საქმე №ას-1148-2019 6 დეკემბერი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ს.ქ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ბ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა და საკუთრების უფლების აღიარება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქ. ბორჯომში, ..... მდებარე 112.50 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი (ს/კ ......; შემდეგში: უძრავი ქონება) ნ.ბ–ის (შემდეგში: მოპასუხე ან მესაკუთრე) სახელზეა რეგისტრირებული (ტ. 1, ს. ფ. 21-22).

2. ს.ქ–ი (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და მისი ოჯახი 1949 წლიდან დღემდე ცხოვრობს, ფლობს და სარგებლობს საცხოვრებელი სადგომის ნაწილით, კერძოდ - 54.31 კვ.მ ფართით. მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები იხდიან კომუნალურ გადასახადებს, რეგისტრირებული არიან მითითებულ მისამართზე და დღემდე შეუზღუდავად სარგებლობენ სადავო ფართით (ტ. 1, ს. ფ. 25-27).

3. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიურო) 2018 წლის 30 მარტის დასკვნის მიხედვით უძრავ ქონებაში მოსარჩელის მიერ დაკავებული 54.31 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის მთლიანი საბაზრო ღირებულება, 2018 წლის 28 მარტის მდგომარეობით, საორიენტაციოდ 60 284 ლარს შეადგენდა (ტ. 1, ს. ფ. 28-40).

4. მოსარჩელემ 2018 წლის 27 აპრილს ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე, მოპასუხის სასარგებლოდ, განათავსა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%, კომპენსაციის თანხა - 15 071 ლარი (ტ. 1, ს. ფ. 41-43).

5. მოპასუხემ აღნიშნული უძრავი ქონება საკუთრებაში მიიღო ჩუქების ხელშეკრულებით და სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, რომელიც გაიცა მისი დედის ე.ჩ–ას დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე, ამ უკანასკნელს კი მითითებული სადავო ქონება საკუთრებაში გადაცემული ჰქონდა ბორჯომის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1989 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე (ტ. 1, ს. ფ. 44-53).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. მოსარჩელემ 2018 წლის 4 მაისს სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის და საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით.

6.2. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნა ამ განჩინების 2-4 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებს დააფუძნა და განმარტა, რომ სადავო ფართის მესაკუთრედ რეგისტრირებულია მოპასუხე, ხოლო რეალურ მფლობელსა და მოსარგებლეს 1953 წლიდან წარმოადგენდნენ მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) თანახმად არ არის კეთილსინდისიერი მოსარგებლე, რამეთუ მხარეებს შორის მუდმივად იყო არაერთი დავა და მოპასუხე მუდმივად ითხოვდა მოსარჩელის, როგორც უკანონო მფლობელის, გამოსახლებას (იხ. შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ.98-99).

8. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება

8.1. ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8.2. რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას სპეციალური კანონის პირველი, მე-2, მე-5 მუხლებითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 183-ე, 311-ე, 312-ე მუხლებით იხელმძღვანელა.

9. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი

9.1. რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის განჩინებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

10.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა არ ექცეოდა სპეციალური კანონის მოწესრიგების ფარგლებში.

10.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ სააპელაციო საჩივარი ძირითადად დააფუძნა იმაზე, რომ სასამართლომ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია მოსარჩელისა და მისი ოჯახის მიერ, 1949 წლიდან დღემდე სადავო ფართში ცხოვრების, ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. შესაბამისად, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელე სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ სუბიექტს, კერძოდ- საცხოვრებელი სადგომის 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად არსებულ მფლობელს/მოსარგებლეს. აპელანტის მიერ მითითებული არგუმენტი სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდებოდა და ზეპირი განხილვისასაც დადასტურდა (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.02.2015წ. გადაწყვეტილება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 03.05.2019წ. სასამართლო სხდომის ოქმი), ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ იმავე მისამართზე მოსარჩელის საკუთრებაში იყო უძრავი ნივთი, შესაბამისად სადავო მისამართზე მხოლოდ რეგისტრაციის, ცხოვრებისა და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი არ იყო საკმარისი იმისთვის, რომ მოსარჩელე მიჩნეულიყო სადავო ფართის მოსარგებლედ, რომელსაც სარგებლობისუფლება მოპოვებული ჰქონდა მართლზომიერად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე ფლობდა, სარგებლობდა, იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და რეგისტირირებული იყო მითითებულ მისამართზე, არ ადასტურებდა სადავო ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ აპელანტს კონკრეტულად ამ ფართზე მოსარგებლის უფლება მოპოვებული ჰქონდა სპეციალური კანონით დადგენილი წესით და იგი წარმოადგენდა მოსარგებლეს (სპეციალური კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი და მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტი).

10.4. სასამართლოს განმარტებით, სპეციალური კანონის მოთხოვნებიდან გამომდინარე მოსარგებლედ მიჩნევისას აუცილებელია სახეზე იყოს ან სახელმწიფოს ნება, რაც ვლინდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, ან მესაკუთრის ნება საცხოვრებელი სადგომის გაყიდვის ან/და სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, ვინაიდან მხოლოდ მითითებული ნების არსებობის შემთხვევაშია შესაძლებელი პირი მიჩნეულ იქნეს ნივთის კეთილსინდისიერ მფლობელად. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ წარუდგენია არც სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, არც საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება და არც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა დადასტურებულიყო სადავო ფართზე მფლობელობის უფლების მოპოვების ფაქტი.

11. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1. აპელანტმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის განჩინება მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

11.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობდა სპეციალური კანონიდან. სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ მოსარჩელეს ურთიერთსაწინააღმდეგო და ურთიერთგამომრიცხავი იყო.

11.3. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის გარემოება, რომ თითქოს მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების სფეროში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება, ვინაიდან სასამართლოს მიერ უდავო ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის მიერ სადავო ფართის ფლობის, ასევე, რეგისტრაციის არსებობის ფაქტი, აღნიშნულიდან გამომდინარე გაურკვეველი იყო, თუ რა გარემოებებზე ან/და მტკიცებულებებზე დაყრდნობით მიუთითა სასამართლომ, რომ მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო მართლზომიერი მფლობელობის ფაქტის დადასტურება.

11.4. კასატორის განმარტებით, გარდა ზემოხსენებულისა, სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე და მისი ოჯახი 1949 წლიდან ფლობენ სადავო უძრავ ქონებას, მოპასუხეს კი სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება მოპოვებული ჰქონდა 1989 წლის 5 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების და 2008 წლის 9 ოქტომბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ხოლო, თავის მხრივ, ე.ჩ–ას სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება მოპოვებული ჰქონდა ბორჯომის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1989 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რაც კიდევ ერთხელ გამორიცხავდა მოპასუხის განმარტებისა და სასამართლოს მსჯელობის მართებულობას მოსარჩელის არამართლზომიერ მფლობელობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან, აპელანტმა საცხოვრებელ სადგომზე მართლზომიერი მფლობელობის უფლება გაცილებით ადრე მოიპოვა, ვიდრე მოპასუხე და მისი მამკვიდრებელი გახდებობდნენ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეები.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვისა და საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სპეციალური კანონის, მე-5 მუხლი: “1. მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის შესახებ სარჩელი). 2. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 2016 წლის 24 ივნისის საქართველოს კანონის მიღებისა და შესაბამისად, ამავე კანონით 1998 წლის 25 ივნისის კანონის ძალადაკარგულად ცნობის მიზანს წარმოადგენდა ამ უკანასკნელის მოქმედებისას საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების სამართლებრივი რეგულირების ხარვეზების აღმოფხვრა და საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის მონაწილეთა შორის უფლება-მოვალეობათა ახლებური, უფრო სამართლიანი გადანაწილება. ამდენად, 2016 წლის 24 ივნისის კანონმა ძალადაკარგულად გამოაცხადა 1998 წლის 25 ივნისის კანონი ზოგადად ამ კანონით რეგულირებული სამართალურთიერთობების ფარგლებთან დაკავშირებით, თუმცა ახალი კანონით კიდევ უფრო გაიზარდა კანონის მოქმედების არეალი და პერიოდულობა.მართალია, ერთმა კანონმა ძალადაკარგულად გამოაცხადა მეორე, თუმცა აღნიშნული განხორციელდა უწყვეტ რეჟიმში და დათქმა, რომ 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილი ურთიერთობები სპეციალური კანონით უნდა მოწესრიგდეს, უცვლელად დარჩა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონის ამოქმედების მომენტად მიჩნეულია არა 2016 წელი, არამედ - 1998 წელი, ვინაიდან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობები თავდაპირველად სწორედ ამ პერიოდიდან დაექვემდებარა საკანონმდებლო რეგულირებას.

19. „საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული კანონით წესრიგდება არა ყველა ის ურთიერთობა, რაც უძრავი ნივთის თაობაზე დადებულ ფორმადაუცველ გარიგებასთანაა დაკავშირებული, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომელიც მოითხოვდა სპეციალურ მოწესრიგებას. პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილენი ვალდებული იყვნენ დაეცვათ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის იმ დროს მოქმედი წესები, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევებში ამ წესების დარღვევა უკავშირდებოდა გარკვეულ ობიექტურ გარემოებებს, რაც დამახასიათებელი იყო იმ დროს მოქმედი სამართლებრივი სივრცისათვის, კერძოდ, სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება იმ დროს ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში ხშირად მხარეთა ურთიერთობა არ სცილდებოდა მათი ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის ფარგლებს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სპეციალური მოწესრიგება უკავშირდება უშუალოდ ამ ურთიერთობების სპეციფიკას, კერძოდ, ურთიერთობებს, რომლებიც არსებობდა ზემოაღნიშნულ პერიოდში ფაქტის სახით, განსახილველმა კანონმა მიანიჭა იურიდიული მნიშვნელობა და დაუკავშირა მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები. ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 იანვრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ მოწესრიგებას მოითხოვს (კანონის პირველი მუხლი)“ -იხ. სუსგ ას-1193-1138-2013, 31.03.2015 წ.

20. წინამდებარე განჩინების მე-18 პუნქტში მოხმობილი სამართლებრივი ნორმებისა და სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, უპირველესად, უნდა განისაზღვროს ურთიერთობის მონაწილე სუბიექტები, რათა სასამართლომ მიუსადაგოს ამ ურთიერთობას შესაბამისი სამართლებრივი ნორმა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, იმისათვის, რომ განსახილველი დავა სპეციალური კანონით მოწესრიგდეს აუცილებელია ურთიერთობა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის არსებობდეს. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე საკუთარ თავს სპეციალური კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლედ მიიჩნევს, რასაც საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

20.1. სპეციალური კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მიზნებისათვის მოსარგებლე არის პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით;

20.2. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე, ოჯახთან ერთად, 1949 წლიდან ცხოვრობს ბინაში და რეგისტრირებულია მასში. თუმცა, როგორც ამ განჩინების 19.1 ქვეპუნქტში მითითებული ნორმის დეფინიციიდან ჩანს, პირის მოსარგებლედ მიჩნევისათვის მხოლოდ ქონების ფლობა და მასში რეგისტრაცია არ არის საკმარისი, რადგან პირი საცხოვრებელ სადგომს უნდა ფლობდეს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული უნდა ჰქონდეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით (შდრ. სუსგ #ას-111-104-2017, 28.07.2017 წ.); საკასაციო სასამართლო იმაზეც ამახვილებს ყურადღებას, რომ მოპასუხემ შესაგებელში არა მხოლოდ სადავო გახადა მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობა, არამედ ფაქტობრივადაც შეედავა მას და განმარტა, რომ მხარეთა შორის არაერთი დავა წარიმართა წლების მანძილზე და მოსარჩელეს, როგორც სპეციალური კანონის მიზნებისათვის განსაზღვრულ მოსარგებლეს, ასეთი პრეტენზია არასოდეს წარუდგენია მოპასუხისათვის, რაც დამატებით ადასტურებს სარჩელის დაუსაბუთებლობას. მხარეთა შორის სადავო ფართზე არაერთი დავა ეხებოდა როგორც მოსარჩელის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვას, ისე - მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას, საზიარო უფლების გაუქმებას (იხ. ტ.1, ს.ფ.237)

20.3. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის დანაწესს მოიხმობს და აღნიშნავს, რომ ყველა ფაქტობრივი გარემოება (გარდა საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტებისა - სსსკ-ის 106-ე მუხლი) მტკიცებას საჭიროებს, მტკიცებულებათა სახეები კი სსსკ-ის მე-15-მე-20 თავებშია ჩამოთვლილი. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის მართებულობის მტკიცება ძირითადად საკუთარ ახსნა-განმარტებას დააფუძნა (ვინაიდან, საქმეში წარმოდგენილი საინფორმაციო ბარათებითა და კომუნალური გადახდებით მესაკუთრის მიერ მოსარჩელისათვის უძრავი ქონების დათმობის ფაქტი არ დასტურდება), ამასთან, მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები არ არის დადასტურებული სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით, რასაც სასამართლო ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად შეაფასებდა და ამის შემდეგ გადაწყვეტდა საკითხს (სსსკ-ის 105-ე მუხლი).

21. საკასაციო სასამართლომ არაერთ განჩინებაში განმარტა, თუ ვინ და რა მტკიცებულებების საფუძველზე მიიჩნევა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ, რაც ქონების უმკვიდროდ ცნობის შემთხვევაში მოსარგებლის მესაკუთრედ ცნობას განაპირობებს. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ ცნობის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის (იხ. სუსგ-ები: #ას-137-2019, 06.05.2019წ; #ას-1931-2018, 26.03.2019წ; #ას-1293-2018, 01.03.2019წ; #ას-781-781-2018, 25.09.2018წ; #ას-1207-1127-2017, 19.09.2018წ.). -

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

23. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს.ქ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე