საქმე №ას-1549-2019 14 თებერვალი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს ,,ო.ს.კ–ა" (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,ო.ქ–ი" (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. შპს ,,ო.ს.კ–ამ" (შემდეგში - მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა შპს ,,ო.ქ–ის“ (შემდეგში - მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა, მოპასუხისთვის 666 865,5695 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ 2015 წლის 21 იანვარს, შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ას" და შპს ,,ო.ქ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით, მოსარჩელე კომპანიამ იკისრა ვალდებულება განეხორციელებინა მრავალფუნქციური კომპლექსის სამშენებლო სამუშაოები. ხელშეკრულებით სამუშაოს დასრულების საბოლოო ვადად განისაზღვრა 2016 წლის 31 დეკემბერი. თავის მხრივ, მოპასუხე ვალდებული იყო აენაზღაურებინა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება, კერძოდ, +0,00 ნიშნულიდან +16,45 ნიშნულის ჩათვლით ყოველი კვადრატული მეტრისათვის - 181,2 აშშ დოლარი, ხოლო +16,45 ნიშნულიდან - 188 აშშ დოლარი. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის და ნებართვის თანახმად, ასაშენებელი შენობა-ნაგებობის საერთო ფართობი შეადგენდა 34 280 კვ.მ-ს. 2014 წლის 25 დეკემბერს, შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ას" და ქვემენარდეს შპს ,,ს.ჰ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება თბილისში, ..... მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის შესახებ. ხელშეკრულებით, ქვემენარდის მიერ შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულება განისაზღვრა -1 კვადრატული მეტრი ფართისათვის 118,45 აშშ დოლარით. შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ის" მიერ აშენებული იქნა ჯამში 24 691,71 კვ.მ. ფართი, ხოლო ასაშენებელი დარჩა 9 588,29 კვ.მ. ფართი. შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ამ" ვერ შეძლო სამუშაოს დასრულება და 9 588,29 კვ.მ. ფართის აშენება, რადგან შპს ,,ო.ქ–მა" ცალმხრივად შეწყვიტა 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულება და +55,35 ნიშნულიდან სამუშაოს შესრულება დაუკვეთა შპს ,,ს.ჰ–ს". 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 8.10.2. პუნქტის თანახმად, ამ პუნქტის პირველი ნაწილის დარღვევის შემთხვევაში, დამკვეთი შემსრულებელს აუნაზღაურებს იმ მიუღებელ შემოსავალს (მოგებას), რომელსაც იგი მიიღებდა წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში, თუ არ შეწყდებოდა წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულება. ამავე ხელშეკრულების 8.10.1. პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი იღებს ვალდებულებას, რომ არ მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულების ცალმხრივად ვადამდე შეწყვეტას იმგვარი საფუძვლით, რომელიც ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებას ან/და საქართველოს კანონმდებლობას. ამდენად, მოპასუხემ ცალმხრივად შეწყვიტა ნარდობის ხელშეკრულება, რის გამოც, იგი ვალდებულია მოსარჩელეს აუნაზღაუროს ის შემოსავალი, რომელსაც მოსარჩელე მიიღებდა სამშენებლო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოსარჩელემ ვერ შეძლო +55,35 ნიშნულის ზემოთ 9 588,29 კვ.მ. ფართის აშენება. +55,35 ნიშნულიდან მისაღები საზღაური შეადგენდა 188 აშშ დოლარს, საიდანაც 118,45 აშშ დოლარი მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა ქვემენარდისთვის. მოსარჩელის მოგება +55,35 ნიშნულის ზემოთ შეადგენდა 1 კვ.მ.-ზე 69,55 აშშ დოლარს (188-118,45). შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე არ შეწყვეტდა ხელშეკრულებას, სამშენებლო სამუშაოების დასრულებისას მოსარჩელის მიერ მისაღები მოგება შეადგენდა 666 865,5695 აშშ დოლარს (69,55 აშშ დოლარი*9 588,29 კვ.მ.).

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულებით მხარეებმა განსაზღვრეს, რომ მოსარჩელე სამშენებლო სამუშაოებს დაასრულებდა 2016 წლის 31 დეკემბერს. აღნიშნული წარმოადგენდა ხელშეკრულების არსებით პირობას, ვინაიდან მოპასუხეს გააჩნდა განსაკუთრებული ინტერესი სამშენებლო სამუშაოების შეთანხმებულ ვადაში დასრულებისადმი. მხარეები სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ 2016 წლის 31 დეკემბრამდე და სწორედ ამ დრომდე ეკისრებოდა მოპასუხეს ვალდებულება არ შეეწყვიტა ხელშეკრულება. აღსანიშნავია, რომ მხარეთა შორის 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების ვადა არ გაგრძელებულა. შესაბამისად, 2016 წლის 31 დეკემბრის შემდეგ, 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულება შეწყდა ვადის გასვლით. 2016 წლის 31 დეკემბრამდე მოპასუხეს ხელშეკრულება არ შეუწყვეტია. მოპასუხეს და მესამე პირს შორის ნარდობის ხელშეკრულება დაიდო 2016 წლის 31 დეკემბრის შემდეგ - 2017 წლის 20 თებერვალს. გარდა ამისა, მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანის ანაზღაურებას, თუმცა, რეალურად იგი ითხოვდა იმ სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურებას, რომელიც ფაქტობრივად არ შეუსრულებია.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6. შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ამ" განიცადა რეორგანიზაცია. შედეგად შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ის" უფლებამონაცვლე გახდა შპს ,,ო.ს.კ–ა" (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოსარჩელე კომპანია ან აპელანტი ან კასატორი).

7. 2015 წლის 21 იანვარს, მხარეთა შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება (შემდეგში - ხელშეკრულება).

8. ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე ვალდებულებას კისრულობს, წინამდებარე ხელშეკრულების 1.7. პუნქტით გათვალისწინებული საპროექტო დოკუმენტაციის შესაბამისად განახორციელოს წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული მრავალფუნქციური კომპლექსის (+0,00 დონიდან) კონსტრუქციული კარკასის სართულშუა გადახურვის ფილების, სვეტების, რიგელების, კედლების, კიბეების სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები.

9. ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების ფარგლებში შესასრულებელი სამუშაოს სრული ღირებულება შეადგენს 6 867 756,85 აშშ დოლარს დღგ-ს ჩათვლით. შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულება გამოანგარიშებულია შემდეგი პრინციპით: მენარდის მიერ შესასრულებელი სამუშაოების შედეგად შექმნილი სართულშუა გადახურვის ფილის ყოველი კვადრატული მეტრის ღირებულება +0,00 ნიშნულიდან +16,45 ნიშნულის ჩათვლით - 181,2 აშშ დოლარი, +16,45 ნიშნულიდან - 188 აშშ დოლარი.

10. ხელშეკრულების 5.1. პუნქტის თანახმად, მენარდის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების (დასრულების) საბოლოო ვადაა 2016 წლის 31 დეკემბერი.

11. 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 8.10.2. პუნქტის თანახმად, ამ პუნქტის პირველი ნაწილის დარღვევის შემთხვევაში დამკვეთი შემსრულებელს აუნაზღაურებს იმ მიუღებელ შემოსავალს (მოგებას), რომელსაც იგი მიიღებდა წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში, თუ არ შეწყდებოდა წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულება. ამავე ხელშეკრულების 8.10.1. პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი იღებს ვალდებულებას, რომ არ მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულების ცალმხრივად ვადამდე შეწყვეტას იმგვარი საფუძვლით, რომელიც ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებას ან/და საქართველოს კანონმდებლობას.

12. ხელშეკრულების 10.3. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების დამდები ერთ-ერთი მხარის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების/დარღვევის შემთხვევაში, მეორე მხარე უფლებამოსილია ცალმხრივად ვადამდე შეწყვიტოს წინამდებარე ხელშეკრულება. აღნიშნულის შესახებ მხარეს წერილობით უნდა ეცნობოს არანაკლებ 15 კალენდარული დღით ადრე.

13. ამავე ხელშეკრულების 10.5. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შესახებ ნებისმიერი გადაწყვეტილება თუ შეთანხმება უნდა განხორციელდეს წერილობითი ფორმით.

14. 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე კომპანიას სულ უნდა აეშენებინა 34 280 კვ.მ. ფართი.

15. 2014 წლის 25 დეკემბერს, მოსარჩელე კომპანასა და შპს ,,ს.ჰ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულებით ქვემენარდე ვალდებულებას იღებს შეასრულოს მრავალფუნქციური კომპლექსის შენობის რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამშენებლო სამუშაოები +16,35 ნიშნულიდან +83,7 ნიშნულამდე, საერთო ფართით 29 849 კვ.მ. სამუშაოები უნდა იქნეს შესრულებული გენერალური მენარდის მიერ გადაცემული სამშენებლო დოკუმენტაციის საფუძველზე.

16. ამავე ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების შესაბამისად 1 კვ.მ. გადახურვის ფილის (რომელიც მოიცავს გადახურვის ფილას, კედლებს, კოლონებს, ლიფტის შახტებს და კიბეებს) აშენების ღირებულება შეადგენს 118,45 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში დღგ-ს ჩათვლით.

17. მოსარჩელე კომპანაიმ სულ ააშენა 24 691,71 კვ.მ. ფართი, +55,35 ნიშნულის ჩათვლით.

18. 2017 წლის 20 თებერვალს, მოპასუხე კომპანიასა და შპს ,,ს.ჰ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება თბილისში, ..... მდებარე დაუსრულებელი შენობის +55,35 ნიშნულიდან, მე-17 სართულიდან, სამშენებლო სამუშაოების შესრულების შესახებ.

19. შპს ,,გ.კ.ს-ს.კ–ამ" განიცადა რეორგანიზაცია. შედეგად შპს ,,გ.კ.ს-სკ–ის" უფლებამონაცვლე გახდა შპს ,,ო.ს.კ–ა".

20. საქალაქო სასამართლომ დავა სამართლებრივად მოაწესრიგა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 636-ე, 54-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებმა ხელშეკრულებით განსაზღვრეს მოსარჩელის მიერ შესასრულებელი სამუშაოს დასრულების ვადა, კერძოდ, 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 5.1. პუნქტის თანახმად, მენარდის მიერ, წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების (დასრულების) საბოლოო ვადაა 2016 წლის 31 დეკემბერი.

21. შესაბამისად, 2016 წლის 31 დეკემბერს ამოიწურა მენარდის ვალდებულების შესრულების ვადა და აღნიშნული თარიღის გასვლის შემდეგ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა არ დამთავრებულა. 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულება შეწყდა 2017 წლის 20 თებერვალს, კონკლუდენტური მოქმედებით, მას შემდეგ, რაც მოსარჩელემ იმავე სამუშაოს დასრულება დაუკვეთა სხვა მენარდეს.

22. ამასთან, საქალაქო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ასეთ პირობებშიც არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, გამომდინარე იქედან, რომ მოსარჩელე კომპანია თავის მოთხოვნას ამყარებდა 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 8.10.2. პუნქტზე და განმარტავდა, რომ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო, შემკვეთს უნდა აენაზღაურებინა ის შემოსავალი, რასაც მენარდე მიიღებდა სამუშაოს დამთავრების შემთხვევაში.

23. ამასთან, დადგენილი იქნა, რომ 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 8.10.2. პუნქტის თანახმად, ამ პუნქტის პირველი ნაწილის დარღვევის შემთხვევაში დამკვეთი შემსრულებელს აუნაზღაურებდა იმ მიუღებელ შემოსავალს (მოგებას), რომელსაც იგი მიიღებდა წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში, თუ არ შეწყდებოდა წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულება.

24. ამავე ხელშეკრულების 8.10.1. პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი იღებს ვალდებულებას, რომ არ მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულების ცალმხრივად ვადამდე შეწყვეტას იმგვარი საფუძვლით, რომელიც ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებას ან/და საქართველოს კანონმდებლობას.

25. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული პუნქტების თანახმად, შემკვეთის ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების თაობაზე წარმოიშობოდა იმ შემთხვევაში, თუ შემკვეთი ხელშეკრულების ან საქართველოს კანონმდებლობის საწინააღმდეგოდ შეწყვეტდა ხელშეკრულებას. მოცემულ შემთხვევაში კი, დასტურდებოდა, რომ 2017 წლის 20 თებერვალს, შპს ,,ო.ქ–მა" 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოს დარჩენილი ნაწილის შესრულება შეუკვეთა სხვა სამშენებლო კომპანიას, რითაც ფაქტობრივად, კონკლუდენტური მოქმედებით, ცალმხრივად შეწყვიტა 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულება.

26. საქალაქო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 636-ე მუხლი (დისპოზიცია: შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი) მიიჩნია სპეციალურ ნორმად, რომელიც იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ შემკვეთს ნებისმიერ დროს აქვს უფლება უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად კი, კანონის იმპერატიული ნორმის საპირისპიროზე შეთანხმების უფლება მხარეებს არ ქონდათ, რის გამოც, 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 10.3. პუნქტის ჩანაწერი ვერ შეზღუდავდა მოპასუხე მხარის უფლებას ნებისმიერ დროს ეთქვა უარი ხელშეკრულებაზე.

27. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არ დაურღვევია ხელშეკრულების 8.10.1. პუნქტის მოთხოვნა, კერძოდ, მის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტა არ ეწინააღმდეგებოდა არც საქართველოს კანონმდებლობას და არც ხელშეკრულებას. გარდა ამისა, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სარჩელით მოსარჩელე ითხოვდა მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანის ანაზღაურებას ანუ, იმ მოგების ანაზღაურებას, რასაც ის მიიღებდა სამშენებლო სამუშაოების დასრულების (იმ შემთხვევაში, თუ შემკვეთი არ შეწყვეტდა ხელშეკრულებას) შემთხვევაში, თუმცა, მას არ მიუთითებია ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად დამდგარი ზიანის ფაქტზე. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხის მიმართ მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანის ანაზღაურების თაობაზე უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

28. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის (აპელანტი) მიერ.

29. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელი.

30. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ამ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელიც მითითებულია ამ განჩინების პპ: 6-19.

31. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განხორციელებული სამართლებრივი შეფასებაც (სსკ-ის 636-ე მუხლი) და დამატებით განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, შემკვეთმა ისარგებლა სსკ-ის 636-ე მუხლით მინიჭებული უფლებით, ხოლო ხელშეკრულების 10.3 პუნქტის ჩანაწერი კი, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ უკანასკნელს მაინც ვერ შეზღუდავდა ნებისმიერ დროს უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე.

32. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არ დაურღვევია ხელშეკრულების 8.10.1 პუნქტის მოთხოვნა.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ პირობებში, როდესაც აპელანტის მოთხოვნა ეფუძნებდა ხელშეკრულების 8.10.2 პუნქტს, რომლის თანახმად, ამ პუნქტის პირველი ნაწილის დარღვევის შემთხვევაში, დამკვეთი შემსრულებელს აუნაზღაურებს იმ მიუღებელ შემოსავალს (მოგებას), რომელსაც იგი მიიღებდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში, თუ არ შეწყდებოდა ხელშეკრულება.

34. ამ შემთხვევაში, აპელანტი (მოსარჩელე) ვერ ადასტურებდა თუ რა ფაქტობრივი ზიანი დადგა ხელშეკრულების მოშლით.

35. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი სწორად იქნა უარყოფილი.

36. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის (666 865,5695 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრება) დაკმაყოფილების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარადგინა აპელანტმა.

37. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 636-ე მუხლი. კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მიერ მოშველიებული სასამართლო პარაქტიკა - საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 15 დეკემბრის №ას-697-663-2015 საქმეზე გაკეთებული განმარტება - სრულიად უადგილოა, მოცემულ შემთხვევასთან, რადგან სახეზეა ორი სრულიად განსხვავებული მოცემულობა და ფაქტობრივი მდგომარეობა. ამასთან სასამართლო ვალდებულია შეჯიბრებითობა დაიცვას არა მხოლოდ პროცესის მსვლელობისას, არამედ სამართლიანი არბიტრი იყოს არგუმენტების შეფასება-ანალიზისასაც. ამ შემთხვევაში, მოსარჩელის, როგორც დაზარალებული მხარის მოტივაცია სრულიად იქნა უარყოფილი და არ იქნა განმარტებული ის ფაქტობრივი მდგომარეობა, რამაც განაპირობა ხელშეკრულების 8.10.2 პუნქტის არსებობა (გათვალისწინება),რაც გადამწყვეტია ამ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისთვის. კერძოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულებით განისაზღვრა მხარეთა უფლება-მოვალეობები და მისგან წარმოშობილი პასუხისმგებლობა. ამ ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში, მხარეებმა თავისთავზე აიღეს მათზე დაკისრებული პასუხისმგებლობა, ამიტომ მოპასუხისათვის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება სასამართლომ მართლზომიერად უნდა ჩათვალოს. შემოსავალ კი, რომელსაც მიიღებდა მენარდე, დამკვეთის ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, 666 865.5695 აშშ დოლარია. შესაბამისად ხელშეკრულების მოშლით მხარემ განიცადა ზიანი. იმის მიუხედავად, რომ შემკვეთს ნებისმიერ დროს შეეძლო გაეწყვიტა ნარდობის ხელშეკრულება არ ნიშნავს, იმას რომ მას უფლება აქვს დაარღვიოს ხელშეკრულებაში არსებული სპეციალური დათქმა, რომელიც იმავდროულად გარანტიაა შემსრულებლის უფლებების დასაცავად იმ პირობებში, როდესაც იგი ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოებს საკუთარი სახსრებით ახორციელებს, ხოლო შემკვეთი არ იხდის დავალიანებას.

38. კასატორი აღნიშნავს, რომ ნარდობის ხელშეკრულებაში 8.10.2 პუნქტის გათვალისწინება მხარეებმა სავალდებულოდ მიიჩნიეს იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ მოპასუხეს ჰქონდა მოსარჩელის ვალი, რაც აღიარა მოპასუხის ყოფილმა დირექტორმა, რომელმაც განმარტა, რომ დავალიანება შეადგენდა დაახლოებით 2 მილიონ აშშ დოლარს. ამ პირობებში ნარდობის ხელშეკრულების გაფორმების მიზანი იყო ის გარემოება, რომ მენარდის სურვილი იყო მოსარჩელეს დავალიანების მიუხედავად ეწარმოებინა სამუშაოები. ეს განაპირობებდა დავალიანების ზრდას. ამ პირობებში 8.10.2 პუნქტი დამცავი ფუნქციის მატარებელი იყო, რომელიც მოსარჩელეს იცავდა მისი გაწყვეტისგან, რაც ორმაგად დააზიანებდა მას.

39. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, შემკვეთს წარმოეშობა ვალდებულება მენარდეს აუნაზღუროს მხოლოდ შესრულებული სამუშაო და დამდგარი ფაქტობრივი ზიანი, ხოლო მიუღებული შემოსავალი არ ჩათვალა როგორც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მენარდის მხრიდან. კასატორი ციტირებს სსკ-ის 636-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ კანონი შესაძლებლობას ანიჭებს შემკვეთს უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მენარდის ყოველგვარი ბრალის არარსებობის დროს. თუმცა, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, შემკვეთის ვალდებულებას წარმოადგენს, რომ აღნიშნულზე აცნობოს დაუყოვნებლივ მენარდეს, რაც აღნიშნულ საქმეში მოპასუხის მხრიდან არ მომხდარა, როცა ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყვიტა. მიუხედავად იმისა, რომ შემკვეთს შეუძლია ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლა, მას მთელი რიგი ვალდებულებები წარმოეშობა. პირველ რიგში, გაწეული ხარჯის ანაზღურება, რაც მენარდემ გაწია. ასევე, ვალდებულება გადაუხადოს გასამრჯელო გაწეული სამუშაოს პროპორციულად და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, შემკვეთი ვალდებულია აუნაზღაუროს მენარდეს ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ამასთან, სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი. შესაბამისად მოპასუხე ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის აენაზღაურებინა სარჩელით მოთხოვნილი თანხა.

სამოტივაციო ნაწილი:

40. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

41. კასატორი სადავოდ ხდის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 ივნისის განჩინების კანონიერებას, რომლითაც უცვლელად დარჩა სარჩელის უარყოფის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება, იმ საფუძვლით, რომ სსკ-ის 636-ე მუხლის მიხედვით ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, შემკვეთის ვალდებულებას წარმოადგენს, რომ აღნიშნულზე აცნობოს დაუყოვნებლივ მენარდეს, რაც აღნიშნულ საქმეში მოპასუხის მხრიდან არ მომხდარა, როცა ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყვიტა და ამავდროულად, აუნაზღაუროს ზიანი.

42. საკასაციო პალტას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კასატორმა დასაშვები საკასაციო შედავება ვერ წარმოადგინა, კერძოდ, ამ განჩინების პპ: 7-18 -ით დადგენილია, რომ 2015 წლის 21 იანვარის ხელშეკრულებით მხარეებს შორის შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე ვალდებულებას კისრულობს, წინამდებარე ხელშეკრულების 1.7. პუნქტით გათვალისწინებული საპროექტო დოკუმენტაციის შესაბამისად განახორციელოს წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული მრავალფუნქციური კომპლექსის (+0,00 დონიდან) კონსტრუქციული კარკასის სართულშუა გადახურვის ფილების, სვეტების, რიგელების, კედლების, კიბეების სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები. ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების ფარგლებში შესასრულებელი სამუშაოს სრული ღირებულება შეადგენს 6 867 756,85 აშშ დოლარს დღგ-ს ჩათვლით. შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულება გამოანგარიშებულია შემდეგი პრინციპით: მენარდის მიერ შესასრულებელი სამუშაოების შედეგად შექმნილი სართულშუა გადახურვის ფილის ყოველი კვადრატული მეტრის ღირებულება +0,00 ნიშნულიდან +16,45 ნიშნულის ჩათვლით - 181,2 აშშ დოლარი, +16,45 ნიშნულიდან - 188 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების 5.1. პუნქტის თანახმად, მენარდის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების (დასრულების) საბოლოო ვადაა 2016 წლის 31 დეკემბერი. 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების 8.10.2. პუნქტის თანახმად, ამ პუნქტის პირველი ნაწილის დარღვევის შემთხვევაში დამკვეთი შემსრულებელს აუნაზღაურებს იმ მიუღებელ შემოსავალს (მოგებას), რომელსაც იგი მიიღებდა წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემთხვევაში, თუ არ შეწყდებოდა წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულება. ამავე ხელშეკრულების 8.10.1. პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი იღებს ვალდებულებას, რომ არ მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულების ცალმხრივად ვადამდე შეწყვეტას იმგვარი საფუძვლით, რომელიც ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებას ან/და საქართველოს კანონმდებლობას. ხელშეკრულების 10.3. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების დამდები ერთ-ერთი მხარის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების/დარღვევის შემთხვევაში, მეორე მხარე უფლებამოსილია ცალმხრივად ვადამდე შეწყვიტოს წინამდებარე ხელშეკრულება. აღნიშნულის შესახებ მხარეს წერილობით უნდა ეცნობოს არანაკლებ 15 კალენდარული დღით ადრე. ამავე ხელშეკრულების 10.5. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შესახებ ნებისმიერი გადაწყვეტილება თუ შეთანხმება უნდა განხორციელდეს წერილობითი ფორმით. 2015 წლის 21 იანვრის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე კომპანიას სულ უნდა აეშენებინა 34 280 კვ.მ. ფართი. 2014 წლის 25 დეკემბერს, მოსარჩელე კომპანასა და შპს ,,ს.ჰ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ნარდობის ხელშეკრულებით ქვემენარდე ვალდებულებას იღებს შეასრულოს მრავალფუნქციური კომპლექსის შენობის რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამშენებლო სამუშაოები +16,35 ნიშნულიდან +83,7 ნიშნულამდე, საერთო ფართით 29 849 კვ.მ. სამუშაოები უნდა იქნეს შესრულებული გენერალური მენარდის მიერ გადაცემული სამშენებლო დოკუმენტაციის საფუძველზე. ამავე ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების შესაბამისად 1 კვ.მ. გადახურვის ფილის (რომელიც მოიცავს გადახურვის ფილას, კედლებს, კოლონებს, ლიფტის შახტებს და კიბეებს) აშენების ღირებულება შეადგენს 118,45 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში დღგ-ს ჩათვლით. მოსარჩელე კომპანაიმ სულ ააშენა 24 691,71 კვ.მ. ფართი, +55,35 ნიშნულის ჩათვლით.2017 წლის 20 თებერვალს, მოპასუხე კომპანიასა და შპს ,,ს.ჰ–ს" შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება თბილისში, ..... მდებარე დაუსრულებელი შენობის +55,35 ნიშნულიდან, მე-17 სართულიდან, სამშენებლო სამუშაოების შესრულების შესახებ.

43. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნარდობის ხელშეკრულების დადების მომენტიდან მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი მოვალეობების შესრულებას. თუმცა კანონმდებლობა ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევებსაც, როდესაც ესა თუ ის გარემოება უფლებას აძლევს ხელშეკრულების მხარეს, მოშალოს ხელშეკრულება. გარეგნულად ხელშეკრულების მოშლა ძალიან ემსგავსება ხელშეკრულებიდან გასვლას. ორივე შემთხვევაში ხდება სახელშეკრულებო ურთიერთობების შეწყვეტა, მაგრამ მათ შორის არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავებაც: მართალია, ხელშეკრულების მოშლა (შეწყვეტა), მიუხედავად მისი საფუძვლისა, იწვევს სახელშეკრულებო უფლებებისა და მოვალეობების შეწყვეტას, მაგრამ სამომავლოდ, და არ იწვევს მხარეების მიერ უკვე მიღებულის უკან დაბრუნებას ანუ მხარეთა აღდგენას პირვანდელ მდგომარეობაში.

44. ნარდობის ხელშეკრულების მოშლის (შეწყვეტის) ჩვეულებრივ საფუძველს წარმოადგენს მხარეთა მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვანი შესრულება. მაგრამ შესაძლებელია სამუშაოს დასრულებამდე ნარდობის ხელშეკრულების მოშლა (შეწყვეტა) როგორც შემკვეთის, ისე მენარდის მოთხოვნით.

45. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სსკ-ის 636-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით „შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი“. მოხმობილი ნორმის დეფინიციით, ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში უპირატესობა ენიჭება შემკვეთს, რომელსაც უპირობოდ, სამუშაოს დასრულებამდე, ნებისმიერ დროს, შეუძლია ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება. მენარდის ინტერესების დასაცავად და მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების გონივრული ბალანსის შესანარჩუნებლად, შემკვეთს ეკისრება ვალდებულება, ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, მენარდეს აუნაზღაუროს შესრულებული სამუშაო, ის, რაც ფაქტობრივად შესრულდა და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოვალეს (მენარდეს) ეკისრება ტვირთი, ამტკიცოს, თუ რა ზიანი მიადგა მას ხელშეკრულების მოშლით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 636-ე მუხლში მითითებული ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი არის ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაო, რომელიც უნდა აუნაზღაუროს შემკვეთმა მენარდეს და, ასევე, დანახარჯები, რომელიც მოიცავს მენარდის მიერ გაწულ ისეთ ქმედებებს, რომლებიც უკავშირდება კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულების მიზნებისათვის ადამიანური, თუ ფინანსური რესურსების მოზიდვას, მაგ. ისეთი სპეციფიკური მასალებისა და მოწყობილობების შეძენას, რომელიც მხოლოდ კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოებისთვისაა აუცილებელი და შეუძლებელია მათი სხვაგან გამოყენება, მანქანა-დანადგარებისა და ტექნიკური საშუალებების, შესასრულებლი სამუშაო იარაღის დაქირავება, კონკრეტული სპეციალისტების მოწვევა, რაც ნარდობის სამუშაოებისათვის გაწეულ ფაქტობრივ და იმ დანახარჯებს მოიცავს, რომელსაც, სავარაუდოა მიიღებდა მენარდე, რადგან საამისოდ განახორციელა გარკვეული ქმედებები.

46. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია, სამართლებრივად შეეფასებინა მენარდის მოთხოვნა, შემკვეთს აკრძალვოდა ხელშეშლა, რათა მენარდეს დაესრულებინა სამუშაოები. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ „სამოქალაქო კოდექსით კანონმდებელი, ნარდობის მომწესრიგებელ ნორმათა შორის, მენარდის ამგვარი მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს არ განსაზღვრავს. სსკ-ის 636-ე მუხლის შინაარსს ეწინააღმდეგება შემკვეთის იძულება, დავალდებულება, არ შეუშალოს ხელი მენარდეს სამუშაოების დასრულებაში. მენარდის მიერ ხელშეკრულების პირობის დაურღვევლობის შემთხვევაშიც კი, შემკვეთს კანონმდებელმა მიანიჭა უფლება, ნებისმიერ დროს მოშალოს ხელშეკრულება, ერთადერთი სპეციალური დათქმა, რომელიც მენარდის ინტერესების დასაცავად არის დადგენილი მოხმობილ ნორმაში, მდგომარეობს შემკვეთის ვალდებულებაში, აუნაზღაუროს კონტრაჰენტს უკვე შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. სსკ-ის 636-ე მუხლით, კანონმდებელი შემკვეთისათვის ხელშეკრულების მოშლის წანამძღვრებს კი არ აწესებს, არამედ, ამ ნორმის გამოყენების შემთხვევაში, გამაწონასწორებელი სამართლებრივი დაცვითი მექანიზმის სახით, ადგენს შემკვეთის ვალდებულებას, ანუ განსაზღვრავს, თუ რა უნდა აუნაზღაურდეს მენარდეს. ( იხ. სუსგ №ას-697-663-2015, 15 დეკემბერი, 2015).

47. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნარდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები ხელშეკრულების მოშლისა და ზიანის ანაზღაურების სპეციფიკურ რეგულაციებს ადგენს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 636-ე მუხლის თანახმად, შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოხმობილი ნორმის დეფინიციით, ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში უპირატესობა ენიჭება შემკვეთს, რომელსაც უპირობოდ, სამუშაოს დასრულებამდე, ნებისმიერ დროს, შეუძლია ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება. მენარდის ინტერესების დასაცავად და მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების გონივრული ბალანსის შესანარჩუნებლად, შემკვეთს ეკისრება ვალდებულება, ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, მენარდეს აუნაზღაუროს შესრულებული სამუშაო, ის, რაც ფაქტობრივად შესრულდა და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მენარდეს ეკისრება ტვირთი, ამტკიცოს, თუ რა ზიანი მიადგა მას ხელშეკრულების მოშლით. სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სახელშეკრულებო სამართლის ფარგლებში მოწესრიგებულ ურთიერთობათა ცალკეულ ნორმებზე: მაგ. ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძველი (სსკ-ის 484-ე მუხლი), რომელიც გარიგების ყოველი მხარისათვის ადგენს შესაძლებლობას, უარი თქვას თავისი ვალდებულების შესრულებაზე, თუ ხელშეკრულების დადების შემდეგ აღმოჩნდება, რომ არსებობს რეალური საშიშროება იმისა, რომ მეორე მხარე თავის მოვალეობათა მნიშვნელოვან ნაწილს არ ასრულებს, იქვეა დათქმა უარის თქმის დაუშვებლობაზე; საგულისხმოა, მაგალითად, სხვა ნორმებიც: ხელშეკრულების მოშლა დამქირავებლის ინიციატივით (სსკ-ის 541-ე მუხლი), დაზღვევის შეწყვეტა ქონების გასხვისებისას (სსკ-ის 835-ე მუხლი), რომელთა მიხედვითაც, ურთიერთობის შეწყვეტამდე გარკვეული წინაპირობები უნდა არსებობდეს და იქნეს დაცული. სამოქალაქო კოდექსის ცალკეულ ინსტიტუტებთან შედარებისას და სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ურთიერთობისათვის ამოსავალი პრინციპის - კონრაჰენტთა კეთილსინდისიერების გათვალისწინებით (სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი), შეიძლება ითქვას, რომ ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში 636-ე მუხლი არის ის სპეციალური რეგულაცია, რომელსაც არ სჭირდება წინაპირობების დაცვა (იხ. სუსგ №ას-901-851-2015, 2016 წლის 5 თებერვალი). განსახილველ შემთხვევაში, შემკვეთმა ისარგებლა სწორედ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 636-ე მუხლით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებით. საკასაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო დაემტკიცებინა, თუ რა ფაქტობრივი ზიანი მიადგა მას კონკრეტული ხელშეკრულების მოშლით. მენარდის მოთხოვნა უკავშირდება მხოლოდ მიუღებელ შემოსავალს. მოცემულ შემთხვევაში, ასანაზღაურებელი ზიანი კი, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ფაქტობრივ და იმ დანახარჯებს მოიცავს, რომელსაც, სავარაუდოდ მიიღებდა მენარდე, თუ მან საამისოდ გარკვეული ქმედებები განახორციელა. ამ თვალსაზრისით კი, მოსარჩელის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია, შესაბამისად, ნარდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმების თანახმად, იგი არ ექვემდებარება ანაზღაურებას. ( შდრ. სუსგ №ას-319-304-2016, 02 ივნისი, 2017).

48. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი სტაბილური პრაქტიკის მიხედვით, მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნის ნაწილში, მოსარჩელემ იმგვარი მტკიცებულებები უნდა წარმოადგინოს, რომელიც შექმნიდა ობიექტურ, რეალურ სურათს ასეთი შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებით და არა ვარაუდს, ალბათობას შემოსავლის მიღების თაობაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სსკ-ის 411-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემოსავლის ანაზღაურების ვალდებულებას აკისრებს ხელშემკვრელ მხარეს, რომელიც ობიექტური მოცემულობითაა ნაკარნახევი და არა კრედიტორის სუბიექტური შეფასებით. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის 411-ე მუხლის მეორე წინადადებას, რომლის თანახმად, „მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო“. საგულისხმოა უშუალოდ ტერმინი „მიუღებელი შემოსავალი“, სახელდობრ შინაარსი, რომელიც მის მიღმა დგას. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით, ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება.

49. რაც შეეხება ამ განჩინების პ.38-ში მითითებულ საკასაციო პრეტენზიას, აღნიშნულ საკითხზე საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს.

50. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

51. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. სსკ-ის 636-ე მუხლით გათვალისწინებულ სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

52. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

53. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,ო.ს.კ–ის" საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. შპს ,,ო.ს.კ–ას" (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს უ.ზ–ის მიერ 7.11.2019წ. #8649846644 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8000 ლარიდან 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე