ბს-605-572(კს-06) 8 ნოემბერი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა

პალატა შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი (მოპასუხე) _ ქუთაისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ 1. ს. ყ.-ი; 2. რ. ჩ.-ი

მოპასუხე _ 1. ქუთაისის მერია; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახური

დავის საგანი _ მესამე პირად ჩართვა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 24 ნოემბერს რ. ჩ.-მა და ს. ყ.-მა სარჩელი აღძრეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში ქუთაისის მერიის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვეს «მიწის რეგისტრაციის შესახებ» კანონის 36-ე მუხლისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის შესაბამისად, ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1998 წლის 29 ივნისს განხორციელებული ქმედების, კერძოდ, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე შენობის ნაწილის პირველადი ინვენტარიზაციით ... ქარხნის ბაგა-ბაღის ბალანსზე აღრიცხვის უკანონოდ ცნობა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის დავალდებულება მითითებული ჩანაწერის მოსარჩელის სასარგებლოდ შეცვლის შესახებ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, ქ. ქუთაისის მერიის დადგენილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა ქ. ქუთაისში, ...-ის ქ. ¹42-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანის ნაწილში, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის დავალდებულება ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 1400 კვ.მ მიწის ფართისა და მასზე აგებული ორსართულიანი, 360 კვ.მ სახლის საკუთრების უფლებით რეგისტრაცია მოსარჩელეთა მამისა და ბაბუის - აწ გარდაცვლილ ი. ყ.-ის სახელზე.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1920 წლის 16 იანვარს მოსარჩელეთა მამამ და ბაბუამ, ი. ყ.-მა იყიდა ქ. ქუთაისში, ბაღის ქუჩაზე (ამჟამად ...-ის 42, ყოფილი ...ის 40, შემდეგ .-ის 36) მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი, რაზეც ი. ყ.-სა და დ.-ის შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული რეგისტრირებულ იქნა 1920 წელს ქუთაისის ნოტარიალურ «სიმაგრის წიგნში», რაც წარმოადგენდა უძრავი ქონების სახელმწიფო რეგისტრაციას, ანუ ასრულებდა საჯარო რეესტრის ფუნქციას. თანხის ნაწილი გადახდილ იქნა ხელშეკრულების დადებისთანავე, ხოლო ნაწილი _ 1920 წლის ივლისში, 1921 წლის იანვარში კი, ი. ყ.-ს ოფიციალურად ჩაჰბარდა უძრავი ქონება, რაზეც 1921 წლის 18 იანვარს შედგა ჩაბარებითი ფურცელი.

მოსარჩელეთა მითითებით, ქ. ქუთაისში, ...-ის ქ. ¹42-ში განლაგებული ნაგებობა, ფაქტობრივად, წარმოადგენს ორ დამოუკიდებელ სახლს ცალ-ცალკე შესასვლელებით, რომლებიც ერთმანეთზეა მიბჯენილი და გააჩნიათ საერთო კედელი. აღმოსავლეთ მხარეს მდებარე სახლი არის ერთსართულიანი, მაღალი ბელეტაჟით, ქვისგან ნაშენი, დაახლოებით 170 კვ.მ. დასავლეთით მდებარე სახლი კი წარმოადგენს, დაახლოებით, 360 კვ.მ ორსართულიან შენობას მაღალ ბელეტაჟზე. ორივე სახლი აგებულია ერთ ფუნდამენტზე და ვიზუალურად ერთი სახლის შთაბეჭდილებას ტოვებს.

მოსარჩელეთა მითითებით, ი. ყ.-ის მიერ ნაყიდი იქნა დასავლეთის მხარეს მდებარე ორსართულიანი სახლი, დაახლოებით 350 კვ.მ. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ი. ყ.-ს ნაყიდი აქვს 1403,5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

1922 წელს ბინა თვითნებურად დაიკავა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ქუთაისის რაიონის საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილმა, სადაც ჯერ განთავსებული იყო ამიერკავკასიის საარტილერიო პოლკი, შემდეგ სამხედრო მოსამსახურეთა ოჯახები და ბოლოს ყოფილი ... ქარხნის ბაგა-ბაღი, რომელიც ფუნქციონირებდა 1998 წლამდე. 1998 წლის ივნისიდან 2003 წლის ივნისამდე აღმოსავლეთის მხარეს მდგარი შენობა ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს მიერ გაცემულ იქნა იჯარით. ტექბიუროს მონაცემებით, იჯარით გაცემული ფართობი შეადგენს 169,3 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართს, რომელიც განლაგებულია 485 კვ.მ მიწის ფართობზე, რომელიც 2003 წლის 10 ივნისს ჩატარებული კონკურსის შედეგად შეიძინა ნ. ჩ.-მ 5000 აშშ დოლარად. საპრივატიზებო დოკუმენტების თანახმად, ობიექტის გამოსყიდვის თანხა დაფარულ იქნა, მაგრამ საკუთრების მოწმობა არ გაცემულა და ფართი საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული. ი. ყ.-ის მიერ შეძენილი ქონება კი გაცემულ იქნა იჯარით 2000 წელს 5 წლის ვადით. იჯარის ვადა ამოიწურა 2005 წელს და იგი გაგრძელებული არ ყოფილა. ი. ყ.-ის მიერ შეძენილ ქონებაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ რაიმე დოკუმენტი ნაციონალიზაცია-მუნიციპალიზაციის ან სხვა სახით ჩამორთმევის შესახებ არ გამოცემულა, შესაბამისად, ი. ყ.-ის მიერ მიწისა და სახლის ყიდვის შემდეგ, სახლის ხელახლა გასხვისება არ მომხდარა, რის გამოც ი. ყ.-ს მასზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს. აღნიშნული დასტურდება ქუთაისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის ცნობით. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 8 ნოემბრის ცნობის თანახმად, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე ნაგებობა ტექნიკური ინვენტარიზაციის საარქივო საბუთებით, პირველადი აღრიცხვით, აღრიცხულია 1998 წლის 29 ივლისს ... ქარხნის ბაგა-ბაღის ბალანსზე, რაიმე იურიდიული საფუძვლის გარეშე, ფაქტობრივი მდგომარეობით. თუმცა, პირველადი რეგისტრაციის დროს ... ქარხანა უკვე წარმოადგენდა სააქციო საზოგადოებას, ხოლო მისთვის ბალანსიდან ბალანსზე ქონების გადაცემის დამადასტურებელი დოკუმენტი სარეგისტრაციო სამსახურის ყოფილი ტექბიუროს არქივში არ მოიძებნა.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს შემდეგ სამართლებრივ საფუძვლებზე:

ი. ყ.-ს მითითებულ საცხოვრებელ სახლსა და მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს, რის გამოც მას უკანონოდ შეეზღუდა სარგებლობის უფლება, კერძოდ, 1920 წლის ნასყიდობა კვლავ ძალაშია, რადგან მოქმედი კონსტიტუცია ეყრდნობა 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს და 1991 წლის 9 აპრილის საქართველოს სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტის შესაბამისად, საქართველო გამოცხადებულია, როგორც 1918-1921 წლებში არსებული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის უფლებამონაცვლე. შესაბამისად, 1918 წლიდან 1921 წლის 25 თებერვლამდე დადებული ხელშეკრულებები იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტებს წარმოადგენს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების შეძენა რეგულირდება მითითებული სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც არ ითვალისწინებს რაიმე ვადას, რომლის განმავლობაშიც უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება რეგისტრირებულ უნდა იქნეს საჯარო რეესტრში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ი. ყ.-ის უძრავი ქონების ... ქარხნის ბაგა-ბაღის ბალანსზე აღრიცხვა უკანონოდ მოხდა. ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ აღნიშნული ქმედების განხორციელებით არსებითად დაირღვა საქართველოს მიწის კანომდებლობა (ს.ფ. 1-5).

მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს მიწასთან და სახლის მეორე სართულთან დაკავშირებით სასარჩელო მოთხოვნა არ განხილულიყო, ასევე დააზუსტეს მესამე სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოითხოვეს აღიარება, რომ ი. ყ.-ი 1940 წლის სექტემბერში, გარდაცვალების მომენტამდე, იყო ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 219,66 კვ.მ ფართის მესაკუთრე და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს დავალდებულება მითითებული არასაცხოვრებელი ფართის აწ გარდაცვლილ ი. ყ.-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაციის შესახებ (ს.ფ. 78).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად იქნა ჩართული საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ქუთაისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო (ს.ფ. 83).

ს. ყ.-ისა და რ. ჩ.-ის სარჩელი არ ცნო მოპასუხე ქ. ქუთაისის მერიისა და მესამე პირის _ ქუთაისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენლებმა მოთხოვნის ხანდაზმულობის მოტივით (ს.ფ. 109).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით ს. ყ.-ისა და რ. ჩ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1998 წლის 29 ივნისს განხორციელებული ქმედება, კერძოდ, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე შენობის დასავლეთ ნაწილის პირველადი ინვენტარიზაციით ... ქარხნის ბაგა-ბაღის ბალანსზე აღრიცხვის ჩანაწერი თანამდევი შედეგებით; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის ¹38 დადგენილების ის ნაწილი, რომელიც ეხება ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹36ა-ში (ამჟამად 42) მდებარე 219,66 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანას, თანამდევი შედეგებით; იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა თავისი ტერიტორიული სარეგისტრაციო სამსახურის მეშვეობით, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 219,66 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის, საკუთრების უფლებით რეგისტრაცია ი. ყ.-ის სახელზე, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე ს. ყ.-ი არის ი. ყ.-ის შვილი, ხოლო მოსარჩელე რ. ჩ.-ი _ შვილიშვილი; 1920 წლის 16 იანვარს ი. ყ.-მა იყიდა ქ. ქუთაისში, ბაღის ქუჩაზე, ამჟამად ...-ის ¹42-ში (ყოფილი 36) მდებარე მიწის ნაკვეთი, მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობებით; ნასყიდობის ხელშეკრულებით, მიწის ნაკვეთი აღმოსავლეთით შეადგენდა, დაახლოებით, 80 მეტრს, დასავლეთით _ 89 მეტრს, ჩრდილოეთით _ 17 მეტრს, სამხრეთით _ 16 მეტრს; შეძენილ მამულს აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა კაცაძის, ლორთქიფანიძისა და სხვების მამული; მიწის ნაკვეთში არსებული ორსართულიანი შენობა აგებულ იქნა 1902 წელს, რომლის პირველი სართულის ფართი დაახლოებით 219,66 კვ.მ, ხოლო მეორე სართული _ 100 კვ.მ-ია; ხელშეკრულება რეგისტრირებულ იქნა 1920 წელს ქ. ქუთაისის «სიმაგრის წიგნში», რომელიც ასრულებდა საჯარო რეესტრის ფუნქციას და მასში ხდებოდა უძრავი ქონების სახელმწიფო რეგისტრაცია; ხელშეკრულების შესაბამისად, თანხის ერთი ნაწილი ი. ყ.-ის მიერ გადახდილ იქნა ხელშეკრულების დადებისთანავე, ხოლო მეორე ნაწილი _ 1920 წლის 14 ივლისს; 1921 წლის 18 იანვარს მითითებული ქონება ი. ყ.-ს ოფიციალურად ჩაჰბარდა, რაც დასტურდება 1921 წლის 18 იანვარს შედგენილი ჩაბარების ფურცლით; საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გასაბჭოების შემდეგ, 1922 წელს, ბინა თვითნებურად დაიკავა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ქუთაისის რაიონის საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილმა, შემდეგ მასში განთავსებული იყო ამიერკავკასიის საარტილერიო პოლკი, შემდგომში სამხედრო მოსამსახურეთა ოჯახები, ბოლოს კი ბაგა-ბაღი, რომელსაც ფართი ეკავა 1998 წლამდე; საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ი. ყ.-ი მიმართავდა ადმინისტრაციულ ორგანოებს მის საკუთრებაში არსებული სახლიდან სამხედრო ნაწილის გამოყვანის მოთხოვნით, რასაც რეაგირება არ მოჰყოლია; ი. ყ.-ი გარდაიცვალა 1940 წლის 5 სექტემბერს სოფელ ქვიტირში, მის საცხოვრებელ სახლში, სადაც იმ დროისათვის მასთან ერთად ცხოვრობდნენ მოსარჩელე ს. ყ.-ი და მისი და _ ე. ყ.-ი, მოსარჩელე რ. ჩ.-ის დედა; ი. ყ.-ის გარდაცვალების შემდეგ, ს. ყ.-მ და მისმა დამ მიიღეს სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით; საქმეში არსებული ქუთაისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის მიერ 1990 წლის 12 მარტსა და 2005 წლის 8 ოქტომბერს გაცემული ცნობების თანახმად, რომელიმე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ი. ყ.-ის მიმართ, ქ. ქუთაისში ბაღის ქუჩაზე შეძენილი ქონების ჩამორთმევის შესახებ რაიმე დოკუმენტი არ გამოცემულა; ი. ყ.-ის მიერ შეძენილი მიწის ნაკვეთი და სახლი აღრიცხული არ ყოფილა არც ამიერკავკასიის სამხედრო ნაწილზე და არც სხვა რომელიმე ორგანოს ბალანსზე 1998 წლის 29 ივნისამდე, ასევე არ ყოფილა ჩარიცხული ქუთაისის კომუნალურ ფონდში; 1998 წლის 29 ივნისს ქუთაისის ტექბიუროს მიერ ...-ის ¹42-ში მდებარე უძრავი ქონება აღრიცხულ იქნა ... ქარხნის ბაგა-ბაღის _ «...-ის» მუნიციპალიტეტის ბალანსზე, ყოველგვარი იურიდიული საფუძვლის გარეშე, რაც დასტურდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის უფროსის მიერ 2005 წლის 8 ოქტომბერს გაცემული ცნობით;

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეებსა და მესამე პირს სადავო არ გაუხდიათ, რომ ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის 338 დადგენილებით ...-ის ¹42-ში მდებარე 219,66 კვ.მ ფართი შეტანილ იქნა საპრივატიზაციო ნუსხაში და აღნიშნული ფართი არის ი. ყ.-ის მიერ 1920 წლის 16 იანვარს შეძენილი ქონება მიწის ნაკვეთთან ერთად; პრივატიზაციის განხორციელების მიზნით, მითითებული ქონება გადაეცა ქუთაისის ქონების მართვის სამსახურს, რაც შეჩერდა მოსარჩელეთა მიერ სასამართლოში სარჩელის აღძვრის გამო;

სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 1998 წლის 29 ივნისის ჩანაწერისა და ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის დადგენილების შესახებ მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა 2005 წლის 8 ნოემბერს; ს. ყ.-მ 1991 წლის 26 აგვისტოს სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ქუთაისის რაიონის საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, რომელიც 1992 წლის 21 ივლისს დარჩა განუხილველად მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო; 1992 წლის 10 ნოემბერს ს. ყ.-მა კვლავ აღძრა სარჩელი ქუთაისის მერიის მიმართ, მაგრამ იმავე წლის 26 დეკემბერს საქმე დარჩა განუხილველად მხარეთა გამოუცხადებლობის მოტივით; მაგრამ ორივე შემთხვევაში სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინებების მოსარჩელისათვის ჩაბარების ფაქტი ვერ იქნა დადასტურებული; სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინება მოსარჩელეს, მისივე მოთხოვნის საფუძველზე, ჩაჰბარდა მხოლოდ 2004 წლის ოქტომბერში.

მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ტექბიუროს 1998 წლის 29 ივნისის ჩანაწერი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, არის უკანონო, რადგან მითითებული ჩანაწერის გაკეთებისათვის ტექბიუროს არ გააჩნდა სამართლებრივი საფუძველი, რითაც უხეშად იქნა დარღვეული აღნიშნული ნორმის იმპერატიული მოთხოვნა. გარდა აღნიშნულისა, საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1998 წლის 10 იანვრიდან აღარ ჰქონდა უფლება, მიწისა და სხვა უძრავი ქონების ობიექტებზე საკუთრების რეგისტრაცია განეხორციელებინა, რადგან მისი, როგორც მარეგისტრირებელი ორგანოს, ფუნქცია გაუქმებული იყო, თანახმად «მიწის (უძრავი ქონების) სახელმწიფო რეგისტრაციის სამსახურების ჩამოყალიბებისა და საჯარო რეესტრის (საადგილმამულო წიგნის) ფორმულარების დამტკიცების შესახებ» მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 1998 წლის 10 იანვრის ¹2-5 ბრძანებისა. ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები სამოქალაქო კოდექსის 1514-ე, 1515-ე მუხლების შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე, 1998 წლის 10 იანვრამდე, ასრულებდნენ საჯარო რეესტრის ფუნქციას. შემდეგ კი ქონების და მასზე სანივთო უფლების რეგისტრაცია შეეძლოთ მხოლოდ საჯარო რეესტრის სამსახურებს, რის გამოც 1998 წლის 29 ივნისს ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროს მიერ განხორციელებული სამართლებრივი რეგისტრაცია ეწინააღმდეგება კანონს.

საქალაქო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია მოთხოვნა ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის ¹38 დადგენილების იმ ნაწილის ბათილად ცნობის თაობაზე, რომელიც ეხება ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹36ა (ამჟამად 42) მდებარე 219,66 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ გასაჩივრებული დადგენილება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომლის გამოცემასაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 76-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის თანახმად, წინ უსწრებს ადმინისტრაციული წარმოება. ადმინისტრაციული წარმოების დროს კი, ზაკ-ის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რაც დაირღვა სადავო აქტის გამოცემისას და იგი გამოცემულ იქნა საქმის გარემოებათა სრულყოფილად შესწავლისა და გამოკვლევის გარეშე. მით უფრო, რომ ქუთაისის მერიისათვის, ს. ყ.-ის მიერ 1991 და 1994 წლებში აღძრული სარჩელის გამო, ცნობილი იყო, რომ ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე სახლს ჰყავდა მესაკუთრე.

საქალაქო სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია მოსარჩელის განმარტება, რომ სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინების თაობაზე არ იცოდა 2004 წლამდე. შესაბამისად, ფორმალურად და იურიდიულად საქმე სასამართლოს წარმოებაში იმყოფებოდა, რის გამოც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნდა იურიდიული საფუძველი, გამოეცა ადმინისტრაციული აქტი ქონებაზე, რომელიც დავის საგანს წარმოადგენდა. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზაკ-ის 60¹.1, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1 და ზაკ-ის 62.2 მუხლების შესაბამისად, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი არა მარტო ეწინააღმდეგება კანონს, არამედ პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელეთა, როგორც ი. ყ.-ის მემკვიდრეთა, უფლებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე სახლის აწ გარდაცვლილ ი. ყ.-ის სახელზე აღრიცხვის შესახებ, რადგან საქართველოს მოქმედი კონსტიტუცია 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს ეყრდნობა და 1991 წლის 9 აპრილის საქართველოს სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტის შესაბამისად, საქართველო გამოცხადებულია 1918-1921 წლებში არსებული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის უფლებამონაცვლედ. შესაბამისად, 1918 წლიდან 1921 წლის თებერვლამდე შედგენილი ყველა დოკუმენტი, მათ შორის, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაც იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტია.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1507.3, 183-ე, საქართველოს კონსტიტუციის 21.1 მუხლებით, საქართველოს რევოლუციური კომიტეტის 1921 წლის 14 მაისის ¹35 დეკრეტით, საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს 1924 წლის 6 აგვისტოს დეკრეტით და საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ რაიმე დოკუმენტი ი. ყ.-ის მიერ შეძენილ ქონებაზე ექსპროპრიაციის განხორციელების შესახებ არ არსებობს, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არანაირი აქტი გამოცემული არ ყოფილა, რაც სავალდებულო იყო იმჟამად მოქმედი კანონმდებლობით. აღნიშნულის საფუძველზე საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ ი. ყ.-მა ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე 1922 წლიდან ფაქტობრივად დაკარგა საკუთრებით სარგებლობისა და არა თავად საკუთრების უფლება და იგი გარდაცვალებამდე მითითებული ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1307-ე, 1319-1320-ე, 1336-ე, 1421.2, 1421.3, 1433-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ ს. ყ.-ი და რ. ჩ.-ს დედა _ ე. ყ.-ი ცხოვრობდნენ რა ი. ყ.-თან ერთად, მისი გარდაცვალების შემდეგ, ფაქტობრივად შეუდგნენ მისი ქონების ფლობას და მართვას. სამკვიდრო მასაში კი შედიოდა სოფელ ქვიტირში არსებულ სახლთან ერთად ი. ყ.-ის საკუთრებაში არსებული ქონება, მდებარე ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში. შესაბამისად, ვინაიდან მემკვიდრეები ფაქტობრივად შეუდგნენ სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მათ მიიღეს მთლიანად, მათ შორის _ მითითებული ქონებაც. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის დრო კანონით შეზღუდული არ იყო. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია მოსარჩელეთა მოთხოვნა ი. ყ.-ის სახელზე ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 219,66 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრების უფლებით აღრიცხვის დავალდებულების შესახებ, რადგან ქონების მესაკუთრეზე აღრიცხვის გარეშე ილახება მოსარჩელეთა უფლება თავიანთ სახელზე მემკვიდრეობით მიღებული ქონების გაფორმების შესახებ.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხისა და მესამე პირის წარმომადგენელთა მსჯელობა მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, თანახმად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3 მუხლისა. კერძოდ, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ტექბიუროს 1998 წლის 29 ივნისის ჩანაწერისა და ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის დადგენილების შესახებ მოსარჩელეთათვის ცნობილი გახდა 2005 წლის 8 ნოემბერს, ხოლო სარჩელი აღძრულ იქნა 2005 წლის 24 ნოემბერს.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეთა მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის დარღვევით სარჩელის აღძვრის შემთხვევაშიც მითითებული მოთხოვნა ვერ ჩაითვლება ხანდაზმულად, რადგან «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ» კანონის 11.3 მუხლი ადგენს პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებულ სადავო საკითხებზე სასარჩელო ხანდაზმულობის 3-წლიან ვადას. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებულ ნორმას უნდა მიენიჭოს უპირატესობა, სამოქალაქო კოდექსის 2.2 მუხლის თანახმად, როგორც სპეციალურ ნორმას, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების და არა პრივატიზაციის რომელიმე ცალკეული ეტაპის განხილვის ხანდაზმულობის 3-წლიან ვადას.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ტექბიუროს ჩანაწერი არ არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და მასზე ვრცელდება საერთო ხანდაზმულობის ვადა, რაც მოსარჩელეებს არა აქვთ გაშვებული (ს.ფ. 118-125).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურმა, ქ. ქუთაისის მერიამ და სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს ქუთაისის სამმართველომ.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურმა მოითხოვა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, იმ მოტივით, რომ «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» კანონის 5.1 მუხლის «ტ» ქვეპუნქტის თანახმად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სარჩელებზე მიწის დაცვის წესების შეუსრულებლობისა და მიწის კანონის სხვა დარღვევების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად ბიუჯეტში თანხის გადახდევინების შესახებ, რასაც განეკუთვნება მოცემული დავა (ს.ფ. 131).

ქ. ქუთაისის მერიამ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

აპელანტის მითითებით, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება სამოქალაქო კოდექსის 128.3 მუხლით დადგენილი მოთხოვნის საერთო ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადის გასვლის თაობაზე, არ გამოიკვლია ის გარემოება, თუ ვის მიერ იქნა ი. ყ.-ისათვის ქუთაისში, ...ის ქუჩაზე არსებული სახლი ჩამორთმეული, ასევე მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ქუთაისის მთავრობის 2004 წლის 12 ოქტომბრის ¹38 დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძვლები, რის გამოც აღნიშნული აქტი არ უნდა იქნეს ბათილად ცნობილი (ს.ფ. 133-135).

სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველომ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

საქალაქო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა კანონისა და საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევებით, კერძოდ, დარღვეულ იქნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა საქმეში მესამე პირის სავალდებულო ჩართვის შესახებ, რადგან სასამართლო ვალდებული იყო საქმეში მესამე პირად ჩაერთო ნ. ჩ.-ე, რომლის ინტერესებსაც ეხება გადაწყვეტილება.

გარდა აღნიშნულისა, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, სასამართლოს არ გამოუკვლევია ფაქტობრივი გარემოება და არც საქმეში მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ქონების იდენტურობა 2003 წლის 10 ივნისს ჩატარებული კონკურსის შედეგად, ნ. ჩ.-ეზე გასხვისებულ არასაცხოვრებელ ფართთან.

საქალაქო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, მხოლოდ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 8 ოქტომბრის ცნობის საფუძველზე დაადგინა, რომ ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე უძრავი ქონების ... ქარხნის ბაგა-ბაღის _ «...-ის» მუნიციპალიტეტის ბალანსზე აღრიცხვა მოხდა ყოველგვარი იურიდიული საფუძვლის გარეშე. აპელანტის მითითებით, სადავო ქონების მუნიციპალურ ბალანსზე აყვანა განხორციელდა ქუთაისის მერიის ¹709 ბრძანებით, რაც წარმოადგენდა ტექბიუროს ჩანაწერის იურიდიულ საფუძველს.

საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი 1998 წლის 29 ივნისის ტექბიუროს ჩანაწერის ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციულ აქტად არმიჩნევისთან დაკავშირებით და არ გაიზიარა მოპასუხის მითითება გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადის გაშვებასთან დაკავშირებით, ასევე არასწორად შეაფასა მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის ¹2-5 ბრძანება, რადგან საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე, 1998-1999 წლებში და შემდგომ პერიოდშიც ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები უფლებამოსილნი იყვნენ განეხორციელებინათ შესაბამისი ჩანაწერები.

აპელანტმა არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ქუთაისის მერიის 2004 წლის 12 ოქტომბრის ¹38 დადგენილების ნაწილის ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით, რადგან მითითებული ადმინისტრაციული აქტი გამოიცა საქმის გარემოებების გამოკვლევის შედეგად, კანონის მოთხოვნათა დაცვით. რაც შეეხება ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული მხარის ჩაბმასთან დაკავშირებით, აპელანტის მითითებით, მოსარჩელე არ წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს, მის მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოში არ იქნა წარდგენილი კანონიერი ინტერესის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, სადავო ქონება აქტის გამოცემის დროს წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, რაც დასტურდება 1998 წლის 29 ივნისის ტექბიუროს მიერ განხორციელებული რეგისტრაციით.

აპელანტმა არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება საქმის 2004 წლამდე წარმოებაში არსებობის შესახებ, ვინაიდან 1991 და 2004 წლებში აღძრული სარჩელების განუხილველად დატოვების შესახებ მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა 2004 წელს. აპელანტის მითითებით, აღნიშნული მოტივაცია მოკლებულია კანონიერ საფუძველს, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელის შეტანა, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტას არ იწვევს, თუ სასამართლოს მიერ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სარჩელი განუხილველად იქნა დატოვებული.

აპელანტის მითითებით, სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1421.3 მუხლი, რომლითაც სადავო ქონება ი. ყ.-ის სამკვიდროში იქნა შეტანილი.

აპელანტმა იშუამდგომლა, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ნ. ჩ.-ის ჩართვის შესახებ (ს.ფ. 136-140).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 9 ივნისის განჩინებით ქ. ქუთაისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად (ს.ფ. 169-170).

ს. ყ.-მა და რ. ჩ.-მა შუამდგომლობით მიმართეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდის შესახებ და მოითხოვეს «სააქციო საზოგადოება ქუთაისის საავიციო სარემონტო ქარხნის სოციალური, კომუნალური და კულტურული დანიშნულების ობიექტის მუნიციპალურ დაქვემდებარებაში გადაცემის შესახებ» ქ. ქუთაისის მერიის 1997 წლის 12 დეკემბრის ¹709 ბრძანების ბათილად ცნობა, თანამდევი შედეგებით იმ ნაწილში, რომელიც ეხება ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹36-ში მდებარე საბავშვო ბაღის შენობის ნაწილის (219,6 კვ.მ) მუნიციპალურ დაქვემდებარებაში გადაცემას (ს.ფ. 193-195).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ივნისის განჩინებით სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად ნ. ჩ.-ის ჩართვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

ნ. ჩ.-ე არ წარმოადგენს იმ სამართალურთიერთობის მონაწილეს, რომელზეც მიმდინარეობს დავა სასამართლოში და მასზე არ ვრცელდება სასამართლო გადაწყვეტილება, რაც მის მიმართ რაიმე სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევდა, რადგან საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით, ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა აგებულია 1902 წელს, რომლის საერთო ფართი 502 კვ.მ-ია. შენობის პირველ სართულზე განლაგებულია ორი იზოლირებული არასაცხოვრებელი ფართი, რომელთაც აქვთ საერთო გამყოფი კედელი. აღმოსავლეთით მდებარეობს 169,30 კვ.მ, ხოლო დასავლეთით _ 19,66 კვ.მ. ორივე ფართს გააჩნია დამოუკიდებელი შესასვლელი ქუჩის მხრიდან. მითითებული 169,3 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი შეტანილ იქნა საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხაში 2002 წლის 25 ნოემბრის ¹35 დადგენილებით, როგორც დამოუკიდებელი საპრივატიზაციო ობიექტი და მასზე აუქციონის ჩატარების შემდეგ ნ. ჩ.-ეზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. ნ. ჩ.-ეს სხვა ფართის შეძენაზე მონაწილეობა არ მიუღია. შენობის დასავლეთით მდებარე 219,66 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი შეტანილ იქნა საპრივატიზაციო ნუსხაში 2004 წლის 12 ოქტომბრის ¹38 დადგენილებით და პრივატიზება შეჩერებულ იქნა აღნიშნულ ფართზე დავის აღძვრასთან დაკავშირებით (ს.ფ. 208-210).

ქუთაისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენელმა სასამართლო სხდომაზე იშუამდგომლა სააპელაციო სასამართლოს წინაშე საქმეში მესამე პირებად თ. ა.-ისა და ფ. ა.-ის ჩართვის შესახებ, იმ მოტივით, რომ სადავო ფართს იჯარით ფლობს თ. ა.-ი, სადავო ფართის 43 კვ.მ-ზე კი კანონით დადგენილი წესით გამოცხადდა კონკურსი, რომელშიც გამარჯვებულად გამოვლინდა ფ. ა.-ე, მაგრამ დავის გამო, არ მოხდა კონკურსის შედეგების რეალიზაცია და იგი სასამართლოს განჩინებით იქნა შეჩერებული (ს.ფ. 212).

მესამე პირის შუამდგომლობას, უსაფუძვლობის გამო, არ დაეთანხმა მოსარჩელეთა წარმომადგენელი და მიუთითა, რომ მოცემული საკითხი ეხებოდა საკუთრებას, სადავო ფართი ქ. ქუთაისის მერიის დადგენილებით შეტანილ იქნა საპრივატიზებო ნუსხაში, შესაბამისად, ობიექტი უფლებრივად და სამართლებრივად უნაკლო უნდა ყოფილიყო (ს.ფ. 212).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინებით სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა თ. ა.-ის განცხადება იჯარის ხელშეკრულების ვადის გაგრძელების შესახებ, იმ მოტივით, რომ ფართი მას რეალურად ჩაჰბარდა 2002 წლის 29 ივლისს. ასევე წარდგენილ იქნა ი. შ.-ის მოხსენებითი ბარათი სამმართველოს ყოფილი უფროსის მიმართ, რომლის თანახმად, მომხსენებელს მიზანშეწონილად მიაჩნდა თ. ა.-ისათვის საიჯარო ქირისა და ხელშეკრულების მოქმედების ათვლის ვადის განსაზღვრა 2002 წლის 29 ივლისიდან, მაგრამ, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, უცნობია, მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე მოხდა თუ არა ხელშეკრულების ვადის გაგრძელება, რადგან ამგვარი დოკუმენტი არ არის წარმოდგენილი. ამასთან, აპელანტის მიერ წარმოდგენილ იქნა 2000 წლის 18 ივლისის მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლითაც თ. ა.-ს გადაეცა 139,91 კვ.მ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ აპელანტის განმარტების საფუძველზე, დადგენილად არ მიიჩნია ვადის გაგრძელების ფაქტი. გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოიჯარე არ შეიძლება იყოს იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომელზეც მიმდინარეობს დავა სასამართლოში და ნებისმიერი გადაწყვეტილება მოიჯარეზე რაიმე სამართლებრივ შედეგებს არ გამოიწვევს, რადგან სასამართლოში დავის საგანს წარმოადგენს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის და არა ქირავნობის საკითხები. უძრავ ქონებაზე მესაკუთრის შეცვლა, სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, ზეგავლენას არ ახდენს მოიჯარის უფლებებზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვის შესახებ, რადგან, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ფ. ა.-ე არ არის საქმის შედეგით დაინტერესებული პირი და სასამართლოს ნებისმიერი გადაწყვეტილება არ გამოიწვევს მისი კანონით დაცული უფლებების შელახვას (ს.ფ. 214-217).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველომ და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 18 ივლისის განჩინების გაუქმება და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, თ. ა.-ისა და ფ. ა.-ის მესამე პირებად ჩართვა შემდეგი მოტივით:

კერძო საჩივრის ავტორის მითითებით, თ. ა.-ი და ფ. ა.-ე წარმოადგენენ იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე პირებს, რომელზედაც მიმდინარეობს დავა სასამართლოში და სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას შეუძლია გარკვეული ზემოქმედება მოახდინოს კანონით დაცულ მათ ინტერესებზე, კერძოდ, თ. ა.-ს სადავო ფართის ნაწილზე სამმართველოსთან გაფორმებული აქვს იჯარის ხელშეკრულება, ხოლო ფ. ა.-ემ კანონით დადგენილი წესით გაიმარჯვა კონკურსში და მოიპოვა იჯარის უფლება სადავო ფართის ნაწილზე (ს.ფ. 235-236).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს კერძო საჩივარი განსახილველად გადაეგზავნა საკასაციო სასამართლოს სსსკ-ის 417-ე მუხლის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია კერძო საჩივარი, რადგან არ ეხება დავის საგანს (ს.ფ. 239-240).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი კერძო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს კერძო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვაზე უარის თქმის ნაწილში, შესაბამისად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი განჩინება, შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს და საქმეში მესამე პირად იქნეს ჩართული ფ. ა.-ე, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების შედეგად, მართებულად არ დააკმაყოფილა მესამე პირის _ სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს შუამდგომლობა მესამე პირად თ. ა.-ის ჩართვის ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლი მესამე პირებად საქმეში ჩაბმის აუცილებლობას ადგენს იმ პირების მიმართ, რომლებიც არიან სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეები, რომელთან მიმართებაშიც მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი, ანუ ასეთი პირები იმგვარად არიან დაკავშირებულნი სადავო სამართალურთიერთობასთან, რომ სასამართლოს მიერ ამ დავის გადაწყვეტის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება გავლენას მოახდენს ამ ურთიერთობასთან დაკავშირებულ, კანონით დაცულ მათ უფლებებსა და ინტერესზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია თ. ა.-ი იმ პირად, რომლის უფლებებსა თუ კანონით დაცულ ინტერესთან მიმართებაში რაიმე სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რადგან, საქმის მასალების მიხედვით, თ. ა.-ს, 2000 წლის 18 ივლისის ხელშეკრულების თანახმად, 2000 წლის 30 ივნისიდან 5 წლის ვადით იჯარით ჰქონდა აღებული ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 139,91 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი სამეწარმეო საქმიანობის დანიშნულებით. ხელშეკრულების თანახმად, იჯარის ხელშეკრულების ვადა იწურებოდა 2005 წლის 30 ივნისს. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას თ. ა.-ს სადავო ქონებით სარგებლობის უფლება აღარ აქვს. რაც შეეხება შუამდგომლობის ავტორის არგუმენტს იმის თაობაზე, რომ იჯარის ხელშეკრულების ათვლის ვადად მიჩნეულ უნდა იქნეს 2002 წლის 29 ივლისი, როდესაც რეალურად ჩაჰბარდა მოიჯარეს საიჯარო ქონება, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა აღნიშნული არგუმენტი, რადგან საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ თ. ა.-ის განცხადება საიჯარო ქირის ათვლისა და ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განსაზღვრის შესახებ და სახელმწიფო ქონების მართვის ქუთაისის სამმართველოს განყოფილების უფროსის მოხსენებითი ბარათი ამავე სამმართველოს უფროსის მიმართ იჯარის ხელშეკრულების ათვლის ვადად 2002 წლის 29 ივლისის მიზანშეწონილად მიჩნევის თაობაზე, რომლითაც მოხსენებითი ბარათის ავტორი სამმართველოს უფროსისაგან ითხოვდა თანხმობას მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით და არ არის წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულება ხელშეკრულების ვადის გაგრძელების შესახებ. უფრო მეტიც, საქმეში წარმოდგენილია 2000 წლის 18 ივლისის მიღება-ჩაბარების აქტი საიჯარო ქონების მოიჯარისათვის ჩაბარების შესახებ, რომელიც დადასტურებულია სახელმწიფო ქონების მართვის ქუთაისის სამმართველოს უფროსისა და მოიჯარე თ. ა.-ის ხელმოწერებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მითითებული შუამდგომლობის, თ. ა.-ის ნაწილში, დაუსაბუთებლად მიჩნევის შესახებ.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას შუამდგომლობის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ თ. ა.-ი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლით გათვალისწინებულ პირს, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე არასაცხოვრებელ ფართზე აწ გარდაცვლილი ი. ყ.-ის საკუთრების უფლების არსებობის დადასტურება და მის საკუთრებად აღრიცხვა. შესაბამისად, სასამართლოს განსჯის საგანს წარმოადგენს ფაქტობრივად მითითებული ქონების მესაკუთრის დადგენა, ანუ 1920 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, წარმოადგენდა თუ არა იგი ი. ყ.-ის საკუთრებას და, შესაბამისად, იყო თუ არა უფლებამოსილი ქ. ქუთაისის მერია, შეეტანა აღნიშნული ქონება საპრივატიზებო ნუსხაში და განეკარგა იგი.

სამოქალაქო კოდექსის 581.2 მუხლის შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები, ამავე კოდექსის 572-ე მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე კი, ქონების მესაკუთრის შეცვლის შემთხვევაში, ახალი მესაკუთრე იკავებს მეიჯარის ადგილს. საქმის მასალების თანახმად, თ. ა.-ს ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 139,91 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი გადაცემული ჰქონდა იჯარით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო საკითხის გადაწყვეტის შედეგი გავლენას ვერ მოახდენს თ. ა.-ის უფლებებსა და ინტერესებზე, რის გამოც იგი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლით მოცემულ საქმეში სავალდებულო წესით ჩასართავ პირს, რადგან მესაკუთრის შეცვლა გავლენას არ ახდენს იჯარის ხელშეკრულებაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მოცემულ ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირად თ. ა.-ის ჩართვაზე უარის თქმის შესახებ და აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად და უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს კერძო საჩივარს.

მოცემულ ადმინისტრაციულ საქმეში ფ. ა.-ის მესამე პირად ჩართვაზე უარის თქმის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია კანონშეუსაბამოდ და აღნიშნულთან დაკავშირებით, ვერ იქნება გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ფ. ა.-ის დაინტერესებულ პირად არმიჩნევის შესახებ, რადგან საქმის მასალების თანახმად, ფ. ა.-ეს განაცხადი ჰქონდა შეტანილი სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოში ქ. ქუთაისში, ...-ის ¹42-ში მდებარე 43,4 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის შესახებ კონკურსში მონაწილეობის მიზნით, თუმცა კონკურსში გამარჯვებულის გამოვლენა შეჩერებულ იქნა სასამართლოში დავის საბოლოო გადაწყვეტამდე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფ. ა.-ე წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლით გათვალისწინებულ პირს და ექვემდებარება საქმეში სავალდებულო წესით ჩართვას, რადგან, მართალია, ფ. ა.-ემ კონკურსში მონაწილეობა მიიღო სადავო არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გადაცემის მიზნით, ხოლო მესაკუთრის შეცვლა გავლენას არ ახდენს იჯარის ხელშეკრულებაზე, რადგან მესაკუთრე იკავებს მეიჯარის ადგილს, მაგრამ ფ. ა.-ეს ჯერ ფართი იჯარით არ გადასცემია, ამ უკანასკნელმა მონაწილეობა მიიღო კონკურსში, რომლის შედეგების გამოცხადებაც შეჩერებულია. შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულების დადებამდე, იმ პირობებში, თუ სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნება მოსარჩელეთა სასარგებლო გადაწყვეტილება და სადავო ქონება აღიარებულ იქნება ი. ყ.-ის საკუთრებად და არა მუნიციპალურ ქონებად, აღნიშნული იმოქმედებს ფ. ა.-ის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესზე, რადგან ეჭვქვეშ დადგება იჯარის ხელშეკრულების დადება, რადგან სამოქალაქო სამართლის ზოგადი პრინციპის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების სრული თავისუფლებით, თავად იღებენ გადაწყვეტილებას ამა თუ იმ ხელშეკრულების დადების შესახებ და განსაზღვრავენ მის შინაარსს. შესაბამისად, სადავო ქონების მესაკუთრედ ი. ყ.-ის მიჩნევის შემთხვევაში, ამ უკანასკნელს არ აკისრია კანონისმიერი ვალდებულება, დადოს იჯარის ხელშეკრულება ფ. ა.-ესთან და აღნიშნული მხოლოდ მისი ნების გამოვლენის თავისუფლებაზე იქნება დამოკიდებული. ამდენად, მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოცემულ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება გავლენას არ მოახდენს ფ. ა.-ის კანონით დაცულ უფლებებსა და ინტერესზე, ვერ იქნება გაზიარებული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს კერძო საჩივარს საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვის ნაწილში. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კერძო საჩივრის ავტორი წარმოადგენს უფლებამოსილ პირს საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვის შესახებ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რადგან სადავო არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის მიზნით, კონკურსი გამოცხადდა სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო ფ. ა.-ემ. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ გადაწყვეტილების მიღების პირობებში, შესაძლოა დადგეს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაყენების წინაპირობა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არასწორად ეთქვა უარი სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს შუამდგომლობის, საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვის ნაწილში, წარმოდგენილი დაკმაყოფილებაზე. კერძო საჩივრის მოტივები მითითებულ ნაწილში საფუძვლიანია, რის გამოც სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს კერძო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვაზე უარის თქმის ნაწილში, შესაბამისად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი განჩინება და საქმეში მესამე პირად იქნეს ჩართული ფ. ა.-ე, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 16.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 410-ე, 411-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქუთაისის სამმართველოს კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება საქმეში მესამე პირად ფ. ა.-ის ჩართვაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი განჩინება;

3. შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს და საქმეში მესამე პირად იქნეს ჩართული ფ. ა.-ე;

4. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.