საქმე №ას-222-2019 5 ნოემბერი, 2019 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ს. მ-ი-კ-ი (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. დ-ია, ი. და ლ. ზ-ები (მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, ასევე, შეგებებული სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა (თავდაპირველ სარჩელში), თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის/შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნა და სარჩელის/შეგებებული სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ს. მ-ი-კ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე, მესაკუთრე, პირველი აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ზ-ის, ლ. ზ-ისა და ლ. დ-იას (შემდგომში _ პირველი, მეორე ან მესამე მოპასუხე, მოსარგებლეები, მეორე აპელანტები, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეები. პირველი მოპასუხე ასევე წოდებული, როგორც შეგებებული მოსარჩელე) მიმართ და მოითხოვა 6 300 აშშ დოლარის 75%-ის _ 4 725 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ ქ.თბილისში, ფ-ის II შესახვევის #5-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან (ს/კ #01.10.13...., შემდგომში _ უძრავი ქონება) 18 კვ.მ ქონებაზე მოპასუხეთა მფლობელობის შეწყვეტა.

1.1.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რომლის ნაწილსაც სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობენ მოპასუხეები. მფლობელობის საფუძვლად ისინი მიუთითებენ ე.წ ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელწერილს, რომელიც არ ადასტურებს მათ მართლზომიერ მოსარგებლეობას, ასევე მოპასუხეები ფართში არასოდეს ყოფილან ჩაწერილები და არ გადაუხდიათ კომუნალური გადასახადები, თუმცა, თუკი სასამართლო მიიჩნევს, რომ სახეზეა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ (შემდგომში _ სპეციალური კანონი) საქართველოს კანონით განსაზღვრული ურთიერთობა, მესაკუთრე თანახმაა, კომპენსაციის სანაცვლოდ დაიბრუნოს საკუთრებაში ქონება;

1.2. პირველმა მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს თავდაპირველი მოსარჩელის მიმართ და მოითხოვა სადავო უძრავი ქონებიდან 350 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და 64 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა და ქონების მესაკუთრედ შეგებებული მოსარჩელის ცნობა.

1.2.1. შეგებებული სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: სადავო უძრავი ქონების ნაწილი შეგებებულმა მოსარჩელემ 1978 წელს წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა ვ. კ. ასული ს-ისგან და წარმოადგენს პირს, რომელიც სპეციალური კანონის მიზნებისათვის წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე ფლობს სადგომს. როგორც თავდაპირველი სარჩელიდან ირკვევა, მესაკუთრე არ აპირებს ქონების საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდას, რის გამოც, მოპასუხე სარგებლობს ამავე კანონით განსაზღვრული უფლებით ქონების საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. მოპასუხეებმა თავდაპირველი სარჩელის წინააღმდეგ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინეს და განმარტეს, რომ ისინი ქონების მართლზომიერი მფლობელები არიან, სადგომს ფლობენ ძველ მესაკუთრესთან წერილობით დადებული გარიგების საფუძველზე, 1978 წლიდან სარგებლობენ სადგომით და იხდიან კომუნალურ გადასახადებს;

2.2. თავდაპირველმა მოსარჩელემ ასევე არ ცნო შეგებებული სარჩელი. მისი განმარტებით, შეგებებული მოსარჩელე არ არის სადგომის კანონიერი მოსარგებლე, რადგანაც მას გარიგება ქონების მესაკუთრესთან არ დაუდია, თვითნებურად ფლობს ნივთს, რაც გამორიცხავს მის მოსარგებლედ მიჩნევას. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი დოკუმენტი არ არის ნამდვილი, ვინაიდან იგი არაუფლებამოსილ პირთანაა დადებული, ამასთანავე, ეს უკანასკნელი არც ჩაწერილი ყოფილა სადგომში და არც კომუნალური გადასახადები გადაუხდია. საგულისხმოა, რომ შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილია მიწის ნაკვეთზე საკუთრების გადაცემაც, რასაც სპეციალური კანონი არ ითვალისწინებს, ამასთან, სადავო გარიგების საგანი მხოლოდ 18 კვ.მ სადგომია, როდესაც მოსარჩელე მოითხოვს 64,40 კვ.მ სადგომის საკუთრებაში გადაცემას.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებით - თავდაპირველი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, დადებულად იქნა ცნობილი ნასყიდობის ხელშეკრულება სადავო მისამართზე მდებარე, შეგებებული მოსარჩელის მფლობელობაში არსებულ 64,4 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე და მის მესაკუთრედ ცნობილ იქნა შეგებებული მოსარჩელე.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მისი გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის უარყოფა, ხოლო მოპასუხეებმა _ ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით პირველი აპელანტის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, მეორე სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, დადებულად იქნა ცნობილი ნასყიდობის ხელშეკრულება შეგებებულ მოსარჩელესა და აწ გარდაცვლილ ვ. კ. ასულ ს-ს შორის, თბილისში, ფ. მე-2 შესახვევის #..-ში არსებული 350 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე არსებულ 64,4 კვ.მ შენობა-ნაგებობებზე და აღნიშნული ქონების მესაკუთრედ ცნობილ იქნა ივანე ზუროშვილი.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა პირველმა აპელანტმა, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, ასევე შეგებებული სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. 1978 წლის 15 ოქტომბერს, მეორე აპელანტის მიერ ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის, სადავო ქონების მესაკუთრე კ. ს-ი გარდაცვლილი იყო, ხოლო მის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენდა ვ. ს-ი, რომელიც გარიგების დადებაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა. ამ ფაქტს ვერ შეცვლის ის გარემოება, რომ კ. ს-ის სახელზე ლ. ჟ-ის მიერ, საბურთალოს რაიონის გამგეობის #317... გადაწყვეტილების საფუძველზე, უძრავი ქონების რეგისტრაცია განხორციელდა 1995 წელის 22 თებერვალს. ვ. ს-ის საკუთრების წარმოშობის საფუძველი გახდა კ. ს-ის მიერ 1950 წლიდან უძრავი ქონების მართლზომიერად ფლობის ფაქტი, შესაბამისად, ვ. ს-ი, როგორც კანონისმიერი მემკვიდრე, უფლებამოსილი იყო განეკარგა მამკვიდრებლის უძრავი ქონება;

1.2.2. პირველი მოპასუხე წარმოადგენს მოსარგებლეს. იგი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ _ 1978 წლის 15 ოქტომბრიდან დაეუფლა საცხოვრებელ სადგომს და დღემდე ახორციელებს მის ფლობასა და სარგებლობას. აღნიშნულ ფაქტი მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა. რაც შეეხება 350 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და 18 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე განხორციელებულ მიშენებას, როგორც ხსენებული მიწის ნაკვეთი, ისე _ 64.4 კვ.მ შენობა-ნაგებობა მოსარგებლის მფლობელობაში არსებული ქონების არსებით შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს, რადგანაც ისეა დაკავშირებული სადავო მიწის ნაკვეთთან, რომ ამ უკანასკნელის გარეშე იგი დანიშნულებისამებრ არ შეიძლება იქნეს გამოყენებული. მხარეთა შეთანხმებისამებრ, ნივთის ამგვარი სარგებლობა დაიწყო ხელშეკრულების დადებიდან და გრძელდება დღემდე. ამდენად, 1978 წლის 15 ოქტომბრის ხელწერილში მითითებული ქონება (350 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობა, მასზე განხორციელებული მიშენებით) ერთი მთლიანი ნივთია.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ განსახილველი დავა ქვემდგომმა სასამართლოებმა მართებულად დაუქვემდებარეს სპეციალური კანონის მოწესრიგებას, რამდენადაც სახეზეა მისი პირველი მუხლით გათვალისწინებული სამართალურთიერთობა. უნდა ითქვას ისიც, რომ სპეციალური კანონის მოწესრიგებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე განიხილება ქონების მართლზომიერ მფლობელად (სკ-ის 162-ე მუხლი), რომელსაც დაუშვებელია ჩამოერთვას ნივთი. სწორედ მოპასუხის მართლზომიერი მფლობელობა აფერხებს ვინდიკაციური სარჩელის წარმატებას (იხ. სკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები). რაც შეეხება კანონის რედაქციის გამოყენებას, საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ მოცემულ საქმეზე სარჩელის აღძვრისას მართალია, ძალაში იყო სპეციალური კანონის 1998 წლის 25 ივნისის რედაქცია, თუმცა, საქმის არსებითად განსახილველად მომზადების დასრულებამდე იგი ძალადაკარგულად გამოცხადდა და ამოქმედდა ახლებური მოწესრიგება, შესაბამისად, სასამართლოებმა დავის არსებითად გადაწყვეტისათვის სავსებით კანონიერად იხელმძღვანელეს ახალი მოწესრიგებით. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ შეგებებული მოსარჩელე სპეციალური კანონის მიზნებისათვის წარმოადგენს მოსარგებლეს (იხ. სპეციალური კანონის 2.1. მუხლის „ა“ და „დ“ „ქვეპუნქტები), რომელიც 1978 წლის 15 ოქტომბრიდან უწყვეტად კეთილსინდისიერად ფლობს სადგომს მესაკუთრესთან დადებული გარიგების საფუძველზე. გარდა ამისა, უნდა აღინიშნოს, რომ სპეციალური კანონის 2.1. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მიზნებისათვის საცხოვრებელ სადგომად განიხილება საცხოვრებელი სახლი ან მისი ნაწილი, მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ჩათვლით, იმ მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომლის არსებითი შემადგენელი ნაწილიც ის არის. საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ განსხვავებით ადრე მოქმედი რედაქციის სპეციალური კანონისა, ახალი კანონის ფარგლებში უფლების ობიექტად მოიაზრება არა მხოლოდ საცხოვრებელი სადგომი, არამედ, მთავარი ნივთი _ მიწის ნაკვეთი, რომელთანაც მყარადაა დაკავშირებული, როგორც დათმობის დროს არსებული საცხოვრებელი ფართი, ისე _ მოსარგებლის მიერ განხორციელებული შესაძლო მიშენება-დაშენება (ნივთის გაუმჯობესებანი) და სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მიზნებისათვის გაუმჯობესებები, რომლებიც მთავარი ნივთით სარგებლობის დანიშნულებას ატარებენ და მათი გამოცალკევება ფუნქციური დანიშნულების შეუცვლელად შეუძლებელია. მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი წერილობითი დოკუმენტის შინაარსისა და საცხოვრებელ სადგომზე ფაქტობრივი ბატონობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად განსაზღვრა საცხოვრებელი სადგომის ფარგლები. გარდა ამისა, სასამართლო სრულად იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ გარდაცვლილი პირის მეუღლე წარმოადგენდა ქონების განკარგვაზე უფლებამოსილ პირს და ამ მხრივ საკასაციო საჩივარში დასაბუთებული მსჯელობა არ არის შემოთავაზებული. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის წარმატებას, პალატა მიუთითებს ახალი რედაქციის სპეციალური კანონის მე-3 მუხლზე, რომლითაც აღიარებითი სარჩელის დამოუკიდებელი სახე ჩამოყალიბდა, კერძოდ, მოსარგებლე, რომელმაც მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადო წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, უფლებამოსილია სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვოს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა (ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ სარჩელი). ამავე ნორმის მე-2 პუნქტით კი, განსაზღვრულია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილება საჯარო რეესტრში შესაბამისი რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველია. მოცემულ შემთხვევაში, ზემოხსენებული ნორმის წინაპირობები განხორციელებულია, შესაბამისად, შეგებებული სარჩელი წარმატებულია და ექვემდებარება დაკმაყოფილებას. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს ისიც, რომ ძველი რედაქციის კანონისაგან განსხვავებით, ახლებურმა მოწესრიგებამ მფლობელისა და მესაკუთრის ინტერესების განსხვავებული ბალანსი დაადგინა, კერძოდ, ახლებური მოწესრიგების პირობებში მესაკუთრესთან შედარებით მფლობელს მიენიჭა უპირატესობა ქონების საკუთრებაში დატოვების თვარლსაზრისით, რაც მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი სასამართლოების მხრიდან დაცულია. საბოლოოდ, სასამართლო ასკვნის, რომ კასატორი ვერ ამტკიცებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობას.

1.5. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ ურთიერთობაბზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ვერ ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. კასატორის შუამდგომლობა:

საკასაციო სასამართლოს წინაშე კასატორმა იშუამდგომლა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსადმი საკონსულტაციო დასკვნის მისაღებად მიმართვის თაობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 402¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს უფლება აქვს, საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შემდეგ საქმესთან დაკავშირებულ იმ პრინციპულ საკითხებზე, რომლებიც ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციით და მისი ოქმებით გათვალისწინებული უფლებებისა და თავისუფლებების განმარტებას ან გამოყენებას შეეხება, საკონსულტაციო დასკვნისათვის ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს მიმართოს. განსახილველი ნორმიდან გამომდინარე, საკონსულტაციო დასკვნისათვის მიმართვის წინაპირობას წარმოადგენს ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციითა და მისი ოქმებით გათვალისწინებული უფლებებისა და თავისუფლებების განმარტება ან გამოყენება. განსახილველი საკითხი შეეხება საკუთრების უფლებას, რომელიც ევროკონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით რეგულირდება და კონვენცია საკუთრებით მშვიდობიან სარგებლობასთან ერთად ადგენს საკუთრების უფლებაში ჩარევის შესაძლებლობას, რომელიც პროპორციულობის ტესტით მოწმდება და ჩარევა გამართლებულია, თუ ის ემსახურება საზოგადოებრივ საჭიროებას, ჩარევა ხდება ლეგიტიმური საფუძვლით და ის წარმოადგენს დასახული მიზნის მიღწევის პროპორციულ საშუალებას, ამასთანავე, სავალდებულოა პირს, რომლის უფლებაშიც ხდება ჩარევა, მიეცეს კომპენსაცია. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ სპეციალური კანონი აწესრიგებს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე არსებულ ურთიერთობებს, რომელიც მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის არსებობდა, ამ ურთიერთობას ჰქონდა სასყიდლიანი ხასიათი, თუმცა, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდგომ არ იქნა მოწესრიგებული ურთიერთობის სუბიექტთა მდგომარეობა. ამდენად, სახეზეა აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროება; ამგვარ სამართლებრივ ურთიერთობაში ჩარევას გააჩნია ლეგიტიმური საფუძველი, კერძოდ, ის ხდება სპეციალური კანონის შესაბამისად; იგი დასახული მიზნის პროპორციულია: ხდება საკუთრების გადაცემა და მოწინააღმდეგე მხარეს მიეცემა კანონით განსაზღვრული კომპენსაცია (გამონაკლისს წარმოადგენს სპეციალური კანონის 9.2. მუხლი). ამდენად, განსახილველი დავის საგნისა და საკუთრების უფლებაში ჩარევის ინტენსივობიდან გამომდინარე, არ არსებობს შუამდგომლობის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

3. სასამართლო ხარჯები:

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორმა წარმოადგინა სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. საკასაციო პალატა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემული სამართალურთიერთობა სპეციალურ კანონის რეგულაციას მიეკუთვნება, რომლის ფარგლებშიც სასამართლომ განიხილა, როგორც მესაკუთრის სარჩელი, ისე _ მოსარგებლის შეგებებული სარჩელი, შესაბამისად, ორივე სუბიექტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის სუბიექტებს განეკუთვნებიან და სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ ანგარიშსწორების ვალდებულებისგან არიან გათავისუფლებულნი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 42-ე მუხლის ანალოგიით (ამავე კოდექსის მე-7 მუხლი) კასატორს სრულად უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 42-ე, 391-ე, 401-ე, 402¹ მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. მ-ი-კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორის შუამდგომლობა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსადმი საკონსულტაციო დასკვნის მისაღებად მიმართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

3. ს. მ-ლ-კ-ს (პ/#0102600...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მ. შ-ძის მიერ კასატორის სახელით 04.02.2019წ. #1 საგადახდო დავალებით არასწორად გადახდილი 300 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი