ურთიერთობაში, შეიძინეს სადავო უძრავი ნივთი, რომელიც 2013 წლის 15 ნოემბერს, როგორც პირველი მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული საკუთრება, დაიტვირთა იპოთეკით მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ, პირველი მოპასუხის სასესხო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად. პირველმა მოპასუხემ ვერ შეასრულა სასესხო ვალდებულება, რის გამოც, 2014 წლის 29 აპრილს ნოტარიუსმა გასცა სააღსრულებო ფურცელი. კერძო აღმასრულებელის მიმართვის საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით კი, სადავო უძრავ ნივთზე დარეგისტრირდა ყადაღა. 2014 წლის 04 სექტემბერს პირველსა და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო შეთანხმება, რომლითაც მხარეთა შორის დაზუსტდა დავალიანების მოცულობა და მისი გადახდა განწილვადდა. აღნიშნულის საფუძველზე, მეორე მოპასუხის (კრდიტორი) განცხადების საფუძველზე შეჩერდა აღსრულება სადავო უძრავ ნივთზე. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ პირველმა მოპასუხემ ვერ შეძლო სესხის დაფარვა ვერც განწილვადებული გრაფიკის მიხედვით და ფაქტობრივად სესხის გარკვეული ნაწილი დაიფარა მოსარჩელის მიერ უცხოეთიდან გამოგზავნილი თანხით. იმის გამო, რომ სესხის დასაფარად დამატებით მიცემული ვადაც დარღვეულია, მეორე მოპასუხემ ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცელის საფუძველზე მოითხოვა აღსრულების განახლება. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ იგი პირველ მოპასუხესთან ერთად წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, რადგან მის ნაცვლად აქვს გადახდილი ვალი.

3. სარჩელი დაეფუძნა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში- სსკ-ის) 173-ე და 1158-ე მუხლებს.

4. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი ცნო.

5. მეორე მოპასუხემ წარმოადგინა, როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი ისე, განხორციელების შემაფერხებელი (ხანდაზმულობა - სსკ-ის 84-ე მუხლი) შესაგებელი. გამომრიცხველი შედავებით უარყო სადავო უძრავ ნივთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობა, იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ და ამდენად, პირველი მოპასუხის მიერ დადებულ ნასყიდობის საგანი (სადავო უძრავი ქონება) ვერ მოექცევა სსკ-ის 1158-ე მუხლით განსაზღვრულ საერთო საკუთრების სამართლებრივი რეჟიმში. ამასთან, აღნიშნა, რომ კრედიტორის სასარგებლოდ იპითეკით დაიტვირთა სწორედ მეორე მოპასუხის სახელზე რიცხული სადავო უძრავი ქონება და კრედიტორი ენდობოდა საჯარო რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმციას (სსკ-ის 311-ე მუხლი), რაც გამორიცხავდა სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე ყადაღისაგან გათავისუფლებასა და მასზე აღსრულების შეწყვეტას.

6. თელავის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოსარჩელე ცნობილ იქნა პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილის თანამესაკუთრედ. მოთხოვნა მეორე მოპასუხესთან 2013 წლის 15 ნოემბრის იპოთეკის ხელშეკრულებიდან, 2014 წლის 10 ივნისს შედგენილი უძრავი ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან, პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების ნაწილის ამორიცხვისა და აღსრულების შეწყვეტის ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილება სარჩელის წარმატების ნაწილში (პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილის თანამესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობა) დააფუძნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 208.3 მუხლს, ვინაიდან პირველმა მოპასუხემ სრულად ცნო სარჩელი, ხოლო სადავო უძრავი ნივთის ერთადერთ რეგისტრირებულ მესაკუთრეს პირველი მოპასუხე წარმოადგენდა, ხოლო სარჩელის ცნობა ამ ნაწილში წარმოშობდა სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე მოსარჩელის მესაკუთრედ რეგისტრაციის წინაპირობებს.

8. რაც შეეხება სარჩელის მეორე მოთხოვნას (იხ., ამ განჩინების პ.1), ვინაიდან სადავო უძრავი ნივთი დაიტვირთა იპოთეკით და დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, მეორე მოპასუხის სასესხო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად ჯერ კიდევ მანამდე, ვიდრე უძრავი ნივთზე დარეგისტრირდებოდა პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლება, ხოლო მოსარჩელემ სესხის დასაფარად გზავნილების გამოგზავნა დაიწყო სესხის განწილვადების გრაფიკის შედგენის შემდეგ - 2014 წლის 04 სექტემბრიდან - სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის 13 თვეზე მეტი ხანი იყო ცნობილი პირველი მოპასუხის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ, რის გამოც, მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა სსკ-ის 84-ე მუხლით განსაზღვრული ერთწლიანი შეცილების ვადა. აღნიშნულის გარდა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთი ერთობლივად შეიძინეს მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ (იხ., ამ განჩინების პ. 7), მაგრამ მოსარჩელე არ იყო როგორც უძრავი ნივთის თანამესაკუთრე რეგიტრირებული საჯარო რეესტრში. მოთხოვნის გადაცემისას კი, იპოთეკა თან მიჰყვება მთავარ უფლებას. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ” კანონის მე-11 მუხლის თანახმად მესაკუთრის ცვლილების შემთხვევაში, იპოთეკით რეგისტრირებული მონაცემები უცვლელად გადადის ახალ მესაკუთრეზე, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეზე უცველელად გადავიდა იპოთეკით რეგისტრირებული მონაცემებიც. ამდენად მეორე სასარჩელო მოთხოვნა (იხ., ამ განჩინების პ.1. „ბ“) უსაფუძვლო იყო.

9. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. აპელანტმა მოითხოვა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

11. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ პირველ მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის 2013 წლის 15 ნოემბერს დაიდო გენერალური საკრედიტო ხაზით მომსახურების ხელშეკრულება. ერთიანი საკრედიტო ლიმიტი განისაზღვრა 20 000 აშშ დოლარით. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კრედიტორის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით 2013 წლის 15 ნოემბერს მეორე მოპასუხესა და ფ.მ–ს შორის შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება რომლის მიხედვით, იპოთეკით დაიტვირთა სადავო უძრავი ქონება. მოგვიანებით კი, 2013 წლის 18 ნოემბერს, სადავო უძრავ ქონებაზე დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება პირველ მოპასუხესა და ფ.მ–ს შორის და პირველი მოპასუხე აღირიცხა მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში.

12. დადგენილია, რომ პირველმა მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო სესხის დაბრუნება, რის გამოც, 2014 წლის 29 აპრილს ნოტარიუსის მიერ გაიცა სააღსრულებო ფურცელი, რომლის თანახმადაც აღსასრულებელი ვალდებულების მოცულობას შეადგენს 18 862.98 აშშ დოლარს საიდანაც ძირითადი თანხაა 16 000 აშშ დოლარი, პროცენტი - 2526.72 აშშ დოლარი, დარიცხული ჯარიმა 336.26 აშშ დოლარი.

13. 2014 წლის 04 სექტემბერს, პირველსა და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო შეთანხმება, რომლის თანახმადაც მხარეთა შორის დაზუსტდა დავალიანების მოცულობა 19 053.84 დოლარის და 115.44 ლარის ოდენობით და მისი გადახდა განწილვადდა 12 თვეზე, რის შემდგომაც კრედიტორის განცხადების საფუძველზე აღმასრულებელმა შეაჩერა აღსრულება. პირველი მოპასუხის დავალიანება შეადგენს 16 255.51აშშ დოლარს და 111 ლარს.

14. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ 2000 წლიდან მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე იმყოფებიან ფაქტობრივ ცოლქმრულ ურთიერთობაში. ჰყავთ შვილები და ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას.

15. ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სარჩელის პირველი მოთხოვნა (სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის შესახებ) შესულია კანონიერ ძალაში (იხ., ამ განჩინების პ.7).

16. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის მეორე მოთხოვნას სწორად ეთქვა უარი დაკმაყოფილებაზე სსკ-ის 286-ე მუხლიდან გამომდინარე, ვინაიდან მითითებული ნორმის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტი - „ნივთის დატვირთვა ვალდებულებით უნდა ემსახურებოდეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებას“, ხაზს უსვამს იპოთეკის ინსტიტუტის იურიდიული ბუნებას, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ იპოთეკის ნამდვილობა დამოკიდებულია უზრუნველყოფილი ძირითადი მოთხოვნის არსებობაზე. იპოთეკის უფლება თავის თავში მოიცავს გარდამავალ ხასიათს (სკ-ის 286-ე მუხლი), რაც გულისხმობს, რომ იპოთეკის უფლება არ წყდება მესაკუთრის ცვლილებისას, არამედ, აქცესორულია და განპირობებულია ვალდებულების არსებობით (სსკ-ის 153-ე მუხლის პირველი ნაწილი).

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მესაკუთრის ცვლილების შემთხვევაში, იპოთეკით რეგისტრირებული მონაცემები უცვლელად გადადის ახალ მესაკუთრეზე, შესაბამისად, უცვლელად უნდა გადავიდეს იპოთეკით რეგისტრირებული მონაცემებიც მოსარჩელეზე.

18. ამასთან, დადგენილია, რომ მოვალის მიერ ვალდებულება არ არის შესრულებული, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ სასესხო ურთიერთობა კვლავ არსებობს, შესაბამისად, არსებობს მისი უზრუნველყოფის საშუალებაც - იპოთეკა (სსკ-ის 286, 298-ე და 311-ე მუხლები).

19. მეორე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის რელევანტურ არგუმენტად არ იქნა მიჩნეული მოსარჩელის (აპელანტი) პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება დადებულია მისი თანხმობის გარეშე, ამასთან, მას გადახდილი აქვს აღსრულების სასარგებლოდ თანხის ნაწილი, რისი გათვალისწინებითაც მისი კუთვნილი წილი ექვემდებარება იპოთეკიდან და ყადაღიდან ამორიცხვას. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ პირველმა მოპასუხემ სესხის აღების შემდგომ შეიძინა საკუთრების უფლებით იპოთეკის საგანი, რომელზეც უკვე რეგისტრირებული იყო იპოთეკა შემძენის სასესხო ვალდებულების უზრუნველსაყოფად. უდავო იყო, რომ მოსარჩელეს საკუთრების უფლება - იპოთეკით დატვირთულ საგანზე გადაეცა. მართალია მოსარჩელე მეორე მოპასუხესთან არ იმყოფება სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, თუმცა, მისი საკუთრება წარმოადგენს სხვისი ვალდებულების უზრუნველყოფის საშუალებას.

20. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის (აპელანტი) მიერ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ, სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვება, გავლენას ვერ იქონიებს მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო საშუალების ნამდვილობაზე.

21. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

22. კასატორი აღნიშნავს, რომ კასატორი მოითხოვს მეორე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, ხოლო წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს იმ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე აფუძნებს, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე აღრიცხულია მოსარჩელის საკუთრების უფლება და ამ ნაწილში, გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. კასატორი მიუთითებს ამ განჩინების პპ: 11-13-ზე და აღნიშნავს იმასაც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ იპოთეკის საგანი შეძენილია მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში დაზოგილი თანხებით, იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო მისი თანხმობის გარეშე, თუმცა, იპოთეკის თანხის ნაწილი სწორედ მის მიერაა გადახდილი, რაც ცხადყოფს თანასაკუთრეობის არსებობას, რის გამოც, უძრავი ქონების ნაწილი უფლებრივად აღარ უნდა იყოს დატვირთული და თავისუფალ მდგომარეობაში დარეგისტრირდეს მოსარჩელის სახელზე. აღნიშნულს ადასტურებს პირველი მოპასუხეც.

23. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა არა შეცილების ერთწლიანი ვადით, არამედ სახელშეკრულებო ხანდაზმულობის ექვსწლიანი ვადით, რადგან გაუგებარი და დაუსაბუთებელია სასამართლოს მიერ მოტყუებით დადებულ გარიგებებზე მითითება, რა შემთხვევაშიც წარმოიშობა ზოგადად შეცილების ერთწლიანი ხანდაზმულობა.

24. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ იმსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლებზე (სსკ-ის 292-ე მუხლის მეორე ნაწილი და ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნქტზე), რომელთა გამოყენებითაც, დადგებოდა შედეგი, რომ თუ მესაკუთრე არ არის პირადი მოვალე, მოთხოვნა გადადის მასზე მაშინ, როცა მესაკუთრე კრედიტორს დააკმაყოფილებს.

25. ამასთან, კასატორს მიაჩნია, რომ არც სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ მიღებული განჩინების გაუქმებაა მართლზომიერი, რომლითაც შეჩერებული იყო ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე კერძო აღმასრულებლის წარმოებაში არსებული სააღსრულებო წარმოება.

სამოტივაციო ნაწილი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

28. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი მოითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 მარტის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება მეორე სასარჩელო მოთხოვნის (იხ., ამ განჩინების პ.1) უარყოფის ნაწილში, იმ საფუძვლით, რომ სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე აღრიცხულია მოსარჩელის საკუთრების უფლება და ამ ნაწილში, გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ იპოთეკის საგანი შეძენილია მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში დაზოგილი თანხებით, იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო მისი, როგორც სადავო უძრავი ნივთის 1/2 ნაწილის მესაკუთრის, თანხმობის გარეშე, რის გამოც, უძრავი ქონების ნაწილი უფლებრივად აღარ უნდა იყოს დატვირთული და თავისუფალ მდგომარეობაში დარეგისტრირდეს მოსარჩელის სახელზე. აღნიშნულს ადასტურებს პირველი მოპასუხეც.

29. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის არგუმენტი იმაზე, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო მისი, როგორც სადავო უძრავი ნივთის 1/2 ნაწილის მესაკუთრის, თანხმობის გარეშე, რის გამოც, უძრავი ქონების ნაწილი უფლებრივად აღარ უნდა იყოს დატვირთული და თავისუფალ მდგომარეობაში დარეგისტრირდეს მოსარჩელის სახელზე, რასაც ადასტურებს პირველი მოპასუხე, გავლენას ვერ იქონიებს მეორე სასარჩელო მოთხოვნის წარმატებაზე, გამომდინარე იქედან, რომ მეორე სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, სარჩელის უარყოფის იურიდიული ინტერესი გააჩნია არა პირველ მოპასუხეს, არამედ, მეორე მოპასუხეს. სწორედ აღნიშნულმა განაპირობა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ სარჩელის სრულად ცნობის მიუხედავად სსსკ-ის 208.3 მუხლის საფუძველზე მხოლოდ პირველი სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა.

30. რაც შეეხება საკასაციო შედავებას იმ ნაწილში, რომლითაც უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე არ უნდა გავრცელებულიყო იპოთეკა, რადგან აღნიშნულზე თანხმობა არ მიუცია მოსარჩელეს, როგორც ამავე ნივთის მესაკუთრეს, საკასაციო პალატა არ იზიარებს და აღნიშნავს, რომ შემძენის/იპოთეკარის კეთილსინდისიერების საკითხზე არსებობს მყარად დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა: „სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილი კლასიკური გაგებით, უკავშირდება რეესტრის ჩანაწერის იმგვარ უზუსტობას, როდესაც შემძენი წინდახედულობის გონივრულ ფარგლებში გამსხვისებლის უფლებას ნამდვილად მიიჩნევს, თუმცა, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ეს ნორმა აწესრიგებს ქონებაზე რეგისტრირებულ ვალდებულებებსაც, ანუ ამ ნორმათა ანალიზით, შეიძლება დავასკვნათ, რომ როდესაც საქმე უძრავი ქონების უფლებრივ მდგომარეობაზეა, შემძენს/იპოთეკარს, თავის უფლების დასამტკიცებლად, შეუძლია დაეყრდნოს რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტების სისწორის ვარაუდს, თუნდაც, სინამდვილეში, არასწორი იყოს რეესტრის მონაცემები, ამ ვითარებას არაარსებითად აქცევს შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება, რაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის არცოდნაში გამოიხატება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის ფიქციას არღვევს, სწორედ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. დასახელებული ნორმები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ ელემენტებს და ნორმით გათვალისწინებულ პრეზუმფციაზე - რეესტრის ჩანაწერის სისწორეზე დაყრდნობისას უნდა შემოწმდეს არა მარტო საჯარო რეესტრის მონაცემები, არამედ უტყუარად უნდა ირკვეოდეს, რომ შემძენმა ნივთის შეძენამდე არ იცოდა და არც შეიძლება, სცოდნოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის თაობაზე“ (შდრ. სუსგ №ას-394-373-2013, 20 .05.2014წ). მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს, დასაბუთებული საკასაციო შედავება, რაც იპოთეკარის (მეორე მოპასუხე) მიერ (რომელიც რეესტრის უტყუარობის პრეზუმფციას ემყარებოდა) უფლების ხარვეზის შესახებ ინფორმირებას დაადასტურებდა, არ წარმოუდგენია. აქედან გამომდინარე, სამართლებრივად გადამწყვეტი მნიშვნელობა ვერ ექნება მოსარჩელის პრეტენზიას, რომ მსესხებელი (პირველი მოპასუხე) არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა კასატორის კუთვნილი წილი სადავო ქონებაში, რომელიც არ წარმოადგენს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მხარეს და მას რაიმე სახის ვალდებულება კრედიტორების მიმართ არ გააჩნია, რადგანაც მოპასუხეებს შეუძლიათ დაეყრდნონ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების მიმართ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას (იხ., სუსგ №ას-729-2019,4 ოქტომბერი, 2019 წელი). გარდა ამისა, დადგენილია, რომ სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის დროისათვის, არც პირველი მოპასუხე იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, არამედ, მხოლოდ იპოთეკით სადავო უძრავი ნივთის დატვირთვის შემდეგ დარეგისტრირდა პირველ მოპასუხეზე სადავო უძრავი ნივთი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ დროიდან კი, როგორც თანასაკუთრება, სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე გავრცელდა მოსარჩელის უფლება.

31. საკასაციო პალატამ სხვა საქმეზეც სპეციალურ რეგისტრაციას დაქვემდებარებული უძრავი ქონების თაობაზე მესამე, კეთილსინდისიერი პირის უფლებების ბათილობის საფუძვლად არ მიიჩნია კონკრეტული ხელშეკრულების ბათილობის სამართლებრივი შედეგი და სსკ-ის 185-ე მუხლის ( „შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე“ ) მოხმობით აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბათილად იქნა ცნობილი ჩუქების ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, კრედიტორისათვის, ამ ხელშეკრულების სადავოობის შესახებ ცნობილი არ იყო იპოთეკის ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის, რაც უდავოს ხდიდა იპოთეკარის კეთილსინდისიერი ქმედების ფაქტს, ვინაიდან იპოთეკარი რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის ფარგლებში მოქმედებდა (შეადრ: სუსგ №ას-490-2019, 5 ივლისი, 2019 weli, პპ. 20, 21).

32. ამასთან, უარსაყოფია კასატორის პრეტენზია სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმებასთან მიმართებითაც, გამომდინარე იქიდან, რომ სსკ-ის 199 ¹ მუხლის საფუძველზე ამ ნაწილში, სარჩელის წარუმატებლობა თავისთავად განაპირობებდა ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმებას.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

34. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. შემძენის/იპოთეკარის კეთილსინდისიერების საკითხზე არსებობს მყარად დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა.

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

36. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1. ა.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა.ხ–ს (პ.ნ ......) უკან დაუბრუნდეს თ.მ–ის მიერ 04.09.2019-ში საგადასახადო დავალება N1 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (997 ლარის) 70% – 697.9 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე