საქმე №ას-998-2019 22 ნოემბერი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ე.ზ–ო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ს–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - სამკვიდროს გაყოფა, მესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.ს–ი (შემდეგში: მოპასუხე), 1947 წელს გარდაცვლილი ა.მ–ის ბიოლოგიური შვილი (მოპასუხის დედა), დაიბადა 1936 წლის 3 ოქტომბერს.

2. მოპასუხისა და მისი დის - ვ.ს–ას (შემდეგში: მოპასუხის დეიდა, დაბადების მოწმობაში მოპასუხის დედა) სახელზე 1940 წლის მდგომარეობით ირიცხებოდა უძრავი ქონება მდებარე თბილისში, ….. (ყოფილი ……) №11 (შემდეგში: სამკვიდრო ქონება).

3. მოპასუხის დეიდა ქორწინებაში იმყოფებოდა ს.ს–თან.

4. მოპასუხის მშობლებად, თბილისის ლენინის რაიონის მოქალაქეობრივი მდგომარეობის ჩამწერი ბიუროს მიერ გაცემული დაბადების მოწმობის #611413 თანახმად, მითითებულნი არიან, მამა - ს.ს–ი და დედა - ვ.ს–ა (ტ.1,ს.ფ. 24).

5. მოპასუხის ბიოლოგიური დედა გარდაიცვალა 1947 წლის 24 ივნისს, ხოლო დეიდა - 1949 წლის 5 ნოემბერს (ტ.1,ს.ფ. 32-33).

6. მოპასუხე და მოპასუხის ბიძა (დაბადების მოწმობის მიხედვით მამა), 1955 წლის 2 თებერვალს გაცემული მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე, აღირიცხნენ სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრეებად (ტ.1,ს.ფ. 39; 200).

7. მოპასუხის ბიძამ, 1950 წლის 1 აპრილს იქორწინა ნ.ს–ზე და იშვილა მეუღლის შვილი, ე.ს–ა (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი), ქორწინების შემდგომი გვარი - ზ–ო (ტ.1,ს.ფ. 23;29-30).

8. მოპასუხის ბიძა (დაბადების მოწმობის მიხედვით მამა) გარდაიცვალა 1971 წლის 16 აპრილს. მის პირველი რიგის მემკვიდრეებს წარმოადგენდნენ მეორე მეუღლე-ნ. ს–ა და მოსარჩელე (ნაშვილები) და მოპასუხე (შვილი პირველი ქორწინებიდან) (ტ.1,ს.ფ.23;25;30-31). გარდაცვალების მომენტისთვის, მის სახელზე ირიცხებოდა სადავო სამკვიდრო ქონება.

9. სადავო ქონება, რომელიც ირიცხებოდა მოპასუხისა და მისი ბიძის (დაბადების მოწმობის მიხედვით მამა) სახელზე, გაზრდილი ფართით დაკანონდა 1973 წლის 24 ოქტომბერს მიღებული №644 გადაწყვეტილების საფუძველზე (ტ.1,ს.ფ. 215).

10. თბილისის ლენინის რაიონის სასამართლოს 1986 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით, მოპასუხის მამის მეორე მეუღლისა და ქალიშვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გარდაცვლილის მემკვიდრეობა გაიყო და თითოეულ მათგანს მიეკუთვნა სადავო ქონების, მოპასუხისა და გარდაცვლილის სახელზე რიცხული უძრავი ქონებიდან - სახლის 1/3 იდეალური წილი, ხოლო 2/3 დარჩა მოპასუხის საკუთრებად. დანაშთ ქონებაზე გარკვეული გაუმჯობესების შეტანის საფუძვლით, წილხვედრი ნაწილის გაზრდაზე უარი ეთქვათ მოსარჩელეებს, იმ დროისთვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 121-ე მუხლზე მითითებით. გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, მაგრამ არ აღსრულებულა (ტ.1,ს.ფ. 13-14).

11. განსახილველ საქმეში მოპასუხემ 2001 წლის 28 მაისს მიმართა სასამართლოს სადავო უძრავის ნივთის 2/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 3 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, საქმეზე #2/903, მოსარჩელის (განსახილველ საქმეში მოპასუხის) მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. იგი ცნობილ იქნა სადავო სამკვიდრო ქონების, ½-ის, ანუ ბიძის (დაბადების მოწმობის მიხედვით მამის) კუთვნილი წილის 1/3-ის მესაკუთრედ და მასზე საკუთრების უფლებით, საჯარო რეესტრში აღირიცხა სადავო სამკვიდრო სახლის 2/3 (ტ.1,ს.ფ.16-18;27-28;42-43). დასახელებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (ტ.1,ს.ფ.19-21).

12. ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, მოპასუხის (განსახილველ საქმეში) სარჩელი ბიძის მეორე მეუღლის (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტი) მიმართ სახლთმფლობელობის ნაწილზე საკუთრების უფლების ცნობისა და იდეალური წილის გაყოფის თაობაზე, დარჩა განუხილველი. განჩინება შევიდა კანონიერ ძალაში (ტ.1,ს.ფ.92-93).

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა საკასაციო პალატის 2005 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით ირკვევა, რომ მოსარჩელემ (განსახილველ დავაშიც მოსარჩელე) და დედამისმა 2004 წლის 25 თებერვალს სარჩელი აღძრეს გლდანი-ნაძალადევის რაიონის სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვეს სადავო სამკვიდრო სახლთმფლობელობის ნაწილზე - 196,8 კვ.მ ფართზე მესაკუთრეებად ცნობა. მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ ისინი არ დაობდნენ (ეთანხმებოდნენ) საჯარო რეესტრის 2002 წლის 23 მაისის ჩანაწერს, კერძოდ, იმ იურიდიულ ფაქტს, რომ სახლთმფლობელობის 2/3 ნაწილი უკვე აღრიცხული იყო მოპასუხის (განსახილველ დავაშიც მოპასუხე) საკუთრებად. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით, გაუქმდა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 07 ივლისის გადაწყვეტილება, არ დაკმაყოფილდა არც ძირითადი და არც მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი შეგებებული სარჩელები. (ტ.1,ს.ფ. 94-97).

14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 ივნისის განჩინებით, საქმეზე #3/1448, შეწყდა საქმის წარმოება მოსარჩელის სარჩელზე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქ.თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისა და მოპასუხის მიმართ, 2002 წლის 23 მაისის #1/12/20/29/4 საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების თაობაზე, დაუშვებლობის მოტივით. სასამართლოს დასახელებულ განჩინებას, საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ არ არსებობდა ადმინისტრაციული ორგანოს უარი ქმედების განხორციელების თაობაზე (ტ.1,ს.ფ. 78-79).

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, საქმეზე #3/3174-07, დაუშვებლობის გამო შეწყდა საქმის წარმოება, მოსარჩელის სარჩელისა გამო, მოპასუხის - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, მესამე პირის - ამჟამინდელი მოპასუხის მიმართ, ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრული #3/3174-07 ადმინისტრაციული საქმის წარმოება. განჩინებაში მითითებულია, რომ თბილისის ლენინის რაიონის სასამართლოს 1986 წლის 19 მაისის #2/611 გადაწყვეტილებით, გადაწყდა სამემკვიდრეო დავა. მოსარჩელეს არც ამ ჩანაწერის გაკეთებამდე და არც მას შემდეგ არ გააჩნდა და დღესაც არ გააჩნია კონკრეტული შინაარსის სანივთო უფლების დამდგენი რაიმე საბუთი სახლთმფლობელობის 2/3 წილზე, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ იგი არაუფლებამოსილი პირია, იდავოს ისეთი ადმინისტრაციული აქტის (ჩანაწერის) კანონიერებაზე, რომელსაც არ შეუზღუდია მისი რომელიმე უფლება (ტ.1,ს.ფ. 81-84; 105-111).

16. მოდავე მხარეთა გარდაცვლილი მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებაზე, ნოტარიუს თ.ბ–ძის მიერ, მოსარჩელის სახელზე 2008 წლის 28 მაისს გაიცა კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობა, რეესტრში რეგისტრაციის №2-34 (ტ.1,ს.ფ. 47-49).

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 11 თებერვლის განჩინებით, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 დეკემბრის განჩინება (ტ.1,ს.ფ. 86-91).

18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საქმეზე #2/4096-12 შეწყდა საქმის წარმოება მოსარჩელის და დედამისის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, რაც ეხება სამკვიდრო ქონების გაყოფას. განჩინების მიღებისას სასამართლომ იხელმძღვანელა საქარველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში:სსსკ)272-ე მუხლის ,,ბ“ პუნქტით და იმ ფაქტობრივი გარემოებით, რომ თბილისის ლენინის რაიონის 1986 წლის 19 მაისს მიღებული გადაწყვეტილებით, დავა იმავე მხარეებს შორის, იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით, უკვე გადაწყვეტილია (ტ.1,ს.ფ. 98-100).

19. მოსარჩელის დედა გარდაიცვალა 2013 წლის 21 ივნისს. მოსარჩელემ, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, 2013 წლის 16 აგვისტოს წარადგინა განცხადება დედის დანაშთი სამკვიდროს მიღების თაობაზე (ტ.1,ს.ფ. 40; 50).

20. თბილისის საქალაქო სასამართლოს მაგისტრის 2014 წლის 7 ოქტომბრის დადგენილებით, საქმეზე #2/17130-14, ე.ზ–ოს უარი ეთქვა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე - პირთა შორის ნათესაური კავშირის ფაქტის დადგენაზე, ვინაიდან ასეთი ფაქტი, განმცხადებელსა და მოპასუხეს შორის, ისედაც დასტურდებოდა (ტ.1,ს.ფ. 41).

21. გარდაცვლილ ნ.ს–ს სამკვიდრო ქონებაზე, ქალიშვილის სახელზე, 2015 წლის 16 ოქტომბერს ნოტარიუს ო.ჭ–ის მიერ 2015 წლის 16 ოქტომბერს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რეესტრში რეგისტრაციის #151141230.

22. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 25 ნოემბერს მიღებული გადაწყვეტილებით, საქმეზე #3/787-16, მამკვიდრებლის ქალიშვილის (განსახილველ საქმეში მოსარჩელე) სარჩელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობისა და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ჩანაწერების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დასახელებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა კანონით დაცულ უფლებას ან ინტერესს სადავო ქონების 2/3 ნაწილის მიმართ, რასაც შესაძლოა გადაეწონა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტ.1,ს.ფ. 179-194).

23. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 აპრილის განჩინებით, საქმეზე #3ბ/254-17, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება(ტ.1,ს.ფ. 166-177).

24. სარჩელის მოთხოვნა

24.1. მოსარჩელემ, 2015 წლის 26 ოქტომბერს წარდგენილი სარჩელითა და 2017 წლის 30 მაისის სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების თაობაზე განცხადებით მოითხოვა:

24.1.1. სადავო უძრავი ქონების, დაზუსტებული ფართობით 488 კვ.მ, შენობა ნაგებობის საერთო ფართი - 67.28 კვ.მ, საცხოვრებელი ფართი - 44.64 კვ.მ, ½ ნაწილზე, როგორც ნ.ს–ს მემკვიდრის, მესაკუთრედ ცნობა;

24.1.2. იმავე სადავო ქონების ½ ნაწილის 1/3 ნაწილზე, როგორც დედის მემკვიდრის, მესაკუთრედ ცნობა, ხოლო ქონების ½ ნაწილის 1/3 ნაწილზე, როგორც მშვილებლის (მოსარჩელის დედის მეუღლის; მოპასუხის ბიძის - დაბადების მოწმობის მიხედვით მამის) მემკვიდრის.

25. მოპასუხის პოზიცია

25.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

26. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

26.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

26.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 1507-ე, 1504-ე, 539-ე, 544-ე, 556-ე, 1306-ე, 1307-ე, 1319-ე, 1320-ე, 1328-ე, 1421-ე, 1424-ე, 1371-ე, 1503-ე მუხლებით.

27. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

27.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, ამ გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

28. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

28.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

28.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) და მიუთითა მათზე.

28.3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის ლენინის რაიონის სასამართლოს 1986 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით, სადაც განხორციელდა მხარეთა მამის სამკვიდროს გაყოფა, მამკვიდრებლის სამკვიდრო მასად მიჩნეულ იქნა 1/2 ნაწილი სადავო უძრავ ქონებაში და, სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით, მემკვიდრეებს შორის უკვე განისაზღვრა სამემკვიდრეო წილები და მათი ოდენობა. კერძოდ, გარდაცვლილის მეორე მეუღლისა და გერისთვის (მოსარჩელე, ქალიშვილი) მიკუთვნებული 1/3 ნაწილი წარმოადგენდა გარდაცვლილი მამკვიდრებლის (მამის) დანაშთ სამემკვიდრეო ქონების იმ წილს, რომელიც პირველი რიგის მემკვიდრეებს მოსარჩელის დედას, თავად მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაყოფის შედეგად ერგოთ მოსარჩელეებს. სახლთმფლობელობის მეორე ნაწილი - 2/3 წილი, რომელიც მიეკუთვნა მოპასუხეს, მოიცავდა როგორც ბიძის (დაბადების მოწმობის მიხედვით მამის) დანაშთ სამემკვიდრეო ქონების ნაწილს, ისე თავად მოპასუხის სახელზე უკვე რიცხული უძრავი ქონების ნაწილს, რამაც ჯამში შეადგინა სადავო სახლთმფლობელობის 2/3 ნაწილი.

28.4. შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხის სახელზე აღრიცხულია სადავო უძრავი ქონების 2/3, ხოლო, აპელანტის სახელზე სადავო ქონების - 1/3.

28.5. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ სსსკ-ის 266-ე მუხლიდან გამომდინარე, დაუშვებელია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გადასინჯვა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ აპელანტის სასარჩელო მოთხოვნა იყო იმავე დავის საგანზე, იმავე ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლით დავის განხილვა, რომელზეც 1986 წლის 19 მაისს მიღებულია გადაწყვეტილება, რაც სასამართლოს ართმევს შესაძლებლობას, ხელახლა იმსჯელოს მიღებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებების - სამკვიდრო მასის და სამემკვიდრეო წილების განაწილებაზე.

28.6. სააპელაციო სასამართლომ, სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიის პასუხად სსკ-ის 142-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოხმობით სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაა ათი წელი მაშინაც კი, როცა ეს მოთხოვნა უფრო ნაკლებ ხანდაზმულობას ექვემდებარება განმარტა, რომ 1986 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილება, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში, ადასტურებს მხარეთა წილობრივ უფლებას უძრავ ქონებაზე, ამასთან, იცავს მათ სამომავლო ურთიერთპრეტენზიისაგან. სასამართლო გადაწყვეტილება მიღებულია მხარეთა მამის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე წილობრივ უფლებასთან დაკავშირებით. უფლებას, რომელიც მხარეებს გააჩნდათ სასამართლო გადაწყვეტილებამდე, არ შეიძლება შეეხოს ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან, საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტის მიმართ, როგორიცაა - სამკვიდრო მოწმობა, ნასყიდობა, ჩუქება ან სხვა ტიპის გარიგებები, მათ შორის, სასამართლო გადაწყვეტილებები, არ შეიძლება გახდეს საკუთრების უფლების დაკარგვის საფუძველი ამ უფლების გამოყენების ხანდაზმულობის გამო, ვინაიდან, პალატის შეფასებით, ამ უფლების მიმართ ხანდაზმულობის ვადა არც ძველი და არც ახალი კანონმდებლობით არ არის გათავლისწინებული.

28.7. სააპელაციო სასამართლომ, აპელანტის დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნის თაობაზე განმარტა, რომ მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნა რეალიზებული იყო, რის გამოც მისი მოთხოვნა მოკლებული იყო პროცესუალურ საფუძველს.

28.8. აპელანტის კიდევ ერთი მოთხოვნას, სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილზე, როგორც დედამისის მემკვიდრის, მესაკუთრედ ცნობა წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით განმარტა, რომ აპელანტის დედა, სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილს არ ფლობდა, შესაბამისად აღნიშნული ვერც სამკვიდრო მასაში შევიდოდა. სადავო ქონების დასახელებული ნაწილი მოპასუხის ბიოლოგიური დედის საკუთრებას წარმოადგენდა, რაც მოპასუხის სახელზე აღირცხა და რის გამოც გამოირიცხა მოსარჩელის დედის სახელზე დასახელებული ქონების მემკვიდრეობის წესით გადასვლა მეუღლის (მხარეთა მამის) გარდაცვალების შემდეგ.

28.9. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოპასუხეს არ ჰქონდა უფლება, ერთდროულად მიეღო როგორც ბიოლოგიური დედის, ასევე, მშვილებლის სამკვიდრო, ვინაიდან მოპასუხე, და მისი მშვილებელი (მოპასუხის დაბადების მოწმობის მიხედვით მამა), როგორც მოპასუხის დეიდის (მოპასუხის დაბადების მოწმობით დედა) მეუღლე, 1955 წლის 02 თებერვალს გაცემული მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე აღირიცხნენ ქ.თბილისში, ..... მდებარე სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეებად.

29. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

29.1. აპელანტმა, საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის განჩინება, აღნიშნული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

29.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მთელი რიგი მტკიცებულებები და არასწორად განმარტა კანონი.

29.3. კასატორის განმარტებით, გარკვეული უფლებების რეგისტრაციისთვის, სასამართლოს გადაწყვეტილებას სავალდებულო ძალა აქვს, თუმცა, განსახილველ შემთხვევაში, სადავო უფლებათა რეგისტრაციისთვის მიღებული გადაწყვეტილება არ იყო კანონიერ ძალაში შესული.

29.4. კასატორის განმარტებით, არ დგინდებოდა ის გარემოება, რომ მოპასუხე, ა.მ–ის შვილი იყო, მის გარდაცვალებამდე გაიცა დაბადების მოწმობა, რომლის მიხედვითაც, მოპასუხე, ვ.ს–ასა და ს.ს–ის შვილია.

30. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

30.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

31. 15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

32. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

33. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

34. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

35. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციას, ყურადღებას ამახვილებს მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს, სამკვიდრო ქონების სადავო წილზე არ წარუდგენია სასამართლოსთვის ისეთი მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა მისი მართლზომიერი უფლება, ამასთან გამოირიცხებოდა მოპასუხის საკუთრების უფლება.

36. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე და 102-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე მითითებით ,,სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (მე-4 მუხლი); თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით (102-ე მუხლი)“, განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოების დროს, მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა ვერ შეძლო.

37. საკასაციო სასამართლო, მიუხედავად კასატორის პრეტენზიებისა, საქმეზე დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე განმარტავს, რომ მოპასუხე, სამკვიდრო ქონების თავდაპირველი მესაკუთრის ბილოგიური შვილი იყო. ამავე ქონებას თანასაკუთრების უფლებით ფლობდა, თავდაპირველი მესაკუთრის და (მოპასუხის დედა დაბადების მოწმობის მიხედვით, მშვილებელი). თავდაპირველი მესაკუთრის (მოპასუხის ბილოგიური დედის) გარდაცვალების შემდეგ, სადავო უძრავი ქონების ½ წილზე, როგორც სამკვიდრო ქონებაზე, უფლებამოსილება შეიძინა მოპასუხემ (ვინაიდან, ბილოგიური დედის გარდაცვალების შემდეგ, მისი პირველი რიგის ერთადერთი მემკვიდრე მოპასუხე იყო). ქონების დარჩენილ ½ ნაწილზე საკუთრების უფლებას გარდაცვალებამდე ინარჩუნებდა მოპასუხის მშვილებელი (დეიდა), ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ, მოპასუხესა და გარდაცვლილის მეუღლეს, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეებს შორის გაიყო სადავო სამკვიდრო ქონება თანაბრად.

38. დადგენილია, რომ დასახელებული გარემოების შემდეგ, მოპასუხის დეიდის ქმარმა (მშვილებელმა), შეირთო მეორე მეუღლე და იშვილა ამ უკანასკნელის ქალიშვილი. ასევე დადგენილია, რომ 1971 წლის 16 აპრილს მხარეთა მშვილებელი გარდაიცვალა. მის სახელზე რიცხული ქონების - მთლიანი ქონების ნახევრიდან (1/2 ნაწილიდან), ½ ნაწილი გადაეცა გარდაცვლილის მეორე მეუღლესა და მის ქალიშვილს (მოსარჩელეს), ხოლო დარჩენილი ½ ნაწილი კი - მოპასუხეს. ამდენად, მთლიანი სამკვიდრო ქონებიდან მოპასუხის წილმა 2/3, ხოლო მოსარჩელის წილმა 1/3 შეადგინა (იხ. თბილისის ლენინის რაიონის 1986 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილება; ტ.1,ს.ფ. 13-15).

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

40. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4 601.35 ლარის 70% – 3 220.95 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე.ზ–ოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ე.ზ–ოს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, თ.გ–ის (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4 601,35 ლარის (საგადასახადო დავალება N8306410216, გადახდის თარიღი 2019 წლის 15 აგვისტო), 70% – 3220,95 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე