№ას-1126-1046-2017 30 ნოემბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – სს „თ.ბ–ი“ (სს „ბ.რ–ის“ უფლებამონაცვლე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – გ.ხ–ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება

დავის საგანი – სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სს „ბ.რ–ის“ უფლებამონაცვლე სს“ თ.ბ–ი“ ასაჩივრებს (შემდეგში: მოპასუხე, კასატორი, დამსაქმებელი ან ბანკი) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებას, რომლითაც გ.ხ–ძის (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან დასაქმებული) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის 2013 წლის 20 მაისის ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მოსარჩელე აღდგენილ იქნა ბანკის საცალო დაკრედიტების ექსპერტის (სამომხმარებლო) თანამდებობაზე თბილისის ნებისმიერ ფილიალში, ყოველთვიურად დარიცხული 600-ლარიანი ხელფასის ანაზღაურების პირობით; მოსარჩელეს აუნაზღაურდა განაცდური 2013 წლის ივლისიდან ზემოაღნიშნულ ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენამდე, ყოველთვიურად ხელზე ასაღები 2 200 ლარი.

2. საკასაციო პრეტენზია შემდეგ გარემოებებს ეფუძნება:

2.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საპროცესო კანონმდებლობას, კერძოდ, კასატორის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეს არ სურდა სხვა ტოლფასი სამუშაო, სააპელაციო წესით საქმის განხილვისას კი, წარადგინა მოთხოვნა ტოლფას თანამდებობაზე დასაქმებასთან დაკავშირებით. კასატორისათვის გაურკვეველი იყო, სააპელაციო სასამართლო ტოლფას ადგილს რა საფუძვლით იკვლევდა აპელაციის ეტაპზე, როცა პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელემ უარი განაცხადა ტოლფას სამუშაოზე აღდგენაზე.

2.2. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო დასაქმებულისათვის ტოლფასი თანამდებობის შერჩევის ნაწილშიც. კასატორის მტკიცებით, თანამდებობა, რომელზეც უნდა აღადგინონ დასაქმებული, არ არის ადრე დაკავებულისა და სახელფასო ანაზღაურების ტოლფასი. ტოლფასი თანამდებობა სრულ შესაბამისობაში უნდა იყოს გათავისუფლებული პირის მიერ ადრე დაკავებულ თანამდებობასთან და, თუ შეუძლებელია ასეთი თანამდებობის დაკავება, დასაქმებულს უნდა მიეცეს კომპენსაცია. ის საკითხი, რომ დასაქმებული თანახმაა, დაბალ ანაზღაურებად სამუშაოს დასთანხმდეს, არ აქცევს ვაკანტურ საშტატო ერთეულს ტოლფასად.

2.3. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მხარეთა შორის არსებული დავის ხანგრძლივობა და ბანკს კოლოსალური ოდენობის, 4 წელზე მეტი ვადის განაცდურის გადახდა დააკისრა, რამაც დიდი ზიანი მიაყენა. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს შეეძლო, მოპასუხისთვის გონივრული კომპენსაცია დაეკისრებინა და არა განაცდურის სრულად ანაზღაურება.

2.4. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად გამოიანგარიშა ბაჟის ოდენობა, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის მიხედვით, დავის საგნის ღირებულება შრომით დავაზე უნდა განსაზღვრულიყო, როგორც არაქონებრივი, ხოლო არაქონებრივ დავაზე დავის საგნის ღირებულება, 39-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „თ“ პუნქტის შესაბამისად, შეადგენდა 100 ლარს, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე - შესაბამისად 150 და 300 ლარს, ამიტომაც მოპასუხეს 39-ე მუხლის მიხედვით უნდა დაჰკისრებოდა ბაჟი და არა დავის საგნის ღირებულების 3 და 4 პროცენტი.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

5.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

5.2.1. დამსაქმებელსა და დასაქმებულს (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან დასაქმებული) შორის 2009 წლის 1 იანვარს, საგამოცდო ვადით მიღებისა და ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის შესახებ ხელშეკრულება დაიდო, რომლის თანახმადაც, დასაქმებული დაინიშნა ბანკის ცენტრალური ფილიალის N3 სერვისცენტრის საცალო მომსახურების განყოფილების სპეციალისტის თანამდებობაზე, 2009 წლის 1 აპრილამდე (ტ.1, ს.ფ. 15-16).

5.2.2. 2009 წლის 1 აპრილის შრომითი ხელშეკრულებით, მოსარჩელე 2010 წლის 1 იანვრამდე, დაინიშნა ბანკის ცენტრალური ფილიალის N3 სერვისცენტრის საცალო მომსახურების განყოფილების სპეციალისტის თანამდებობაზე (ტ. 1, ს.ფ. 17-22).

5.2.3. 2010 წლის 1 იანვარს ბანკსა და მოსარჩელეს შორის შრომითი ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით დაიდო, რომლითაც მოსარჩელე ე.წ. ვიაიპფილიალის საცალო მომსახურების განყოფილების სპეციალისტად დაინიშნა (ტ. 1, ს.ფ. 23-28).

5.2.4. ვიაიპფილიალის საცალო მომსახურების განყოფილების სპეციალისტად (პირადი ბანკირი) მუშაობის პერიოდში მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება 2200 ლარს (ხელზე მისაღები ოდენობა) შეადგენდა.

5.2.5. 2013 წლის 20 მაისს, N11/085.10 ბრძანებით (შემდეგში - სადავო გადაწყვეტილება), მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. გათავისუფლების საფუძვლად დამსაქმებლის ინიციატივით ხელშეკრულების მოშლა მიეთითა. იმავე ბრძანებით დადგინდა გათავისუფლებული თანამშრომლისათვის კომპენსაციის - 3300 ლარის გაცემა.

6. განსახილველ შემთხვევაში, იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობა სშკ-ის 38.8-ე (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და 44-ე (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, სსკ-ის 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ფარგლებში სადავო არ არის დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების უკანონობა, კერძოდ, სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე დამსაქმებლის ბრძნების ბათილად ცნობის ნაწილში სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული. კასატორი მხოლოდ შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის თანამდევი შედეგის (მოსარჩელის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა) არასწორად განსაზღვრაზე აპელირებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაასკვნა მოსარჩელის ტოლფას ვაკანტურ თანამდებობაზე აღდგენის ლეგიტიმურობა, მატერიალური თუ პროცესუალური თვალსაზრისით. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანს მოსარჩელის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის საფუძვლიანობის შეფასება წარმოადგენს.

8. საკასაციო პალატის განმარტებით, სამუშაოზე აღდგენის სასარჩელო მოთხოვნა, მას შემდეგ რაც გამოიკვეთება დამსაქმელის არამართლზომიერი ქმედება, უპირველესად, უნდა შეფასდეს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის კონტექსტში. მითითებული ნორმის თანახმად კი, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი ეს შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (შდრ. სუსგ №ას-951-901-2015, 29.01.2016). ამდენად, შრომის კანონმდებლობა უპირატესად სწორედ დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენას მოიაზრებს დარღვეული უფლების რესტიტუციის ყველაზე უფრო სამართლიან ღონისძიებად, ერთადერთ დამაბრკოლებელ გარემოებად ამ უფლების გამოყენებისათვის კანონმდებლობა შესაბამის თანამდებობაზე დასაქმებულის აღდგენის შეუძლებლობას (აღარ არსებობს ის სტუქტურული ერთეული, რომელშიც დასაქმებული მუშაობდა, დასაქმებულის მიერ დაკავებულ შტატზე სხვა პირი დასაქმდა და სხვა) უკავშირებს, თუმცა ამ შემთხვევაშიც, კომპენსაციასა და დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენას შორის, უპირატესობა ამ უკანასკნელს უნდა მიანიჭოს.

9. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლომ თავად უნდა შეაფასოს მოსარჩელის უფლებრივი რესტიტუციის საუკეთესო გზა შემდეგი პრიორიტეტული თანმიმდევრობით, კერძოდ, თუ მოსარჩელის ინტერესი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენაა, სასამართლომ დასაქმებულისა და დამსაქმებლის ორმხრივი პატივსადები ინტერესების დაცვით უნდა შეამოწმოს მითითებული მოთხოვნის საფუძვლიანობა და დაკმაყოფილების მიზანშეწონილობა. პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნა საფუძვლიანია, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა უკანონოა, თუმცა აღნიშნული ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ვინაიდან, აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება მხარეთა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და ეფექტიანობაზე. შესაბამისად, თუ სასამართლომ დაადგინა, რომ გათავისუფლების ბრძანება უკანონოა, თუმცა უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია, ასეთ შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ხომ არ არის შესაძლებელი უფლებადარღვეული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ამ მიზნით, მან უნდა გამოიკვლიოს დამსაქმებლის ადამიანური რესურსი, რა ტოლფასი ვაკანტური ადგილები აქვს, ფუნქციურად რა მსგავსებაა პირვანდელ და ტოლფას თანამდებობებს შორის. იმავდროულად, სასამართლომ კვლევის შედეგები უნდა შეუსაბამოს უკანონოდ დათხოვნილი პირის ნებას, ინტერესსა და შესაძლებლობას, დაიკავოს კონკრეტული ტოლფასი თანამდებობა. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საპროცესოსამართლებრივი ნორმები, როდესაც განიხილა სააპელაციო საჩივარში წარმოდგენილი მოთხოვნა უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე. პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო, მართალია, შეზუდულია სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებით, მაგრამ იგი, ამავდროულად ვალდებულია, დაადგინოს მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი და მოიძიოს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საჩივრით გათვალისწინებული მოთხოვნის შესწავლა, შეცვლილი დავის საგნის განხილვას არ გულისხმობდა. მოსარჩელისათვის ამ სამართალწარმოების მიზანს პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა წარმოადგენდა, რისი შესაძლებლობაც ამ დავის ფარგლებში არ გამოიკვეთა. ამ გარემოების გათვალისწინებით, სასამართლოს უპირველეს ამოცანას მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის დაკისრების უპირატესად ტოლფასს თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნის შესაძლებლობის გამორკვევა წარმოადგენდა. მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის შეუძლებლობის დადგენის პირობებში, სასამართლო პირდაპირ კომპენსაციის საკითხს არ იკვლევს, თუ ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის ინტერესი არ გაარკვია, მაშინაც კი, როდესაც უკანონოდ გათავისუფლებული, ტოლფასი თანამდებობის თაობაზე, სარჩელში არ უთითებდა. მოცემულ შემთხვევაში, რაკი პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ იმსჯელა დასაქმებულის ტოლფას სამუშაოზე აღდგენის შესაძლებლობაზე, სააპელაციო სასამართლომ, საპროცესო ეკონომიის პრინციპის გათვალისწინებით, საქმე ხელახლა განსახილველად სწორად არ დააბრუნა და თავად შეისწავლა და შეაფასა ტოლფას სამუშაოზე დასაქმებულის აღდგენის შესაძლებლობა, რისი უფლებამოსილებაც მას ჰქონდა.

10. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას ტოლფასი თანამდებობის შერჩევის შეფასების ნაწილშიც და მიუთითებს, რომ საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტა, რომ მხარის მიერ ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის მოთხოვნის შემთხვევაში, დაკავებული თანამდებობის შესატყვისი, ფუნქციუად ყველაზე უფრო მსგავსი თანამდებობის არსებობისა და მითითების, მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს უნდა დაეკისროს. ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ დამსაქმებელს, ტექნიკურადაც და ნორმატიულადაც, ხელეწიფება, რომ ამტკიცოს მის საწარმოში (ორგანიზაციაში) არსებული თანამდებობების (და შესასრულებელი ფუნქციების) არსებობა-არარსებობა. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ დავაში დაცულია მტკიცების ტვირთის ის გონივრული სტანდარტი, რაც დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის წარმოშობილი დავებისთვისაა დამახასიათებელი და რაც მტკიცების ტვირთს (როგორც ბრძანების დასაბუთებულობის, ასევე, იმავე ან ტოლფასი თანამდებობის არარსებობის ნაწილში) უბრუნებს მოპასუხეს, რადგან სწორედ ეს უკანასკნელია ვალდებული, ამტკიცოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლიანობა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ობიექტური შეუძლებლობა (იხ. სუსგ-ები N ას-682-636-2017, 15.09.2017წ; Nას-727-680-2017, 15.09.2017წ; Nას-787-736-2017, 20.07.207წ.). განსახილველ შემთხვევაში, ტოლფასი თანმდებობის თაობაზე ინფორმაციის წარდგენის სასამართლო დავალების ფარგლებში, როგორც დამსაქმებელმა ისე დასაქმებულმა სასამართლოს წარუდგინეს იმ ვაკანტურ თანამდებობათა ნუსხა, რომელიც ფუნქციურად ყველაზე ახლოს იყო მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებობასთან. სააპელაციო სასამართლომ კი, შეისწავლა რა წარმოდგენილი მტკიცებულებები, შესაბამისი ვაკანტური თანამდებობებისათვის წაყენებულ მოთხოვნებთან მოსარჩელის კვალიფიკაციის შესაბამისობის ფარგლებში, მართებულად განსაზღვრა ტოლფასი თანამდებობა მოსარჩელის სამუშაოზე აღსადგენად.

11. რაც შეეხება, განსახილველი დავის ხანგრძლივობის გამო, დამსაქმებლისთვის განაცდურის ნაცვლად გონივრული კომპენსაციის დაკისრების შესაძლებლობის შესახებ კასატორის პრეტენზიას, საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტავს განაცდურისა და ზიანის ანაზღაურების, როგორც განსხვავებული სამართლებრივი ინსტიტუტების არსსა და მათ დაკისრებისას გამოსაყენებელ წანამძღვრებს: საკასაციო პალატის განმარტებით, სსკ-ის 408.1 მუხლით გათვალისწინებული ზიანი (განსახილველ საქმეზე - იძულებითი განაცდური) განსხვავდება სშკ-ის 38.8 მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციისაგან, რადგან ეს უკანასკნელი სასამართლომ სწორედ იმ შემთხვევისათვის უნდა გამოიყენოს, როდესაც შეუძლებელია პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა. (იხ. სუსგ-ები: Nას-24-22-2017, 31.03.2017წ.; Nას-371-352-2015, 28.07.2015წ; Nას-281-269-2015, 20.07.2015წ.; Nას-951-901-2015, 29.01.2016წ; N ას-885-847-2014, 29.06.2015წ.). განაცდური დასაქმებულის სამუშაოზე აღგდენისას იმ ზიანის კომპენსირებას ემსახურება, რომელიც დასაქმებულმა სამუშაოდან უკანონოდ დათხოვნის მთელი პერიოდის განმავლობაში განიცადა. ეს მოთხოვნები ერთმანეთთან ურთიერთკავშირშია, ურთიერთდამოკიდებულია და მისი ოდენობა 38.8 მუხლით გათავლისწინებული კომპენსაციისგან განსხვავებით (რომელიც სამუშაოზე აღდგენის ალტერნატიული უფლებაა) სასამართლო დისკრეციის საგანი არაა. განაცდური დამსაქმებელს გადახდება სამუშაოდან უკანონოდ დათხოვნის მთელი პერიოდისთვის, მიუხედავად ამ პერიოდის ხანგრძლივობისა და დაგროვილი განაცდურის ოდენობისა.

12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ვადიანი გასაცემის ან გადასახდელის შესახებ სარჩელისას, დავის საგნის ღირებულება განისაზღვრება არაუმეტეს სამი წლის განმავლობაში გასაცემი ან გადასახდელი თანხების ერთობლიობით. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ არაქონებრივ დავასთან ერთად განიხილება მისგან წარმოშობილი ქონებრივსამართლებრივი დავა, დავის საგნის ფასი განისაზღვრება მეტი ღირებულების მოთხოვნის მიხედვით. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა კასატორის პრეტენზია დავის საგნის ღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებით და იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.

13. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

15. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი. ამდენად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მის საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

16. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ვინაიდან კასატორს გადახდილი აქვს სამართალწარმოების თვის გასაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 3960.00 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3960.00 ლარის (300.00 ლარი, საგადახდო დავალება #1, გადახდის თარიღი 12.09.2017; 3660.00 ლარი, საგადახდო დავალება #6510, გადახდის თარიღი 03.10.2017) 70% – 2772.00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „თ.ბ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „თ.ბ–ს“ (ს/კ ......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3960.00 ლარის (300.00 ლარი, საგადახდო დავალება #1, გადახდის თარიღი 12.09.2017; 3660.00 ლარი, საგადახდო დავალება #6510, გადახდის თარიღი 03.10.2017) 70% – 2772.00 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე.გასიტაშვილი