საქმე №ას-995-2019 24 იანვარი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს "ჩ." (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ნ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ა. ნ-ი (შემდეგში: მოსარჩელე ან დასაქმებული) შპს „ჩ.“ (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, შპს ან დამსაქმებელი) 2010 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობაზე იყო დასაქმებული.

2. მოსარჩელე 2014 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 5 მაისამდე დასაქმებული იყო კომბინირებული საკვები ქარხნის ტექნიკოსის თანამდებობაზე. მოსარჩელის გათავისუფლების დროისათვის მისი შრომის ანაზღაურება ყოველთვიურად 1 250 ლარს შეადგენდა (ტ. 1, ს. ფ. 14-18).

3. შპს-ის 2016 წლის 5 მაისის N05/05/2016-1 ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომითი მოვალეობის უხეში დარღვევის გამო. კერძოდ, გათავისუფლების საფუძველია კომბინირებული საკვები ქარხნის ბოილერის მუშაობის დროს წარმოქმნილი ხარვეზის შესახებ ხელმძღვანელობისათვის შეუტყობინებლობა, რამაც ბოილერის მუშაობის გაჩერება გამოიწვია (ტ. 1, ს. ფ. 12).

4. ბრძანების გამოცემას საფუძვლად დაედო საკვების წარმოების ხელმძღვანელის ქ. თ-ის მოხსენებითი ბარათი, სადაც მითითებულია, რომ კომბინირებული ქარხნის ბოილერის ექსპერტიზის შედეგად დადგინდა, რომ ბოილერის გაუმართაობა გამოწვეულია არასწორი მომსახურებით. აღნიშნული მომსახურება დეტალურად არის გაწერილი სახელმძღვანელოში, რომელიც დამსაქმებელს თავიდანვე მიაწოდა მწარმოებელმა კომპანიამ. მიუხედავად ამისა, სხვადასხვა ობიექტური თუ სუბიექტური მიზეზების გამო სახელმძღვანელო არ შეუსწავლიათ და მხოლოდ 2016 წლის დასაწყისში მოითხოვა ქარხნის ხელმძღვანელობამ ამ სახელმძღვანელოს ქართულად თარგმნა, მაშინ როცა ბოილერი გამოვიდა მწყობრიდან. მოხსენებითი ბარათით მოთხოვნილია, რომ დასაქმებული, რომელიც უშუალოდ იყო პასუხისმგებელი ბოილერის გამართულ მუშაობაზე, დათხოვნილ იქნას სამსახურიდან.

5. შპს „ს.“ 2016 წლის 11 აპრილის დასკვნის თანახმად, შპს-ის კუთვნილ certuss-ის ფირმის ორთქლის გენერატორის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ აღნიშნულ დანადგარს არ უტარდებოდა საჭირო სერვისული მომსახურება, ამიტომ მისი გარკვეული ნაწილები ნაწილობრივ გამოვიდა მწყობრიდან, რაც ორთქლის გენერატორის მუშაობის ხარისხის გაუარესებას იწვევს.

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. მოსარჩელემ 2016 წლის 13 ოქტომბერს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ ბრძანების ბათილად ცნობისა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნით.

6.2. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნა ამ განჩინების 1-5 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებს დააფუძნა და განმარტა, რომ მისი გათავისუფლება უკანონოდ მოხდა.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სასარჩელო მოთხოვნა არ ცნო და განმარტა, რომ არ არსებობს გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძვლები, ვინაიდან ბრძანება გამოცემულია საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

8.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დასაქმებულის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი შპს-ის დირექტორის 2016 წლის 5 მაისის #5/05/2016 ბრძანება დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მოსარჩელეს უარი ეთქვა შრომითი ურთიერთობის აღდგენის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფლებაზე და მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, კომპენსაციის სახით 22 500 ლარის გადახდა დაეკისრა.

8.2. საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას სშკ-ის 2.2-ე, 37.1(ზ)-ე, 38.8-ე მუხლებითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 51-ე მუხლით იხელმძღვანელა.

9. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი

9.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 აპრილის განჩინებით, დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

10.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების 1-5 პუნქტებში ასახული გარემოებები და აღნიშნა, რომ დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულებთან დადებულ ხელშეკრულებებს ერთვის ყოველი თანამდებობის სამუშაო ინსტრუქცია. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ საქმის მასალებით დასტურდება, საქვაბის ექსპლოატაციის პროცესზე კონტროლი იყო არა მარტო ტექნიკოსის მოვალეობა, არამედ ეს იყო, ასევე, საქვაბეში მომუშავე ყველა დასაქმებულის მოვალეობა.

10.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, რეკომენდებულია დანადგარის სისტემატიური სერვისული მომსახურება, 6 თვეში ერთხელ სპირალის გამორეცხვის სამუშაოების ჩატარება. შესაბამისად, დანადგარის გაუმართაობის მიზეზი ეს ფაქტორები იყო (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი).

10.4. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ სისტემის გაწმენდისათვის საჭირო იყო ორგანიზაციული ღონისძიებების შესრულება, ასეთი სამუშაოების დაგეგმვა, რადგან გამწმენდი და ტექნიკური სამუშაოების გამო უნდა შეჩერდეს ორთქლის გენერატორის მუშაობა, ტექნიკოსის მიერ საკუთარი შეხედულებით და ინიციატივით ვერ შესრულდება. ასეთი სამუშაოები მენეჯერული თანამდებობის პირების მიერ უნდა დაიგეგმოს.

10.5. სააპელაციო სასამართლომ სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მიუთითა, რომ დასაქმებულს არ ჩაუდენია სამსახურის შინაგანაწესითა და შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული უფლება-მოვალეობების ისეთი უხეში დარღვევა - მძიმე გადაცდომა, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო მისი სამუშაოდან დათხოვნის, როგორც დისციპლინური პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომის გამოყენების საფუძველი.

10.6. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ დასაქმებულს არ გაუსაჩივრებია დამსაქმებლისათვის კომპენსაციის დაკისრება, სამსახურში აღდგენის შეუძლებლობის გამო, თუმცა, აპელანტის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობა შეუსაბამოდ მაღალია.

10.7. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებიდან გასულია ხანგრძლივი დრო, მხარეებს შორის უვადო შრომითი ურთიერთობა იყო ჩამოყალიბებული, რის გამოც უკანონოდ რომ არ დაეთხოვათ სამსახურიდან დასაქმებული, იგი ამ დრომდე შრომით ურთიერთობაში იქნებოდა. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება თვეში 1 250 ლარს შეადგენდა, კომპენსაციის ოდენობად 18 თვის შრომის ანაზღაურება - 22 500 ლარი უნდა განისაზღვროს.

11. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1. დამსაქმებელმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

11.2. კასატორის განმარტებით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რასაც შედეგად საქმეზე მცდარი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა.

11.3. კასატორის განმარტებით, მხოლოდ დასაქმებულის ვალდებულებაში შედიოდა ორთქლის მანქანის მუშაობის ყოველდღიური შემოწმება, ოვლა-შენახვა და სწორად ექსპლოატაციისათვის ყურადღების მიქცევა, პრობლემური და გაუთვალისწინებელი სიტუაციის არსებობის შემთხვევაში აუცილებელი დაკავშირება ქარხნის ხელმძღვანელთან. აღნიშნული ვალდებულებები მოსარჩელეს სხვა დასაქმებულებისაგან განასხვავებდა და სწორედ ამ გარემოებით იყო ნაკარნახევი დამსაქმებლის გადაწყვეტილება.

11.4. კასატორის განმარტებით, კოლექტიური პასუხისმგებლობა დადასტურებულადაც რომ ჩაითვალოს, ეს ფაქტორი დასაქმებულის პასუხისმგებლობას ავტომატურად არ გამორიცხავს, ვინაიდან დამსაქმებელი ნებისმიერ შემთხვევაში თავისი დისკრეციის ფარგლებში მოქმედებს და თვითონ წყვეტს, თუ ვის წინააღმდეგ გამოიყენოს პასუხისმგებლობის ზომები და რა ფარგლებში.

11.5. კასატორის განმარტებით, მისთვის დაკისრებული კომპენსაცია შეუსაბამოდ მაღალია.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო სასამართლო იზიარებს დასკვნას, რომ კასატორმა არამართლზომიერად გაათავისუფლა მოსარჩელე სამსახურიდან, ხოლო საპირისპირო, სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორმა დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტს დააფუძნა, დამატებით კი განმარტა, რომ დასაქმებულმა უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული მოვალეობა, თუმცა კონკრეტულად რა ობიექტურ გარემოებას ეყრდნობოდა დამსაქმებელი ორგანიზაცია მაშინ, როდესაც დასაქმებული თანამშრომლებიდან სწორედ მოსარჩელის დათხოვნაზე შეაჩერა არჩევანი, მოპასუხეს არ მიუთითებია; სხვა გარემოებები კი სააპელაციო სასამართლომ სრულად და სათანადოდ შეაფასა და მართებულად დაასკვნა, რომ მოპასუხის მტკიცება არადამაჯერებელი იყო, რადგან ვერ ადასტურებდა მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერ საფუძველს.

21. მოპასუხის მიერ გამოვლენილ ცალმხრივ ნებას (მოსარჩელის დათხოვნის შესახებ ბრძანება, სსკ-ის 51-ე მუხლი) სამართლებრივი შედეგი ვერ მოჰყვებოდა, რადგანაც არ იყო შესრულებული ამ შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოება - მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის უხეში დარღვევა (სუსგ. 31.10.2019წ., საქმეზე Nას-103-2019). ამდენად, სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა.

22. განსახილველ შემთხვევაში, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების კანონიერების დადგენა დამოკიდებული იყო კასატორის მხრიდან დამაჯერებელი არგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოდგენაზე, რომლითაც ის დაამტკიცებდა, რომ მოსარჩელემ სამსახურებრივი მოვალეობა ნამდვილად უხეშად დაარღვია, რადგანაც საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება).

23. საკასაციო სასამართლო კასატორის იმ პრეტენზიის პასუხად, რომელიც მისთვის დაკისრებული კომპენსაციის შეუსაბამოდ დიდ ოდენობას და გამოანგარიშებას ეხება, განმარტავს, რომ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ სამართლებრივ შედეგად სწორად იქნა გამოყენებული სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტი: „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. სააპელაციო სასამართლომ, ვინაიდან არ არსებობდა თავისუფალი, ტოლფასი თანამდებობა დამსაქმებელ ორგანიზაციაში, სავსებით მართებულად დააკისრა დამსაქმებელ ორგანიზაციას კომპენსაციის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ,

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდეც განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ. (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 272). კომპენსაციის განსაზღვრისას სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის საფუძველზე, ზემოხსენებულ კრიტერიუმებთან ერთად, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრინციპია, რომ კომპენსაცია შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე იძულებითი განაცდური, რომელიც დასაქმებულის პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენის თანმდევი შედეგია. აღნიშნული იმითაა განპირობებული, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ (არამართლზომიერად) ცნობის შემთხვევაში, თუკი ვერ ხდება მისი პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა - დაკავებულ ან მის ტოლფას პოზიციაზე, კომპენსაცია გაიცემა სამუშაოზე აღდგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, რომელიც, ცალკეულ შემთხვევებში, შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე სამუშაოზე აღდგენის შემთხვევაში დამსაქმებლისათვის დაკისრებული იძულებითი განაცდური, რადგან ასეთ ვითარებაში ყოფილი დასაქმებულის ნაწილობრივი უფლებრივი რესტიტუცია ხდება, ამასთან, არა მხოლოდ კონკრეტული დამსაქმებლისათვის, არამედ ზოგადად შრომით ბაზარზე ერთგვარი „სანქციის“ სახესაც უნდა ატარებდეს დამსაქმებლისათვის დაკისრებული კომპენსაცია იმ კონტექსტში, რომ მომავალში არიდებულ იქნეს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის შემთხვევები (იძულებითი განაცდურისა და კომპენსაციის გამიჯვნაზე იხ. სუსგ-ები:# ას-140-140-2018, 29.08.2018წ. განჩინების 24-ე პუნქტი; ასევე- #ას-291-291-2018, 01.06-2018წ. განჩინები 17.1.3 ქვეპუნქტი), (შდრ. სუსგ-ას # ას-1329-2018, 22.02.2019წ).

25. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა: „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ.).

26. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ჩ." საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "ჩ." (ს/კ 20384...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1125 ლარის (საგადახდო დავალება N19695, გადახდის თარიღი 2019 წლის 12 აგვისტო), 70% – 787,5 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე