საქმე №ას-1620-2019 7 აპრილი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. გ-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა. ა-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ქირის გადახდევინება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

აღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ. გ-ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, პირველი აპელატი ან კასატორი) საკასაციო პრეტენზიით, მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რომლითაც მისი და ა. ა-ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე ან მეორე აპელანტი) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მას, მ. ხ-სა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე) და რ. ა-ძეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხე) 13 320 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა დაეკისრათ მოსარჩელის სასარგებლოდ და, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, სახელდობრ:

1.1. კასატორის მტკიცებით, 2006 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულება მოსარჩელესთან არ დადებულა, შეთანხმებას ხელს აწერს ვინმე ნ. ა-ძე და ქირასაც მას უხდიდნენ, შესაბამისად, მოსარჩელეს არც მოთხოვნის უფლება გააჩნია.

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 21 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

4.3. 2005 წლის 23 მაისს მაია ბოდოკიამ, ნარგიზ მიქაბერიძემ, ვ. ბ-ამ, ო. მ-მა, ა. და ნ. ა-ებმა, თ. თ-ვამ, ი. და ს. ო-ებმა, მ. ბ-სმა, ა. კ-მა, რ. ს-ვმა, პირველმა, მეორე და მესამე მოპასუხეებმა დააფუძნეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „გ. …“.

4.4. 2005 წლის 5 ოქტომბერს ამხანაგობამ მოსარჩელე ამხანაგობის წევრად მიიღო და, მის მიერ შეტანილი მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ, იკისრა 100 კვ.მ საცხოვრებელი ბინისა და 54 კვ.მ ავტოსადგომის აშენებისა და მოსარჩელისთვის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. მოგვიანებით, მოსარჩელისათვის გადასაცემი ფართის ოდენობა დაზუსტდა და 126 კვ.მ საცხოვრებელი ბინისა და 30 კვ. მ ავტოსადგომით განისაზღვრა.

4.5. 2006 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულებით, ამხანაგობამ საცხოვრებელი ბინის განაწილებამდე მოსარჩელისათვის ყოველთვიური ქირის - 370 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება იკისრა რასაც იგი 2008 წლის 12 მაისამდე იხდიდა.

4.6. ამხანაგობამ ნაკისრი ვალდებულება დაარღვია და შეთანხმებულ ვადაში ვერ უზრუნველყო მოსარჩელისთვის საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა.

4.7. თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2017 წლის 27 ოქტომბერს გამართულ სხდომაზე, პირველმა მოპასუხემ 2008 წლის 8 ივლისიდან ამხანაგობიდან გასვლის შესახებ, ნოტარიულად დამოწმებული განცხადების საქმეზე დართვის შესახებ იშუამდგომლა თუმცა, განჩინება, რომლითაც სასამართლომ ამ შუამდგომლობაზე იმსჯელა საქმეში არ მოიპოვება.

5. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსკ-ის 102 -ე მუხლზე, რომლის თანახმად, „1. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. 2. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით“ და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულია ყველა ის არგუმენტი, რომელიც ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების თაობაზე, კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე მიიჩნია სარჩელზე პასუხისმგებელ პირად პირველი მოპასუხე, რომ არ იმსჯელა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულების დასაშვებად ცნობის თაობაზე, კერძოდ, პირველი მოპასუხის ამხანაგობიდან გასვლის სანოტარო წესით დადასტურებულ განცხადებაზე, შესაბამისად, უცნობია რა სამართლებრივი საფუძველი უდევს, ზემოაღნიშნული მტკიცებულების საქმეზე დაურთველობას, რაც მოცემულ ნაწილში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებას შეუძლებელს ხდის. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას მტკიცებულების სწორი ანალიზისა და ამ გარემოებათა იურიდიული კვალიფიკაციის მიზნით საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების თაობაზე და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 385-ე მუხლზე, რომლითაც განისაზღვრება ის სამართლებრივი წინაპირობები, რომელთა არსებობაც გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად უკან დაბრუნების საფუძველია: სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, თუ: ა) ადგილი აქვს 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს; ბ) გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილებით არასწორად ეთქვა უარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თაობაზე შეტანილი საჩივრის დაშვებაზე; გ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეეხება მხოლოდ სარჩელის დასაშვებობას; დ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასწორად გამოტანილი განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილებაა.

6. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებიდან გასვლას თავისი სპეციფიკა აქვს და კასატორის ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის 938 -ე მუხლის შინაარსზე (1. თუ ხელშეკრულება პირდაპირ არ განსაზღვრავს ერთობლივი საქმიანობის ვადას, ყოველ მონაწილეს ნებისმიერ დროს შეუძლია უარი თქვას ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობაზე. ხელშეკრულებიდან გასვლა დაუშვებელია ისეთ დროს ან ისეთ გარემოებაში, რომელიც საზიანო იქნება ერთობლივი საქმიანობისათვის. 2. თუ მონაწილეთა შეთანხმებით განსაზღვრულია ერთობლივი საქმიანობის ვადა, ხელშეკრულებიდან გასვლა დაიშვება მხოლოდ პატივსადები მიზეზების არსებობისას. 3. ერთ-ერთი მონაწილის გასვლა იწვევს ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტას. ხელშეკრულება შეიძლება ითვალისწინებდეს ერთ-ერთი მონაწილის გასვლას ერთობლივი საქმიანობის შეუწყვეტლად. ასეთ შემთხვევაში გამსვლელი მონაწილის წილი ნაწილდება სხვა მონაწილეებს შორის. გამსვლელ მონაწილეს წილის კომპენსაცია მიეცემა ფულადი სახით. ამასთან, მხედველობაში მიიღება გასვლის დროისათვის შეუსრულებელი გარიგებები. თუ გასვლის მომენტისათვის საერთო ქონება ვეღარ ფარავს საერთო ვალებს, გამსვლელი ვალდებულია დანარჩენ მონაწილეებს გადაუხადოს თავისი წილის შესაბამისი თანხა. გამსვლელის ვალდებულება გასვლის მომენტში არსებული კრედიტორების წინაშე უცვლელია. 4. ბათილია შეთანხმება, რომელიც აუქმებს ან ზღუდავს ხელშეკრულებიდან მონაწილის გასვლის უფლებას.) რომელიც არეგულირებს ამხანაგობის ერთ-ერთი მონაწილის ამხანაგობიდან გასვლის სამართლებრივ შედეგებს. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ამხანაგობიდან გასული წევრის პასუხისმგებლობა არ ვრცელდება ამხანაგობიდან გასვლის შემდეგ წარმოშობილ ვალდებულებებზე. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავოა 2008 წლის 12 მაისის შემდგომი პერიოდი, სასამართლომ სათანადოდ უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს პირველი მოპასუხის ამხანაგობიდან გასვლის მომენტი. თუ დადგინდება, რომ ის ნამდვილად 2008 წლის 8 ივლისს გავიდა, მაშინ სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა თუ რამდენადაა სამართლებრივად დასაბუთებული გასვლის შემდეგ წარმოშობილ ამხანაგობის ვალდებულებებზე მისთვის მოთხოვნის წარდგენა. შესაბამისად, პირველი მოპასუხის ამხანაგობიდან გასვლის შესახებ ხელშეკრულების დასაშვებად ცნობის თაობაზე სასამართლოს მსჯელობის არარსებობა, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მისი კანონიერების შემოწმების შესაძლებლობას გამორიცხავს.

7. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას, რომ ხელშეკრულება მოსარჩელესთან არ დადებულა და მას მოთხოვნის უფლება საერთოდ არ შეიძლება გააჩნდეს. საკასაციო პალატა ამასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ აღნიშნული საკითხი გამოკვლეული და შეფასებული უნდა იქნეს არა საკასაციო, არამედ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას.

8. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“ # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

9. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

10. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

13. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, რაკი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს თ. გ-ის (პ/ნ 1100100…) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1935 (ათას ცხრაას ოცდათხუთმეტი) ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 14.01.2020 წ.) 70% - 1354.5 (ათას სამას ორმოცდათოთხმეტი ლარი და ორმოცდაათი თეთრი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ. გ-ძეს (პ/ნ 0101800…) დაუბრუნდეს თ. გ-ის (პ/ნ 11001…) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1935 (ათას ცხრაას ოცდათხუთმეტი) ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 14.01.2020 წ.) 70% - 1354.5 (ათას სამას ორმოცდათოთხმეტი ლარი და ორმოცდაათი თეთრი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი