№ას-1081-2018 11 ოქტომბერი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი

სხდომის მდივანი _ ლელა სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – ს.გ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - მ.მ–ი, შპს „ტ.ე–ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევა, ახალი დირექტორის დანიშვნა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ტ.ე–ა” (შემდეგში: საზოგადოება ან მეორე მოპასუხე) იურიდიულ პირად სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2002 წლიდან, საწარმოს დამფუძნებელი პარტნიორები არიან ს.გ–ძე (შემდეგში: მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან კასატორი) და მ.მ–ი (შემდეგში პირველი მოპასუხე, მეორე აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე) 50-50%-იანი წილობრივი მონაცემებით;

2. პარტნიორთა გადაწყვეტილებით, საზოგადოების დაფუძნების მომენტიდან, საზოგადოების დირექტორად დაინიშნა პირველი მოპასუხე. მოსარჩელე კი - ამავე კომპანიაში საზოგადოების გენერალური მენეჯერის თანამდებობაზე. მათი ხელფასი ყოველთვიურად 6500 ლარით განისაზღვრა.

3. წესდების თანახმად, საზოგადოების მართვის უმაღლესი ორგანო პარტნიორთა კრებაა, რომელიც იმართება სულ მცირე წელიწადში ერთხელ. პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას საზოგადოების დირექტორის დანიშვნისა და გამოწვევის, მასთან შრომის ხელშეკრულების დადებისა და შეწყვეტის, აგრეთვე, მისი ანგარიშის დამტკიცების თაობაზე;

4. საზოგადოების წესდების 4.3, 4.4 და 4.5 პუნქტების თანახმად, პარტნიორთა კრება მოიწვევა ერთ-ერთი პარტნიორის ან დირექტორის მოთხოვნით; პარტნიორთა კრება გადაწყვეტილებას იღებს ხმების უბრალო უმრავლესობით; საზოგადოების კრების მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი;

5. 2012 წლიდან საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორებს ერთმანეთთან კონფლიქტური დამოკიდებულება აქვთ, რაც გამოწვეულია საზოგადოების მართვის პროცესში დირექტორის საქმიანობით.

6. 2015 წლის 21 ივნისის პარტნიორთა კრებაზე განხილული იქნა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობასთან შესაბამისობისა და განთავისუფლების საკითხი, თუმცა გადაწყვეტილება პარტნიორებმა ვერ მიიღეს.

7. მოსარჩელემ 2015 წლის 27 ნოემბერს სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევისა და ახალი დირექტორის დანიშვნის მოთხოვნით.

8. მოსარჩელის მტკიცებით, საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორებს შორის წარმოიშვა უთანხმოება, რაც დაკავშირებული იყო პირველი მოპასუხის (საზოგადოების დირექტორის) მხრიდან, საზოგადოების ინტერესების საზიანოდ და პირადი სარგებლის მიღების მოტივით, საზოგადოების მართვისას დაშვებულ უხეშ დარღვევებთან: არამართლზომიერ/მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებთან, საზოგადოებისათვის მატერიალური ზიანის მომტან ფინანსურ დარღვევებთან, პარტნიორთა მიერ გადასაწყვეტ საკითხებზე გადაწყვეტილების ერთპიროვნულად მიღებასთან, საზოგადოების დოკუმენტებზე წვდომის აკრძალვასა და საზოგადოების მართვასთან მოსარჩელის ჩამოშორების მიზნით, მიზანმიმართულ უკანონო ქმედებებთანაც.

9. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, წარადგინეს მოთოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითეს, რომ საზოგადოების დირექტორის ყველა ქმედება ნაკარნახები და განპირობებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესებით. საზოგადოების ეკონომიკური და ფინანსური მდგომარეობა ყოველწლიურად უმჯობესდება საზოგადოების სწორი მართვით და ამ სფეროში მოქმედი ბაზრის მომავალი განვითარების გათვალისწინებით, რაც დირექტორის დამსახურებაა. დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევა და ახალი დირექტორის დანიშვნა სცილდება სასამართლოს კომპეტენციის ფარგლებს, იგი პარტნიორთა კრების დისკრეციას განეკუთვნება.

10. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

10.1. პირველი მოპასუხე გამოწვეულ იქნა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან;

10.2. მოთხოვნა დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნის შესახებ არ დაკმაყოფილდა;

10.3. გადაწყვეტილება დირექტორის თანამდებობიდან პირველი მოპასუხის გამოწვევის შესახებ მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად.

11. ბათუმის საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ საზოგადოების დირექტორი საზოგადოებას მართავდა მართლსაწინააღმდეგო მეთოდებით, რამაც საზოგადოებას მიაყენა ფინანსური ზიანი, დამფუძნებელი პარტნიორის (მოსარჩელის) კანონითა და წესდებით გათვალისწინებული უფლებების შეზღუდვის/იგნორირების გზით, რაც წარმოადგენდა/წარმოადგენს მნიშვნელოვან საფუძველს დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის მიზანშეწონილობის საკითხის განსახილველად.

12. სასამართლომ აღნიშნა, რომ კანონი არ განსაზღვრავს დირექტორის გამოწვევის საფუძვლებს. აღიარებული შეხედულების მიხედვით, დირექტორის გასათავისუფლებად უნდა არსებობდეს მნიშვნელოვანი საფუძველი, როდესაც უფლებამოსილი პირი (ორგანო) მოვალეა, მიიღოს გადაწყვეტილება დირექტორის გათავისუფლების შესახებ. სადავოა ის შემთხვევა, როცა მნიშვნელოვანი საფუძვლების არსებობის მიუხედავად, დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება ვერ ხერხდება, გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი 50 %-იანი წილის მფლობელი იმ პარტნიორის თანხმობის არარსებობის გამო, რომელიც იმავდროულად კომპანიის დირექტორია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასეთ შემთხვევაში, პარტნიორს, რომელსაც აქვს პრეტენზია უფლების დარღვევის შესახებ, უნდა მიეცეს უფლების სასამართლო წესით დაცვის საშუალება.

13. სასამართლომ აღნიშნა, რომ დირექტორს თანამდებობიდან და იმ საერთო პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე, რაც მას ეკისრება მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების კანონიერების თვალსაზრისით, აქვს არა მხოლოდ უფლებები, არამედ ეკისრება მოვალეობები, შეასრულოს ფუნქციები კანონისა და საზოგადოების წესდების შესაბამისად. დაუშვებელია საზოგადოების მართვა კანონსაწინააღმდეგო მეთოდებისა და ხერხების გამოყენებით. მით უფრო დაუშვებელია ამ მეთოდებით კომპანიის მართვის გამართლება საზოგადოების საუკეთესო ინტერესებზე, საკანონმდებლო ხარვეზებსა თუ კონკურენტი კომპანიების მხრიდან აპრობირებული, ანალოგიური ხასიათის სამართალდარღვევათა სისტემატურად ჩადენის ფაქტებზე მითითებით;

14. სასამართლომ აღნიშნა, რომ დაუშვებელია, კომერციული მოგების მიზანი ამართლებდეს სხვა პირების, საქართველოს კანონმდებლობითა და საერთაშორისო აქტებით დაცული უფლებების (მათ შორის საავტორო უფლებების) დარღვევის ფაქტს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპანიის კონკურეტუნარიანობის შენარჩუნებისა თუ კომერციული მოგების მიზნით განხორციელებული კანონდამრღვევი ქმედების გამართლება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ქაოსის დამკვიდრების ტოლფასია და კომპანიის მართვის სფეროში ამგვარი მიდგომა/ქცევა აბსოლუტურად მიუღებელია. სამართალდამრღვევი ქმედების გამართლება კომპანიის საუკეთესო ინტერესებით სრულიად სცილდება იმ ლეგიტიმურ მიზანს, რაც დირექტორის ფიდუციური მოვალეობის შესრულებას უკავშირდება. კომპანიის დირექტორი, ბუნებრივია, მოვალეა, იზრუნოს კომპანიის კონკურეტუნარიანობაზე და გაზარდოს კომპანიის მოგება, მაგრამ მხოლოდ კანონით დადგენილი ქცევის წესის ფარგლებში; სასამართლომ ამ ნაწილში სრულად გაიზიარა მოსარჩელე მხარის პოზიცია და მიიჩნია, რომ დირექტორმა კომპანიის მართვის პროცესში ჩაიდინა უხეში და მნიშვნელოვანი დარღვევები, რაც უდავოდ ქმნიდა დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველს, მით უფრო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მისი მართვის წესით კომპანიამ მიიღო მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი.

15. არამართლზომიერ ქმედებად და ფიდუციური მოვალეობის დარღვევად განიხილა სასამართლომ საზოგადოების დირექტორის ,,თ–ა“ შპს „ა-ნ–თან“, რაც გამოიხატა ამ უკანასკნელისათვის ხელშეწყობაში, საზოგადოებრივი ადგილებით სარგებლობა თვითნებურად შეეზღუდა - უნებართვოდ შეესრულებინა სამუშაოები მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოსაწყობად. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ეზოების, ქუჩებისა და მოედნების თვითნებური გადათხრა, ან/და საზოგადოებრივი ადგილებით სარგებლობის თვითნებური შეზღუდვა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით გათვალისწინებული ქმედებები იყო. დადგენი– და მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ კომპანია ,,ა-ნ–მა“ მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოწყობის სამუშაოები შეასრულა თვითნებურად, შესაბამისი ნებართვის გარეშე, რაც ვერ გამოვლინდა მეორე მოპასუხის მიერ გაწეული ,,დახმარების" გამო. სასამართლომ მიიჩნია, რომ თანამდებობრივი მდგომარეობისა და კომპანიის სახელზე გაცემული ნებართვის გამოყენებით, არამართლზომიერ ქმედებაში კომპანია ,,ა-ნ–სათვის“ ხელშეწყობით, დირექტორმა უდავოდ დაარღვია კომპანიის მართლზომიერად მართვის ვალდებულება;

16. სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება იმ გარემოებებთან დაკავშირებით, რომელიც უკავშირდებოდა დირექტორის მხრიდან, საზოგადოების წესდებითა და ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დარღვევას, გადაწყვეტილების მიღებას ერთპიროვნულად ისეთ საკითხებზე, რაც პარტნიორთა კრების კომპეტენციას წარმოადგენდა. ამ მხრივ სასამართლომ იმსჯელა შპს ,,თ.......-თან" და შპს „ე.ე.ჯ-სთან“ დადებულ გარიგებებზე, რომელთა საფუძველზე, პირველ შემთხვევაში, მეორე მოპასუხე გახდა საკრედიტო ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე (მსესხებელი) სს "პ.ბ–თან" (შემდეგში - ბანკთან) და, მეორე მხრივ - სასესხო ურთიერთობის მონაწილე (გამსესხებელი) შპს „ე.ე.ჯ-სთან“ მიმართებით. ამ გარიგებათა შეფასებისას, სასამართლომ, პირველ რიგში, აღნიშნა, რომ ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს, დირექტორისაგან მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება, მაღალი რისკის საკითხსაც შეიცავდეს და იყოს მცდარიც, თუმცა ის დაცულია „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას, იგი ინფორმირებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, წარმოდგენილ მასალებზე დაყრდნობით, მოკლებულია შესაძლებლობას, შეაფასოს შპს ,,თ.......-თან" დადებული გარიგებების მართლზომიერება, მათი კომერციული მიზანშეწონილების თვალსაზრისით (რაზედაც განსხვავებულად აპელირებენ მოდავე მხარეები თავიანთი ინტერესების სასარგებლოდ).

17. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს სათანადო/საკმარისი მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა ამ გარიგებებით კომპანიისათვის ზიანის/მოგების მოტანის ფაქტს, სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ. მართალია, ამ გარიგებებით ფინანსური ეფექტის არარსებობის შესახებ მსჯელობა წარმოდგენი– "ბ. და კ–ის" აუდიტორულ დასკვნაში და ამის თაობაზე, მოწმის სახით დაკითხვისას მიუთითა მოპასუხე საწარმოს თანამშრომელმაც, მაგრამ მოცემული საკითხის გადაწყვეტა მოითხოვს გაცილებით უფრო ღრმა და მრავალმხრივ კვლევას. აუდიტორული დასკვნა და მოწმის ჩვენება არ შეიცავდა მსჯელობას გარიგების მართებულობის შეფასებისათვის ისეთ მნიშვნელოვან არგუმენტებსა და საკითხებზე, როგორიცაა - ამ გარიგებით აბონენტების რაოდენობის გაზრდის ფაქტი, იმ ტერიტორიაზე მაუწყებლობის ტრანსლირების შესაძლებლობა, სადაც მეორე მოპასუხეს არ გააჩნდა დაფარვის ზონა, ლიცენზიის შეძენით ამ არეალში კონკურენტი კომპანიების დაშვების გამორიცხვა და ა.შ. ასეთ ფონზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებები საკმარისი არ იყო კომერციული მომგებიანობის (ან წამგებიანობის) თვალსაზრისით დირექტორის ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის შესაფასებლად. ანალოგიურად დამატებით კვლევას საჭიროებდა დასკვნაში ასახული აბონენტთა აღრიცხვიანობისა თუ ფინანსური დარღვევების საკითხებიც;

18. შესაბამისად, სასამართლომ, ზემოთ აღნიშნული გარიგებების მართლზომიერება შეაფასა არა მათი კომერციული მიზანშეწონილობის, არამედ მათ დადებაზე დირექტორის უფლებამოსილების კვლევის ჭრილში; სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან ლიცენზიის შეძენა, დაკავშირებული იყო, ნასყიდობის საგნის ღირებულების ანაზღაურების არასტანდარტულ წესთან, რაც გულისხმობდა საკრედიტო დაწესებულებასთან, ფულად საკრედიტო ურთიერთობაში შპს ,,თ.......-ის“ ჩანაცვლებას (რის გამოც საზოგადოებას დღემდე საკრედიტო ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობა აქვს ბანკთან), დირექტორი არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად მიეღო გადაწყვეტილება და, საზოგადოების წესდების 4.2. პუნქტის თანახმად, საჭიროებდა პარტნიორთა თანხმობას (პარტნიორთა მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას);

19. „მეწარმეთა შესახებ" კანონის მე-9¹ მუხლის მე-7 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით დირექტორმა მიიღო შპს "ე.ე.ჯ–თვის" სესხების გაცემის შესახებ გადაწყვეტილება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ პარტნიორთა კრების უფლებამოსილება - სწორედ მან მიიღოს გადაწყვეტილება კონკრეტულ საკითხზე, პირდაპირპროპორციულია დირექტორის ვალდებულებისა, ამ საკითხზე არ მიიღოს გადაწყვეტილება პარტნიორთა კრების შესაბამისი თანხმობის გარეშე;

20. სასამართლომ საზოგადოების წესდების მოთხოვნათა დარღვევად განიხილა დირექტორის ქმედება, რაც გამოიხატა ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით პარტნიორთა მიერ განსაზღვრული ხელფასის მომატებაში. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საწარმოს საჭიროებიდან გამომდინარე, დასაშვებია დირექტორის ან სხვა ნებისმიერი პირის მიერ სხვა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების შეთავსება. ასევე, ბუნებრივია, რომ დასაქმებულმა უნდა მიიღოს შესრულებული სამსახურებრივი მოვალეობის შესატყვისი ანაზღაურებაც, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში, თუ შრომითი საქმიანობის ანაზღაურება უკავშირდება დირექტორის ხელფასს და იწვევს მასში ცვლილებას, გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს პარტნიორთა კრებამ. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხელფასის გაზრდით დირექტორმა დაარღვია კომპანიის ერთგულების მოვალეობა, ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონისა და საზოგადოების წესდების მოთხოვნები;

21. სასამართლომ მიუთითა, რომ პარტნიორებს (მიუხედავად საზოგადოებაში მათი წილობრივი მონაწილეობისა) უფლება აქვთ, დირექტორისაგან მოითხოვონ საზოგადოების სახელით დადებული გარიგების ასლები ან/და ინფორმაცია საზოგადოების საქმიანობის, გარიგებების შესახებ, პარტნიორის ამ უფლებას, ბუნებრივია, შეესაბამება საზოგადოების ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირის, განსახილველ შემთხვევაში, დირექტორის ვალდებულება, დაუყოვნებლივ დააკმაყოფილოს პარტნიორის შესაბამისი მოთხოვნა. საქმის განხილვის პროცესში, მოსარჩელე მხარის ახსნა-განმარტებისა თუ წარმოდგენილი წერილობითი მასალებით, მათ შორის, ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე მიმართვებითა და სასამართლოს გადაწყვეტილებებით, უდავოდ დადასტურდა ის გარემოება, რომ კომპანიის დირექტორი სისტემატურად უგულებელყოფდა პარტნიორის კანონითა და საზოგადოების წესდებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს, რაც საზოგადოების დოკუმენტებზე წვდომის უფლებას უკავშირდებოდა, საზოგადოების საქმიანობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას და ა. შ. სასამართლომ მიიჩნია, რომ დირექტორის მხრიდან ამ მოვალეობათა დარღვევა პარტნიორის უფლებების უხეში ხელყოფაა, რაც მისი თანამდებობიდან გამოწვევის წინაპირობა იყო;

22. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის ერთ-ერთ წინაპირობად მიუთითა, პირადი დაინტერესებისა და სარგებლის მიღების მოტივით საიჯარო ხელშეკრულებათა გაფორმებაც სს ,,პ–თან" და შპს ,,ბ–თან". ამ მხრივ დირექტორის პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიუთითა, რომ კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალოებას, საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, ანუ ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის; ფიდუციური და ზრუნვის მოვალეობის შესრულება იმთავითვე გამორიცხავს დირექტორის უფლებას, გამოიყენოს თავისი თანამდებობრივი მდგომარეობა და ბიზნესგადაწყვეტილების მიღების უფლება საკუთარი ინტერესების დასაკმაყოფილებლად. დირექტორის მხრიდან პირადი დაინტერესების გამოვლენის ფაქტი კი, თავის მხრივ, გამორიცხავს დირექტორის მიერ მიღებული ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფციას.

23. სასამართლომ, ამ ხელშეკრულებათა პირობების, ასევე, დირექტორის მხრიდან ამ გადაწყვეტილების მიღების განმაპირობებელი არგუმენტებისა და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ სს ,,პ–თან" საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმებისას დირექტორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების მცდარობის უდავოდ დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ არსებობდა. სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სს „პ–თან“ 300 კვ.მ ფართზე საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმებამდე საზოგადოება განთავსებული იყო მეიჯარე ნ.ა–ძის (მოსარჩელე ს. გ–ძის ნათესავის) კუთვნილ 100 კვ.მ ფართში, საიჯარო ქირა შეადგენდა 625 აშშ დოლარს, შესაბამისად, ამ მხრივ კომპანიის ინტერესების საწინააღმდეგოდ გადაწყვეტილების მიღების ფაქტი არ იკვეთებოდა. გარდა ამისა, შპს ,,ბ–თან" იჯარის ხელშეკრულება მოიშალა იმავე დღეს და ამ ხელშეკრულების გაფორმებას კომპანიისათვის ზიანი არ მოუტანია.

24. სასამართლომ დირექტორის მხრიდან ფიდუციურ მოვალეობათა უხეშ დარღვევად და თანამდებობიდან მისი გამოწვევის განმაპირობებელ გარემოებად მიიჩნია კომპანიის სახსრების გამოყენება, მეუღლის სარგებლობაში არსებული კომერციული ფართის რემონტისათვის, გახარჯული სახსრების რაოდენობის მიუხედავად.

25. სასამართლომ ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე: დირექტორების დანიშვნა და გამოწვევა, მათთან ხელშეკრულებების დადება და შეწყვეტა, აგრეთვე, მათი ანგარიშების დამტკიცება. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდ დადგენი–, რომ პარტნიორთა კრებამ სხვა საკითხებთან ერთად განიხილა საკითხი საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის თაობაზე, თუმცა გადაწყვეტილების მიმღები ორი პარტნიორის ხმების თანაბრად გაყოფის გამო, კრებამ გადაწყვეტილება ვერ მიიღო. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ისეთ ვითარებაში, როცა დასტურდება დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის განმაპირობებელი გარემოებები, მაგრამ გადაწყვეტილების მიღებას აბრკოლებს 50% წილის მფლობელი პარტნიორი, რომელიც იმავდროულად დირექტორია, განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს კომპანიის სხვა პარტნიორების, განსახილველ შემთხვევაში კი, 50 % წილის მფლობელი პარტნიორის უფლების დაცვა. სასამართლომ შეამოწმა რა პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება შინაარსობრივი თვალსაზრისით, ასევე - მოთხოვნის განმაპირობებელი ქმედებების მართზლომიერება, დირექტორის მხრიდან მოვალეობათა დარღვევის სახე, ხასიათი და ხარისხი, დაადგინა, რომ ის მიმართული იყო კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორის უფლებების შელახვისა და საზოგადოების საქმიანობიდან მისი ფაქტობრივი ჩამოშორების მიზნისაკენ. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვლინდებოდა კომპანიის დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის წინაპირობა და მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილში დააკმაყოფილა.

26. სასამართლომ მიუთითა, რომ პარტნიორთა კრებას დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნის საკითხი არ განუხილავს. უფრო მეტიც, დღის წესრიგითაც არ იყო გათვალისწინებული და დამატებით შეტანის საკითხიც პარტნიორთა კრებაზე არ განხილულა, ხოლო პარტნიორთა კრებაზე, დირექტორის გამოწვევაზე საკითხის განხილვისას, მოსარჩელის მიერ სურვილის გამოთქმა დირექტორის თანამდებობაზე გარკვეული ვადით მისი დანიშვნის შესახებ, ვერ მიიჩნეოდა საკითხის განხილვად. სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპანიის დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება სცილდება სასამართლოს უფლებამოსილების ფარგლებს, რის გამოც დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნასთან დაკავშირებული სასარჩელო მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

27. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხეებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

28. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 23 მარტის განჩინებით, მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

29. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; პირველი მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელი უარყოფილ იქნა.

30. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ, თუ მოდავე პარტნიორი (მოსარჩელე) მიიჩნევდა, რომ ხაზობრივი ნაგებობები 2014 წლის აპრილ-მაისში არასწორად დარეგისტრირდა და ამაში წვლილი დირექტორს მიუძღვოდა, მას, სულ მცირე, ამ საკითხზე უნდა მოეწვია პარტნიორთა კრება, რაც 2015 წლის 21 ივნისამდე არ განხორციელებულა.

31. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,ა-ნ–სა“ და შპს ,,დ.კ–ის’’ საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკომუნიკაციო ნაგებობების მშენებლობაში მეორე მოპასუხეს მონაწილეობა არ მიუღია. შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტება, საზოგადოების სახსრებით აშენებულ ნაგებობაზე შპს ,,დ.კ–ის“ საკუთრების უფლების დარეგისტრირების შესახებ, არ იყო დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით.

32. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ა-ე–ს“ მიერ სამუშაოების უნებართვო შესრულება და ამ საქმიანობაში საზოგადოების დირექტორის რაიმე სახის ხელშეწყობა არ იყო გამოვლენილი კანონით დადგენილი წესით.

33. საპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს 2015 წლის 10 დეკემბრამდე წერილობითი ფორმით დირექტორისათვის არ მოუთხოვია საზოგადოების საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტაციის გადაცემა. დირექტორი მხოლოდ ამგვარი მოთხოვნის შემთხვევაში იქნებოდა ვალდებული, წერილობითი ფორმით მიეღო გადაწყვეტილება საწარმოს საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტაციის პარტნიორისათვის წარდგენის თაობაზე, ხოლო, ასეთი წერილობითი მოთხოვნის არარსებობის გამო, დირექტორი არ იყო უფლებამოსილი, საწარმოს საქმიანობის შესახებ მასალები გადაეცა პარტნიორისათვის, რადგან ასეთ შემთხვევაში, ის დაარღვევდა წესდების მოთხოვნას, გადაწყვეტილების წერილობითი ფორმით მიღების თაობაზე.

34. პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ მეორე მოპასუხემ დადო დამოუკიდებელი სესხის ხელშეკრულება ბანკთან, რაც არ დასტურდება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით. შპს ,,თ.......-თან“ დადებული გარიგების შესაბამისად, რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზიის სანაცვლოდ, საზოგადოებამ 80000 აშშ დოლარის ფარგლებში გადაიკისრა შპს ,,თ.......-ის“ საკრედიტო ვალდებულება, რაც ამ უკანასკნელს (ვალდებულების გადამცემს) ჰქონდა ბანკის წინაშე. ამდენად, კომპანიას არ აუღია არც სესხი, მან მხოლოდ შეიძინა ქონება და გადაიხადა მისი ნასყიდობის ღირებულება. აღნიშნულ საკითხზე არ იყო საჭირო პარტნიორთა კრების მოწვევა, რადგან იგი არ მიეკუთვნებოდა წესდების 4.2. პუნქტით გათვალისწინებულ საკითხს და არც საზოგადოების საქმიანობის სფეროს არ სცილდებოდა. მითითებული ხელშეკრულების საფუძველზე საწარმოს დირექტორმა ნაკლები დანახარჯებისა და გადახდის მოქნილი ფორმის გამოყენებით მიიღო მოგებაზე ორიენტირებული, გონივრული გადაწყვეტილება, რითაც საზოგადოებას მოუტანა სარგებელი.

35. პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ არხების არამართლზომიერი ტრანზიტის შესახებ იმთავითვე ცნობილი იყო მოდავე პარტნიორისათვის და აღნიშნულ საკითხს დირექტორი ერთპიროვნულად არ წყვეტდა. მითითებულ პერიოდში კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ არხების არამართლზომიერი ტრანზიტისთვის დააჯარიმა მეორე მოპასუხე. პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული პერიოდისათვის არხების არამართლზომიერი ტრანზიტი არ იყო საზოგადოების დირექტორის ერთპიროვნული გადაწყვეტილება, არამედ ის ორივე პარტნიორისთვის რჩეული მეთოდი და შეთანხმებული სტრატეგია იყო. პალატამ მიუთითა, რომ კომპანიას ჰქონდა ადმინისტრაციული გადაცდომები, რის გამოც დაეკისრა შესაბამისი სანქციები, მაგრამ არ იყო ისეთ მნიშვნელოვანი დარღვევა, რაც კომპანიიდან დირექტორის გამოწვევის საფუძველი გახდებოდა. გადაცდომებისაგან არავინაა დაცული არც ფიზიკური პირი და მით უმეტეს არც სამეწარმეო საქმიანობის სფეროში მოღვაწე იურიდიული პირები. ამასთან, დადგენი–, რომ მნიშვნელოვანი ზიანი კომპანიას არ მისდგომია ამ სანქციებით.

36. პალატამ დაასკვნა, რომ დირექტორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, შესრულებული სამუშაოს პროპორციულად, საწარმოს შემოსავლების გათვალისწინებით ხელფასის გონივრული ოდენობით გაზრდასთან დაკავშირებით ან თუნდაც კომპანიის მიერ ჩადენილი, ზემოთ მითითებული ადმინისტრაციული გადაცდომები, განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის საფუძველი არ იყო.

37. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები სესხების გაცემისა და დაბრუნების ნაწილში, არასწორად შეაფასა, როცა მოპასუხის მიერ ,,თანამდებობრივი მდგომარეობის გამოყენებით, საზოგადოების წესდებისა და ,,მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის 9-1 მუხლის მე-7 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევაზე’’ მიუთითა, რადგან, წესდების თანახმად, საზოგადოება მიზნად ისახავს მართლზომიერი და არაერთჯერადი საქმიანობის განხორციელებით მოგების მიღებას (2.1. პუნქტი), ხოლო საზოგადოების საქმიანობის საგანს წარმოადგენს კომერციული საქმიანობა (2.2. პუნქტი). პალატა მიუთითებს, რომ სესხის გაცემა, სწორედ რომ, კომერციული საქმიანობა იყო. შესაბამისად, დირექტორს არაფერი დაურღვევია, რადგან ამას, წესდების 4.2. პუნქტის თანახმად, არ სჭირდებოდა პარტნიორთა კრების თანხმობა. ამასთან, კომპანიამ ყველა სესხი მალევე დაიბრუნა თავისი სარგებლით, რაც ადასტურებს ასევე იმას, რომ დირექტორმა იმოქმედა კეთილსინდისიერად და კომპანიის საუკეთესო ინტერესებით.

38. პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევის ერთ-ერთ წინაპირობად უთითებდა ამ უკანასკნელის მიერ პირადი დაინტერესებისა და სარგებლის მიღების მოტივით საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმებას სს ,,პ–თან", რომლის მომავალ მესაკუთრედ ირიცხებოდა საზოგადოების დირექტორის მეუღლე. პალატამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის შედეგად მიიჩნია, რომ ნ.ა–ძესთან არსებული იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტით და ახალი იჯარის ხელშეკრულებების დადებით შპს ,,ბ–სა" და შემდგომ სს „პ–თან“, საზოგადოებამ მიიღო ბევრად გაუმჯოსებული და სამუშაო სპეციფიკას მორგებული პირობები, ასევე, ბევრად უფრო დიდი ფართი, რომელიც რეალურად რემონტის შედეგად არა 300 კვ. მეტრი, არამედ 464.89 კვ.მ-ია და, რაც მთავარია, გაცილებით ნაკლებ საიჯარო ფასად. თუ ადრე მეორე მოპასუხე 100 კვ.მ საიჯარო ფართზე იხდიდა 3300 ლარს, ახალი ხელშეკრულებით 464.89 კვ.მ., კეთილმოწყობილ ფართზე იხდის - 2000 ლარს. მითითებული სწორი მენეჯმენტით დირექტორმა კომპანიის თანამშრომლებს შეუქმნა გაცილებით უკეთესი სამუშაო გარემო-პირობები, ამასთან, კომპანიას მოუტანა მეტი მატერიალური სარგებელი.

39. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ, თუკი დირექტორი კეთილსინდისიერად მიიღებს გადაწყვეტილებას, სრული და საკმარისი ინფორმაციის საფუძველზე, იმ რწმენით, რომ ასეთი ქმედება კომპანიის საუკეთესო ინტერესებია, ის დაცული უნდა იყოს პასუხისმგებლობისაგან იმ შემთხვევაში, თუკი მისი გადაწყვეტილება არ აღმოჩნდება წარმატებული; პალატამ განმარტა, რომ კონკურენტუნარიან სამეწარმეო ურთიერთობებს ყოველთვის თან სდევს გარკვეული სახის რისკები. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, დირექტორის მიერ შპს „ბ–თან“ დადებული იჯარის ხელშეკრულება არ შეიძლება, ჩაითვალოს დირექტორის მიერ ჩადენილ უხეშ დარღვევად, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ უძრავ ქონებას ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის ყადაღა ედო, ასევე, დადგენი–, რომ აღნიშნული ქონება ყადაღისაგან გათავისუფლდა 2017 წელს და, საბოლოოდ, კომპანიას ზიანი არ მისდგომია.

40. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ საზოგადოების დირექტორის მეუღლის სარგებლობაში არსებული ფართი რემონტდებოდა ამავე შენობის მეორე სართულზე მდებარე საზოგადოების სარგებლობაში არსებული საიჯარო ფართის სარემონტო სამუშაოების პარალელურად და დირექტორის მეუღლის ფართის შეკეთება ნაწილობრივ დაფინანსდა საზგადოების კუთვნილი სახსრებით. სასამართლომ მიუთითა, რომ ორი სრულიად დამოუკიდებელი ნარდობის ხელშეკრულების არსებობა დასტურდება საქმეში არსებული 2013 წლის 10 აპრილის ხელშეკრულებითა და მიღება-ჩაბარების აქტებით. პირველი - გაფორმებული იყო ფიზიკურ პირ მ.მ–სა და მ.კ–ძეს შორის თ.კ–ძის ფართზე სარემონტო სამუშაოების შესახებ, ხოლო მეორე - შპს ,,ი–სა“ და მეორე მოპასუხეს შორის ამ უკანასკნელის ფართზე სარემონტო სამუშაოების შესახებ. ამდენად, ის გარემოება, რომ საზოგადოების დირექტორის მეუღლის კუთვნილი ფართის სარემონტო სამუშაოები დაფინანსდა საწარმოს სახსრებით, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა.

41. პალატამ აღნიშნა, რომ სარჩელში არ იყო მითითებული, რომ ,,თ. კ–ძის სარგებლობაში არსებული კომერციული ფართის რემონტი ნაწილობრივ დაფინანსდა საზოგადოების კუთვნილი სახსრებით’’. შესაბამისად, მოპასუხემ შესაგებლითაც ვერ გასცა ამ ფაქტებს პასუხი. სასამართლოს მიერ სარჩელში და შესაგებელში არარსებული ფაქტების შეფასებით ერთი მხარის მოთხოვნის დაკმაყოფილება ეწინააღმდეგებოდა მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპს.

42. პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ცალსახად და უტყუარად ვერ დაადასტურა დირექტორის მიერ კომპანიის საწინააღმდეგოდ ჩადენილი ისეთი ქმედება, რომელმაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა კომპანიას და რაც მისი დირექტორობიდან გამოწვევის საფუძველი გახდებოდა. პირიქით, საქმეში არსებული დეკლარაციებიდან ცალსახად და ნათლად დასტურდებოდა, რომ კომპანია ყოველწლიურად იღებდა მზარდ მოგებას, რის გამოც უსამართლო და არაობიექტური იყო აპელირება, რომ დირექტორი კომპანიას მართავდა არაეფექტურად და საწარმო განიცდიდა ზიანს. შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ყოვლად დაუსაბუთებელი გარემოებები არ შეიძლებოდა, პირველი მოპასუხის დირექტორობიდან გამოწვევის საფუძველი გამხდარიყო.

43. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში არსებული საზოგადოების წესდებით დადგენილია, რომ საზოგადოების მართვის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს პარტნიორთა კრება, რომელიც იმართება სულ მცირე წელიწადში ერთხელ (4.1. პუნქტი). წესდებაში მითითებულია, რომ პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას დირექტორის დანიშვნისა და გამოწვევის, მასთან შრომითი ხელშეკრულების დადებისა და შეწყვეტის, აგრეთვე, მისი ანგარიშის დამტკიცების შესახებ (4.2. პუნქტი). წესდების თანახმად, პარტნიორთა კრება მოიწვევა ერთ-ერთი პარტნიორის ან დირექტორის მოთხოვნით (4.3. პუნქტი); პალატამ განმარტა, რომ, კანონის თანახმად, მხოლოდ პარტნიორთა კრებას შეუძლია, დირექტორის დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება. არც „მეწარმეთა შესახებ“ კანონი და არც სხვა რომელიმე ნორმატიული აქტი არ ითვალისწინებს სხვა პირის ან სასამართლოს მიერ დირექტორის დანიშვნის შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს არ მიუთითებია რომელიმე კონკრეტული ნორმა, რომელიც მას უფლებას მისცემდა, მიეღო ასეთი სახის გადაწყვეტილება. ასეთი ნორმა არც არსებობს. შესაბამისად, მოსარჩელეს რომც დაედასტურებინა დირექტორის მიერ კომპანიისათვის ზიანის მიმყენებელი უხეში დარღვევების ჩადენა, კანონის თანახმად, სასამართლო მაინც არ იქნებოდა უფლებამოსილი, შეეფასებინა და ემსჯელა დირექტორის გამოწვევა/დანიშვნის საკითხზე. კანონი ცალსახად და იმპერატიულად ადგენს, რომ აღნიშნული მხოლოდ და მხოლოდ კომპანიის პარტნიორთა კრების დისკრეციას წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, სასამართლო, სპეციალური ნორმატიული აქტების რეგულაციის პირობებში, ვერ ჩაერევა აღნიშნულ სამეწარმეო ურთიერთობების მოწესრიგებაში. როგორც წესი, ასეთ შემთხვევაში პარტნიორები თავიდანვე შეგნებულად თანხმდებიან, რომ დავის არსებობისას, იმოქმედონ კომპანიის საუკეთესო ინტერესებით.

44. პალატამ მიიჩნია, რომ მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომელიც უკავშირდებოდა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის დანიშვნას, საქალაქო სასამართლომ სწორად წარმართა ის საპროცესო და მატერიალური მოქმედებები, რომლებიც მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებათა დადგენისა და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის. არ გამოვლენილა ისეთი საპროცესო დარღვევა, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. შესაბამისად, არ არსებობდა მითითებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

45. პალატამ არ გაიზიარა მეორე აპელანტის მოსაზრება, რომ მოცემული საქმის განხილვისას უნდა გათვალისწინებულიყო გარემოება, 1999-2000 წლებში მოსარჩელის შპს ,,ლ–ას“ დირექტორობისა და მისი ხელმძღვანელობის დროს საწარმოს გაკოტრების შესახებ და მიუთითა, რომ ყოველი შემთხვევა და ურთიერთობა თავისი არსით ინდივიდუალურია და აღნიშნული იმთავითვე არ ნიშნავდა, მოსარჩელე გაკოტრებამდე მიიყვანდა საზოგადოებასაც.

46. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

47. კასატორის მტკიცებით, მას დირექტორის თანამდებობიდან პირველი მოპასუხის გამოწვევის მიზეზები დასაბუთებული ჰქონდა არაერთი მტკიცებულებით, კერძოდ, აუდიტის დასკვნით, მოწმეთა და მოპასუხის ახსნა-განმარტებებით უდავოდ დასტურდებოდა მის მიერ კომპანიისა და პარტნიორისათვის ზიანის მიყენების ფაქტები. კასატორის მითითებით, დავის სწორად გადაწყვეტის თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანია ევროპის სასამართლოთა პრაქტიკა და მათი დასკვნები, კერძოდ, გერმანიის ფედერალური სასამართლოს ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ დირექტორის გათავისუფლების უფლებამოსილება პარტნიორთა კრებას აქვს. თუ პარტნიორთა მონაწილეობა თანაბარია და ხმების რაოდენობა 50% შეადგენს, საკითხი შესაძლებელია, ჩიხში მოექცეს და, ყველაზე უარეს შემთხვევაში, შესაძლოა, საზოგადოება ქმედუუნაროც გახდეს. გამოუსწორებელი განხეთქილების შემთხვევაში, ე.ი. მაშინ, როდესაც დირექტორებთან ასე წაჩხუბებული არიან და ფაქტობრივად ვერ თ–ენ, დასაშვებია თითოეული მათგანი გადაყენებულ იქნეს, თუ მან თავისი ქცევით განხეთქილებაში წვლილი შეიტანა. საკმარისია ნებისმიერი საქციელი, ისეთიც, როცა დირექტორი არაბრალეულად მოქმედებდა. ხშირ შემთხვევაში, განხეთქილება იქამდეც მიდის, რომ პარტნიორები ვერ თანხმდებიან დირექტორობიდან გათავისუფლებისა და მესამე პირის ახალ დირექტორად დანიშვნაზე, ამის შედეგია საზოგადოების მმართველის გარეშე ყოფნა გაკოტრების კანონის გაგებით. ასეთ შემთხვევაში, პრაქტიკის მიხედვით, სასამართლო ვალდებულია, დანიშნოს დირექტორი.

48. კასატორის მტკიცებით, სადავო ფაქტობრივი გარემოებების სწორი შეფასება განაპირობებს საქმის სწორად და სამართლიანად გადაწყვეტას, საზოგადოების დირექტორის მიმართ წაყენებული დარღვევები დირექტორის კეთილსინდისიერების სტანდარტს არ აკმაყოფილებს. მის მიერ ჩადენილი დარღვევები გაუმართლებელია საზოგადოების ინტერესებისათვის, პარტნიორთან დამოკიდებულებისა და სახელმწიფოსთან საგადასადახდო ანგარიშვალდებულების შესრულების თვალსაზრისითაც.

49. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ის არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებლია შემდეგი გარემოებების გამო:

50. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

51. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული არ არის მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები, არსებითად სწორია.

52. მოცემული დავის ფარგლებში მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს საწარმოს ისეთ მნიშვნელოვან ნიშანზე, როგორიცაა ორგანიზებულობა, რაც გულისხმობს შიდა სტრუქტურის არსებობას, რომელიც საწარმოს ფუნქციონირებას უზრუნველყოფს და დეკლარირებულია მისი კონსტიტუტიური აქტით - წესდებით.

53. წესდება, რომლის დეფინიციას „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის 4¹ ნაწილი (პარტნიორები დებენ შეთანხმებას (წესდებას), რომლის საფუძველზედაც წესრიგდება საწარმოს საქმიანობასთან ან/და პარტნიორების ურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხები. პარტნიორთა შეთანხმების (წესდების) ნაწილი, რომელიც შეიცავს ამ კანონის მე-5 მუხლით გათვალისწინებულ მონაცემებს და, რომელიც რეგისტრირდება რეესტრში, არის სარეგისტრაციო განაცხადი. პარტნიორთა შეთანხმება, რომლის რეგისტრაციაც არ არის სავალდებულო, იდება წერილობითი ფორმით და იგი შეიძლება, შესრულდეს ნებისმიერ ენაზე (პარტნიორთა შეთანხმება (წესდება) განსაზღვრავს, საზოგადოების ორგანიზაციული სტრუქტურის განმსაზღვრელი ძირითადი აქტია, რომლის ნორმები სავალდებულოა კორპორაციის წევრისა თუ პარტნიორისათვის. საკორპორაციო სამართლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება სწორედ საწესდებო ავტონომიაა, რაც გულისხმობს იმას, რომ კორპორაცია ქცევის წესს თვითონ ადგენს და თვითონვე უზრუნველყოფს მათ შესრულებას. ამდენად, კორპორაციის მიერ დადგენილი წესები სავალდებულოა ამ კორპორაციის წევრებისათვის, რომელთა დადგენა და შეცვლა მხოლოდ ამ კორპორაციის წევრთა კომპეტენციაა და სხვას, მათ შორის სასამართლოს, ამ წესების დადგენა, შეცვლა ან გაუქმება არ შეუძლია (გარდა იმ შემთხვევისა, როცა იგი კანონსაწინააღმდეგოა).

54. ზოგადად, საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება, იმავე ორგანოს კომპეტენციაა, რომელმაც იგი თანამდებობაზე დანიშნა. მოცემულ შემთხვევაში, საწარმოს წესდების მიხედვით, პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას საზოგადოების დირექტორის დანიშვნისა და გამოწვევის, მასთან შრომის ხელშეკრულების დადებისა და შეწყვეტის თაობაზე.

55. ამდენად, შპს-ის პარტნიორებმა, რომლებიც კორპორაციის მართვის სადავეებს პრაქტიკულად თვითონ ფლობენ, განსაზღვრეს რა საწარმოს დირექტორის დანიშვნისა და გათავისუფლების წესი, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, პარტნიორთა ნაცვლად მიიღოს გადაწყვეტილება დირექტორის თანამდებობიდან გამოწვევისა თუ ახალი დირექტორის დანიშვნის თაობაზე.

56. ამ მიმართებით გასათვალისწინებელია კანონმდებლის მიდგომაც, კერძოდ, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, განსაკუთრებით შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ხასიათდება მხარეთა კერძო ავტონომიის მაღალი ხარისხით. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასთან მიმართებით მინიმალური რეგულაციის დაწესებით, კანონი ფართო ასპარეზს მხარეთა ნებას, სახელშეკრულებო ავტონომიას უთმობს (რამაც, მოცემულ შეთხვევაში, შესაძლოა, განაპირობა კიდეც მხარეთა მიერ საწარმოს ფორმად სწორედ შპს-ის არჩევა). ისარგებლეს რა მხარეებმა კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებით და წესდებით პარტნიორთა კრებას დაუქვემდებარეს დირექტორის დანიშვნისა თუ გამოწვევის შესახებ საკითხის გადაწყვეტა, სასამართლოს ჩარევა და პარტნიორთა ნაცვლად გადაწყვეტილების მიღება კანონის მიზნებსაც ეწინააღმდეგება.

57. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე (კასატორი) სადავოდ ხდის და დირექტორის გათვისუფლების საფუძვლად მიუთითებს როგორც კონკრეტულ გადაწყვეტილებებს, რომელთა გამოც საწარმოს ზიანი მიადგა (მაგ. 3.11.2011 წლის იჯარის ხელშეკრულების შპს „თ..... -თან“ გაფორმება, 15.11.2013 წლის იჯარის ხელშეკრულების შპს „ბ–თან“ გაფორმება), ისე - მის ყოველდღიურ საქმიანობას (მაგ. შპს „დ.კ–თან“ უკანონო გარიგების შედეგად კომპანიისათვის საზიანო მოქმედებათა განხორციელება, დირექტორის მიერ აბონენტთა აღრიცხვიანობის წესის დარღვევა, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების ჩადენა).

58. პალატა მიიჩნევს, რომ დირექტორის მიერ მიღებულ სამეწარმეო გადაწყვეტილებებზე სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმ შემთხვევაში, თუ მოთხოვნა ამ გადაწყვეტილებების შედეგად საწარმოსათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება იქნებოდა, ვინაიდან, დირექტორების ე.წ. შიდა პასუხისმგებლობა გულისხმობს დირექტორის ვალდებულებას, აუნაზღაუროს კომპანიას მიყენებული ზიანი. ასეთ შემთხვევაშიც კი, გადაწყვეტილებები არსებითად უნდა შემოწმებულიყო, თუ საწარმო დაამტკიცებდა, რომ გადაწყვეტილების მიღების დროს დირექტორი არ იყო ინფორმირებული და კეთილსინდისიერების პრინციპზე დაყრდნობით არ მოქმედებდა. ამასთან, საწარმოს კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებისადმი დირექტორის მოქმედების შეუსაბამობაც უნდა დაემტკიცებინა.

59. პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრული დირექტორთა გულმოდგინებისა და ერთგულების მოვალეობების (გულმოდგინების მოვალეობა - ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი; საზოგადოების სასარგებლოდ ყველაზე ხელსაყრელი მოქმედების განხორციელება, რაც, როგორც გულმოდგინების, ისე ერთგულების მოვალეობებს გულიხმობს) შესრულება გულისხმობს გადაწყვეტილების მიღების დროს დირექტორის ისევე მოქმედებას, როგორც იმოქმედებდა ანალოგიურ პირობებში მყოფი, ჩვეულებრივი საღად მოაზროვნე პირი, კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვით, კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე.

60. ამდენად, როგორც აღინიშნა, სასამართლო ვერ ჩაერევა მეწარმე სუბიექტის საქმიანობაში იმდაგვარად, რომ პარტნიორთა კრების ნაცვლად მიიღოს გადაწყვეტილება დირექტორის გამოწვევის შესახებ. მით უმეტეს, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აღნიშნულის საფუძველი არც არსებობდა, კერძოდ, პალატამ არსებითად იმსჯელა დირექტორის მიერ გადაწყვეტილებების მიღების პროცესსა და ეკონომიკურ ასპექტებზე და დაასკვნა, რომ დირექტორის გადაწყვეტილებები და საქმიანობა საწარმოსათვის ზიანის მომტანი არ იყო. კასატორს კი, ამასთან დაკავშირებით დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

61. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. როგორც ზემოთ აღინიშნა, გასაჩივრებული განჩინება შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

62. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

63. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

64. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორ ს.გ–ძეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300.00 ლარის, საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 14.06.2018) 70% – 210.00 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს.გ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ს.გ–ძეს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300.00 ლარის, საგადახდო დავალება #1, გადახდის თარიღი 14.06.2018) 70% – 210.00 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ.თოდუა

მოსამართლეები: პ.ქათამაძე

ზ.ძლიერიშვილი