საქმე №ას-1627-2019 7 თებერვალი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „თ.ე–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.მ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.მ–ი (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული ან მეორე აპელანტი), 2009 წლის 1 ივნისიდან, უვადო შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა შპს „ყ-თ–თან“ (შემდეგში: შპს „თ.ე–ი“, მოპასუხე, პირველი აპელანტი, დამსაქმებელი, შპს ან კასატორი). მხარეებს შორის შრომითი ურთიერთობა გრძელდებოდა დამატებითი შეთანხმებით და ბოლო შრომითი ხელშეკრულება 2014 წლის 25 სექტემბერს დაიდო. მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება, საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა გადასახადის ჩათვლით, 875 ლარს შეადგენდა (ტ. 1, ს.ფ. 22-55).

2. შპს-მ 2014 წლის 1 დეკემბერს გამოსცა ბრძანება, დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, რომლითაც მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ზეინკალი 2014 წლის 2 დეკემბრიდან გაათავისუფლა დაკავებული თანამდებობიდან (ტ. 1, ს. ფ. 16).

3. დასაქმებული კეთილსინდიესიერად და პასუხისმგებლობით ასრულებდა შინაგანაწესითა და სამსახურის დებულებით მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს. გათავისუფლებამდე მის მიმართ არ ყოფილა გამოყენებული დისციპლინური სახდელის რომელიმე ზომა.

4. დამსაქმებელ კომპანიაში, 2014 წლის 28 ნოემბერს ჩატარდა დისციპლინური კომისიის სხდომა, სადაც დადგინდა, რომ რამდენიმე თანამშრომლის სახელზე რეგისტრირებული იყო დიდი ოდენობით კორპორატიული ნომრები, რომლითაც სარგებლობდნენ არა მხოლოდ მათი ოჯახის წევრები, არამედ - ნათესავები, მეგობრები და კომპანიის ყოფილი თანამშრომლები. დასაქმებულის სახელზე რეგისტრირებული აღმოჩნდა 37 ნომერი. სამსახურებრივი მოკვლევის ფარგლებში, უსაფრთხოების დეპარტამენტის თანამშრომლებმა შესაბამისი ახსნა-განმარტება ჩამოართვეს დასაქმებულს, რომლის, ტექსტი შეიცავდა უამრავ შეცდომას, საიდანაც აზრის გამოტანა შეუძლებელი იყო და შესაბამისად მიეცა მითითება, რომ ახსნა-განმარტება თავიდან დაეწერა, რაზეც მან თანხმობა განაცხადა, თუმცა, წერის პროცესში მოულოდნელად წამოდგა, დახია ნაწერი და უცენზურო სიტყვებით გაემართა გასასვლელისკენ. მეორე დღეს, 2014 წლის 20 ნოემბერს, დასაქმებული საკუთარი ინიციატივით მივიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტში, მოიხადა ბოდიში და ითხოვა ახსნა-განმარტების განმეორებით დაწერა. დასაქმებულმა არ შეასრულა კომპანიის შინაგანაწესის 4.1.1, 4.1.4 და 4.1.12 ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები, რომელთა თანახმად, იგი ვალდებული იყო, უსაფრთხოების დეპარტამენტის თანამშრომლების მიმართ გამოეჩინა თავაზიანობა და კოლეგიურობა, შესაბამისად მასთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა (ტ. 1, ს.ფ. 19-21).

5. დასაქმებულმა თავდაპირველად მისი ოჯახის წევრებისთვის აიღო სამი კორპორატიული ნომერი, შემდეგ, ვინაიდან კორპორატიული ნომრების რაოდენობაზე არ იყო შეზღუდვა, სხვადასხვა პერიოდში დაამატა ნომრები ნათესავებისთვის. 2014 წლის ზაფხულში, დასაქმებული მივიდა კადრების განყოფილებაში და მოითხოვა მის სახელზე რიცხული ყველა ნომრის გაუქმება, გარდა ოჯახის წევრებისა. 2014 წლის ოქტომბრის თვეში, მოსარჩელის ნათესავების, ე.ჩ–სა და გ.ბ–ის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ, მათ სახელზე რიცხული ნომრების გარკვეული რაოდენობა თანამშრომელთან - ნ.ნ–ძესთან განხორციელებული ზარის მეშვეობით დარეგისტრირდა დასაქმებულის სახელზე (ტ. 1, ს.ფ. 75-76).

6. შპს „მ–სა“ და დამსაქმებელ კომპანიას შორის, 2012 წლის 31 დეკემბერს, დაიდო შეთანხმება, რომლის თანახმადაც, დადგინდა მობილური სატელეფონო მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული პირობები. ბოლო პერიოდის ხელშეკრულება დაიდო 2015 წლის 30 დეკემბერს, ამ ხელშეკრულების, შეთანხმებების და დამატებითი შეთანხმებების მიხედვით, კორპორატიული ნომრის შეძენის ლიმიტი დადგენილი არ არის (ტ. 1, ს.ფ. 124-128; 152-169).

7. დამსაქმებელ კომპანიაში, 2014 წლის ივლისიდან იმავე წლის დეკემბრის ჩათვლით საშუალოდ 1175 თანამშრომელი იყო დასაქმებული. შპს „მ–სა“ და დამსაქმებელი კომპანიასთვის გადაცემული კორპორატიული ნომრების საერთო რაოდენობამ ჯამში 6776 ერთეული შეადგინა, ხოლო თანამშრომლებისთვის გადაცემული კორპორატიული ნომრების რაოდენობა იყო - 6422 ერთეული. შესაბამისად, საშუალოდ თითოეული თანამშრომლისთვის გადაცემული კორპორატიული ნომრების რაოდენობა შეადგენდა 5 ერთეულს.

8. მოსარჩელისმსგავსად, დიდი რაოდენობით კორპორატიული ნომრებით სარგებლობის გამო, სადისციპლინო კომისიის 2014 წლის 28 ნოემბრის საოქმო გადაწყვეტილებების საფუძველზე, მკაცრი საყვედური გამოეცხადა და ერთი თვის ხელფასის 30 % დაექვითა კომპანიის სამ თანამშრომელს (ტ. 1, ს. ფ. 220-222).

9. სასარჩელო მოთხოვნა

9.1. დასაქმებულმა 2015 წლის 13 იანვარს სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.

9.2. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნა წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებს დააფუძნა და განმარტა, რომ მისი გათავისუფლება უსაფუძვლოდ მოხდა და კომპანიის მიერ მითითებული არგუმენტი გათავისუფლების შესახებ არ შეესაბამება რეალობას, არაადეკვატური და დაუსაბუთებელია.

10. მოპასუხის შესაგებელი

10.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სასარჩელო მოთხოვნა არ ცნო და განმარტა, რომ არ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლები.

11. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

11.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის სპეციალური მმართველის 2014 წლის 1 დეკემბრის N224/12 ბრძანება, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე; მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, კომპენსაციის - 17 000 ლარის (ხელზე დარიცხული) გადახდა დაეკისრა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

11.2. საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 317-ე; 54-ე და 361-ე მუხლებით, საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტითა და 38.8 მუხლით იხელმძღვანელა.

12. პირველი აპელანტის სააპელაციო საჩივარი

12.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ (დამსაქმებელმა კომპანიამ), მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა.

13. მეორე აპელანტის სააპელაციო საჩივარი

13.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ (ყოფილმა დასაქმებულმა), მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება კომპენასაციის (ზიანის) ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში იმ დასაბუთებით, რომ გაურკვეველი იყო, თუ რით იხელმძღვანელა სასამართლომ კომპენსაციის გაანგარიშებისას.

14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

14.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, მოსარჩელისა და მოპასუხის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

14.2. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი ხასიათის საპროცესო დარღვევების გარეშე, ამასთან, არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

14.3. სააპელაციო სასამართლომ დეტალურად აღარ იმსჯელა განსახილველი სააპელაციო საჩივრების იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ ჰქონდათ.

14.4. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის (დამსაქმებელი კომპანიის) გადაწყვეტილების მართლზომიერების შემოწმებისას, იხელმძღვანელა შრომით სამართლებრივ ურთიერთობებში დამკვიდრებული ე.წ. „favor prestatoris” პრინციპით, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სააპელაციო სასამართლომ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი მოიხმო და განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული ნორმით მხარეთათვის მინიჭებული ხელშეკრულების მოშლის უფლება არ არის შეუზღუდავი. ხსენებული ნორმა არ შეიძლება განმარტებული იქნეს, როგორც დამსაქმებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაათავისუფლოს სამუშაოდან დასაქმებული. მითითებული ნორმის ასეთი განმარტება წაახალისებდა დამქირავებლის თვითნებობას, ხოლო, სასამართლოსთვის მიმართვის უფლებას აზრს დაუკარგავდა.

14.5. სასამართლომ განმარტა, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ნებისმიერი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში Ultima Ratio – ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით. ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, გამოკვეთილი იყოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის.

14.6. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოსარჩელის ქმედება - კორპორატიული ნომრების დიდი ოდენობით აღება ჩაითვლებოდა გადაცდომად და ასევე, ახსნა-განმარტების შედგენის დროს შესაბამისი სამსახურის თანამშრომლებთან ურთიერთობისას თუ დადგინდებოდა, რომ დასაქმებულის აღელვებისას, მისი მხრიდან გამოვლინდა უცენზურო მიმართვა (რაც თავისთავად, გადაცდომას წარმოადგენს), ამ შემთხვევაშიც, დისციპლინური გადაცდენის ჩადენის გამო, დასაქმებულის მიმართ დისციპლინური სახდელის სახით სამსახურიდან გათავისუფლების გამოყენება, არ ჩაითვლებოდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ადეკვატურ ზომად.

14.7. დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კომპენსაცია შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოფდეს იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც გათავისუფლების შესახებ ბათილი ბრძანების შედეგად წარმოეშვა დასაქმებულს, ამავდროულად, მისი ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და არ უნდა ქმნიდეს არც ერთი მხარისთვის უსაფუძვლო გამდიდრების ობიექტურ წინაპირობებს. კომპენსაციის საკითხი ლოგიკურად წყდება იმ შემთხვევებში, როდესაც დასაქმებული ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში უკანონოდ გათავისუფლდა. ასეთ ვითარებაში მას კომპენსაცია მიეცემა იძულებითი მოცდენის მთელი იმ პერიოდისთვის, რომელსაც დასაქმებული ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე მიიღებდა, მაგრამ დამსაქმებლის ბრალეული ქმედების გამო ვერ მიიღო. კომპენსაციის ოდენობის ამგვარად გამოთვლა პრაქტიკულად შეუძლებელია იმ შემთხვევებში, როდესაც დასაქმებული დამსაქმებელთან უვადო შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა. ასეთ ვითარებაში სასამართლომ კომპენსაციის ოდენობა თავად უნდა განსაზღვროს გონივრულობის ფარგლებში ისე, რომ ამან რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება არ გამოიწვიოს და ამავდროულად, ზიანის ანაზღაურების მიზნით დასაქმებულისთვის ღირსეულ პირობასაც ქმნიდეს (სშკ-ის 38.8 მუხლი).

15. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

15.1. მოპასუხემ (დამსაქმებელმა კომპანიამ) საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მისი ნაწილობივ გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, კომპანიის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და დასაქმებულის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით.

15.2. კასატორის განმარტებით თბილისის სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოები ვალდებული იყვნენ გადაწყვეტილებაში კანონმდებლობის მოთხოვნით, დეტალური ანალიზითა და ნორმატიულ დანაწესთა სიცხადის საკმარისი ხარისხით, განესაზღვრათ, რამდენად მართლზომიერი იყო კომპანიის მიერ დასაქმებულისათვის მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენება და მოსარჩელის გათავისუფლება;

15.3. კასატორს მიაჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების შეფასების შედეგად არასწორად განმარტა კანონები, ამასთან, სასამართლოს დასაბუთება ბუნდოვანი და ურთიერთშეუსაბამოა, რასაც საბოლოოდ მოპასუხე კომპანიის მიმართ არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა.

15.4. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ უგულებელჰყო მატერიალური სამართლის ნორმები, არასწორად განმარტა კანონმდებლობის მოთხოვნები, რასაც შედეგად მოჰყვა არასწორი გადაწყვეტილების მიღება.

15.5. კასატორს მიაჩნია, რომ განსახილველი საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის, საკასაციო სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები ხელს შეუწყობს სშკ-ში მოცემული ნორმების სამართლებრივ განმარტებას.

16. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

16.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

17. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

18. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

19. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. ქვემოთ 25-ე პუნქტი).

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

23. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო სასამართლო იზიარებს დასკვნას, რომ კასატორმა არამართლზომიერად გაათავისუფლა მოსარჩელე სამსახურიდან, ხოლო საპირისპირო, სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების კანონიერება.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორმა დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტს დააფუძნა, დამატებით კი განმარტა, რომ დასაქმებულმა უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული მოვალეობა, თუმცა, კონკრეტულად რა ობიექტურ გარემოებას ეყრდნობოდა დამსაქმებელი ორგანიზაცია მაშინ, როდესაც ამ უკანასკნელმა, დასაქმებული თანამშრომლებიდან (რომელთაც მოსარჩელის მსგავსად კომპანიის კუთვნილი არაერთი მობილური ტელეფონის ნომრით სარგებლობის ფაქტი დაუდგინა კომისიამ - იხ. წინამდებრაე განჩინების მე-8 პუნქტი), რომლებმაც კომპანიის შინაგანაწესი დაარღვიეს, სწორედ მოსარჩელის დათხოვნაზე შეაჩერა არჩევანი, მოპასუხეს არ მიუთითებია; სხვა გარემოებები კი სააპელაციო სასამართლომ სრულად და სათანადოდ შეაფასა და მართებულად დაასკვნა, რომ მოპასუხის მტკიცება არადამაჯერებელი იყო, რადგან ვერ ადასტურებდა მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერ საფუძველს.

25. მოპასუხის მიერ გამოვლენილ ცალმხრივ ნებას (მოსარჩელის დათხოვნის შესახებ ბრძანება, სსკ-ის 51-ე მუხლი) სამართლებრივი შედეგი ვერ მოჰყვებოდა, რადგანაც არ იყო შესრულებული ამ შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოება - მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის უხეში დარღვევა (ის. სუსგ Nას-103-2019, 31.10.2019წ.). ამდენად, სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა.

26. განსახილველ შემთხვევაში, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების კანონიერების დადგენა დამოკიდებული იყო კასატორის მხრიდან დამაჯერებელი არგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოდგენაზე, რომლითაც ის დაამტკიცებდა, რომ მოსარჩელემ სამსახურებრივი მოვალეობა ნამდვილად უხეშად დაარღვია, რადგანაც საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება).

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ სამართლებრივ შედეგად სწორად იქნა გამოყენებული სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტი: „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. სააპელაციო სასამართლომ, ვინაიდან არ არსებობდა თავისუფალი, ტოლფასი თანამდებობა დამსაქმებელ ორგანიზაციაში, სავსებით მართებულად დააკისრა დამსაქმებელ ორგანიზაციას კომპენსაციის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდეც განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, დასაქმების პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ. (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 272). კომპენსაციის განსაზღვრისას სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის საფუძველზე, ზემოხსენებულ კრიტერიუმებთან ერთად, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრინციპია, რომ კომპენსაცია შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე იძულებითი განაცდური, რომელიც დასაქმებულის პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენის თანმდევი შედეგია. აღნიშნული იმითაა განპირობებული, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ (არამართლზომიერად) ცნობის შემთხვევაში, თუკი ვერ ხდება მისი პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა - დაკავებულ ან მის ტოლფას პოზიციაზე, კომპენსაცია გაიცემა სამუშაოზე აღდგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, რომელიც, ცალკეულ შემთხვევებში, შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე სამუშაოზე აღდგენის შემთხვევაში დამსაქმებლისათვის დაკისრებული იძულებითი განაცდური, რადგან ასეთ ვითარებაში ყოფილი დასაქმებულის ნაწილობრივი უფლებრივი რესტიტუცია ხდება, ამასთან, არა მხოლოდ კონკრეტული დამსაქმებლისათვის, არამედ ზოგადად შრომით ბაზარზე ერთგვარი „სანქციის“ სახესაც უნდა ატარებდეს დამსაქმებლისათვის დაკისრებული კომპენსაცია იმ კონტექსტში, რომ მომავალში არიდებულ იქნეს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის შემთხვევები (იძულებითი განაცდურისა და კომპენსაციის გამიჯვნაზე იხ. სუსგ-ები:# ას-140-140-2018, 29.08.2018წ. განჩინების 24-ე პუნქტი; ასევე- #ას-291-291-2018, 01.06-2018წ. განჩინები 17.1.3 ქვეპუნქტი), (შდრ. სუსგ-ას # ას-1329-2018, 22.02.2019წ).

29. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "თ.ე–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "თ.ე–ის" (ს/კ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება N1572873752), გადახდის თარიღი 2019 წლის 4 ნოემბერი), 70%- 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე