საქმე №ას-1432-2019 22 იანვარი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ი.რ–ი, თ.რ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.კ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 თებერვლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ალიმენტის დაკისრება, ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების გაყოფა, თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული სარგებლის ნახევრის გადახდის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ი. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი ან ბავშვის) და თ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) რ–ები ასაჩივრებენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 თებერვლის განჩინებას თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ამ გადაწყვეტილებით ნ.კ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

1.1. 1/2 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი თბილისში, ..... 0.15 ჰა მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდით #.....), (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი უძრავი ქონება) და ..... მდებარე #16ა ბინაზე (საკადასტრო კოდით #.......), (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე უძრავი ქონება) მოპასუხეებს შორის 2009 წლის 6 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები;

1.2. პირველი მოსარჩელე ცნობილ იქნა ამჟამად საჯარო რეესტრში მეორე მოპასუხის სახელზე აღრიცხული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების ½-ის მესაკუთრედ;

1.3. თბილისში, ..... მდებარე 132.24 კვ.მ ფართის (საკადასტრო კოდით #......) 2/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე სარჩელი უარყოფილ იქნა;

1.4. პირველი მოსარჩელე ცნობილ იქნა პირველი მოპასუხის სახელზე აღრიცხული ბორჯომის რაიონში, ...... „კ.ძ–ში“ მდებარე 599 კვ.მ (საკადასტრო კოდით #......) და 600 კვ.მ (საკადასტრო კოდით #......) ფართების ½-ის მესაკუთრედ;

1.5. პირველი მოსარჩელე ცნობილ იქნა სშსს მომსახურების სააგენტოში პირველი მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული ავტომანქანის „ჰონდა პილოტის“, სანომრე ნიშნით ....., ½-ის მესაკუთრედ;

1.6. პირველი მოსარჩელე ცნობილ იქნა პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული შპს „ლ–ს“ 100%-იანი წილის ½-ის მესაკუთრედ;

1.7. პირველ მოპასუხეს თბილისში, ..... მდებარე #20 ავტოფარეხის გასხვისების შედეგად მიღებული სარგებლის - 8000 აშშ დოლარის ნახევრის, 4 000 აშშ დოლარის, გადახდა დაეკისრა პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ;

1.8. პირველ მოპასუხეს არასრულწლოვანი შვილის, ნ. რ–ის (შემდეგში მოხსენიებული, როგორც ბავშვი, მოსარჩელისა და მოპასუხის შვილი ან არასრულწლოვანი), სასარგებლოდ, 2015 წლის 12 იანვრიდან 2017 წლის 7 ივლისამდე ყოველთვიურად ალიმენტის, 300 ლარის, ხოლო 2017 წლის 7 ივლისიდან ბავშვის სრულწლოვანებამდე ყოველთვიურად 500 ლარის გადახდა დაეკისრა.

1.9. პირველი მოპასუხის წინააღმდეგ ალიმენტის დაკისრების თაობაზე ს.რ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან პირველი მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის შვილი) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; პირველ მოპასუხეს, მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ ყოველთვიურად დაეკისრა ალიმენტის, 300 ლარის, გადახდა მის სრულწლოვანებამდე.

1.10. პირველი მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის წინააღმდეგ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირის, ვ.ა–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირი) სარჩელი დაკმაყოფილდა.

1.11. ბათილად იქნა ცნობილი თბილისში, ..... მდებარე 132.24 კვ.მ ფართზე (საკადასტრო კოდით #.....) დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2011 წლის 5 ივლისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და უძრავი ქონება დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სახელზე აღირიცხა. მათი საკასაციო პრეტენზიით, გასაჩივრებული განჩინება, მოპასუხეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და პირველი მოპასუხისთვის პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 4000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია, სახელდობრ:

2. კასატორების მტკიცებით, ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე უძრავი ქონების მეორე მოპასუხის საკუთრებაში აღრიცხვის მიუხედავად, სასამართლომ ქონების 1/2 -ის მესაკუთრედ პირველი მოსარჩელე ცნო. ამასთან, არც ისაა განსაზღვრული რა ნაწილში მოხდა 1/2-ის ბათილად ცნობა და ვის საკუთრებას შეეხება ეს გაბათილება.

2.2. კასატორების მტკიცებით, მეორე მოპასუხის მიერ პირველ მოპასუხესა და პირველ მოსარჩელეს შორის კონფლიქტის არსებობის შესახებ ცოდნა, სასამართლომ მისი არაკეთილსინდისიერების დასადასტურებლად გამოიყენა.

2.3. სასამართლომ დაადგინა, მეუღლეთა თანაცხოვრების შეწყვეტა 2009 წლის აგვისტოდან, ხოლო სარეზოლუციო ნაწილში აღნიშნულია, რომ მეუღლეები 2012 წლიდან ერთ ოჯახად აღარ ცხოვრობენ .

2.4. კასატორების მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სადავო ავტოფარეხი მეუღლეთა თანაცხოვრების შეწყვეტის შემდეგ, 2010 წელსაა, შეძენილი.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

5.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

5.3. პირველი მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე 1995 წლის 21 იანვრიდან 2015 წლის 9 სექტემბრამდე იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში (იხ. ქორწინებისა და განქორწინების მოწმობები, ს.ფ. 80. ტ.1; ს.ფ. 138. ტ.3).

5.4. 2000 წლის 30 ოქტომბერს პირველმა მოპასუხემ პირველი უძრავი ქონება, ხოლო 2005 წლის 29 მარტს მეორე უძრავი ქონება შეიძინა და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ (იხ, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს.ფ. 83-84. ტ.1; ს.ფ. 21-22. ტ.2).

5.5. პირველმა მოპასუხემ მის საკუთრებაში არსებული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება 2009 წლის 6 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა ძმას, ანუ მეორე მოპასუხეს.

5.6. .... ქუჩა #20-ში მდებარე #20 ავტოფარეხი (საკადასტრო კოდით #.....) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა–ის“ 2010 წლის 10 სექტემბრის კრების ოქმის საფუძველზე, პირველი მოპასუხის საკუთრებაში აღირიცხა (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს.ფ. 85-86. ტ.1).

5.7. პირველმა მოპასუხემ 2014 წლის 23 ოქტომბერს ზემოაღნიშნული ავტოფარეხი 8 000 აშშ დოლარად გაყიდა (იხ. ნასყიდობის ხელშეკრულება, ს.ფ. 106-107. ტ.1).

6. მოსარჩელე მოითხოვს იმ ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობას, რომელიც მისი და პირველი მოპასუხის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა და, რომელიც ამ უკანასკნელმა, მისი თანხმობის გარეშე, ძმაზე ანუ მეორე მოპასუხის სახელზე გაასხვისა. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეები შეთანხმებულად მოქმედებდნენ, რათა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების კანონიერად გაყოფისათვის ხელი შეეშალათ და მოსარჩელისათვის ზიანი მიეყენებინათ. მისივე განმარტებით, მოპასუხეთა შორის დადებული გარიგებები მოჩვენებითია და, შესაბამისად, ბათი. სსკ-ის 56.1 მუხლის საფუძველზე (ბათი. გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

7. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობიდან გამომდინარე უძრავ ქონებაზე პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების დაბრუნების მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები.

8. სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი). „გენერალური დელიქტის“ ერთ-ერთი მთავარი პირობა მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა. თუკი ასეთი ქმედება არ არსებობს, მაშინ დელიქტის შემადგენლობის სხვა წინაპირობების შემოწმება ზედმეტია. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. არის თუ არა მოთხოვნა მართლსაწინააღმდეგო, ეს საკითხი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეამოწმოს სასამართლომ. მოქმედება შეიძლება, ჩაითვალოს მართლსაწინააღმდეგოდ, თუ: ა. იგი ობიექტურად მიმართულია რომელიმე კანონისმიერი ამკრძალავი ნორმის წინააღმდეგ; ბ. თუ მოქმედება არღვევს სხვა ვალდებულებებს, მათ შორის, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს; გ. თუ მოქმედება არღვევს საგანგებოდ დაცულ უფლებებს (სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრების, პირად უფლებებს) (შდრ: იხ. №ას-332-317-2016; 09.12.2016).

9. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელყოფით გამოიხატა. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სარჩელი წარმატებული იქნებოდა, თუ მოსარჩელე სსსკ-ის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით დაამტკიცებდა, რომ: ა. სადავო ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრება იყო; ბ. პირველმა მოპასუხემ თანასაკუთრებაში არსებული ქონება მოსარჩელესთან შეთანხმების გარეშე გაასხვისა, რამაც მოსარჩელის საკუთრების უფლების დაკარგვა განაპირობა; გ. სადავო გარიგებები დაიდო მოსაჩვენებლად, ანუ იმ მიზნით, რომ მოსარჩელეს დაეკარგა თანასაკუთრების უფლება (შდრ: იხ. სუსგ, #ას-876-834-2013, 25.02.2016).

10. მეუღლეთა საერთო საკუთრების წარმოშობის საფუძვლებს სსკ-ის 1158-ე მუხლი (მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან, სხვა საპატიო მიზეზის გამო, არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი) განსაზღვრავს და მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებათა წრე შემდეგია: მეუღლეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში უნდა იმყოფებოდნენ ერთმანეთთან; უნდა არსებობდეს მეუღლეთა საერთო ქონება. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე 1995 წლის 21 იანვრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ, ხოლო საქორწინო ურთიერთობა ფაქტობრივად 2012 წლიდან შეწყდა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საოჯახო ურთიერთობების მომწესრიგებელი კანონმდებლობით მეუღლის ქონებრივი უფლების რეალიზაცია - სადავო მატერიალური სიკეთის, რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში შეძენის ფაქტზეა დამოკიდებული. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო არაა, რომ ქონება, რომლის თანამესაკუთრედ ცნობაზეც მოსარჩელე აცხადებს პრეტენზიას, მეუღლეთა ქორწინების პერიოდშია შეძენილი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ქონება მეუღლეების - პირველი მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის თანასაკუთრებაა. შესაბამისად, ამ ქონების ½ ნაწილი პირველ მოსარჩელეს ეკუთვნის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო პირველი მოპასუხის/კასატორის მსჯელობას, რომ წინამდებარე განჩინების 5.6 პუნქტში მითითებული ქონება, მართალია, რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდშია შეძენილი, მაგრამ პირველ მოსარჩელეს ქონების შესაძენად მატერიალური სახსრები არ გააჩნდა და იგი მხოლოდ მისი სახსრებითაა შეძენილი, ვერ გაიზიარებს (სსკ-ის 1158-ე მუხლი).

11. საქმის გარემოებათა ურთიერთშეჯერებითა და სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონმდებლობის დანაწესთა სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, პალატა მიიჩნევს, რომ პირველმა მოსარჩელემ დაამტკიცა სადავო ქონებაზე მისი თანასაკუთრების უფლების არსებობა.

12. შემდეგი საკითხი, რომელიც სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს ისაა, თუ რამდენად კანონიერად გასხვისდა მოსარჩელის კუთვნილი ½ წილი მეორე მოპასუხის სახელზე.

13. მოცემული საქმის გარემოებათა ანალიზი საკასაციო სასამართლოს მოპასუხეების მიერ ურთიერთშეთანხმებული მოქმედებებით პირველი მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების მიზნით მოქმედების შესახებ დასკვნის გამოტანის საშუალებას აძლევს, სახელდობრ, მათ მიზანს წარმოადგენდა ამ უკანასკნელისათვის სადავო ქონებიდან კუთვნილი წილის მიღებისათვის სამართლებრივი დაბრკოლების შექმნა. საკასაციო პალატა კასატორების ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის, 56.1 მუხლის შინაარსზე (ბათი. გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს). საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა თუ მხარეთა საპროცესო დოკუმენტებში განვითარებული მსჯელობით ერთმნიშვნელოვნად გამოიკვეთა, რომ მოპასუხეთა შორის დადებული გარიგებები არ ასახავდა კონტრაჰენტთა ნამდვილ ნებას და ფორმალურად, მხოლოდ იმ მიზნით დაიდო, რათა პირველ მოსარჩელეს წართმეოდა ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონებიდან წილის მიღების შესაძლებლობა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, მართალია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობის კანონიერებას ზოგადად შემძენის კეთილსინდისიერებას უკავშირებს, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც დადგენი., რომ სადავო ქონება მხოლოდ ფორმალურად, მოსაჩვენებლად გასხვისდა, შემძენის კეთილსინდისიერება სადავო ქონების გასხვისების მიმართ იმთავითვე გამორიცხულია.

14. საბოლოოდ, საკასაციო პალატას დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიაჩნია, რომ დასტურდება მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედება - მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელყოფა, ზიანი - ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც მოსარჩელეს მიადგა, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის - მიღებული ზიანი არის მოპასუხეთა მოქმედების უშუალო შედეგი, ზიანის მიმყენებლის ბრალი - მოპასუხეებმა შეგნებულად, სადავო გარიგებების გაცნობიერებულად დადებით, ხელი შეუწყვეს მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელყოფას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გამოკვეთი. სსკ-ის 998-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობაც, რადგან ზიანის მიყენება შესაძლებელი გახდა სადავო გარიგებების დადებაში მოპასუხეთა მონაწილეობით. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კი, პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი გარემოებები ქმნის რა სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემადგენლობას, პირველი მოსარჩელისათვის მოპასუხეთა მიზანმიმართული უკანონო ქმედებით მიყენებული ზიანი უნდა ანაზღაურდეს ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე (პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა).

15. საკასაციო პალატა აქვე განმარტავს, რომ სადავო ქონებაზე გარიგებები მოჩვენებით რომც არ დადებულიყო და მეორე მოპასუხეს/კასატორს მართლაც ჰქონოდა სადავო ქონების შეძენის ნება, განსახილველ შემთხვევაში, მაინც დაეკისრებოდა სადავო ქონების მოსარჩელისათვის გადაცემა, ვინაიდან სსკ-ის 1160.1 მუხლი, მეუღლეთა საერთო ქონების განკარგვისათვის აუცილებლად მიიჩნევს მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებას, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი მეუღლე განკარგავს ამ ქონებას. ამდენად, მესაკუთრედ რეგისტრირებული მეუღლის მიერ მეორე მეუღლის თანასაკუთრების წილის განკარგვა მერყევად ბათი. და მისი ნამდვილობა ამ უკანასკნელის თანხმობაზეა დამოკიდებული, თუმცა ამავე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესით დაცულია შემძენის ინტერესი იმ მეუღლის პრეტენზიისაგან რომელიც საჯარო რეესტრში ქონების მესაკუთრედ რეგისტრირებული არ არის, მაგრამ მას აღნიშნული უფლება, რეგისტრირებული ქორწინების პირობებში ქონების შეძენის საფუძვლით ჰქონდა. ამგვარი საკანონმდებლო მოწესრიგება ცხადყოფს, რომ ქორწინების პერიოდში შეძენილ ქონებაზე მესაკუთრედ დაურეგისტრირებელი მეუღლის უფლება აბსოლუტური არ არის და ქონებაზე მესაკუთრედ დარეგისტრირებული პირის მიერ მეუღლეთა თანასაკუთრების (მათ შორის მეორე მეუღლის წილის) გასხვისებისას, მეორე მეუღლის საკუთრებითი უფლებამოსილების რეალიზაცია განსაზღვრულ გარემოებაზე, კერძოდ, შემძენის არაკეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენაზეა დამოკიდებული. სსკ-ის 1160-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების დანაწესთა (3. თუ მესაკუთრე ახდენს უძრავი ქონების გასხვისებას ან უფლებრივად დატვირთვას, დაუშვებელია გარიგების დადებისას (უფლების რეგისტრაციისას) თანამესაკუთრის თანხმობის მოთხოვნა, თუ იგი ასეთად არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. 4. ამ მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება ერთადერთ მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებლის გარდა არსებობს სხვა თანამესაკუთრეც) გაანალიზებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მეუღლეთა თანასაკუთრების განკარგვის დროს სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ დაურეგისტრირებელი მეუღლის შედავება, ქონების გასხვისების გარიგების ბათილობას მხოლოდ იმ შემთხვევაში განაპირობებს, თუ დადგინდება, შემძენმა არა მხოლოდ იცოდა ნასყიდობის საგანზე სხვა მესაკუთრის არსებობის თაობაზე, არამედ, ამავდროულად, ინფორმირებული იყო, რომ ქონების მესაკუთრედ დაურეგისტრირებელი მეუღლე ქონების გასხვისების წინააღმდეგი იყო (შდრ. სუსგ. საქმე Nას-571-879-09, 30 აპრილი 2010 წელი). სხვა შემთხვევაში პრეზუმირებულია, რომ რეგისტრირებული მესაკუთრე მოქმედებს მეუღლესთან ურთიერთშეთანხმებით, ხოლო შემძენი შეძენის ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია. ამასთან, აქვე აღსანიშნავია, რომ კეთილსინდისიერი შემძენისა და თანასაკუთრებაზე დაურეგისტრირებელი მეუღლის ინტერესთა კონკურენციისას კანონმდებლობა ზემოთ მითითებულ ნორმათა ფორმულირების გათვალისწინებით, უპირატესობას კეთილსინდისიერ შემძენს ანიჭებს.

16. განსახილველ დავაზე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ქონების დასაკუთრების დროს მეორე მოპასუხისთვის კარგად იყო ცნობილი, ერთი მხრივ, მეუღლეთა გამწვავებული ურთიერთობის, ხოლო, მეორე მხრივ, სადავო ქონებაზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების არსებობის შესახებ, გამორიცხავს შემძენის/კასატორის კეთილსინდისიერებას. ამ გარემოების გათვალისწინებით, მეორე მოპასუხეს შეძენილი ქონების მოსარჩელისთვის დაბრუნება (სსკ-ის 172.1. დანაწესის თანახმად) დაეკისრებოდა.

17. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ სადავო ავტოფარეხი შეძენი. ქორწინების რეგისტრაციის პერიოდში და ქორწინების ფაქტობრივად შეწყვეტამდე, შესაბამისად, მასზე ვრცელდება მეუღლეთა თანასაკუთრება და დამატებით განმარტავს, რომ სსკ-ის 1160.3 მუხლი (მეუღლეს, როგორც თანამესაკუთრეს, უფლება აქვს, მოითხოვოს ქონების განკარგვით მიღებული სარგებელი), დაზარალებულ მეუღლეს ანუ პირველ მოსარჩელეს აძლევს უფლებას, მოითხოვოს მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვით მიღებული სარგებელი, იმ პირობებში, როდესაც შეუძლებელია პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ: საქმე Nას-237-222-2014, 25 სექტემბერი, 2015 წელი, საქმე №ას 506-480-2015, 29 ივლისი 2016 წელი, საქმე №ას-1169-1089-2017, 24 ნოემბერი, 2017 წელი, ას-571-879-09, 30 აპრილი, 2010 წელი)

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

23. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, რაკი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ ი.რ–ს (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6000 (ექვსი ათასი) ლარის (საგადახდო დავალება #8563743092, გადახდის თარიღი 18.10.2019 წ.), 70% - 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი.რ–ისა და თ.რ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ი. რუსტიაშვილს (პ/ნ ......) და თ.რ–ს (პ/ნ ......) დაუბრუნდეთ ი.რ–ს (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6000 (ექვსი ათასი) ლარის (საგადახდო დავალება #8563743092, გადახდის თარიღი 18.10.2019 წ.), 70% - 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი