№ას-122-122-2018 15 ივნისი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლელა სანიკიძე

კასატორები (მოსარჩელეები) – ზ. გ-ი, ე. გ-ი, თ. მ-ი, ა. ქ-ვა

წარმომადგენელი – ხ. გ-ლი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) – ნ. პ-ი, ი. გ-ძე, ლ. ჟ-ა, ი. პ-ი (წარმომადგენლები – თ. ჭ-ი, კ. კ-ნი), ღ. კ-ია

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2005 წლის 23 ნოემბერს თ. მ-სა (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ბ.“ თავმჯდომარე კ. კ-ას (უფლებამონაცვლე ღ. კ-ა) (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან გამყიდველი) შორის, ქალაქ თბილისში, ბ. ქუჩა #...-ში მდებარე მშენებარე სახლში 109 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე დაიდო „წინასწარი ორმხრივი ხელშეკრულება საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის შესახებ“. ბინის ღირებულებამ შეადგინა 13 080 აშშ დოლარი, საიდანაც მყიდველმა 7400 აშშ დოლარი გადაიხადა (იხ. ხელშეკრულება, ტ.1, ს.ფ. 90-94). მითითებული თანხა მოიცავს 2003 წლის 19 დეკემბერს პირველი მოპასუხისათვის სესხად გადაცემულ 5 000 აშშ დოლარს და შემდგომში გადახდილ 2400 აშშ დოლარს.

2. 2005 წლის 29 ოქტომბერს ე. გ-სა (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და პირველ მოპასუხეს შორის ქალაქ თბილისში, ბ. ქ. #...-ში მდებარე მშენებარე სახლში 48 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე დაიდო „წინასწარი ორმხრივი ხელშეკრულება საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის შესახებ“. ბინის ღირებულებამ შეადგინა 5 760 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველმა ბინის ღირებულების ანგარიშში 3000 აშშ დოლარი დაფარა(იხ. ხელშეკრულება, ტ.1, ს.ფ.102-106; სააპელაციო საჩივარი, ტ.8,ს.ფ.17).

3. 2005 წლის 29 ოქტომბერს ზ. გ-სა (შემდეგში: მესამე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და პირველ მოპასუხეს შორის ქალაქ თბილისში, ბ. ქ. #...-ში მდებარე მშენებარე სახლში 172 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე დაიდო „წინასწარი ორმხრივი ხელშეკრულება საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის შესახებ“. ბინის ღირებულება 20 640 აშშ დოლარით განისაზღვრა. მოსარჩელეს საცხოვრებელ ფართთან ერთად საკუთრების უფლება უნდა გადასცემოდა 20-25კვ.მ ავტოფარეხზე, რისი გათვალისწინებითაც მყიდველის მიერ გადასახდელმა თანხამ საერთო ჯამში 23 280 აშშ დოლარი შეადგინა (ტ.1, ს.ფ.107-111), შემძენმა გამსხვისებელს გადაუხადა 13500 აშშ დოლარი, რომელიც 2003 წლის 19 დეკემბერს სესხად გადაცემულ 8 000 აშშ დოლარს და 2005 წლის 8 ივნისს გადახდილ 5500 აშშ დოლარი მოიცავს (იხ. სააპელაციო საჩივარი, ტ.8,ს.ფ.18; 19.12.2003წ. სესხის ხელშეკრულებაზე შესრულებული მინაწერი და ქვითარი, ტ.1, ს.ფ.112,113).

4. 2005 წლის 21 დეკემბერს ა. ქ-სა (შემდეგში: მეოთხე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და პირველ მოპასუხეს შორის ქალაქ თბილისში, ბ. ქუჩა #...-ში მდებარე მშენებარე სახლში 208 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე დაიდო „წინასწარი ორმხრივი ხელშეკრულება საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის შესახებ“. ბინის ღირებულებამ შეადგინა 22 880 აშშ დოლარი. მეოთხე მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადასაცემი 2 ავტოფარეხის გათვალისწინებით, მყიდველის მიერ ასანაზღაურებელი თანხის საერთო მოცულობამ 28 380 აშშ დოლარი შეადგინა (ტ.1, ს.ფ.160-165). ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველმა გამყიდველს 12 000 აშშ დოლარი გადაუხადა, რაც მოიცავს პირველი მოპასუხისათვის ნასესხებ 10 000 აშშ დოლარს და 2005 წლის 21 დეკემბერს, ხელშეკრულების გაფორმების დღეს გადახდილ 2 000 აშშ დოლარს (იხ. სააპელაციო საჩივარი, ტ.8, ს.ფ.18; ქვითარი, ტ.1, ს.ფ.166).

5. 2005 წლის 28 აპრილს პირველ მოპასუხესა და ა. პ-ს (უფლებამონაცვლეები – ი. გ-ძე, ნ. პ-ი, ი. პ-ლი, ლ. ჟ-ვა) (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან სადავო ნაკვეთის მესაკუთრე) შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საგანსაც წარმოადგენდა ქალაქ თბილისში, ბ. ...-ში მდებარე 1796 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მშენებლობის უფლებით. ქონების ღირებულება 1 000 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა (ტ.3, ს.ფ.287-290). 2007 წლის 11 აპრილს მყიდველმა შესყიდულ მიწის ნაკვეთზე არსებული იპოთეკის მოხსნის მიზნით გამყიდველს 52 800 აშშ დოლარი ანგარიშზე გადაურიცხა.

6. 2005 წლის 28 აპრილს კომპანია „ბ. ტ. ლ.“ (შემდეგში: გამყიდველი) და ბ. კ.ას შორის (შემდეგში: მყიდველი, მესამე პირი) გაფორმდა ნასყიდობის ხელშკრულება, რომლითაც გამყიდველმა გაყიდა, ხოლო მყიდველმა იყიდა ქალაქ თბილისში, ბ. ქუჩა .../..-ში მდებარე 16 930 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ტ.5, ს.ფ.219-226).

7. 2006 წლის 21 აგვისტოს დაფუძნდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ბ. (შემდეგში ამხანაგობა), ხელშეკრულების თანახმად, ამხანაგობის მიზანს წარმოადგენდა ქალაქ თბილისში, ქ. წ. გამზირზე, ბ. ქუჩა .../..-ში საცხოვრებელი სახლის აშენება (ტ.3, ს.ფ.410-433). ამხანაგობაში მყიდველის შენატანი - 10 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთით განისაზღვრა, პირველი მოპასუხის შენატანად კი, ფულადი თანხა მიეთითა. ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მყიდველი, ხოლო თანათავმჯდომარედ პირველი მოპასუხე. საჯარო რეესტრის ამონაწერში ამხანაგობის მიწის ნაკვეთის დაზუსტებულ ფართად რეგისტრირებულია 11 987 კვ.მ (ტ.3, ს.ფ. 400).

8. მტკიცებულება მოსარჩელეთათვის ქალაქ თბილისში, ბ. .../...-ში არსებული ამხანაგობის ფართის გადაცემის ან ასეთი გადაცემის ვალდებულების წარმოშობის შესახებ, საქმეში არ მოიპოვება. პირველმა მოპასუხემ წერილობით („განცხადებით“) მზაობა გამოთქვა, ნასესხები 26 000 აშშ დოლარი პროცენტთან ერთად დაებრუნებინა, თუ ისინი უარს განაცხადებდნენ მათ მიერ გაღებული თანხის შესატყვისი ფართის მიღებაზე ბ. ქ. N .../...-ში (ტ.3, ს.ფ. 393-395).

9. 2006 წლის 25 ივლისს მოსარჩელეებმა, სულ 21 ფიზიკურმა პირმა, სარჩელი აღძრეს სასამართლოში 2005 წლის 28 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობის, მოსარჩელეებსა და პირველ მოპასუხეს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის ნარდობის ხელშეკრულებად აღიარებისა და ქალაქ თბილისში, ბ. ქუჩა #...-ში მშენებარე სახლში, ფართზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

10. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და სასამართლოში სარჩელის გამომრიცხველი შესაგებლის წარდგენით უარყვეს მისი საფუძვლიანობა.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილება.

13.1. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, დაეთანხმა, რომ არ არსებობდა 2005 წლის 28 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურად მიჩნევის საფუძველი. პალატამ ყურადღება გაამახვილა მტკიცების ტვირთის სამართლიან და ობიექტურ განაწილებაზე, კერძოდ, მიუთითა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა გამყიდველსა და მეორე მოპასუხეს, ასევე, მეორე მოპასუხესა და მყიდველს შორის ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობას.

13.2. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას მასზე, რომ მოსარჩელეებს არ ჰქონდათ იურიდიული ინტერესი 28.04.2005წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობის მიმართ, ვინაიდან აპელანტთა მიერ მოაზრებული - ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაფარული ამხანაგობის ხელშეკრულება, მათთვის არ წარმოშობდა სამართლებრივ შედეგს, იგი ეხებოდა ბ. .../...-ში შენობის აშენებასა და ფართების გადაცემას, მოსარჩელეები კი სარჩელით ითხოვდნენ ბ. ...-ში ფართების გადაცემას. შესაბამისად, სასამართლომ ამ დავის ფარგლებში არ მიიჩნია მნიშვნელოვნად იმ საკითხის კვლევა, შეასრულა თუ არა მეორე მოპასუხემ, როგორც მყიდველმა, სახელშეკრულებო ვალდებულება სრულად და გადაიხადა თუ არა ნასყიდობის ფასი.

14. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

14.1 კასატორებმა სადავოდ გახადეს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნა იმის თაობაზე, რომ 2005 წლის 28 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების, ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელეებს არ გააჩნდათ იურიდიული ინტერესი. კასატორთა მოსაზრებით, გაუგებარია, სასამართლომ რა სამართლებრივი შეფასება მისცა მოპასუხეებს შორის დადებულ 28.04.2005 წლის ხელშეკრულებას ისეთ პირობებში, როდესაც პირველ მოპასუხეს არ მიუღია ნასყიდობის თანხა. კასატორთა განმარტებით, პირველმა მოპასუხემ ხელწერილით დაადასტურა, რომ მეორე მოპასუხესთან ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ გადაწყდა, რომ ყველა ის პირი, რომელთაც თანხა გაიღეს ბ. ქ.№...-ში სამშენებლო სამუშაოებისათვის, გადავიდოდა ბ. ქ..../...-ში ახლად დაფუძნებულ ამხანაგობაში და ახალ ამხანაგობაში აღარ შეიტანდნენ შენატანს, მათ მიერ ბ. №...-ში არსებული მშენებლობისათვის გადახდილი ჩაითვლებოდა მათ შენატანად ბ. ქ..../...-ში ახლად დაფუძნებელ ამხანაგობაში. გაუგებარია, რა დაადგინა სასამართლომ, კერძოდ, ვინ შექმნა ეს ამხანაგობა, ვინ არიან მისი წევრები და როგორ აღმოჩნდნენ ისინი თანხის შეუტანლად ამ ამხანაგობაში.

14.2. სასამართლომ არ შეაფასა ის ფაქტი, რომ ბ. ქ.N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და ბ. ქუჩა .../..-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულებები დადებულია ერთსა და იმავე დროს და გაფორმებულია ერთსა და იმავე ნოტარიუსთან. კასატორთა მტკიცებით, სასამართლომ არ შეაფასა, რა იყო სადავო მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის საგანი, მხოლოდ მიწის ნაკვეთი, თუ მასზე აშენებული მშენებარე კორპუსი, ვისი უფლების ობიექტს წარმოადგენდა მოცემული უძრავი ქონება და შემძენი იყო თუ არა კეთილსინდისიერი ამ ფაქტის მიმართ.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 მარტის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

18. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

19. მოცემულ შემთხვევაში პირველი მოპასუხის მიმართ ბ. ქუჩა #...-ში მშენებარე სახლში, ფართზე მესაკუთრედ ცნობის სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობა სსკ-ის 629-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან და მე-2 ნაწილის პირველი წინადადებიდან (1. ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური; 2. თუ ნარდობა ითვალისწინებს რაიმე ნაკეთობის დამზადებას და მენარდე მას ამზადებს თავის მიერ შეძენილი მასალით, მაშინ იგი შემკვეთს გადასცემს საკუთრებას დამზადებულ ნაკეთობაზე) გამომდინარეობს, ხოლო მეორე მოპასუხის მიმართ მოთხოვნა შესაძლოა სსკ-ის 203.1 (მოთხოვნის მფლობელთან დადებული ხელშეკრულებით ვალი შეიძლება თავის თავზე აიღოს მესამე პირმაც (ვალის გადაკისრება). ასეთ შემთხვევაში მესამე პირი დაიკავებს თავდაპირველი მოვალის ადგილს.) მუხლიდან გამომდინარეობდეს, თუკი მოსარჩელე დაამტკიცებს ამ ნორმით გათვალისწინებული სამართალურთიერთობის არსებობას.

20. მოცემულ შემთხვევაში, უპირველეს ყოვლისა უნდა გაირკვეს, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული გარიგების საგანი და სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობა. მოსარჩელეთა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ე.წ. სესხისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებები ცხადყოფს, რომ პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელეთა წინაშე იკისრა ვალდებულება ბ. ქ. N...-ში მათგან სესხად აღებული და შემდგომში „ნასყიდობის“ საგნის საფასურის ნაწილობრივ დაფარვის სანაცვლოდ საკუთრებაში გადაეცა შესაბამისი ფართის საცხოვრებელი თუ არასაცხოვრებელი ფართები. სახელშეკრულებო ურთიერთობის ამგვარი შინაარსი - რეალურად, მხარეთა შორის ნარდობის ხელშეკრულების დადებას მოწმობს, რასაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან. საგულისხმოა, რომ ნარდობის ხელშეკრულების დადების დროს, ნარდობის საგანი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უკვე გასხვისებული იყო მეორე მოპასუხის სახელზე (სახეზეა შესრულების საწყისი შეუძლებლობა), რისი გათვალისწინებითაც, მოგვიანებით, პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელე პირების, მათ შორის, კასატორთა წინაშე იკისრა ვალდებულება, ისინი უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართით – ბ. ქ. N../...-ში. ამ მიზნით 2006 წლის 21 აგვისტოს შეიქმნა ამხანაგობა, რომლის თანადამფუძნებლებს პირველი მოპასუხე და მესამე პირი წარმოადგენდნენ. საქმის მასალებში დაცული პირველი მოპასუხის ხელწერილი ასევე ცხადყოფს მის მზაობას, მოსარჩელეებისთვის გადაეხადა კომპენსაცია, თუ ისინი უარს იტყოდნენ ბ.ს ქ. N.../...-ში ფართით დაკმაყოფილებაზე. მოხმობილ საკვანძო გარემოებათა ერთობლიობის საფუძველზე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორები ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში უფლებამოსილი იყვნენ, პირველი მოპასუხისგან მოეთხოვათ ვალდებულების შესრულება, ხოლო შესრულების შეუძლებლობის შემთხვევაში, რასაც ადასტურებს ნარდობის საგნის ნარდობის ხელშეკრულების დადების წინმსწრებად გასხვისება, სსკ-ის 394.1 მუხლის (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.) საფუძველზე მისთვის წაეყენებინათ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა. ალტერნატიულად, შესაბამისი იურიდიული ინტერესის არსებობის შემთხვევაში, კასატორებს შეეძლოთ დასთანხმებოდნენ მენარდის მოდიფიცირებულ შეთავაზებას, ნაცვლად ბ. ქ. N...-ისა, შემკვეთები საცხოვრებელი ფართებით დაეკმაყოფილებინა ბ. ქ. N.../...-ში. საკასაციო პალატის განსჯით, ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თავდაპირველი ვალდებულების შესრულებას იმთავითვე გამოცლილი ჰქონდა სამართლებრივი საფუძველი იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ ნარდობის ხელშეკრულებით, პირველმა მოპასუხემ კანონსაწინააღმდეგოდ განკარგა მეორე მოპასუხეზე გასხვისებული უძრავი ნივთი, რის საპირწონედაც, სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეუქცევადი ნაკლის აღმოფხვრას და კონტრაჰენტთათვის მიყენებული ზიანის კომპენსირებას პირველი მოპასუხე მოსარჩლეთათვის ბ. ქ. N.../...-ში საცხოვრებელი ფართებით დაკმაყოფილების შეთავაზებით შეეცადა. ნიშანდობლივია, რომ კასატორი პირების გამოკლებით, ბ. ქ. N.../...-ში ფართით დაკმაყოფილდნენ ის პირები, რომლებსაც ბ. ქ. N...-ში ფართის გადაცემის მოლოდინი ჰქონდათ.

საკასაციო პალატა, განსახილველ შემთხვევაში, ყურადღებას მიაქცევს სარჩელის ფორმულირებას, რომელიც მიზნად ისახავს არა ვალდებულების შესრულებას ბ. ქ. N.../...-ში ან ზიანის ანაზღაურებას, არამედ საცხოვრებელი ფართების გადაცემას ბ. ქ. N...-ში. ბ. ქ. N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი კი, მეორე მოპასუხის საკუთრებას წარმოადგენს, შესაბამისად, მოთხოვნის ამგვარ ფორმულირებას პირველი მოპასუხის მხრიდან შესრულების შეუძლებლობასთან და ამდენად, სარჩელის უპერსპექტივობასთან მივყავართ.

21. მოსარჩელეები ბ. ქ. N...ში საცხოვრებელი ფართებით დაკმაყოფილების მოთხოვნის რეალიზების მიზნით, სადავოდ ხდიან პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის დადებული გარიგების ნამდვილობას და თვალთმაქცურ გარიგებაზე აპელირებით მიუთითებენ, რომ მოპასუხეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაიფარა ბ. ქ. N.../...-ში დაფუძნებული ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომლის ფარგლებში მეორე მოპასუხემ ბ. ქ. N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის დასაკუთრების სანაცვლოდ იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელეები საცხოვრებელი ფართებით დაეკმაყოფილებინა ბ. ქ. N.../..-ში მდებარე მშენებარე კორპუსში.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რომლის ფარგლებში მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით დადასტურდება ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს.

23. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა.

24. განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცებულებების არასაკმარისობის პირობებში, დაუსაბუთებელია, კასატორთა აპელირება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე. დადგენილია, რომ სადავო ნივთის შესყიდვის დროს სწორედ პირველი მოპასუხე წარმოადგენდა საჯარო რეესტრში ქონების ერთპიროვნულ მესაკუთრეს, ხოლო საჯარო რეესტრის ჩანაწერი შედავებული არ ყოფილა, შესაბამისად, მეორე მოპასუხისათვის ტვირთის დაკისრება, რომ მას უნდა ევარაუდა, გამყიდველის გარდა, შესასყიდ ობიექტზე სხვა პირთა უფლებების შესახებ, დაუსაბუთებელია.

24.1. ამავდროულად, კასატორთა აპელირება ნასყიდობის ხელშეკრულებით ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების დაფარვის თაობაზე მოკლებულია არგუმენტირებულობას, ჯერ ერთი, იმ შემთხვევაში, თუ მეორე მოპასუხე დაინტერესებული იყო, დაეკმაყოფილებინა მოსარჩელეთა სახელშეკრულებო ინტერესი, ეს ვალის გადაკისრების სახელშეკრულებო ინსტიტუტის ფარგლებში უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა მხარეთა შორის ამგვარი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. კასატორებმა საკუთარი მტკიცება გარიგების თვალთმაქცურობის თაობაზე, სასამართლოს წინაშე სარწმუნო მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ დაადასტურეს.

მეორეც, სასამართლოს ბათილად რომც ეცნო ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგების ბათილობისათვის დამახასიათებელი პრინციპით (სსკ-ის 56.2 მუხლის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)), ამოქმედდებოდა ის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რომელიც მეორე მოპასუხის მიერ ბ. ქ. N.../...-ში მოსარჩელეთა საცხოვრებელი ფართებით დაკმაყოფილებას უნდა მომსახურებოდა. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეები სადავოდ ხდიან არა დასახელებულ ბინათმშენებლობაში, არამედ ბ. ქ. N...-ში ფართების გადაცემას, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა, ვერ უზრუნველყოფს მათ იურიდიულ ინტერესში შემავალ სამართლებრივ შედეგს, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ მოპასუხეთა შორის ნასყიდობის თვალთმაქცურობაზე დაყრდნობით გარიგების ბათილობის მიმართ მოსარჩელეებს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ გააჩნიათ.

24.2. საკასაციო პალატის განსჯით, მოსარჩელეთა სავარაუდო მიზანს სადავო ნასყიდობის ბათილობის შედეგად, ნასყიდობის საგანზე კვლავ პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების აღდგენა წარმოადგენს, თუმცა ხელშეკრულების ბათილობა მის თვალთმაქცურობაზე მითითებით, ამ სამართლებრივ შედეგს არ განსაზღვრავს, უფრო მეტიც, თვალთმაქცური გარიგების სპეციფიკიდან გამომდინარე ასეთ დროს ამოქმედდება დაფარული გაიგების მიმართ მოქმედი წესები (56.2 მუხლის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)), ასეთად კი კასატორები – ბ. ქ. N .../....-ში დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებაში მეორე მოპასუხის კონტრაჰირებას განიხილავენ, მაშინ როდესაც ისინი დასახელებულ მისამართზე ქონების მიღების იურიდიული ინტერესს არ გამოხატავენ.

24.3. საკასაციო პალატა თვალთმაქცური გარიგების სამართლებრივ ბუნებაზე მსჯელობისას ასევე მიზანშეწონილად მიიჩნევს, აღნიშნოს, რომ ამ ტიპის გარიგების დროს მხარეები სხვადასხვა მოსაზრებით/განზრახვით ერთი გარიგებით მალავენ მეორე გარიგებას, ანუ ისინი ფორმალურად დებენ კონკრეტულ გარიგებას, რომლის მიღმა სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მოქმედებენ. ამ თვალსაზრისით, მეორე მოპასუხეს არ უნდა ჰქონოდა სადავო მიწის ნაკვეთის შეძენის იურიდიული ინტერესი, თუმცა თავად მოსარჩელეთა განმარტებითვე დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხეს, სწორედაც, ბ. ქ. N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის შესყიდვის სურვილი ამოძრავებდა, რათა მისი ყოველდღიური ყოფითი ურთიერთობები დაცული ყოფილიყო გარეშე პირთა თვალყურის დევნებისგან. მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა პირს არ უკრძალავს, გარიგების დადებას მსგავსი მოტივით, თუმცა ამგვარი მოტივით კონკრეტულ გარიგებაში კონტრაჰირება, ნასყიდობის ხელშეკრულების მიმართ პირის ნამდვილი ნების გამოვლენის გამო, გამორიცხავს პარალელურად ხელშეკრულების თვალთმაქცურ შინაარსს.

24.4. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორებმა ასევე ვერ დაადასტურეს რა ურთიერთმიმართება არსებობდა მოპასუხეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებასა და გამყიდველსა და მესამე პირს შორის დადებულ ხელშეკრულებებს შორის, კასატორთა მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი მითითება, რომ მესამე პირი, რომელიც ამხანაგობის თანადამფუძნებელს წარმოადგენდა, ფაქტობრივად მეორე მოპასუხის წარმომადგენელი იყო და ხელშეკრულებათა ერთსა და იმავე თარიღში დადებაზე ყურადღების კონცენტრირება, შესაბამისი გარემოების დასადასტურებლად სამართლებრივად ვარგის მსჯელობად არ განიხილება.

25. საკასაციო პალატა ამ დავის გადაწყვეტის მიზნებისათვის არარელევანტურად მიიჩნევს, მოპასუხეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მათი ურთიერთმოვალეობების შესრულების გამორკვევას და მათ სამართლებრივ შეფასებას. ნასყიდობის ხელშეკრულებით მხარე მიზნად ისახავს მატერიალური სარგებლის მიღებას და, საპასუხო შესრულების მიუღებლობის გამო, პირველ მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია მისი ნამდვილობა. შესაბამისად, ეს საკითხი ამ დავის ფარგლებში განსახილველ საკითხთა სამართლებრივ წრეს სცილდება.

26. საბოლოოდ, პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნებისა და საკასაციო პრეტენზიის სამართლებრივად დაუსაბუთებლობის გათვალისწინებით, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

27. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

28. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

29. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან, საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორებს გადახდილი აქვთ საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 6 000 ლარი, მათ უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. ჭ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (6 000 ლარი, საგადახდო დავალება #1519041910, გადახდის თარიღი 19.02.2018), 70% – 4 200 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. გ-ის, ე. გ-ის, თ. მ-ისა და ა. ქ-ვას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს ზ. გ-ს (01012...), ე. გ-ს (010120...), თ. მ-სა (010080...) და ა. ქ-ვას (420010...) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ნ. ჭ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 ლარის (6 000 ლარი, საგადახდო დავალება #1519041910, გადახდის თარიღი 19.02.2018) 70% – 4 200 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი