№ას-391-2019 26 დეკემბერი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – სს „რ. ა.”

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) – შ. ს-ა, ჯ. მ-ძე, ლ. გ-ი, რ. ს-ა, ი. ბ-ი, ლ. გ-ი, ფ. პ-ა, მ. ლ-ძე, მ. ი-ძე, ი. მ-ძე, დ. ჭ-ი, თ. ჯ-ი, ს. ც-ძე, ა. ყ-ი, ნ. გ-ძე, მ. გ-ვა, თ. ა-ძე, თ. მ-ძე, ც. ჩ-ძე, გ. წ-ი, ნ. თ-ი, გ. ი-ძე, ლ. მ-ი, ზ. ნ-ძე, ნ. ხ-ძე, ა. გ-ი, ე. ო-ი, ა. ბ-ე, ც. მ-იძე, გ. ი-იძე, თ. ს-ი, ო. ს-ი, ლ. შ-ძე, ქ. კ-ძე, ლ. ა-ვა, ზ. ა-ი, ქ. გ-ძე, ი. ს-ძე, ნ. ვ-ი, ა. კ-ძე, რ. პ-ი, ა. დ-ძე, რ. კ-ი, ე. ს-ა, გ. კ-ია, ნ. ც-ი, ბ. ზ-ძე, თ. ხ-ი, ნ. მ-ი, თ. ბ-ი, ხ. ბ-ძე, მ. შ-ია, ო. ბ-ე, ტ. ს-ი, რ. გ-ა, დ. კ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „რ. ა. (შემდეგში - პირველი მოპასუხე, კასატორი, დამსაქმებლის უფლებამონაცვლე) ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 ნოემბრის განჩინებას, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ამ გადაწყვეტილებით, შ. ს-ას, ჯ. მ-ძის, ლ. გ-ის, რ. ს-ას, ი. ბ-ის, ლ. გ-ის, ფ. პ-ას, მ. ლ-ძის, მ. ი-ძის, ი. მ-ძის, დ. ჭ-ის, თ. ჯ-ის, ს. ც-ძის, ა. ყ-ის, ნ. გ-ძის, მ. გ-ვას, თ. ა-ძის, თ. მ-ძის, ც. ჩ-ძის, გ. წ-ის, ნ. თ-ის, გ. ი-ძის, ლ. მ-ის, ზ. ნ-ძის, ნ. ხ-ძის, ა. გ-კის, ე. ო-ის, ა. ბ-ძის, ც. მ-ძის, გ. ი-ძის, თ. ს-ის, ო. ს-ის, ლ. შ-ძის, ქ.კ-ძის, ლ. ა-ვას, ზ. ა-ის, ქ. გ-ძის, ი. ს-ძის, ნ. ვ-ის, ა. კ-ძის, რ. პ-ის, ა. დ-ძის, რ. კ-ის, ე. ს-ვას, გ. კ-ას, ნ. ც-ის, ბ. ზ-ძის, თ. ხ-ის, ნ. მ-ის, თ. ბ-ის, ხ. ბ-ძის, მ. შ-ას, ო. ბ-ძის, ტ. ს-ის, რ. გ-ას და დ. კ-ძის (შემდეგში - მოსარჩელეები, დასაქმებულები) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სასამართლომ ბათილად ცნო პირველი მოპასუხის გადაწყვეტილება მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და დასაქმებულები სამუშაო ადგილზე აღადგინა. პირველ მოპასუხეს დასაქმებულის სასარგებლოდ განაცდურის ანაზღაურებაც დაეკისრა.

2. კასატორის პრეტენზია შემდეგ გარემოებებს ეფუძნება:

2.1. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელეები დღემდე დასაქმებული არიან შპს „რ. ა.“ (შემდეგში თავდაპირველი დამსაქმებელი, კომპანია, მეორე მოპასუხე, გამყიდველი) კომპანიაში, მათთან დაკავშირებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დამადასტურებელი სამართლებრივი აქტი გამოცემული არ არის. კასატორის განმარტებით, კასატორსა და მოსარჩელეებს შორის შრომით სამართლებრივი ურთიერთობა საერთოდ არ არსებობს, რაც დავის საგნის არ არსებობის გამო, განსახილველ დავაზე საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველია.

2.2. კასატორი დაუშვებლად მიიჩნევს შრომით სამართლებრივ ურთიერთობებში უფლებამონაცვლეობას და, ამდენად, დამსაქმებლის უფლებამონაცვლედ სასამართლოს მიერ მოპასუხის განსაზღვრას, კანონშეუსაბამოდ აფასებს. კასატორის მოსაზრებით, მყიდველმა აუქციონზე შეძენილი ქონება შრომითი ვალდებულებებისგან თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა, შემდეგ კი, ასევე შრომითსამართლებრივი ვალდებულებების გარეშე გადავიდა კასატორის მფლობელობაში. კასატორი დაუსაბუთებელად მიიჩნევს სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნას, თუ რატომ არის ქონების მოიჯარე და არა ქონების შემძენი მოსარჩელეთა თავდაპირველი დამსაქმებლის უფლებამონაცვლე.

2.3. კასატორის მოსაზრებით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, მოსარჩელეები სამუშაო ადგილზე უნდა აღდგენილიყვნენ თავდაპირველ დამსაქმებელ კომპანიაში და არა ამ დავაზე პირველ მოპასუხედ ჩაბმულ დაწესეულებაში, თუმცა ვინაიდან მოსარჩელეების სარჩელი სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში მიმართული არ არის სათანადო მოპასუხის მიმართ და ამასთან, მოსარჩელეებმა არასათანადო მოპასუხე არც შეცვალეს სათანადო მოპასუხით, სასამართლოს მოსარჩელეთა სარჩელი პირველი მოპასუხის წინააღმდეგ არ უნდა დაეკმაყოფილებინა.

2.4. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად გააიგივა ერთმანეთთან საიჯარო ქონება და დამსაქმებელების წინაშე შრომით ვალდებულებებზე პასუხისმგებელი საწარმო. კასატორის მითითებით, მან მხოლოდ საწარმოს უძრავი ქონება იქირავა, ხოლო თავად საწარმოს გასხვისება ან იჯარით გადაცემა არ განხორციელებულა. საიჯარო ხელშეკრულებით განსაზღვრულია მხოლოდ მყიდველის კუთვნილი ქონებით სარგებლობისა და საიჯარო ქირის გადახდის წესი. პირველი მოპასუხე მყიდველთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე მართავდა არა საწარმოს, არამედ განკარგავდა უძრავ ქონებას.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 მარტის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

5.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

5.2.1. 2015 წლის 1 აგვისტოს დამსაქმებელ კომპანიასა და მოსარჩელეებს შორის დაიდო შრომის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად აღნიშნული პირები კომპანიაში, სხვადასხვა თანამდებობებზე დასაქმდნენ.

5.2.2. 2016 წლის 1 სექტემბერს თავდაპირველი დამსაქმებლის კუთვნილი უძრავი და მოძრავი ქონება საჯარო აუქციონზე შეიძინა სს ,,ეუინვესთმენთსმა“ (შემდეგში: მყიდველი, მეიჯარე, მესამე მოპასუხე).

5.2.3. 2016 წლის 2 სექტემბერს მყიდველსა და დამსაქმებელს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებით (შემდეგში პირველი იჯარის ხელშეკრულება), მეიჯარემ მოიჯარეს დროებით სარგებლობაში გადასცა აუქციონზე შეძენილი უძრავ-მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე.

5.2.4. 2016 წლის 15 ნოემბერს მყიდველსა და შპს ,,გ. ჯ.“ (მეორე მოიჯარე) შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება (შემდეგში მეორე იჯარის ხელშეკრულება), რომლის საფუძველზე, მეიჯარემ აიღო ვალდებულება მოიჯარესთვის დროებით სარგებლობაში გადაეცა აუქციონზე შეძენილი უძრავ-მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. იჯარის ხელშეკრულების დანართის Nა405161...-001 მიხედვით, იჯარის საგნის დანიშნულებაა ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის გამყიდველის მიერ განსახორციელებული საქმიანობის იდენტური საქმიანობისათვის გამოყენება.

5.2.5. 2017 წლის 6 იანვარს პირველ მოპასუხესა და მეორე მოიჯარეს შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის შეთანხმება, რომლის საფუძველზე წინამდებარე განჩინების 5.2.4 პუნქტში მითითებულ იჯარის ხელშეკრულებაში მოიჯარის ადგილი პირველმა მოპასუხემ დაიკავა.

5.2.6. 2017 წლის 1 იანვარს შეწყდა პირველი იჯარის ხელშეკრულება, ხოლო 2017 წლის 1 თებერვლიდან ძალაში შევიდა მეორე იჯარის ხელშეკრულება.

5.2.7. პირველი მოპასუხე საწარმოს, 100%-იანი წილის რეგისტრირებული მფლობელია მესამე მოპასუხე.

5.2.8. 2017 წლის 26 იანვარს და მას შემდეგ, დასაქმებულები საწარმოს ტერიტორიაზე ვერ შევიდნენ, ვინაიდან მათი სამსახურებრივი საშვები დაიბლოკა, აღნიშნულის თაობაზე მათთვის წინასწარ არ უცნობებიათ.

5.2.9. 2017 წლის 22 თებერვალს დასაქმებულებმა განცხადებით მიმართეს პირველი მოპასუხის გენერალურ დირექტორს და მოითხოვეს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძვლების დასაბუთება. დასაქმებულებს სამუშაოდან გათავასუფლების სამართლებრივი დასაბუთება არ მიუღიათ.

6. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნილი სამართლებრივი შედეგის - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების/გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 38.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება), 44-ე (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, სსკ-ის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) და 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები.

7. დასაქმებულის შრომითი უფლებების ხელყოფის დადგენა/შეფასების მიზნებიდან გამომდინარე, უპირველეს ყოვლისა საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დამსაქმებლის ქმედების მართლზომიერება დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების დროს.

8. კონკრეტულ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის, ერთი მხრივ, დასაქმებულთა სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტს და ამ გარემოების დამადასტურებელი სამართლებრივი აქტის - დამსაქმებლის ბრძანების არარსებობაზე მიუთითებს, ხოლო, მეორე მხრივ, გამორიცხავს მისი მხრიდან მოსარჩელეთა წინაშე შრომითი სამართლებრივი ვალდებულების არსებობას. ამდენად, განსახილველი დავის საკვანძო საკითხია: 1. დასაქმებულთა სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტზე კასატორის შედავების საფუძვლიანობის შემოწმება და 2. დასაქმებულთა დარღვეული შრომითი უფლებების აღდგენაზე პასუხიმსგებელი სუბიექტის განსაზღვრა.

9. საქმის გარემოებათა გაანალიზებისა და საქმეში დაცული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2017 წლის 26 იანვარს დასაქმებულებთან ფაქტობრივად შეწყდა შრომით სამართლებრივი ურთიერთობა. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ მითითებული თარიღიდან მოყოლებული დასაქმებულ პირებს სამუშაო ადგილზე დაშვებისათვის განკუთვნილი საშვების დაბლოკვის შედეგად წაერთვათ სამუშაო ადგილზე გამოცხადებისა და საკუთარი შრომითი ვალდებულებების შესრულების უფლება. მართალია, საქმეში დაცული არ არის დასაქმებულთა სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე შესაბამისი სამართლებრივი აქტი - ბრძანება, რომელშიც მითითებული იქნებოდა დასაქმებულთან შრომითი უთიერთობის შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძველი, თუმცა პალატის განსჯით, შრომითი ურთიერთობის შეეწყვეტა არ შეიძლება ყოველთვის გავაიგივოთ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ბრძანების გამოცემასთან, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია დამსაქმებლის ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც ქმნის დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ნების გამოვლენის გონივრულ ვარაუდს. საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი განსაზღვრავს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძველთა იმპერატიულ წრეს, ხოლო მომდევნო მუხლი აკონკრეტებს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პროცედურულ წესს, თუმცა შრომითი ურთიერთობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე მიღებული გადაწყეტილების ამა თუ იმ ფორმას (წერილობით, ზეპირად, ბრძანების სახით და ა.შ) რაც იმას ნიშნავს, რომ როგორც შრომითი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველია ფაქტობრივი შრომითი ურთიერთობა (სშკ-ის მე-7 მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შესრულების ფაქტობრივად დაწყების მომენტიდან, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.), ასევე სამართლებრივად დასაშვებია, შრომითი ურთიერთობის ფაქტობრივად დასრულება განვიხილოთ დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტად. თუმცა აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ დამსაქმებლის ქმედების მართლზომიერების შეფასებისას, დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთის წარმატებით რეალიზების მიზნებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დასაქმებულთა სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე დამსაქმებლის გადაწყვეტილების წერილობით დასაბუთებას (სშკ-ის 38.5 მუხლის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი), მიუხედავად იმისა, თუ რა ფორმით განხორციელდა დასაქმებულის სამუშაოდან დათხოვნა. კონკრეტულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა სამსახურებრივი საშვების დაბლოკვის გზით დასაქმებულები არ დაუშვა სამუშაო ადგილზე, რაც იმას ნიშნავს რომ დამსაქმებელმა ამ კონკლუდენტური მოქმედებით ცალმხრივად გამოხატა ნება დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე. საგულისხმოა ისიც, რომ დასაქმებულებს მათი მოთხოვნის მიუხედავად, არ მიუღიათ სამსახურიდან გათავისუფლების წერილობითი დასაბუთება, კასატორს კი, ზემოთმითითებულ ფაქტებთან დაკავშირებით დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია.

10. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ № ას-941-891-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება).

11. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული ღონისძიების, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების სიმძიმის გათვალისწინებით, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები და ფაქტობრივი გარემოებები უნდა ქმნიდეს იმ სამართლებრივ სურათს, რაც დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებას სამართლებრივად გაამართლებს. დამსაქმებელს ევალება მისი გადაწყვეტილების მყარი და გადაუწონადი მტკიცებულებებით დასაბუთება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი). საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა და ამ შემთხვევაშიც, ამახვილებს კასატორის ყურადღებას იმაზე, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას.

12. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორმა არათუ დაასაბუთა მოსარჩელეთა სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერება, არამედ საერთოდ გამორიცხა, ჯერ ერთი, თავად დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ფაქტი და, მეორეც, სადავო გახადა მოასარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნების მიმართ მისი ადრესაცია/სათანადო მოპასუხეობა. ამ პირობებში კი, როდესაც პირველ მოპასუხეს საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ დაუსახელებია მოსარჩელეთა სამასახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძველი, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უკიდურესი ღონისძიების დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესაძლო მართლზომიებაზე და დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დაუდასტურებლობის შედეგად მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად დაასკვნეს დასაქმებულთა სამსახურიდან გათავისუფლებით მათი შრომითი უფლებების უხეში ხელყოფა.

13. კასატორის ერთ-ერთი ძირითადი საკასაციო პეტენზია ისიცაა, რომ დასაქმებულ პირებს შრომითი ურთიერთობა ჰქონდათ მეორე და არა პირველ მოპასუხესთან, და, ამდენად, ის არ წარმოადგენდა მოსარჩელეთა შრომითი უფლებების ხელყოფაზე ანგარიშვადლებულ საწარმოს.

13.1. დასახელებულ საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით, პალატა ყურადღებას მიაქცევს რიგ გარემოებებს, კერძოდ: როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მეორე მოპასუხემ უძრავ-მოძრავი ქონება, რომელშიც განთავსებული იყო დასაქმებულთა სამუშაო ადგილი, მიჰყიდა მესამე მოპასუხეს, რომელთანაც ნასყიდობის ხელშეკრულების თანამდევად დადებული იჯარის ხელშეკრულების ფარგლებში 2017 წლის პირველ იანვრამდე მოიჯარის სტატუსით მართავდა საიჯარო ქონებას და აგრძელებდა იმავე სამეწარმეო საქმიანობას, ხოლო 2017 წლის 1 თებერვლიდან ძალაში შევიდა მეორე საიჯარო ხელშეკრულება, რომლის კონტრაჰენტმა მოიჯარემ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების ფარგლებში საიჯარო ქონება და იჯარის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები დაუთმო პირველ მოპასუხეს. ამ დავის გადაწყვეტის მიზნებისათვის საგულისხმოა, რომ იჯარის ხელშეკრულება ითვალისწინებდა დათქმას, რომელიც მოიჯარეს ავალდებულებდა საიჯარო ქონება გამოეყენებინა იმავე სამეწარმეო დანიშნულებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ პირველ მოპასუხეს გადაეცა არამხოლოდ საიჯარო ქონება არამედ საიჯარო ქონების იმ სამეწარმეო საქმიანობისათვის გამოყენების ვალდებულებაც დაეკისრა, რასაც ახორციელებდა მოსარჩელეთა თავდაპირველი დამსაქმებელი საწარმო. გარემოებათა ამგვარი ერთობლიობა კი, სწორედ იმაზე მეტყველებს, რომ კასატორი, როგორც საიჯარო ქონების ფუნქციური დანიშნულების შენარჩუნებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი, ამავადროულად პასუხისმგებელია საიჯარო ქონების დანიშნულებისამებრ გამოყენების პროცესში (ანუ კონკრეტულ შემთხვევაში წინამორბედი საწარმოს საქმიანობის გაგრძელებისას) წარმოშობილ შრომით ვალდებულებებზეც, ვინაიდან როდესაც საუბარია საიჯარო ქონების გამოყენებაზე იმავე დანიშნულებით, რაც ამ ქონებას იჯარით გაცემამდე ჰქონდა, იგულისხმება, რომ სამართლებრივად მოიჯარე ხდება იმ უფლება-მოვალეობების კრედიტორი და მოვალე, რაც დაკავშირებულია საიჯარო ქონების სახელშეკრულებო დათქმის შესატყვისად სარგებლობასთან, მათ შორის შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებზეც, რამეთუ საიჯარო საგნის დანიშნულების შენარჩუნებისას, ასეთს კი კონკრეტულ შემთხვევაში, მეორე მოპასუხის მიერ განხორციელებული სამეწარმეო საქმიანობა წარმოადგენს, ამ საქმიანობის განხორიციელება მიიღწევა სწორედ მასში დასაქმებული პირების მეშვეობით, მათზე დაკისებული ფუნქცია/მოვალეობების ფარგლებში. შესაბამისად, პალატის განსჯით, კასატორის არგუმენტაცია მისი არასათანადო მოპასუხეობის თაობაზე მოკლებულია დასაბუთებულობას.

14. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი), (იხ. სუსგ-ები Nას-199-2019, 12 აპრილი, 2019 წელი)

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

16. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

17. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 8000 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის, (საგადახდო დავალება #888, გადახდის თარიღი 08.01.2019), 70% - 5600 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „რ. ა.“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს „რ. ა.“ (404519...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის (საგადახდო დავალება #888, გადახდის თარიღი 08.01.2019) 70% - 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი