№ას-827-793-2016 31 ოქტომბერი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – მ.ო–ა

წარმომადგენელი - პ.კ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – მ.შ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი და არასაცხოვრებელი N2 შენობის საერთო ფართი შეადგენს 70.16 კვ.მ-ს, რომლიდანაც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მ.ო–ას (შემდეგში: მესაკუთრე, მოსარჩელე ან კასატორი) საკუთრებად ირიცხება 40,74 კვ.მ ფართი (N2 შენობა-ნაგებობა), ხოლო დარჩენილი ფართი დაურეგისტრირებელია.

2. მესაკუთრემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მ.შ–ის (შემდეგში: მოსარგებლე, მოპასუხე ან აპელანტი) წინააღმდეგ თავის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სადგომის თანხის გადახდის სანაცვლოდ, მფლობელობის შეწყვეტის მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით და 2011 წლის 28 ნოემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მესაკუთრის სარჩელი დააკმაყოფილა; მოსარჩელეს დაეკისრა მდებარე ქ. თბილისში, ...... მდებარე 31.89 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების - 75%-ის თანხის გადაუხდელი ნაწილის, 9 877 ლარის, გადახდა, მოპასუხის სასარგებლოდ. დადგინდა, რომ თანხის მიღების შემდგომ, მოპასუხეს სადავო მისამართზე მდებარე 31.89 კვ.მ ფართზე მფლობელობის უფლება შეუწყდებოდა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა.

3. მოპასუხემ ნებაყოფლობით გამოათავისუფლა 31.89 კვ.მ ფართი და ის მოსარჩელეს გადაეცა. ამჟამად მოსარგებლე სადავო მისამართზე ფლობს შენობის დანარჩენ (დაურეგისტრირებელ) ფართს - 38.47 კვ.მ-ს.

4. 2014 წლის 15 ოქტომბერს მოსარჩელემ მოპასუხის მიმართ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით. მოსარჩელე 1-3 პუნქტებში მითითებულ გარემოებებზე დაყრდნობით ამტკიცებდა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით მხარეთა შორის დავა უკვე მოწესრიგდა და ამჟამინდელ ურთიერთობაზე ეს კანონი აღარ ვრცელდებოდა. ამასთან, კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს პრეიუდიციული მნიშვნელობა ჰქონდა მოცემული დავისათვის.

5. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოპასუხის ოჯახი წლების განმავლობაში ფლობდა არა მხოლოდ გამოთავისუფლებულ ფართს, არამედ მთლიანად სადავო ფართს. მოსარგებლეს, სასამართლო გადაწყვეტილებით, მფლობელობა შეუწყდა მხოლოდ 31.89 კვ.მ ფართზე. დანარჩენ ფართზე კი, გადაწყვეტილება არ ვრცელდება. ამასთან, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, მოსარჩელე მხოლოდ 40.74 კვ.მ ფართის მესაკუთრეა და არა - მოპასუხის მიერ ამჟამად დაკავებული ფართისაც, რომელზეც უნდა გავრცელდეს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის წესები.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა, უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებული გადაეცა მოსარჩელეს. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 170-ე, 172-ე, 156-ე და 158-ე მუხლები და მიუთითა შემდეგი:

6.1. მოპასუხემ, მართალია, ნებაყოფლობით გამოათავისუფლა სადავო მისამართზე მდებარე 31.89 კვ.მ ფართი, მაგრამ მას ამავე მისამართზე დაკავებული ჰქონდა სხვა ფართი, რაც მოსარჩელის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ფართის შემადგენელი ნაწილი იყო. შესაბამისად, საკუთრების უფლებით მოსარჩელეზე რეგისტრირებული, ისევე, როგორც არარეგისტრირებული ფართი, რომელიც დაკავებული ჰქონდა მოპასუხეს, ერთი სახლთმფლობელობა იყო და ეკუთვნოდა მოსარჩელეს.

6.2. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის ახსნა-განმარტება, რომ ფართის დაურეგისტრირებელი ნაწილი მოსარჩელეს არ ეკუთვნოდა, რამდენადაც ის თავისმა მშობლებმა, როგორც მოსარგებლეებმა, მიაშენეს. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარგებლეს, არც 2011 წელს საქმის განხილვისას და არც მოცემულ დავაში, არც მიუმართავს სასამართლოსთვის მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯების საბაზრო ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნით.

6.3. სასამართლომ მიიჩნია, რომ, კომპენსაციის სანაცვლოდ, მოპასუხემ, როგორც მოსარგებლე-მფლობელმა, თავად დათმო მის მფლობელობაში არსებული როგორც რეგისტრირებული, ისე - არარეგისტრირებული ფართი და ის აღარ იყო მართლზომიერი მფლობელი.

7. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა შემდეგ საფუძვლებზე დაყრდნობით მოითხოვა:

7.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ სადავო ქონება ერთი სახლთმფლობელობა იყო და მოსარჩელეს ეკუთვნოდა. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერიდან ირკვევა, რომ ამავე მისამართზე მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრე არის კიდევ სხვა პირი, რომელიც პრეტენზიას არ გამოთქვამს მოპასუხის იქ ცხოვრებასთან დაკავშირებით, რადგან იცის რომ იმ ფართს, სადაც ამჟამად ცხოვრობს მოპასუხე, მართლზომიერად ფლობს.

7.2. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მოპასუხემ მისივე ნებით მიატოვა მფლობელობა სადავო ფართზე. მოპასუხე ფართს ფლობს დღემდე. მან მიატოვა მხოლოდ ის ნაწილი, რომელზედაც საკუთრება აქვს მოსარჩელეს (40 კვ.მ.). 2011 წელს სასამართლოში დავის საგანი არა 78 კვ.მ, არამედ 31 კვ.მ ფართი იყო, რომელიც მოპასუხემ ნებაყოფლობით გამოათავისუფლა და საცხოვრებლად გადავიდა სხვა ფართში. ნათელია, რომ მოპასუხეს ფაქტობრივი მფლობელობა სადავო ფართზე არ მიუტოვებია, შესაბამისად, გაუგებარია, რატომ მიიჩნია სასამართლომ ასე.

7.3. აპელანტის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 172-ე მუხლი. ნორმის გამოსაყენებლად აუცილებელია, რომ პირი იყოს ნივთის მესაკუთრე. მოსარჩელე არც ყოფილა და დღემდე არც არის სადავო ფართის მესაკუთრე, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად გაავრცელა მასზე 172-ე მუხლი. 2010 წელს მოსარჩელემ წინა მესაკუთრისაგან იყიდა 31 კვ.მ, რადგან ამ უკანასკნელს ამის მეტი ფართი არ ეკუთვნოდა. შესაბამისად, მოსარჩელე უფლებას ვერ მოიპოვებდა იმაზე მეტ ფართზე, ვიდრე იყიდა.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი უარყოფილ იქნა.

8.1. პალატამ მიუთითა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მფლობელობის უფლება შეუწყდა 31.89 კვ.მ ფართზე და მესაკუთრემ მხოლოდ აღნიშნული ფართის საბაზრო ღირებულების 75% გადაუხადა მოსარგებლეს. მითითებული სამართალწარმოებისას, დავის საგანს არ წარმოადგენდა ამავე საცხოვრებელი სადგომის დანარჩენი (არარეგისტრირებული) ფართი. პალატამ აღნიშნა, რომ ექსპერტიზის დასკვნებით დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონება ერთი სახლთმფლობელობაა და მოპასუხე მთლიან ფართს ფლობდა. შესაბამისად, არ გადაწყვეტილა ამავე სახლთმფლობელობის დანარჩენი ნაწილის (38.47 კვ.მ ფართის) სამართლებრივი მდგომარეობა და მის მიმართ მხარეთა უფლება - მოვალეობები.

8.2. პალატამ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის მითითება, რომ მოსარგებლემ დაკარგა მოთხოვნის უფლება, ვინაიდან ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ’’ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე მხარეთა შორის დავა უკვე გადაწყვეტილი იყო დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამგვარი განმარტება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობას, არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლითა და „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის“ კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებულ სამართლიანი სასამართლოს უფლებას.

8.3. სააპელაციო პალატის შეფასებით, აპელანტი მის მიერ სადავო მისამართზე დაკავებული 38.47 კვ.მ ფართის მართლზომიერი მფლობელია, რადგან „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, ის არის მოსარგებლე. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის პირობებში პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ხსენებული კანონიდან გამომდინარე მოთხოვნებზე ემსჯელა. წინამდებარე საქმეში კი, დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი მხოლოდ მართლზომიერი მფლობელობის დადგენა იყო, რაც გამორიცხავდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებას.

9. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

9.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მხოლოდ 31.89 კვ.მ ფართის მფლობელობასთან დაკავშირებული საკითხი მოწესრიგდა და დანარჩენი ფართის სამართლებრივი ბედი არ გადაწყვეტილა, მითითებული გადაწყვეტილებით, დასრულებული სამართალწარმოების შედეგის ლოგიკურ შეფასებას სცილდება და ეწინააღმდეგება მას. დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, პრეიუდიციული მნიშვნელობით არა მხოლოდ ის საკითხი მოწესრიგდა, რომ მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში ექცევა, არამედ ფართის ოდენობაც პრეიუდიციული მნიშვნელობით დადგინდა, რაც მოწინააღმდეგე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია, ანუ იგი დაეთანხმა დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას.

9.2. კასატორის მითითებით, მოპასუხემ არათუ დაკარგა, არამედ საერთოდ არ გააჩნდა სადავო ფართზე მართლზომიერი მფლობელობის უფლება, თუნდაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შედეგიდან გამომდინარე.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

13. უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება).

14. ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება. მოთხოვნის უფლების მფლობელია ნივთის მესაკუთრე, რომელსაც ეკისრება საკუთრების უფლების მტკიცების ტვირთი, ხოლო მოთხოვნის უფლების მოვალეა ნივთის მფლობელი, რომელსაც, თავის მხრივ, მართლზომიერი მფლობელობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება.

15. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე რომ სადავო უძრავი ქონების, თბილისში, ....... მდებარე 38.47 კვ.მ ფართის, მესაკუთრეა, საქმის მასალებით არ დგინდება.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, სადავო მისამართზე მოსარჩელის საკუთრებად რეგისტრირებულია შენობა-ნაგებობა N2 40.74 კვ.მ ფართით, ხოლო შენობა-ნაგებობა N1 მ.ხ–ის (შემდეგში თანამესაკუთრე) საკუთრებაა, მიწის ნაკვეთი კი, მათი თანასაკუთრება. მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ფართი არ არის რეგისტისტრირებული არც მოსარჩელის და არც თანამესაკუთრის სახელზე. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 22 აპრილის დასკვნიდან და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ნახაზებიდან დგინდება, რომ შენობა-ნაგებობა N2, იგივე ლიტერი „ბ“, 70.16 კვ.მ-ია. ამდენად, მოპასუხის მიერ ამჟამად დაკავებული ფართი არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება კი, საჯარო რეესტრიდან დგინდება (სსკ-ის 311-ე მუხლი).

16. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული ფართი და მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართი ერთი სახლთმფლობელობაა. პალატა განმარტავს, რომ, თუნდაც ეს ორი ფართი შენობა-ნაგებობის ერთ ერთეულად მივიჩნიოთ, ქონებაზე უფლებათა რეგისტრაციის ვალდებულებიდან გამომდინარე, მხოლოდ ამ ფაქტზე დაყრდნობით არარეგისტრირებულ ფართზე საკუთრების უფლების არსებობის ფაქტი ვერ დადგინდება. აღნიშნულს განაპირობებს ის ფაქტიც, რომ შენობას დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდი არ აქვს, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მიწის ნაკვეთი, რომლის მესაკუთრე მხოლოდ მოსარჩელე არ არის და ის ორი პირის თანასაკუთრებაშია. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არ არის წარმოდგენილი სადავო ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამდგენი რაიმე დოკუმენტი, 38.47 კვ.მ-ზე მხოლოდ მოსარჩელის საკუთრება პრეზუმირებული ვერ იქნება. სადავო ფართის თანასაკუთრებაზე კი მოსარჩელე არ აპელირებს და არც სსკ-ის 173.1 მუხლის საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო. ყოველ თანამესაკუთრეს აქვს ნივთის გამოთხოვის უფლება მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ) წინაპირობები იკვეთება.

17. სადავო ფართი კანონით დადგენილი წესით რომც იყოს აღრიცხული მოსარჩელის სახელზე, მაინც არ არსებობს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა. მოპასუხემ სარჩელის წინააღმდეგ მართლზომიერი მფლობელობის შესაგებელი წარადგინა. ამდენად, არსებითი ისაა, თუ რამდენად აქვს მოპასუხეს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფლობის უფლება, რამდენადაც მართლზომიერი მფლობელობა გამორიცხავს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

18. მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნევა პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას. მოპასუხის განმარტებით, მის მართლზომიერ მფლობელობას ადასტურებს ფაქტი, რომ მოსარგებლეს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მფლობელობა შეუწყდა მხოლოდ 31.89 კვ.მ ფართზე. მისი ოჯახი კი, წლების განმავლობაში ფლობდა არა მხოლოდ გამოთავისუფლებულ ფართს, არამედ მთლიანად N2 შენობას. მოპასუხე მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან მის მიერ ამჟამად დაკავებულ ფართზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ ვრცელდება, „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, იგი კვლავ რჩება ამ ფართის მოსარგებლედ, შესაბამისად, მართლზომიერ მფლობელად.

19. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მოპასუხეს მფლობელობის უფლება შეუწყდა 31.89 კვ.მ ფართზე და მესაკუთრემ მხოლოდ აღნიშნული ფართის საბაზრო ღირებულების 75% გადაუხადა მოსარგებლეს. მითითებული სამართალწარმოებისას დავის საგანს არ წარმოადგენდა მოპასუხის მიერ ამჟამად დაკავებული 38.47 კვ.მ.

20. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის შედავებას, რომ მოპასუხე ფლობდა მხოლოდ გამოთავისუფლებულ და არა - მთლიან ფართს. მოპასუხეს მისი სადავო ფართის მფლობელობის დასადასტურებლად წარმოდგენილი აქვს თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობის დავალებით ჩატარებული სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის მდგომარეობის შესახებ კვლევა. წარმოდგენილი დოკუმენტით დგინდება, რომ მთლიან შენობას თ.ე–ი ფლობდა, რომელიც მოპასუხის ბებიაა. დასკვნას ახლავს მთლიანი შენობის ნახაზი და მითითებულია, რომ ის ე–ის საცხოვრებელი სახლია.

21. მნიშვნელოვანია, რომ 2013 წლის 7 თებერვლის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბრძანებით, მოპასუხის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე, რომელთა შორის იყო სადავო მისამართზე კომუნალური მომსახურების გადახდის ქვითრები, მიჩნეულ იქნა, რომ მოპასუხე მართლზომიერად ფლობდა სადავო ფართს. ამასთან, თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 22 აპრილის დასკვნიდან დგინდება, რომ მხოლოდ იმ 31.89 კვ.მ ფართის გამოყენება, რომლიდანაც გამოსახლდა მოპასუხე, შეუძლებელი იყო. დასკვნას თანდართული საცხოვრებელი სახლის აზომვითი ნახაზიდან, რომელიც ემთხვევა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 19 ოქტომბრის დასკვნაზე თანდართულ ნახაზს, ცალსახად ჩანს, რომ სველი წერტილები მდებარეობს შენობის იმ ნაწილში, რომელსაც, მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე არ ფლობდა. აქედან გამომდინარე, ცხადია, თ.ე–ი, მოპასუხე ან მისი ოჯახის სხვა წევრები წლების განმავლობაში ორ ოთახში, სველი წერტილების გარეშე ვერ იცხოვრებდნენ.

მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოპასუხის უფლება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ მართლზომიერ სარგებლობის უფლებად უნდა შეფასდეს. მფლობელობა კი, გამორიცხავს მოსარჩელის მოთხოვნას. სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებიდან (დაუშვებელია, მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება) გამომდინარე, დაუშვებელია მოპასუხეს, როგორც მართლზომიერ მფლობელს, მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, ვინაიდან მითითებული ნორმით, მართლზომიერი მფლობელობა დაცულია თვით მესაკუთრის მხრიდანაც.

23. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხის მფლობელობის უფლების საფუძველი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ერთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონია, რომლითაც უნდა მოწესრიგდეს მხარეთა შორის დავა. ეს კი, გამორიცხავს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებას.

24. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

25. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივრებს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ო–ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები : ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი