საქმე №ას-1764-2018 13 აპრილი, 2020 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „რ.კ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. პრეზიდენტის ნაციონალური პროგრამის „იაკობ გოგებაშვილი - საქართველოს საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია“ დაფინანსების ფარგლებში, 2006 წლის 23 ივნისს, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს (შემდეგში: სამინისტრო, შემსყიდველი, მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) და შპს „რ.კ–ის“ (ყოფილი „ლ.პ.კ–ა“; შემდეგში: კომპანია, მიმწოდებელი, მოპასუხე) შორის გაფორმდა №06-106/3 და №06-107/3 ხელშეკრულებები სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ.

1.1.ხელშეკრულებები თბილისის №18, №19, №24, №26, №63, №65, №67, №70, №72 და №104 საჯარო სკოლებში სარემონტო სამუშაოების ჩატარებას ითვალისწინებდა.

1.2. ხელშეკრულებათა სპეციფიკური პირობების 3.1 პუნქტით განისაზღვრა, რომ შემსყიდველის მიერ დანართში მიწოდებული მასალის მიწოდების შემთხვევაში, მიმწოდებელი ვალდებული იყო სამუშაო განეხორციელებინა მიწოდებული მასალით. 2006 წლის 11 აგვისტოს მიმწოდებელს და მიმღებს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი №20, რომლის მიხედვით, მიმწოდებელმა მიაწოდა და მიმღებმა მიიღო 41 019,74 ლარის ღირებულების მასალები;

1.3. ხელშეკრულებათა 5.1 პუნქტის თანახმად, შესყიდვის ობიექტი ან მისი ნაწილი მიღებულად ჩაითვლებოდა მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ, ხოლო 5.5 პუნქტის თანახმად, შემსყიდველი ვალდებული იყო, ოპერატიულად, წერილობით ეცნობებინა მიმწოდებლისათვის საბოლოო შემოწმების შედეგები დაწუნებული მომსახურების ნაწილის (ეტაპის) და წუნდების მიზეზის მითითებით.

2. სამინისტროსა და კომპანიას შორის, 2006 წლის 16 ნოემბერს, 2008 წლის 5 აგვისტოს, 2008 წლის 6 აგვისტოს, გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტები, რომელთა მიხედვით, მიმწოდებელმა კომპანიამ სამინისტროს დაუბრუნა ჯამში 3395,37 ლარის ღირებულების სამშენებლო მასალა.

3. სამინისტროს ექსპერტსა და №104, №72, №70, №67, №65 საჯარო სკოლების დირექტორებს შორის 2007 წლის 22 თებერვალს გაფორმებული სამუშაოს დასრულების აქტების მიხედვით, 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06-106/3 ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოები დასრულდა 2006 წლის სექტემბერში.

3.1. საქართველოს სამინისტროს ექსპერტსა და №63, №26, №24 და №18 საჯარო სკოლების დირექტორებს შორის 2007 წლის 8 მაისს გაფორმებული სამუშაოს დასრულების აქტების მიხედვით, 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06-107/3 ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სამუშაოები დასრულდა 2007 წლის 15 იანვარს, ხოლო №19 საჯარო სკოლაში - 2007 წლის 30 აპრილს.

4. სარჩელის საფუძვლები

4.1. სამინისტრომ 2016 წლის 16 ნოემბერს სარჩელი აღძრა მიმწოდებლის წინააღმდეგ, წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითა და განმარტა, რომ მოპასუხე კომპანიამ შეასრულა „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული N06-106/3 და N06-107/3 ხელშეკრულებების საფუძველზე აღებული ვალდებულება, თუმცა, მას სრულად არ გამოუყენებია ის სამშენებლო მასალები, რაც სამინისტროს მიერ 2006 წლის 11 აგვისტოს N20 მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 427-ე მუხლის შესაბამისად, კომპანიის ვალდებულება შეწყდა, თუმცა, ამ უკანასკნელის მფლობელობაში უსაფუძვლოდ აღმოჩნდა 37624.37 ლარის ღირებულების სამშენებლო მასალა, რითაც მოპასუხე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, შესაბამისად, მას უნდა დაებრუნებინა გამოუყენებელი მასალა.

5. მოპასუხის შესაგებელი

5.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მიმწოდებელმა ვალდებულება შეასრულა ჯეროვნად, შემსყიდველის მიერ გადაცემული მასალების გამოყენებით, რაზედაც სამინისტროს პრეტენზია არასოდეს განუცხადებია. გარდა ამისა, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია, ვინაიდან გასულია სამ წელზე მეტი მოთხოვნის წარმოშობიდან, ანუ სამშენებლო სამუშაოების დასრულების თარიღიდან - 2006 წლის 15 სექტემბრიდან, ხოლო სარჩელი 2016 წლის 16 ნოემბერს არის აღძრული.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით შემსყიდველის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6.1.1. გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 128-ე, 129-ე, 144-ე, 629-ე მუხლებით, აგრეთვე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4 და 102-ე მუხლებით.

6.2. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შემსყიდველის სასარჩელო მოთხოვნა მიმწოდებლის მიმართ 2006 წლის 23 ივნისის სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06-107/3 და №06-106/3 ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ხანდაზმული იყო. სასამართლომ განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობდა სახელშეკრულებო ვალდებულებითი ურთიერთობიდან, კერძოდ, ნარდობის ხელშეკრულებებიდან. ასეთ ვითარებაში გამოიყენებოდა სსკ-ის 129.1-ე მუხლით დადგენილი ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. სსკ-ის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. სსკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

6.3. სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია განისაზღვროს მოთხოვნის წარმოშობის მომენტი, საიდანაც იწყება ხანდაზმულობის ვადის დენა. დადგენილია, რომ 2006 წლის 11 აგვისტოს სამინისტროსა (მიმწოდებელს) და კომპანიას შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი №20, რომლის მიხედვით, მიმწოდებელმა მიაწოდა და მიმღებმა მიიღო 41 019,74 ლარის ღირებულების მასალები.

სამინისტროს ექსპერტსა და დიდუბე-ჩუღურეთის №63, №26, №24, №19, №18 საჯარო სკოლების დირექტორებს შორის, 2007 წლის 8 მაისს, გაფორმებული სამუშაოს დასრულების აქტების მიხედვით, 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06-107/3 ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოები დასრულდა 2007 წლის 15 იანვარს; სამინისტროს ექსპერტსა და მთაწმინდა-კრწანისის №104, №72, №70, №67 და №65 საჯარო სკოლების დირექტორებს შორის, 2007 წლის 22 თებერვალს, გაფორმებული სამუშაოს დასრულების აქტების მიხედვით, 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06-106/3 ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოები დასრულდა 2006 წლის სექტემბერს, ხოლო №19 საჯარო სკოლაში - 2007 წლის 30 აპრილს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს (კომპანიას) წარმოეშვა გადაცემული მასალების დაბრუნების მოთხოვნის უფლება: კერძოდ, №63, №26, №24, №19, №18 საჯარო სკოლებისათვის განხორციელებული სამუშაოებისთვის გადაცემულ მასალებზე - 2007 წლის 15 იანვრიდან, ხოლო №104, №72, №70, №67, №65 საჯარო სკოლებისათვის - 2006 წლის სექტემბრიდან, №19 საჯარო სკოლისათვის გადაცემულ მასალებზე კი - 2007 წლის 30 აპრილიდან. სამინისტრომ სარჩელი აღძრა 2016 წლის 16 ნოემბერს (იხ. სარჩელი- ტ.1, ს.ფ. 1). შესაბამისად, გასულია სამ წელზე მეტი და სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.

6.4. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ სასარჩელო მოთხოვნაზე უნდა გავრცელდეს უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი ნორმებიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის საერთო-ათწლიანი ვადა. სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მხარეები იმყოფებოდნენ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში, რომლის სამართლებრივი მოწესრიგება სსკ-ის 646-ე მუხლს ეფუძნება, შესაბამისად, მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი არა კონდიქციური, არამედ სახელშეკრულებო ვალდებულებიდან გამომდინარეობს და მასზე უნდა გავრცელდეს სახელშეკრულებო ვალდებულებებისთვის გათვალისწინებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.

7. სააპელაციო საჩივარი

7.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

7.2. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

8.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით შემსყიდველის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

8.2 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (რომლებიც მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე), ასევე, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული სამართლებრივი მსჯელობა და დამატებით განმარტა: სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად პირს, სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ კრედიტორს მისი უკან დაბრუნება, თუ ა) ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში; ბ) ვალდებულების საწინააღმდეგოდ ისეთი შესაგებელი იქნა წარდგენილი, რომ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში გამორიცხულია მოთხოვნის წარდგენა. აღნიშნული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია, რომ ერთი პირის გამდიდრება მოხდეს მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული უნდა იყოს იურიდიულ საფუძველს, რომელიც ან თავიდანვე არ არსებობს, ან შემდგომში იშლება. სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელოვანია მხოლოდ ობიექტური შედეგი - ერთი პირის მიერ მეორე პირის ხარჯზე რაიმე სამართლებრივი სიკეთის შეძენა (დაზოგვა) შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის გარეშე. აუცილებელია, რომ გამდიდრება მოხდეს სხვის ხარჯზე, რის შედეგადაც ერთი პირის ქონების გაზრდა ხდება მეორე პირის ქონების შესაბამისად შემცირების ხარჯზე. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე არ მიუთითებდა მოპასუხისათვის იმაზე მეტი რაოდენობით მასალების გადაცემის ფაქტზე, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული; სარჩელი ასევე, არ შეიცავდა მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ ფაქტობრივად შესრულებულ სამუშაოებზე უფრო ნაკლები რაოდენობის მასალა გაიხარჯა, ვიდრე ეს მოპასუხისათვის იყო გადაცემული. ერთადერთი მტკიცებულება, რასაც შემსყიდველის სასარჩელო მოთხოვნა ემყარებოდა, არის საქმეში წარდგენილი მოსარჩელე სამინისტროს 2015 წლის 23 დეკემბრის წერილი, რომლითაც დგინდება, რომ 2015 წელს სამინისტრომ კონკრეტულ ხელშეკრულებებში მითითებულ სკოლებში შესრულებული სამუშაოების შესახებ კომპანიის (მიმწოდებლის) მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია შეისწავლა და დაადგინა, რომ ფორმა #2-ებში არ აღინიშნებოდა სამინისტროსგან უსასყიდლოდ მიღებული მასალების ნულოვანი გაფასება, ამავე დროს არქივში არ ინახებოდა ზემოხსენებული მასალების სამინისტრისთვის უკან დაბრუნების მიღება-ჩაბარების აქტები, რის გამოც კომპანიის მიერ მიღებული 37 624,37 ლარის ღირებულების მატერიალური მარაგი, დღეის მდგომარეობით, სამინისტროს ბალანსზე დავალიანებად ირიცხება. აღნიშნული მტკიცების საპირისპიროდ მოპასუხე შესაგებელში მიუთითებს, რომ კომპანიამ საჯარო სკოლების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოები სწორედ შემსყიდველის მიერ გადაცემული მასალებით შეასრულა, ვინაიდან მათი გამოყენების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულება. სამინისტრომ ჩაიბარა ობიექტები და მათ ხარისხზე პრეტენზია არ გამოუთქვამს. ზედმეტად დარჩა მხოლოდ 3395,37 ლარის სამშენებლო მასალა, რომელიც მიმწოდებელმა ( კომპანიამ) სამინისტროს დაუბრუნა.

8.3. სამართალში მოქმედი პრეზუმფციების (ანუ ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის შესახებ ვარაუდის დაშვების) წინაპირობას წარმოადგენს რამდენიმე დადგენილი გარემოების ერთობლიობა, რომელსაც, როგორც წესი, შედეგად სადავო ფაქტობრივი ვითარება მოჰყვება. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო მასალების მოპასუხე კომპანიისათვის გადაცემა გათვალისწინებული იყო ხელშეკრულებით და ეს მასალები უნდა მოხმარებოდა ხელშეკრულებით შეთანხმებული სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულებას. მოპასუხის განმარტებით, სამუშაოები სწორედ შემსყიდველის მიერ გადაცემული მასალებით შესრულდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეუძლებელი იქნებოდა ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულება. დადგენილია, რომ სამინისტრომ ისე ჩაიბარა ობიექტები, რომ მათ ხარისხზე პრეტენზია არ გამოუთქვამს. აღნიშნულ გარემოებათა ერთობლიობა, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ქმნის პრეზუმფციას, რომ სამინისტროს მიერ მოპასუხისათვის გადაცემული სადავო მასალები სწორედ შესრულებულ სამუშაოებს მოხმარდა. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი კი მოსარჩელე მხარეს ეკუთვნოდა, კერძოდ, მას უნდა დაემტკიცებინა, რომ კომპანიისათვის ხელშეკრულების ფარგლებში გადაცემული სამშენებლო მასალა მოპასუხემ სრულად არ გამოიყენა ან/და კომპანიის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოები უფრო ნაკლები რაოდენობის მასალას საჭიროებდა, ვიდრე მოპასუხისათვის რეალურად იქნა გადაცემული. სასამართლომ დაასკვნა, რომ ასეთი მტკიცება მოსარჩელემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა, რაც სარჩელის დასაბუთებულობას გამორიცხავდა. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა კონდიქციური სამართლის ნორმებიდან გამომდინარე მოთხოვნის წარდგენის მატერიალურ- სამართლებრივი საფუძველი. სასამართლომ ისიც მიუთითა, რომ სააპელაციო საჩივრით შედავებული არ ყოფილა მოპასუხის ის მტკიცება, რომ ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარეობდა განსახილველი სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ საკითხზე აღარ იმსჯელა.

9. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1 მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 სექტემბრის განჩინება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

9.2 კასატორის მოსაზრებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს სადავო სამართალურთიერთობას. კერძოდ, სასამართლოებმა არ გაიზიარეს მოსარჩელის მოთოვნის სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც მისივე მტკიცებით, სსკ-ის 976-ე მუხლიდან გამომდინარეობს და მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა 3762.37 ლარის მოსარჩელისთვის დაბრუნების ვალდებულება. განსახილველი დავის მიმართ არ უნდა გამოყენებულიყო სახელშეკრულებო (ნარდობის) მარეგულირებელი ნორმები და სახელშეკრულებო ურთიერთობებისათვის განსაზღვრული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა, რადგან მენარდემ შემკვეთის წინაშე ვალდებულება შესრულებით შეწყვიტა. ეს იმას ნიშნავს, რომ მხარეებს შორის შეწყდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, სასამართლოს კი უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 128.3-ე მუხლი, რომელიც ხანდაზმულობის ათწლიან ვადას ადგენს კონდიქციურ ვალდებულებათა მიმართ.

10. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

10.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2019 წლის 18 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის (სამინისტროს) საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

13. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. მისი პრეტენზია შემოიფარგლება მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სასამართლოს მიერ მოძიებული ნორმის კრიტიკითა და მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგების შეფასებით. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოც იმსჯელებს მხოლოდ გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი შეფასების ნაწილზე. აქვე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული და დადგენილი.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

16. წარმოდგენილი საკასაციო შედავების მართებულობის შემოწმებამდე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, სასამართლო იკვლევს, თუ რამდენად ვლინდება სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების ის ერთობლიობა, რომლებიც სასარჩელო მოთხოვნის, ან მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის წარმატებას განაპირობებს. სასამართლო ვალდებულია, განსაზღვროს მოთხოვნის ფარგლები (ისე რომ არ გასცდეს მას), მოძებნოს დავის მომწესრიგებელი შესატყვისი სამართლის ნორმა (სპეციალური ან ზოგადი წესი) და დაადგინოს იმ გარემოებათა არსებობა/არარსებობა (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლებიც ამ ნორმის გამოყენებისთვის აუცილებელ წინაპირობებს წარმოადგენენ. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა: „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ-ები: #ას- 15-29-1443-2012; #ას-973-1208-04; # ას- 664-635-2016).

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა სარჩელის საგანი – მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი, მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა.

17.1. სასარჩელო მოთხოვნის ინდივიდუალიზაციის შემდეგ სასამართლო შეუდგება შესაგებლის შესწავლას, რომელიც თავისი შინაარსით შეიძლება იყოს მოთხოვნის გამომრიცხველი, შემაფერხებელი ან შემწყვეტი. შესაგებელი, რომელშიც მითითებულია ხანდაზმულობაზე, სასარჩელო მოთხოვნის წარმატებით განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებას წარმოადგენს. იგი გულისხმობს მითითებას იმგვარ ვითარებაზე, როცა გასულია რა მოთხოვნის განხორციელების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, კრედიტორს აღარ შეუძლია იძულებით, სასამართლოს მეშვეობით, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა, თუკი მოვალე შესაგებელში სასარჩელო ხანდაზმულობაზე მიუთითებს და ამგვარად შეეცდება მოთხოვნის სასამართლო წესით რეალიზების შეფერხებას. საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ მითითება ხანდაზმულობაზე, როგორც მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებაზე, პროცესუალურად მთლიანად მოპასუხის კუთვნილ შესაგებელს წარმოადგენს. რაც შეეხება ხანდაზმულობის შეჩერებისა და შეწყვეტის წინაპირობებს, მისი შესწავლა, შესაბამისი შედავების არარსებობის პირობებშიც კი, სასამართლოს ვალდებულებაა.

18. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 1996 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში საქმეზე „სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან, გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც, შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პარ.51).ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით ასევე მნიშვნელოვანია, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის №3/1/531 გადაწყვეტილება საქმეზე ,,ისრაელის მოქალაქეები – თ.ჯ–ი, ნ.ჯ–ი და ი.ჯ–ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, სადაც საკონსტიტუციო სასამართლომ, ხანდაზმულობის ვადების მნიშვნელობაზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მსჯელობა გაიზიარა და განმარტა: „სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები მიიჩნევა საქმის სწორად გადაწყვეტის ერთ-ერთ ეფექტურ გარანტიად. კერძოდ: გადაწყვეტილება ეფუძნება მხარეთა მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს. შესაბამისად, მტკიცებულებათა უტყუარობა, მათი ვარგისიანობის, ნამდვილობის უტყუარად დადგენის შესაძლებლობა უმნიშვნელოვანესია სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად. სამართალწარმოებაში შეცდომის თავიდან აცილება უპირველესი მიზანია. ამასთან, ხანგრძლივი დროის გასვლამ შეიძლება გამოიწვიოს მტკიცებულებების შეცვლა ან მათი მოპოვების უკიდურესად გართულება, ზოგჯერ კი – განადგურება, რაც, საბოლოო ჯამში, გაართულებს სადავოდ გამხდარი მტკიცებულებების საიმედოობის დადგენას. როდესაც ხანგრძლივი დროა გასული იმ მოვლენიდან, რომელმაც სადავო გარემოებები წარმოშვა, მაღალია ალბათობა, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე არსებობდა, შეიძლება დაკარგული ან სახეშეცვლილი იყოს, ასევე გაფერმკრთალდება მოწმეთა მეხსიერება, რომელთა ჩვენებებს სასამართლო დავის გადაწყვეტისას უნდა დაეყრდნოს, გაიზრდება სავარაუდო, არასანდო მტკიცებულებათა რიცხვი. შედეგად, მეტი ალბათობით შეიქმნება ნიადაგი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური შეფასებისათვის. ხანდაზმულობის ვადა წარმოადგენს მცდელობას, დაიცვას მხარეები ასეთი საფრთხეებისგან“.

19. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატის შეფასების საგანია შეამოწმოს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის დასაბუთებულობა - ხანდაზმულობა, რომელსაც მოსარჩელე და მოპასუხე სხვადასხვა სამართალურთიერთობას (შესაბამისად, სხვადასხვა სამართლებრივ შედეგს) უკავშირებენ: მოპასუხე ხანდაზმულობას სახელშეკრულებო ვალდებულებათა დარღვევისთვის დადგენილ სამწლიან ვადას უკავშირებს (სსკ-ის 129.1. მუხლი), ხოლო მოსარჩელე ამ მოსაზრების გაბათილებას იმაზე მითითებით ცდილობს, რომ მხარეებს შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყდა შესრულებით (სსკ-ის 427-ე მუხლი) და სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი ნორმა (სსკ-ის 976-ე მუხლი) წარმოადგენს.

20. საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა და მხარის მიერ სარჩელის დამფუძნებელ ნორმად კანონის ამა თუ იმ დანაწესის მითითება არ არის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სასამართლოსათვის ხელისშემშლელი. სამართალში დამკვიდრებულია პრინციპი _ „jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი). მოთხოვნის იურიდიული მართებულობის კვლევა მოიაზრებს სასამართლოს მხრიდან დამფუძნებელი ნორმების სწორად მოძიებას, რომელიც დავის გადაწყვეტის ფუნდამენტს წარმოადგენს.

21. საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთ საქმეშია განმარტებული, რომ „მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა“ (იხ. სუსგ: ას -559-2019; ას- 1426-2018; ას-1322-2018). დამფუძნებელი ნორმის მოძიების შემდეგ სასამართლო ადგენს, სარჩელში მითითებული იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტები ნორმის აბსტრაქტულ აღწერილობას აკმაყოფილებენ თუ არა. მხოლოდ ამის შემდეგ მოწმდება სასამართლოს მიერ, თუ რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) შესაგებელი, ანუ ჯერ უნდა დასტურდებოდეს, რომ წარმოიშვა თავად მოთხოვნა, შემდეგ უნდა შემოწმდეს შესაგებელში წარმოდგენილი შედავების არსებითობაც და ლეგიტიმურობაც.

22. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას განსახილველი სამართალურთიერთობის მიმართ გამოყენებული ნორმის მართებულობასთან დაკავშირებით და განმარტავს დამატებით: ანალოგიური სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმების გამოყენება დადგენილია უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკითაც, კერძოდ: „განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მხარეები ერთმანეთთან ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობებში იმყოფებოდნენ (სსკ-ის 629.1 მუხლი). შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნას - აღნიშნული ურთიერთობის ფარგლებში გადაცემული, გამოუყენებელი მასალის ღირებულების ანაზღაურების შესახებ, სახელშეკრულებო სამართლებრივი საფუძველი აქვს, რაზეც სპეციალური სახელშეკრულებო ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება. რაც შეეხება კასატორის მითითებას უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლებრივ საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრება სუბსიდიური ხასიათისაა და მისი გამოყენება ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სხვა სამართლებრივი საფუძვლით მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეუძლებელია“.

23.საკასაციო სასამართლო სხვა საქმეში (იხ.სუსგ N1021-2019) განმარტავს, რომ „კონდიქციური დანაწესების (სსკ-ის 976-ე-991-ე მუხლები) გამოყენების უმთავრესი წინაპირობა მის სუბსიდიურობაში ვლინდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების წესები მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმებად გვევლინება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო მოვლენათა დინამიკის გათვალისწინებით დაასკვნის, რომ გამორიცხულია სხვა უფრო სპეციალური ნორმის გამოყენება (მაგ: პოსესორული ან ვინდიკაციური სარჩელები (სანივთო სამართალი), სარჩელი ვალდებულების შესრულების შესახებ (როგორც პირველადი, ისე _ მეორადი მოთხოვნები) და სხვა) - (იხ. სუსგ #ას-774-723-2017, 11.10.2017 წ.; #ას-794-794-2018, 11.09.2018).

23.1. საქმის მასალებში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია 2006 და 2007 წლების მიღება -ჩაბარების აქტები, რომლებითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მიიღო მენარდის მიერ განხორციელებული შესრულება. მხარეებმა მათ შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებათა 5.1 პუნქტით თვითონვე განსაზღვრეს, რომ შესყიდვის ობიექტი ან მისი ნაწილი ჩაითვლებოდა მიღებულად მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ. 5.5 პუნქტის თანახმად, შემსყიდველი ვალდებული იყო ოპერატიულად, წერილობით ეცნობებინა მიმწოდებლისათვის საბოლოო შემოწმების შედეგები დაწუნებული მომსახურების ნაწილის (ეტაპის) და წუნდების მიზეზის მითითებით. მაშასადამე, მხარეებმა თავად ხელშეკრულებაში დაადგინეს სამუშაოს შესრულებისთვის მენარდისთვის მასალის გადაცემა და ამ გადაცემას გააჩნდა სახელშეკრულებო საფუძველი - გარიგება, რომელიც არც ერთი მხარის მიერ სადავოდ არაა გამხდარი, ისევე როგორც სადავო არაა ის ფაქტი, რომ გარიგება შეწყდა შესრულებით. ამდენად, ფაქტები, რომლებიც სადავო არაა, ადასტურებენ, რომ მხარეები ერთმანეთთან სახელშეკრულო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ და არ იკვეთება უსაფუძვლო გამდიდრების (კონდიქციის) მარეგულირებელი ნორმების გამოყენების წინაპირობა.

24. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა მოწესრიგებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე. სსკ-ის130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. ნორმის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს. კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი, პრაქტიკულად, ერთმანეთის თანხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, მხოლოდ სუბიექტურ ფაქტორზე - „უნდა შეეტყო“, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა.

24.1. სსკ-ის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ამავე კოდექსის 646-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, მენარდე პასუხს აგებს შემკვეთის მასალის არასწორი გამოყენებისათვის. მენარდე მოვალეა წარუდგინოს შემკვეთს მასალის ხარჯვის ანგარიში და დაუბრუნოს მას დარჩენილი მასალა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეთა შორის ვალდებულებითი ურთიერთობა წარმოიშვა მომსახურების ხელშეკრულებების საფუძველზე. დადგენილია, რომ მიმწოდებელმა, შეასრულა ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები და ჩაატარა ნაკისრი სარემონტო სამუშაოები. ასევე დადგენილია, რომ მხარეთა მიერ ხელმოწერილია მენარდის მიერ მასალის ხარჯვის ანგარიშის დამადასტურებელი, შესრულებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების მოცულობა-განფასების ფორმები, ხოლო მენარდის მიერ შემსყიდველისათვის დაბრუნებული მასალების ღირებულებამ ჯამში 3395,37 ლარი შეადგინა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში ხანდაზმულობის ვადის ათვლა 2006 და 2007 წლებში დაიწყო (სსსკ-ის მე-60 მუხლი). ობიექტურად, ამ დროს შემკვეთს უკვე უნდა სცოდნოდა რა ოდენობის მასალა გამოიყენა მოპასუხემ, თუმცა, სარჩელი წარდგენილია 2016 წელს, სამ წელზე მეტი დროის გასვლის შემდგომ (სსკ-ის 129.1.). ამდენად, მოპასუხეს შეუძლია სსკ-ის 144-ე მუხლის მიხედვით, უარი თქვას სამინისტროს მოთხოვნის შესრულებაზე ხანდაზმულობაზე მითითებით.

25. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე