№ას-1016-977-2016 30 მაისი, 2018 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

სხდომის მდივანი – ლელა სანიკიძე

კასატორები (მოპასუხეები) – სს „ს–ი“, შპს „ს.კ. ს–ი“, შპს „რ.მ.გ–ი“

წარმომადგენელი - კ.ა–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – შპს „ფ–ი“

წარმომადგენლებიი -მ.ქ–ა, გ.ბ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი დაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2012 წლის 15 დეკემბერს შპს „ფ–სა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მენარდე, მოსარჩელე, აპელანტი) და სს „ს–ს“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც შემკვეთი, პირველი მოპასუხე, კასატორი) შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საგანი იყო დამკვეთის საკუთრებაში არსებული ობიექტის 24-საათიანი დაცვა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად 2013 წლის 31 დეკემბერი განისაზღვრა, გაწეული მომსახურების ყოველთვიურ ღირებულებად კი - 7680 ლარი დღგ-ს ჩათვლით.

2. 2014 წლის 1 ივნისს, მოსარჩელესა და შპს „ს.კ. ს–ს“ (შემდეგში: შემკვეთი, მეორე მოპასუხე, კასატორი) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ იკისრა მოპასუხის ობიექტის დაცვისა და უსაფრთხოების ვალდებულება დღეღამურ რეჟიმში. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად 2014 წლის 31 დეკემბერი განისაზღვრა, გაწეული მომსახურების ყოველთვიურ ღირებულებად კი - 1200 ლარი დღგ-ს ჩათვლით, ხოლო 2014 წლის 1 ივლისიდან - 1400 ლარი დღგ-ს ჩათვლით.

3. 2014 წლის 31 დეკემბერს, მოსარჩელესა და შპს „რ.მ.გ–ს“ (შემდეგში შემკვეთი, მესამე მოპასუხე, კასატორი) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ მოპასუხის ობიექტის დაცვისა და უსაფრთხოების ვალდებულება იკისრა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად 2014 წლის 31 დეკემბერი განისაზღვრა, მომსახურების ყოველთვიურ ღირებულებად - 3000 ლარი დღგ-ს ჩათვლით.

4. ხელშეკრულებათა მიხედვით, თუ რომელიმე მხარე ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე ორი კვირით ადრე არ მოითხოვდა მის მოშლას, ხელშეკრულება იმავე ვადით გაგრძელებულად მიიჩნეოდა, ხოლო ხელშეკრულების მოსალოდნელი შეწყვეტის შესახებ მხარეებს ერთმანეთისთვის ერთი თვით ადრე წერილობით უნდა ეცნობებინათ.

5. 2015 წლის 28 თებერვალს შემკვეთებმა წერილობით აცნობეს მენარდეს, ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე.

6. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეთა წინააღმდეგ და მოითხოვა:

- პირველი მოპასუხისათვის - 65 520 ლარის, მეორე მოპასუხისათვის - 7 200 ლარის, მესამე მოპასუხისათვის - 23 400 ლარის სოლიდარულად დაკისრება.

7. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე კომპანიებს არ ჰქონდათ უფლება, შეეწყვიტათ ხელშეკრულებები. მოსარჩელე, რომელიც კერძო დაცვის ლიცენზირებული ორგანიზაციაა, 9 წელი მოპასუხეებთან თანამშრომლობდა. ბოლო ხელშეკრულებები დაიდო ერთი წლის ვადით, იმ დათქმით, რომ, თუ რომელიმე მხარე წერილობით არ გააუქმებდა ხელშეკრულებებს, მათი მოქმედება გაგრძელდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მენარდე კეთილსინდისიერად ასრულებდა დაცვის მომსახურებას, მოპასუხეებმა 2015 წლის 28 მარტს, წინასწარი წერილობითი გაფრთხილების გარეშე, ობიექტზე შეიყვანეს დაცვის სხვა ორგანიზაცია, ხოლო მოსარჩელის თანამშრომლები აიძულეს, დაეტოვებინათ სამუშაო ადგილი. მოსარჩელე იძულებული გახდა, ვადამდე შეეწყვიტა შრომითი ხელშეკრულებები 21 თანამშრომელთან და გადაეხადა კომპენსაციები. მოსარჩელემ მოპასუხეთა მიერ ხელშეკრულების უკანონოდ შეწყვეტით ვერ მიიღო შემოსავალი, რომელსაც იგი მიიღებდა ხელშეკრულების პირობების შესრულების შემთხვევაში, რაც ჯამში 96 120 ლარია.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მათ წარადგინეს მოთხოვნის წარმოშობის დამაბრკოლებელი შესაგებელი და მიუთითეს, რომ ხელშეკრულებები შეწყდა კანონისა და მხარეთა მიერ შეთანხმებული პროცედურების დაცვით. მათ ხელშეკრულებათა მოსალოდნელი შეწყვეტის შესახებ, შეთანხმებული ვადის დაცვით, წერილობით აცნობეს მოსარჩელეს.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 317-ე და 394-ე მუხლები და მიუთითა შემდეგი:

9.1. 2015 წლის 28 თებერვლს მოპასუხეებმა წერილობით აცნობეს მოსარჩელეს ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილის თაობაზე. წერილები ჩაჰბარდა მოსარჩელის დაცვის სამსახურის უფროსს, რ.მ–ძეს, რომელმაც მოწმედ დაკითხვისას აღნიშნული დაადასტურა. მანვე ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის მიზეზებთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ დაცვის მომსახურება არასათანადო იყო. საქმეში წარმოდგენილი გაფრთხილების წერილების, მოპასუხეთა განმარტებისა და მოწმის ჩვენების საწინააღმდეგოდ მხოლოდ მოსარჩელის განმარტება, რომ არ მიუღია წერილობითი შეტყობინება ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შესახებ, სასამართლომ არ გაიზიარა. ამასთან, მიუთითა, რომ წერილის მიღების შემდეგ, შედგა მხარეთა შეხვედრა, რომელიც, ცხადია, სწორედ ხელშეკრულების შეწყვეტას უკავშირდებოდა.

9.2. ვინაიდან არ დადგინდა მოპასუხეების მიერ ვალდებულების დარღვევის - გაფრთხილების გარეშე ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის ფაქტი, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოპასუხეთათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

10.1. გადაწყვეტილებაში არასწორად არის მითითებული, რომ მხარეთა წარმომადგენლები მარტის ბოლოს შეხვდნენ და არა - დასაწყისში. ამასთან, სინამდვილეს არ შეესაბამება ფაქტობრივი გარემოება, თითქოს, შეხვედრის დროს ობიექტზე უკვე სხვა დაცვის სამსახურის თანამშრომლები იყვნენ. შეხვედრისას, ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხი არ განხილულა.

10.2. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ მოწმე, რომლის ჩვენებაც გაიზიარა, მუშაობდა მოპასუხეებთან და მატერიალურად დამოკიდებული იყო მათზე. ამ უკანასკნელის ჩვენება, რომ წერილობითი გაფრთხილების მიღების თაობაზე ხელმძღვანელი გააფრთხილა, სინამდვილეს არ შეესაბამება. მოწმემ გაფრთხილებებზე ხელი მოაწერა მხოლოდ სარჩელის სასამართლოში შეტანის შემდეგ, რადგან იგი ამ დროისთვის უკვე აღარ იყო მოსარჩელის თანამშრომელი.

10.3. წლების მანძილზე თანამშრომლობის პერიოდში, მოპასუხეებს რაიმე არსებითი პრეტენზია არ გამოუთქვამთ მომსახურების ხარისხზე. ხელშეკრულება კი, შეწყდა მხარეთა წარმომადგენლების შეხვედრიდან ერთი კვირის ვადაში.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

11.1. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

11.2. სარჩელი დაკმაყოფილდა.

11.3. პირველ მოპასუხეს დაეკისრა 65 520 ლარის, მეორე მოპასუხეს - 7 200 ლარის, მესამე მოპასუხეს - 23 400 ლარის გადახდა, მოსარჩელის სასარგებლოდ.

12.1 სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებსა და წესს, სწორედ მოპასუხეებს ეკისრებოდათ მტკიცების ტვირთი, რომ, შენიშვნებისა და მითითებების მიუხედავად, შემსრულებელი ჯეროვნად არ ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს. ასეთი მტკიცებულება, გარდა ზეპირი განმარტებისა, მოპასუხეებს არ წარუდგენიათ.

12.2. მოწმის ჩვენებასთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოწმე არ წარმოადგენდა იმ უფლებამოსილ პირს, რომელსაც შეეძლო მომსახურების ხარისხის განსაზღვრა. ამასთან, მოწმის ჩვენების სანდოობასთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოება, რომ, როგორც ხელშეკრულების შეწყვეტამდე, ისე - შეწყვეტის შემდეგ მოწმე შემკვეთთან (მოპასუხესთან) იყო დასაქმებული და მასზე ფინანსურად დამოკიდებული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მხოლოდ ამ მოწმის ჩვენებით მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებული პრობლემების დადასტურება სააპელაციო პალატამ არ მიიჩნია საკმარისად.

12.3 პალატამ დაასკვნა, რომ ხელშეკრულება უსაფუძვლოდ, ბრალეულად შეწყდა, რამაც განაპირობა ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში მომსახურების საფასურის მიუღებლობა. მოსარჩელე ითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას - იმ მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებას, რასაც ის მიიღებდა ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში, ანუ 2015 წლის აპრილიდან დეკემბრის ჩათვლით - 9 თვის განმავლობაში, თუმცა ვერ მიიღო მოპასუხეების მხრიდან ხელშეკრულების უსაფუძვლოდ შეწყვეტის გამო. ეს კი, მიუღებელი შემოსავლის სახით, ზიანის გამომწვევი უშუალო შედეგი იყო და ამდენი ზიანიც წინასწარ იყო სავარაუდო მოპასუხეებისათვის. ამდენად, ვლინდებოდა ზიანის ანაზღაურების ყველა წინაპირობა.

13. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

13.1. სააპელაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად განმარტავს, რომ მხოლოდ მოწმის ჩვენებით მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებული პრობლემების დადასტურება საკმარისი არ არის, სხვა მტკიცებულება კი, მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია. ფაქტობრივად, სასამართლო ამკვიდრებს მტკიცებულებათა სანდოობისა და დამაჯერებლობის ახალ სტანდარტს. სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევისას, მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებით მხარის ახსნა-განმარტება და მოწმის ჩვენება თუ არასაკმარისია, რა სახის წერილობითი მტკიცებულება შეიძლება არსებობდეს საიმისოდ, რომ სასამართლომ შეაფასოს, რამდენად არსებითი ან უმნიშვნელო იყო ვალდებულების დარღვევა. მოწმის ჩვენებით დასტურდებოდა, რომ პრეტენზია ჰქონდა სწორედ ქონების არასათანადო დაცვაზე, ეტიკეტის დარღვევაზე, არასათანადო ინფორმირების წესსა და დაცვითი მომსახურების უმნიშვნელოვანეს სხვა საკითხებზე.

13.2. კასატორთა მითითებით, ალოგიკურია სამოტივაციო ნაწილში ასახული სასამართლოს ზოგადი მსჯელობა გაფრთხილების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოუდგენლობასთან მიმართებით, მაშინ, როცა მოპასუხეთა მიერ გაგზავნილი წერილები სხვა არაფერია თუ არა გაფრთხილება არაერთგზის დარღვევების შესახებ. წერილების ჩაბარებიდან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე გასული ერთთვიანი ვადის განმავლობაში, მოსარჩელეს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა, გამოცხადებულიყო მოთხოვნილ შეხვედრაზე და პირველად სარჩელში არ უარეყო წარდგენილი პრეტენზიები უხარისხო მომსახურების შესახებ.

13.3. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 412-ე მუხლი. მოსარჩელისათვის გადასახდელი ანაზღაურება მიჩნეულია მიუღებელ შემოსავლად, ისე - თითქოს მოსარჩელეს არ გააჩნდა ეკონომიკურ საქმიანობაზე მიმართული დანახარჯები დაცვის თანამშრომელთა ხელფასისა და სხვა ხარჯების სახით. წმინდა მოგების ნაცვლად, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება საერთო მომსახურების საფასურის საფუძველზე, ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს ვალდებულების დარღვევისაკენ უბიძგებს, რადგან მას მოგების მისაღებად არ მოუწევს ხარჯის გაღება.

14. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორმა წამოაყენა დასაბუთებული პრეტენზია სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენებისა და განმარტების კუთხით, რამაც იურიდიულად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა.

16. სასარჩელო მოთხოვნა ისეა დაკმაყოფილებული, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ განსაზღვრულა მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა და, შესაბამისად, არც დასაბუთებას არ შეიცავს ნორმით გათვალისწინებული შედეგის განმაპირობებელი წინაპირობების შესრულების თაობაზე.

17. უპირველესად, საკასაციო პალატა ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით, მიუთითებს, რომ სადავო ხელშეკრულებებს ნარდობის შინაარსი აქვს (სსკ-ის 629.1 მუხლის მიხედვით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს, შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია, გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური). სადავო ხელშეკრულებებით, მოსარჩელემ იკისრა საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ, სამუშაოს შესრულების - დაცვითი მომსახურების გაწევის ვალდებულება. შესაბამისად, წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-7 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 636-ე (შემკვეთს უფლება აქვს, სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი) მუხლი.

18. სსკ-ის 636-ე მუხლით გათვალისწინებული შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების წინაპირობებია: მხარეთა შორის ნარდობის ხელშეკრულების დადება; მენარდის მიერ შეთანხმებული სამუშაოს ნაწილის შესრულება; სამუშაოს დასრულებამდე შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტა. ნარდობის ხელშეკრულების მოშლა არ ათავისუფლებს შემკვეთს მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურების მოვალეობისგან. აღნიშნულის ანაზღაურებაზე არც მოსარჩელე არ დავობს. მისი პრეტენზია ისაა, რომ შემკვეთმა არამართლზომიერად შეწყვიტა ხელშეკრულება, რის გამოც უნდა აუნაზღაუროს იმ მომსახურების ღირებულებაც, რომელსაც იგი გაწევდა ხელშეკრულება რომ არ შეწყვეტილიყო.

19. მენარდის ინტერესების დასაცავად და მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების გონივრული ბალანსის შესანარჩუნებლად, შემკვეთს ეკისრება ვალდებულება, ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, მენარდეს აუნაზღაუროს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტისას ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ხელშეკრულების ის ნაწილი, რომელიც უკვე შესრულდა და ის, რომელიც ხელშეკრულების გამო აღარ უნდა შესრულდეს. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ „სსკ-ის 636-ე მუხლში მითითებული ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი არის ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაო, რომელიც უნდა აუნაზღაუროს შემკვეთმა მენარდეს და, ასევე, დანახარჯები, რომელიც მოიცავს მენარდის მიერ გაწულ ისეთ ქმედებებს, რომლებიც უკავშირდება კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულების მიზნებისათვის ადამიანური თუ ფინანსური რესურსების მოზიდვას, მაგ. ისეთი სპეციფიკური მასალებისა და მოწყობილობების შეძენას, რომელიც მხოლოდ კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოებისთვისაა აუცილებელი და შეუძლებელია მათი სხვაგან გამოყენება, მანქანა-დანადგარებისა და ტექნიკური საშუალებების, შესასრულებელი სამუშაო იარაღის დაქირავება, კონკრეტული სპეციალისტების მოწვევა, რაც ნარდობის სამუშაოებისათვის გაწეულ ფაქტობრივ და იმ დანახარჯებს მოიცავს, რომელსაც, სავარაუდოა, გაიღებდა მენარდე, რადგან საამისოდ განახორციელა გარკვეული ქმედებები“ (შდრ. ას-697-663-2015, 15.12. 2015).

20. ამდენად, ხელშეკრულების შესრულებული ნაწილის მიმართ კანონი ადგენს შეთანხმებული საზღაურის ანაზღაურების ვალდებულებას, ხოლო შეუსრულებული ნაწილის მიმართ ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი კი, ის ხარჯებია, რომელიც მენარდემ უკვე შესრულებული თუ სამომავლოდ შესასრულებელი სამუშაოსთვის გაიღო. ამ ხარჯის გაწევის მტკიცების ტვირთი, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მენარდეს ეკისრება, ანუ მან უნდა ამტკიცოს, თუ რა ზიანი მიადგა ხელშეკრულების მოშლით.

21. მოსარჩელის მტკიცებით, მისთვის მიყენებული ზიანი ის თანხაა, რომელსაც მიიღებდა ხელშეკრულებები რომ არ შეწყვეტილიყო, ანუ იგი მიუღებელი შემოსავლის სახით მთლიანი სახელშეკრულებო ღირებულების - 96 120 ლარის ანაზღაურებას მოითხოვს. მართალია, სარჩელში მითითებულია თანამშრომელთათვის გადახდილ კომპენსაციაზეც, ანუ ფაქტობრივ ზიანზეც, თუმცა მოსარჩელეს მტკიცებულება არ წარუდგენია ამ ფაქტთან დაკავშირებით. უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლოში მოსარჩელემ განმარტა, რომ თანამშრომელთა ნაწილი სხვა ობიექტზე დაასაქმა. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლოში მოსარჩელემ განმარტა, რომ დასაქმებულთა კომპენსაციაზე სარჩელში მიუთითა, რადგან ეს ერთ-ერთი ხარჯი იყო, რომელიც ხელშეკრულების უკანონო შეწყვეტით განიცადა, ისე კი, იგი მოითხოვდა მხოლოდ იმ თანხის ანაზღაურებას, რომელსაც მიიღებდა მოპასუხეთათვის, ხელშეკრულებათა შესაბამისად, მომსახურება რომ გაეწია (იხ.17.05.2018 წლის საკასაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). ამდენად, მოსარჩელე მოითხოვს მიუღებელ ერთობლივ შემოსავალს, რომლის ანაზღაურებასაც სსკ-ის 636-ე მუხლი, ზემოაღნიშნული (პ.19) განმარტებიდან გამომდინარე, არ ითვალისწინებს. აქედან გამომდინარე, ნარდობის ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის მენარდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად რეალური ქონებრივი დანაკლისის არსებობა უნდა ემტკიცებინა, რომელიც მან შესრულებული თუ ჯერ კიდევ შესასრულებელი სამუშაოსთვის გაიღო.

22. რაც შეეხება სარჩელის ძირითად პრეტენზიას, რომ ხელშეკრულება ერთთვიანი ვადის დაუცველად შეწყდა, პალატა განმარტავს, რომ ეს მტკიცების საგანში არ შედიოდა. ამ ფაქტის მტკიცება სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებით არაარსებითი იყო, რამდენადაც მოსარჩელის მოთხოვნილი ზიანი, მოპასუხეთა მიერ ხელშეკრულებათა შეწყვეტის შეთანხმებულ პროცედურას არ უკავშირდებოდა. საკასაციო სასამართლოში თავად მოსარჩელემაც დაადასტურა, რომ ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით, ამ ვალდებულების შეუსრულებლობას არ გამოუწვევია.

23. ასევე არ არის გასაზიარებელი სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის მიერ მომსახურების უხარისხოდ გაწევის ტვირთი ვერ ზიდა, რამდენადაც, სსკ-ის 636-ე მუხლის შესაბამისად, შემკვეთს ხელშეკრულებაზე უარის უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე ჰქონდა, მათ შორის, შესრულებული სამუშაოს ხარისხის მიუხედავად. ამდენად, ეს გარემოება მტკიცების საგანში საერთოდ არ შედიოდა. მოცემული შემთხვევა განსხვავდება სსკ-ის 644-ე (ნაკეთობის ნაკლის გამო შემკვეთს შეუძლია 405-ე მუხლის მიხედვით უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.ამ შემთხვევაში მენარდე ვალდებულია აუნაზღაუროს შემკვეთს ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ხარჯები) მუხლით მოწესრიგებული შემთხვევისაგან, რა დროსაც შემკვეთი სწორედ ნაკლის გამო ამბობს უარს ხელშეკრულებაზე და ითხოვს ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ხარჯების ანაზღაურებას.

24. გარდა ამისა, ასეც რომ არ იყოს და შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი იმდაგვარად განიმარტოს, რომ მასში მიუღებელი შემოსავალიც მოიაზრებოდეს, მოსარჩელის ეს მოთხოვნა მაინც უსაფუძვლოა, ვინაიდან მან ვერ დაამტკიცა, რა იყო მისი რეალური მოგება, რომელსაც მიიღებდა. სსკ-ის 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც.მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლით განმტკიცებულ მიუღებელ შემოსავალში რომ ანაცდური მოგება იგულისხმება და არა - ერთობლივი შემოსავალი ყოველგვარი გამოქვითვის გარეშე, საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა (იხ. სუსგ №ას-406-383-2014, 17 04.2015 წ., №ას-218-210-2013, 10.03.2014 წ.). ამ კუთხით, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, თუ რა იყო მისი მიუღებელი შემოსავალი - ანუ ის მოგება, რომელსაც იგი მიიღებდა ხელშეკრულება რომ არ შეწყვეტილიყო.

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ხელშეკრულებათა შეწყვეტით მიყენებული ზიანი ვერ დაასაბუთა, რაც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმით გათვალისწინებული შედეგისათვის აუცილებელი წინაპირობა იყო.

26. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება და სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

27. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, ეს წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

28. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ პირველმა მოპასუხემ საკასაციო საჩივარზე 3276 ლარი გადაიხადა, მეორე მოპასუხემ - 360 ლარი, მესამე მოპასუხემ - 300 ლარი. სსსკ-ის 53-ე მუხლის დანაწესის მიხედვით, მოსარჩელეს დაეკისრება მოპასუხეთა მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი შესაბამისი სახელმწიფო ბაჟი: პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ - 3276 ლარი, მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ - 360 ლარი, მესამე მოპასუხის სასარგებლოდ - 300 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 53-ე, 264.3-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. სს „ს–ის“, შპს „ს.კ. ს–ის“, შპს „რ.მ.გ–ის“ საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „ფ–ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. შპს „ფ–ს“ დაეკისროს 300 ლარის გადახდა შპს „რ.მ.გ–ის“ სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

5. შპს „ფ–ს“ დაეკისროს 360 ლარის გადახდა შპს „ს.კ. ს–ის“ სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

6. შპს „ფ–ს“ დაეკისროს 3276 ლარის გადახდა სს „ს–ის“ სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი