საქმე №ას-192-2020

19 ივნისი, 2020 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლე ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა ზეპირი განხილვის გარეშე

განმცხადებელი:ა.ღ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე სს ,,თ–ი“ (მოპასუხე)

განმცხადებლის მოთხოვნა: საქმის წარმოების განახლება და სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

აღწერილობითი ნაწილი:

ა.ღ–მა სარჩელი აღძრა სს ,,თ–ის“ მიმართ დათხოვნის დღეს შრომის წიგნაკის გაუცემლობის გამო შესაფერისი სამუშაოს დაკარგვასთან დაკავშირებით იძულებითი გაცდენის მთელი პერიოდისათვის საშუალო ხელფასის გადახდევინების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 ივლისის განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოებას სამოქალაქო საქმეზე (N2/3620-10) ა.ღ–ის სარჩელისა გამო მოპასუხე სს ,,თ–ის“ მიმართ დათხოვნის დღეს შრომის წიგნაკის გაუცემლობის გამო შესაფერისი სამუშაოს დაკარგვასთან დაკავშირებით იძულებითი გაცდენის მთელი პერიოდისათვის საშუალო ხელფასის გადახდევინების თაობაზე.

2010 წლის 2 აგვისტოს ა.ღ–მა საქალაქო სასამართლოში წარადგინა განცხადება და მოითხოვა 2010 წლის 30 ივლისის განჩინების გაუქმება, საქმის წარმოების განახლება და სარსარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 25 აგვისტოს განჩინებით ა.ღ–ის 2010 წლის 2 აგვისტოს განცხადება განუხილველად იქნა დატოვებული.

პირველი ინსტანციის 2010 წლის 25 აგვისტოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ა.ღ–მა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით ა.ღ–ის კერძო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 25 აგვისტოს განჩინებაზე და ამავე სასამართლოს 2010 წლის 30 ივლისის განჩინებაზე, განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით გაუქმდა პირველი ინსტანციის 2010 წლის 4 ოქტმობრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით ა.ღ–ის 2 აგვისტოს განცხადება, 2010 წლის 30 ივლისის განჩინების გაუქმებასა და საქმის წარმოების განახლების დასაშვებად იქნა ცნობილი და ამავე სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებით აღნიშნული განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებაზე ა.ღ–მა კვლავ შეიტანა კერძო საჩივარი და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 მარტის განჩინებით აღნიშნული კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული განჩინება არ ექვემდებარებოდა გასაჩივრებას.

ამის შემდგომ ა.ღ–მა წარადგინდა განცხადება და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 მარტის განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ა.ღ–ის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე, დაუშვებლობის გამო დატოვებული იქნა განუხილველად.

2020 წლის 2 თებერვალს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში ა.ღ–მა წარადგინა განცხადება, მოითხოვა საქმის გამოთხოვა და მისი კერძო საჩივრის განხილვა.

ასევე 2020 წლის 6 მარტს ა.ღ–მა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოადგინა ორი სხვადასხვა შინაარსის განცხადება, მოითხოვა საქმის წარმოების განახლება და სასარჩელო მოთხოვნის სრულად და ნაწილობრივ დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი განცხადებები განუხილველად უნდა დარჩეს, ხოლო აღნიშნულ საქმეებზე ა.ღ–ის მიერ სასამართლოში სამომავლოდ შემოტანილი ყველა განცხადება თუ საჩივარი უნდა დარჩეს რეაგირების გარეშე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლი ადგენს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ერთ-ერთ ყველაზე ფუნდამენტურ პრინციპს პირის მიერ უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესახებ. აღნიშნული ნორმის მიხედვით, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად.

კანონის დასახელებული დანაწესი გულისხმობს პირის უფლებას, დაიცვას თავისი კანონიერი ინტერესები სასამართლოს მეშვეობით. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ მხარემ მართლზომიერად გამოიყენოს აღნიშნული უფლება, იდავოს ისეთ საკითხებზე, რომელთა გადაწყვეტაც უზრუნველყოფს მისი დარღვეული უფლების აღდგენას და ამ მიზნით გაასაჩივროს სასამართლო გადაწყვეტილებები ზემდგომ ინსტანციაში.

მხარის მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების რეალიზებისას სასამართლო თანაბარწილად იცავს ორივე მოდავე მხარის კანონიერ ინტერესებს. ერთი მხარის მიერ უფლების გადამეტება (ბოროტად გამოყენება) პირდაპირ ხელყოფს მეორე მხარის უფლებებს, თუნდაც დავის გაჭიანურების თვალსაზრისით. სასამართლო ვალდებულია, გონივრულ ვადაში გადაწყვიტოს დაწყებული დავა და დაუსვას მას საბოლოო წერტილი. მოცემულ შემთხვევაში კი, მხარის დაუსრულებელი განცხადებებით თუ საჩივრებით ამ შედეგის მიღწევა სცილდება სასამართლოს შესაძლებლობებს. შესაბამისად, ილახება მეორე მხარის ინტერესები.

ზემოაღნიშნულის გამო ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაც კი (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე - იედემსკი და იედემსკა პოლონეთის წინააღმდეგ) დასაშვებად მიიჩნევს, გარკვეულ შემთხვევაში პირის სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობას.

სასამართლოს განმარტებით, დასაშვებია გამონაკლისი „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის“ მე-6 მუხლის პირველი ნაწილით გარანტირებული სამოქალაქო უფლებებისა და ვალდებულებების დასაცავად მომჩივანი მხარის სასამართლოს ხელმისაწვდომობის ეფექტური უფლების გამოყენებისას. სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების შეზღუდვა შეესაბამება კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ ნაწილს, თუ ის ისახავს კანონიერ მიზანს და არსებობს გონივრული თანაფარდობა ამ საშუალებების გამოყენებასა და კანონიერ მიზანს შორის.

მოცემულ შემთხვევაში განმცხადებელმა ა.ღ–მა სრულად ისარგებლა სასამართლოსათვის მიმართვის უფლებით, კერძოდ, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილა შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე მისი სარჩელი სს „თ–ის“ მიმართ. ასევე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 ივლისის განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება სამოქალაქო საქმეზე (N2/3620-10) ა.ღ–ის სარჩელისა გამო მოპასუხე სს ,,თ–ის“ მიმართ დათხოვნის დღეს შრომის წიგნაკის გაუცემლობის გამო შესაფერისი სამუშაოს დაკარგვასთან დაკავშირებით იძულებითი გაცდენის მთელი პერიოდისათვის საშუალო ხელფასის გადახდევინების თაობაზე, რადგან არსებობდა 2006 წლის 26 აპრილის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება იმავე დავაზე იმავე მხარეებს შორის. აღნიშნულის შემდგომ მოსარჩელე განუწყვეტლივ მიმართავდა სასამართლოს საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით და სხვადასხვა შინაარსის განცხადებებით.

ა.ღ–მა დღემდე არა ერთი განცხადება შეიტანა მოცემული საქმის წარმოების განახლების შესახებ. სასამართლოს მიერ სხვადასხვა სამართლებრივი საფუძვლით მისი განცხადებების განუხილველად დატოვების შემდეგ მხარემ შეიტანა კერძო საჩივრები, რომელთა დაუკმაყოფილებლობის თაობაზე სასამართლო განჩინებებს ა.ღ–ი კვლავ ასაჩივრებდა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებების შეტანის გზით.

ა.ღ–ის ასეთი სახის მოქმედებები ემსახურება არა მართლმსაჯულების განხორციელების ამოცანას, არამედ იგი მიმართულია მისი მოწინააღმდეგე მხარისა და სასამართლო ორგანოების მიმართ აგრესიული დამოკიდებულების წარმოსაჩენად. ამასთან, სასამართლოსათვის მიმართული მისი განცხადებები შინაარსობრივად ერთგვაროვანია და თითოეული მათგანი წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ დავის გაგრძელებისა და საქმის სასამართლოს წარმოებაში ყოფნის გახანგრძლივების მცდელობას. აღნიშნული ქმედება კი, როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, სცილდება მართლმსაჯულებისა და მით უმეტეს, სწრაფი მართლმსაჯულების განხორციელების ფარგლებს.

რაც შეეხება განსახილველ განცხადებებს უზენაესი სასამართლოს პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. მითითებული ნორმიდან გამომდინარეობს, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებისა თუ განჩინების გაუქმების ან ბათილად ცნობის შესახებ განცხადება შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ კანონით _ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე და 423-ე მუხლებით ზუსტად განსაზღვრულ წანამძღვრებს. აღნიშნულ დათქმაში კანონმდებელი გულისხმობს, რომ საქმის წარმოების განახლება სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების მორიგ ეტაპს არ წარმოადგენს, არამედ დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით ზუსტად განსაზღვრული წინაპირობების არსებობისას.

მოცემულ შემთხვევაში ა.ღ–ის განცხადებები კერძო საჩივრის განხილვის და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დაფუძნებულია მის სუბიექტურ შეხედულებებზე და არ გამომდინარეობს საპროცესო სამართლებრივი შეფასებებიდან.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა.ღ–ი ბოროტად იყენებს სასამართლოსათვის მიმართვის უფლებას, რადგან მისი განცხადებები და საჩივრები, როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, მიზნად არ ისახავს მხარის კანონიერი უფლების დაცვას და ლახავს მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესებს.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში მიზანშეწონილი და მართებულია ა.ღ–ის მიმართ, განსახილველ საქმეზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით მინიჭებული უფლების შეზღუდვა, რაც ნიშნავს იმას, რომ ა.ღ–ის მიერ სასამართლოში მოცემულ დავაზე შეტანილი ნებისმიერი სახის კორესპონდენცია (განცხადება, საჩივარი) დარჩება რეაგირების გარეშე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე, მე-2 მუხლებით და

დაადგინა:

1.ა.ღ–ის განცხადებები კერძო საჩივრის განხილვის და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამოს საქმის წარმოების განახლების თაობაზე, დარჩეს განუხილველად.

2.ა.ღ–ის მიერ სასამართლოში წინამდებარე საქმესთან დაკავშირებით შეტანილი ნებისმიერი სახის კორესპონდენცია (განცხადება, საჩივარი) დარჩეს რეაგირების გარეშე.

3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლე ვლადიმერ კაკაბაძე