საქმე №ას-620-620-2018 16 ნოემბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – მ. ი-ძე, ლ. ჭ-ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. მ-ვა (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე – ქ. კ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მ. მ-ვამ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ი-ძის (შემდგომ – მოპასუხე), ლელა ჭუმბურიძისა (შემდგომ – მეორე მოპასუხე) და ქ. კ-ძის (შემდგომ – თავდაპირველი მოპასუხე) მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთების მოსარჩელის საკუთრებაში დაბრუნების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2016 წლის 15 აპრილს მოსარჩელემ შემთხვევით შეიტყო, რომ ქ. თბილისში მდებარე მისი კუთვნილი ორი საცხოვრებელი ბინა საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო მეორე მოპასუხის სახელზე.

3. მოსარჩელეს ორივე ბინა შეძენილი ჰქონდა პირადი სარგებლობისათვის, ატარებდა სარემონტო სამუშაოებს და არ აპირებდა მათ გასხვისებას.

4. 20… წლის … აპრილს, მოსარჩელის ნება-სურვილის საწინააღმდეგოდ, მისმა ყოფილმა მეგობარმა – მოპასუხემ, რომელიც თითქოს მისი სახელით მოქმედებდა, თაღლითური გზით გადაუფორმა ზემოთ დასახელებული უძრავი ქონება მეორე მოპასუხეს.

5. აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილებაში დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით. გამოძიების დროს გამოიკვეთა, რომ მოსარჩელემ 2008 წლის 30 სექტემბერს მეგობარს – მოპასუხეს მისცა მინდობილობა განუსაზღვრელი ვადით, მისი სახელით საქართველოს ტერიტორიაზე უძრავი ქონების მხოლოდ შეძენის და შესაბამისი დოკუმენტაციის წარმოების უფლებამოსილებით.

6. 2011 წლის პირველ სექტემბერს მოპასუხემ, მინდობილობის ვადის გასაგრძელებლად, დაითანხმა მოსარჩელე ახალი მინდობილობის გაცემაზე, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეს მიენიჭა არამხოლოდ უძრავი ქონების ყიდვის, არამედ გასხვისების უფლებამოსილებაც. სწორედ ბოლო მინდობილობის საშუალებით შეძლო მოპასუხემ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების განკარგვა, რითაც მოსარჩელეს მიადგა 300 000 აშშ დოლარზე მეტი ოდენობის ზიანი. ზარალის ოდენობა დადგენილია ასევე გამოძიების ეტაპზეც.

7. მოპასუხეებმა 2016 წლის 18 აპრილს განცხადებები შეიტანეს საჯარო რეესტრში, რითაც დასტურდება, რომ ქონების უკანონოდ შეძენის შემდგომ მეორე მოპასუხე ცდილობდა ამ ქონების გასხვისებას მესამე პირზე – თავდაპირველ მოპასუხეზე, რომელიც, ასევე, ახლო ურთიერთობაში იყო მათთან. მეორე მოპასუხის არაკეთილსინდისიერება სხვა მტკიცებულებებთან ერთად იმითაც დასტურდება, რომ მას თანხა არავისთვის და, მით უფრო, მოსარჩელისთვის არ გადაუხდია.

მოპასუხის პოზიცია:

8. მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ 2011 წელს მოსარჩელემ ფინანსური პრობლემების, ასევე, მოპასუხის მიმართ არსებული ფულადი ვალდებულების გამო, გადაწყვიტა მის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების გაყიდვა. აღნიშნულის განსახორციელებლად, 2011 წელს მოპასუხეს გადასცა სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა, რითაც უფლებამოსილება მიანიჭა, შეესყიდა და გაეყიდა საქართველოში არსებული უძრავი ქონება.

9. 2016 წლის 15 აპრილს, 2011 წელს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, მოპასუხემ მოსარჩელის ქონება მიჰყიდა მეორე მოპასუხეს. საქმეში წარმოდგენილია ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომლითაც დასტურდება, რომ გამყიდველმა გაყიდა, ხოლო მყიდველმა, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, იყიდა საცხოვრებელი ბინები, რაც დადასტურდა შესაბამისი ხელმოწერებით.

10. მოპასუხე მოქმედებდა კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობის თანახმად. 2011 წელს მოსარჩელემ საკუთარი ნებითა და სურვილით გასცა მინდობილობა მოპასუხის სახელზე, რომლითაც ქონება გაყიდა მოსარჩელის ვალებისა და მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამო. ამდენად, სადავო ხელშეკრულება არ ატარებდა მოჩვენებით ხასიათს.

11. თავდაპირველ მოპასუხეს შესაგებელი არ წარუდგენია და არც სასამართლო სხდომაზე გამოცხადებულა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინებებისა და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ 2017 წლის 7 მარტის განჩინებით მიიჩნია, რომ არსებობს სასამართლოს მთავარი სხდომის ჩატარების წინაპირობები, შესაბამისად, დანიშნა მთავარი სხდომა საქმის არსებითი განხილვისათვის. 2017 წლის 11 აპრილის განჩინებით კი, მეორე მოპასუხეს უარი ეთქვა მტკიცებულების სახით საქართველოს მთავარ პროკურატურაში წარდგენილი განცხადებისა და კანცელარიაში მისი მიღების ბარათის, ასევე, საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიღების თაობაზე.

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 134-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე მხარის წარმომადგენლის მიერ საქმეზე მტკიცებულების სახით დართვის მიზნით, წარმოდგენილია სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს ცენტრის“ 2017 წლის 10 აპრილის №04-00-ი/18214 ცნობა, ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან, მეორე მოპასუხის მიერ საქართველოს მთავარ პროკურატურაში წარდგენილი განცხადება და კანცელარიაში მისი მიღების ბარათი.

14. სასამართლოს მოსაზრებით, მეორე მოპასუხის განცხადება და კანცელარიის მიღების ბარათი არ წარმოედგენს რაიმე შემაჯამებელ დოკუმენტს და მასში მოყვანილი გარემოებები მხარემ, შესაძლებელია, სასამართლო პროცესზეც გააჟღეროს, შესაბამისად, საქმეში მათი მოთავსება მიზანშეწონილი არ არის.

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2016 წლის 15 აპრილს მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ბათილად იქნა ცნობილი მეორე მოპასუხესა და თავდაპირველ მოპასუხეს შორის 2016 წლის 18 აპრილს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადავო უძრავი ნივთები საჯარო რეესტრის სამსახურში აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად, რაც მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 თებერვლის განჩინებით მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

17. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2016 წლის 15 აპრილამდე სადავო ორი უძრავი ნივთი – საცხოვრებელი ბინები საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მოსარჩელის სახელზე.

18. 2011 წლის პირველ სექტემბერს გაცემული მინდობილობის შინაარსის მიხედვით, მოსარჩელემ მოპასუხეს მიანიჭა საქართველოში ნებისმიერი უძრავი ქონების გასხვისებისა და შეძენის უფლებამოსილება, რასთან დაკავშირებითაც მისცა უფლება, ყოფილიყო მისი წარმომადგენელი საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან ხელშეკრულებაში, თანხა და პირობები განესაზღვრა თავისი შეხედულებით, დაედო საკუთარ თავთან ან/და მესამე პირებთან ნასყიდობის ხელშეკრულება და ხელი მოეწერა მათზე. ასევე, შეესრულებინა სხვა ნებისმიერი მოქმედება, რაც საჭირო იყო აღნიშნული დავალების შესასრულებლად.

19. 2016 წლის 15 აპრილს მოპასუხემ, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენელმა, მეორე მოპასუხესთან გააფორმა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომელთა ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ორი უძრავი ნივთი, ნასყიდობის ფასი ერთ შემთხვევაში განისაზღვრა 285 000 აშშ დოლარით, ხოლო მეორე შემთხვევაში – 58 800 აშშ დოლარით. აღნიშნული ქონება აღირიცხა მეორე მოპასუხის სახელზე.

20. 2016 წლის 16 აპრილს ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილებაში მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, მოსარჩელის კუთვნილი ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე.

21. 2016 წლის 18 აპრილს მეორე მოპასუხემ, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების გზით, სადავო ორი საცხოვრებელი ბინა მიჰყიდა თავდაპირველ მოპასუხეს იმავე ფასად, რაც ზემოთ იქნა მითითებული.

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 103-ე, 107-ე მუხლების, 104-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 709-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გაცემისას, ყველა იმ სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგი, რომელიც წარმოდგენილი პირის სახელით იდება, დგება ამ უკანასკნელის მიმართ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმომადგენლობითი უფლებამოვალეობის განხორციელებისას წარმომადგენელი ვალდებულია, გამოიჩინოს გულისხმიერება და კეთილსინდისიერება, იმოქმედოს მხოლოდ წარმოდგენილი პირის ნების საფუძველზე და მისი ინტერესებიდან გამომდინარე. წარმომადგენელი ვალდებულია, წარმოდგენილი პირის მითითებით, მიაწოდოს მას ინფორმაცია დავალების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ.

23. 2016 წლის 15 აპრილს სადავო გარიგებების დადებისას მოპასუხე მოქმედებდა მოსარჩელის მიერ 2011 წლის პირველ სექტემბერს მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში. სადავო გარიგებები დაიდო 2016 წლის 15 აპრილს ე.ი. მინდობილობის გაცემიდან საკმაოდ ხანგრძლივი ვადის (4 წელი, 8 თვე და 14 დღე) გასვლის შემდგომ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული უდავოდ მიანიშნებს იმ გარემოებაზე, რომ 2011 წელს შესაბამისი უფლებამოსილების მოპოვების შემთხვევაშიც მოპასუხე ვალდებული იყო, ხელახლა გადაემოწმებინა, შეესაბამებოდა თუ არა უძრავი ნივთის გასხვისება წარმოდგენილი პირის ნებას. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება კი, მხარეს არ წარმოუდგენია. თავის მხრივ, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელეს მიერ განხორციელებული ისეთი სახის მოქმედება, როგორიცაა საგამოძიებო უწყებისათვის მიმართვა, ადასტურებს მოსარჩელის განზრახვის არარსებობას, გაესხვისებინა საცხოვრებელი ბინები.

24. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2016 წლის 15 აპრილს სადავო გარიგებების დადებისას, მოპასუხე არ მოქმედებდა წარმოდგენილი პირის – მოსარჩელის ნების საფუძველზე და მისი ინტერესებიდან გამომდინარე.

25. სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 477-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, ნასყიდობის ღირებულება წარმოადგენს ისეთი სახის პირობას, რომელზეც მხარეების მიერ მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ე.ი. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად მიჩნევისათვის აუცილებელია, არსებობდეს მხარეთა შეთანხმება ღირებულებასთან მიმართებით.

26. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ნებისმიერი გონიერი ადამიანი ქონების შეძენამდე მის ღირებულებას განსაზღვრავს ამ ნივთის მახასიათებელი ისეთი ნიშან-თვისებებით, როგორიც შესაძლოა იყოს ადგილმდებარეობა, ფართის ოდენობა და ხარისხი (ვარგისია თუ არა სარგებლობისათვის, საჭიროებს თუ არა დამატებით სამუშაოებს და ა.შ). ამასთან, მხოლოდ ადგილმდებარეობისა და ფართის ოდენობით მიხედვით ისე, რომ სხვა სახის მონაცემები უცნობია, შეუძლებელია ნივთის ზუსტი ღირებულების დადგენა. კონკრეტულ შემთხვევაში უდავოა, რომ მეორე მოპასუხემ 2016 წლის 15 აპრილს ისე გააფორმა სადავო ხელშეკრულებები, რომ არც უნახავს და შეუფასებია ეს ნივთები. შესაბამისად, გაურკვეველია, ნივთის ღირებულება შემძენმა რა კრიტერიუმით განსაზღვრა.

27. ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც გარიგების ერთ-ერთი სახის, ნამდვილობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს ნების არსებობა. ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს მყიდველის ნების არსებობა ნივთის შეძენის თაობაზე. თავის მხრივ, საბაზრო ეკონომიკის პირობებში მყიდველის მიზანი, შესაძლოა, იყოს არამხოლოდ ნივთის შეძენა პირადი სარგებლობისათვის, არამედ კომერციული მიზნების მისაღწევად, გაქირავება, იჯარით გაცემა და ა.შ. მყიდველი, ასევე, შესაძლოა, დაინტერესებული იყოს, ნივთი შეიძინოს საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად, რათა გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდგომ იგი გაასხვისოს უფრო მაღალ ფასად.

28. კონკრეტულ შემთხვევაში 2016 წლის 15 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების მიხედვით, მეორე მოპასუხემ 343 800 აშშ დოლარად შეიძინა სადავო უძრავი ნივთები. ამასთან, ნივთების შეძენიდან სამი დღის შემდგომ, კერძოდ, 2016 წლის 18 აპრილს მან თავდაპირველ მოპასუხესთან გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება იმავე საგანზე იმავე ფასად.

29. სააპელაციო პალატის შეფასებით, ის ფაქტი, რომ ნივთების შეძენიდან საკმაოდ მცირე დროის მონაკვეთში (3 დღე) მეორე მოპასუხეს სურდა ამ ნივთების გასხვისება, გამორიცხავს პირადი სარგებლობისათვის, გაქირავების ან იჯარით გაცემის მიზნით ქონების შეძენას, ხოლო ის გარემოება, რომ გასხვისება სურდა იმავე ფასად, რა ფასადაც შეიძინა საგანი, ასევე გამორიცხავს მოგების მიღების სურვილს. ამდენად, გაურკვეველია, თუ რა მიზნის მიღწევის სურვილი უნდა ჰქონოდა მეორე მოპასუხეს ამ ნივთების შეძენით და ერთჯერადად 343800 აშშ დოლარის გადახდით. თავად მხარის განმარტებით, ნივთების გასხვისება განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ 2016 წლის 16 აპრილს ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილებაში მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, მისივე კუთვნილი ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე. შესაბამისად, მხარე შეეცადა მატერიალური სიკეთის შენარჩუნებასა და, სისხლის სამართლის საქმეზე მიმდინარე გამოძიებიდან გამომდინარე, სირთულეების თავიდან აცილებას. სააპელაციო პალატის შეფასებით, მხარის ამ პოზიციას, შესაძლოა, ჰქონდეს არსებობის საფუძველი, თუმცა ნებისმიერი გონიერი ადამიანი ანალოგიურ გარემოებებში თანხის დაბრუნებას შეეცდებოდა იმ პირისაგან, ვინც მის მიმართ იყო არაკეთილსინდისიერი, შეცდომაში შეიყვანა და მიჰყიდა სადავო ნივთი, ე.ი კონკრეტულ შემთხვევაში – მოპასუხისაგან. აღნიშნულის ნაცვლად, მეორე მოპასუხემ ხელშეკრულებები გააფორმა თავდაპირველ მოპასუხესთან, რაც, თავის მხრივ, მიანიშნებს მის არაკეთილსინდისიერებაზე.

30. მოცემულ შემთხვევაში სისხლის სამართლის საქმეზე მიმდინარე გამოძიებისას თავდაპირველი მოპასუხის გამოკითხვის ოქმიდან დგინდება, რომ მას უძრავი ქონების საფასური არ გადაუხდია, მეტიც იგი ფაქტობრივად იყო გადახდისუუნარო, რაც სადავო ხელშეკრულებების დადებამდე ცნობილი იყო მეორე მოპასუხისთვის. ამასთან, მასთან სადავო გარიგებების დადების ინიციატივა მომდინარეობდა მოპასუხისგან. აქვე აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველ მოპასუხეს არ წარმოუდგენია წერილობითი პოზიცია, რაც ასევე ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მას სადავო გარიგებებთან მიმართებაში ინსტერესი არ გააჩნია.

31. ამდენად, თავდაპირველი მოპასუხის მოწმის სახით დაკითხვის ოქმიდან გამომდინარე, სადავო გარიგებების დადებით მეორე მოპასუხის მიზანი შეუძლებელია ყოფილიყო მატერიალური სიკეთის შენარჩუნება (მის მიერ 2016 წლის 15 აპრილს დადებული გარიგებების საუძველზე გადახდილი თანხის დაბრუნება).

32. უდავოა, რომ მოპასუხეს 2016 წლის 15 აპრილს დადებული სადავო გარიგებების საფუძველზე ნასყიდობის საფასური არ მიუღია. მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ, თანხის გადახდის ფაქტის დადასტურების მიზნით, მიუთითეს მხოლოდ ამ გარიგებებში განხორციელებულ ჩანაწერზე, რომლის მიხედვით თანხა მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებაში არსებული დათქმა ნასყიდობის საფასურის გადახდის შესახებ, როგორც წესი, მტკიცებულებას ქმნის ხელშემკვრელ მხარეებს შორის გარიგებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულების შესახებ, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც გარიგება სადავოდ არის გამხდარი მოჩვენებითობის საფუძვლით და გარიგების მოჩვენებითობის ერთ-ერთ საფუძვლად ნასყიდობის საფასურის გადაუხდელობაზეა მითითებული, ხელშეკრულებაში არსებული შესაბამისი ჩანაწერი არ შეიძლება, ჩაითვალოს გადახდის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ამასთან, ვინაიდან აპელანტებს არ წარმოუდგენიათ აღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულება, ასევე, იმის გათვალისწინებით, რომ 2016 წლის 18 აპრილს დადებული ხელშეკრულებებით მეორე მოპასუხის მიზანი არ იყო მატერიალური სიკეთის შენარჩუნება, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2016 წლის 15 აპრილს სადავო გარიგებების დადებისას ნასყიდობის საფასური არ იყო გადახდილი, მეტიც აღნიშნული არ წარმოადგენდა არც ამ გარიგებების დადების მიზანს. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა სადავო გარიგებების მოჩვენებითი ხასიათი.

33. სსკ-ის 50-ე და 56-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გაითვალისწინა 2016 წლის 15 აპრილს მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის, ხოლო 2016 წლის 18 აპრილს – მეორე მოპასუხესა და თავდაპირველ მოპასუხეს შორის ნასყიდობის არარსებობა, სადავო გარიგებების დადების რეალური მიზანი, განზრახვა, რაც სამართლებრივი სიმულაციის შედეგად ერთობლივ კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებას წარმოადგენდა და დაადგინა მოსარჩელისათვის ქონებრივი ზიანის მიყენების ფაქტი, შედეგად სასამართლომ მართებულად მიიაჩნია აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულებები მოჩვენებითი გარიგებებად, რაც, თავის მხრივ, უდავოდ წარმოადგენდა მათი ბათილობის საფუძველს. შესაბამისად, უსაფუძლო გამდიდრების ნორმებიდან გამომდინარე, მართებულად დაუბრუნა განკარგული ქონება კანონიერ მესაკუთრეს – მოსარჩელეს.

34. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა განმარტება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 7 მარტისა და 2017 წლის 11 აპრილის საოქმო განჩინებებთან დაკავშირებით. მათი განმარტებით, სასამართლომ მთლიანად უგულებელყო დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი და მხარეს დაუსაბუთებლად შეუზღუდა საკუთარი უფლებების დაცვის შესაძლებლობა. მოპასუხე მხარეს არ მიეცა მოსარჩელის მიერ მოპოვებულ მტკიცებულებაზე შედავებისა და საპასუხო პოზიციის წარდგენის შესაძლებლობა. ამასთან, მეორე მოპასუხის მიერ პროკურატურაში შეტანილი განცხადების (წერილობითი პრეტენზიის) წინამდებარე საქმეზე წარმოდგენის მიზანს წარმოადგენდა იმ ფაქტის კონსტატაცია, რომ ამ განცხადების პროკურატურაში შეტანით მან პირველი დაკითხვის დროს მასზე განხორციელებული ძალადობისა და დაკითხვის პროცედურის არაკანონიერად წარმართვის თაობაზე შედავება განახორციელა.

35. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე მიმდინარე გამოძიებისას მეორე მოპასუხის გამოკითხვის ოქმი არ წარმოადგენს ისეთ მტკიცებულებას, რომელიც საფუძვლად დაედო სასამართლო გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, აღნიშნული მტკიცებულებით არ დადგენილა ისეთი გარემოებები, რომელიც გამოიწვევდა სხვა შედეგის დადგომას. შესაბამისად, არ არსებობს სადავო განჩინებების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

36. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

37. კასატორებმა განმარტეს, რომ საქმეში არ მოიპოვება პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომის ოქმი, რომელშიც აისახებოდა მხარეთა შეკითხვები და მტკიცებულებათა გამოკვლევა, რაც, სსსკ-ის 394-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

38. კასატორების მოსაზრებით, 2017 წლის 7 მარტის საოქმო განჩინება უკანონოა, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლომ მთავარი სხდომა ისეთ ვითარებაში დანიშნა, როდესაც საქმეში ჯერ კიდევ არ იყო წარმოდგენილი მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე გამოთხოვილი სისხლის სამართლის საქმის მასალები, რომელთა გაცნობის შემდეგ მოპასუხე მხარეს საპასუხო მტკიცებულებების წარდგენის სრული უფლება გააჩნდა. სწორედ აღნიშნულს მოჰყვა შედეგად მეორე მოპასუხის მხრიდან სასამართლოს მთავარ სხდომაზე ახალი მტკიცებულების წარდგენის დასაბუთების ჭრილში სსსკ-ის 215-ე მუხლით დადგენილი პროცესუალური ბარიერების გადალახვის საჭიროების წარმოქმნა.

39. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ 2017 წლის 11 აპრილის საოქმო განჩინებით საქალაქო სასამართლომ მეორე მოპასუხისათვის წერილობითი მტკიცებულების წარდგენაზე უარის თქმით დაარღვია მხარეთა თანასწორობის, დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპები, მოპასუხეებს საკუთარი უფლებების დაცვის შესაძლებლობა დაუსაბუთებლად შეუზღუდათ. აღნიშნული მტკიცებულების წარდგენის შესაძლებლობით მეორე მოპასუხემ მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი სისხლის სამართლის საქმის მასალების წარდგენის შემდეგ და მისი საპასუხო პოზიციის დასადასტურებლად ისარგებლა, რაც სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლო არგუმენტაციით უარყო და ამით მოპასუხე მხარეს არ მისცა მოსარჩელის მიერ მოპოვებულ მტკიცებულებაზე შედავებისა და საპასუხო პოზიციის წარდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ, შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა სასამართლომ იმ არგუმენტით დაასაბუთა, რომ მეორე მოპასუხის განცხადება და კანცელარიის მიღების ბარათი არ წარმოადგენს რაიმე შემაჯამებელ დოკუმენტს და მასში მოყვანილი გარემოებები მხარემ, შესაძლებელია, სასამართლო პროცესზეც გააჟღეროს, შესაბამისად, მისი საქმეში მოთავსება სასამართლომ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია. აღნიშნული მსჯელობა არამართებულია, რადგან მეორე მოპასუხის მიერ პროკურატურაში შეტანილი განცხადების (წერილობითი პრეტენზიის) წინამდებარე საქმეზე წარმოდგენის მიზანს წარმოადგენდა არა ამ განცხადებაში მოცემული პოზიციის გაჟღერება, არამედ იმ ფაქტის კონსტატაცია, რომ ამ განცხადების პროკურატურაში შეტანით პირველი დაკითხვის დროს მასზე განხორციელებულ ძალადობისა და დაკითხვის პროცედურის არაკანონიერად წარმართვის თაობაზე შედავება განახორციელა.

40. კასატორებმა ჩათვალეს, რომ მოცემულ საქმეზე სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო წარმოდგენილი მტკიცებულებების სსსკ-ის 105-ე მუხლის დაცვით შეფასების გარეშე.

41. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული სავალო ურთიერთობა, რასაც მოცემულ დავასთან არავითარი სამართლებრივი კავშირი არ გააჩნია.

42. სააპელაციო პალატამ არასწორად მიუთითა სადავო გარიგებების მოჩვენებითობის დასადასტურებლად მეორე მოპასუხის სოციალურად დაუცველ პირთა სიაში რეგისტრაციის ფაქტზე. აღნიშნული რეგისტრაცია ფორმალური ხასიათისაა და ის გარემოება, რომ მეორე მოპასუხეს გააჩნდა ნასყიდობის ღირებულების გადახდის შესაძლებლობა, დასტურდება თავად სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტით, რომ მეორე მოპასუხეს საქმიანი ურთიერთობა აკავშირებდა მოპასუხესთან. შესაბამისად, მას შემოსავალი ჰქონდა.

43. კასატორთა მითითებით, სხვადასხვა სამეწარმეო საზოგადოებაში წილთა გასხვისებასთან დაკავშირებულ საკითხებს მოცემულ საქმეზე განსახილველ დავის საგანთან არაფერი აკავშირებთ. ამასთან, ლოგიკური თვალსაზრისით, ყოვლად გაუგებარი და აუხსნელია სასამართლოს აღნიშნული გარემოებების მოსარჩელესთან კონფლიქტური სიტუაციის ასპექტში განხილვა.

44. კასატორებმა დაუსაბუთებლად მიიჩნიეს სასამართლოს დასკვნები დაკითხვის ოქმებთან დაკავშირებით, მათ შორის, გაურკვეველია, კონკრეტულად რომელი ოქმი აქვს სასამართლოს მხედველობაში და რატომ არ იქნა გაანალიზებული და შეფასებული ის ოქმები, რომლებშიც მოსარჩელის საპირისპირო ფაქტობრივი გარემოებებია მოცემული.

45. დაკითხვის იმ ოქმებთან მიმართებით, რომელიც სასამართლომ მოპასუხის წინააღმდეგ გამოიყენა, მან კვალიფიციური შედავება განახორციელა, როგორც მტკიცებულების წარდგენის მცდელობის თვალსაზრისით, რომელიც სასამართლომ სრულიად უკანონოდ არ მიიღო (გასაჩივრებული საოქმო განჩინება 11.04.2017წ.), ისე თავად დაკითხვის ოქმის ლეგიტიმურობის კუთხით, რა ჭრილშიც ცალსახად დადასტურდა, რომ მეორე მოპასუხის დაკითხვის პირველი ოქმი უკანონოდ შედგენილ საპროცესო დოკუმენტს წარმოადგენს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-6 ნაწილის მესამე წინადადება, 247-ე მუხლის პირველი ნაწილი).

46. მოცემულ დავაში მოპასუხეთა საწინააღმდეგოდ სისხლის სამართლის იმ მასალების გამოყენება, რომლებიც სადავო საკითხს შეეხებოდა, დავის არაობიექტურად და მიკერძოებულად გადაწყვეტის ნათელი დადასტურებაა, რადგან აღნიშნული სისხლისსამართლებრივი დევნა სწორედ იმის გამო შეწყდა, რომ მოპასუხეთა ქმედებებში ვერ იქნა აღმოჩენილი არამართლზომიერების ნიშნები. სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის წინაპირობას კი, მეორე მოპასუხის არა ის ჩვენება წარმოდგენდა, რომელზეც სასამართლომ დააფუძნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და რომლის კანონიერებასთან დაკავშირებით მეორე მოპასუხეს გამოძიების ფარგლებში პრეტენზია ჰქონდა წარდგენილი (მტკიცებულება, რომლის მიღებაზე გასაჩივრებული 11.04.2017წ. საოქმო განჩინებით მხარეს ეთქვა უარი), არამედ, აღნიშნული ჩვენების უკანონოდ მოპოვების გამო, მეორე მოპასუხისგან ხელმეორედ მიღებული ჩვენება, რომელშიც ობიექტური რეალობაა ასახული და რომლის საფუძველზეც შეწყდა კიდეც სისხლისსამართლებრივი დევნა, თუმცა სასამართლომ რატომღაც ეს ჩვენება არ გამოიყენა და არ შეაფასა.

47. მოცემულ შემთხვევაში მეორე მოპასუხემ არათუ სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე, არამედ ჯერ კიდევ გამოძიების სტადიაზე წარადგინა პრეტენზია მისი პირველი გამოკითხვის შედეგებთან დაკავშირებით, რის გამოც აღნიშნული მტკიცებულება სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებშიც დაუშვებელია, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად. შესაბამისად, ეს უკანასკნელი სამოქალაქო სამართალწარმოებაში ვერ იქნება ფასეული და სათანადო მტკიცებულება.

48. კასატორებმა მიუთითეს, რომ მოსარჩელემ თავად წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომელიც ნასყიდობის საგნის საფასურის გადახდის ფაქტს ადასტურებს. ასეთი მტკიცებულებებია ნასყიდობის ხელშეკრულებები.

49. ასევე დაუსაბუთებელი და საფუძველს მოკლებულია გადაწყვეტილებაში მითითებული მოსაზრება, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა სადავო უძრავი ქონების გასხვისების განზრახვა. აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგო მოცემულობა იმ უდავო ფაქტით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მოპასუხის მიმართ ქონების განკარგვის უფლებამოსილების განმსაზღვრელი მინდობილობა გასცა, რაც პრეზუმფციულ ასპექტში ადასტურებს ქონების გასხვისების განზრახვის არსებობას. საგულისხმოა სადავო ხელშეკრულებების დადების მეორე დღესვე მოსარჩელის მიერ საგამოძიებო ორგანოებისათვის მიმართვა. აღნიშნული ადასტურებს, რომ მისთვის ცნობილი იყო უძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე, რაც მან შეკითხვების სტადიაზეც დაადასტურა. ამ შემთხვევაში სადავო გარიგებების დადებით მოპასუხემ კი არ იმოქმედა მოსარჩელესთან კონფლიქტური სიტუაციის ჩამოყალიბების გამო, არამედ პირიქით, თავად მოსარჩელემ თავისი უძრავი ქონების განკარგვის შესაძლებლობის მიცემის ფაქტი მოპასუხის მიმართ ბოროტად გამოიყენა მის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისათვის და მინდობილობების გაუქმებით იმგვარი სიტუაცია შექმნა, თითქოს მას არ სურდა მსგავსი გარიგებების დადება.

50. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

51. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული.

52. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

53. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

54. განსახილველ საქმეზე სადავოა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობა და გარიგების დადების მიზანი.

55. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და, სსსკ-ის 407-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო პალატისათვის სავალდებულოა განსახილველი დავისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი გარემოებები: 2011 წლის პირველ სექტემბერს მოსარჩელემ გასცა მინდობილობა მოპასუხის სახელზე, რომლითაც მიანიჭა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან ურთიერთობაში, კერძოდ, ხელშეკრულებაში თანხა და პირობები განესაზღვრა თავისი შეხედულებით, დაედო საკუთარ თავთან ან/და მესამე პირებთან ნასყიდობის ხელშეკრულება და ხელი მოეწერა მასზე. ასევე, შეესრულებინა სხვა ნებისმიერი მოქმედება, რაც საჭირო იქნებოდა აღნიშნული დავალების შესასრულებლად. აღნიშნული დროისათვის მოსარჩელის სახელზე ირიცხებოდა ორი საცხოვრებელი ბინა.

56. 2016 წლის 15 აპრილს მოპასუხემ, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენელმა, მეორე მოპასუხესთან გააფორმა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომელთა ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ორი უძრავი ნივთი. ნასყიდობის ფასი ერთ შემთხვევაში განისაზღვრა 285 000 აშშ დოლარით, ხოლო მეორე შემთხვევაში – 58 800 აშშ დოლარით. აღნიშნული ქონება აღირიცხა მეორე მოპასუხის სახელზე.

57. 2016 წლის 16 აპრილს ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილებაში მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, მოსარჩელის კუთვნილი ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე.

58. 2016 წლის 18 აპრილს მეორე მოპასუხემ, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების გზით, სადავო ორი საცხოვრებელი ბინა მიჰყიდა თავდაპირველ მოპასუხეს იმავე ფასად, რაც ზემოთ იქნა მითითებული.

59. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას განსაზღვრავს სსკ-ის 56-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

60. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს განაპირობებს მხარეთა განზრახვა, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით.

61. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი.

62. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს, შესაძლოა, წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

63. ამასთან, როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება (სუსგ 11.11.2015, საქმე №ას-862-812-2015).

64. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ წარმატებით გაართვა თავი მასზე დაკისრებულ სამოქალაქო საპროცესო ვალდებულებას, სარწმუნოდ გაეწია სარჩელში დასახელებული გარემოებების მტკიცების ტვირთი. რაც შეეხება მოპასუხეებს, მათ ვერ დაუპირისპირეს სარჩელს იმგვარი შედავება, რომელიც საკმარისი საფუძველი გახდებოდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისათვის.

65. საკასაციო სასამართლო დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ შეაფასებს კასატორების მითითებას იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მათ არ მიეცათ შესაძლებლობა, წარედგინათ კონკრეტული მტკიცებულებები (მეორე მოპასუხის განცხადება პროკურატურისადმი და კანცელარიის მიღების ბარათი), რომლებიც დაადასტურებდნენ, რომ მეორე მოპასუხემ განახორციელა შედავება სისხლის სამართლის საქმის წარმოებისას მისი თავდაპირველი დაკითხვის კანონიერებასთან დაკავშირებით. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ გასაჩივრებული განჩინება, ასევე, ეფუძნება მეორე მოპასუხის სოციალურად დაუცველ პირად რეგისტრაციის ფაქტს, რაც ადასტურებს მის გადახდისუუნარობას. ამავდროულად, კასატორებმა საკასაციო პრეტენზია წარმოადგინეს სასამართლოს მიერ ისეთ გარემოებებთან დაკავშირებით, რომლებიც, მათი მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად გაითვალისწინა (მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სავალო ურთიერთობა და სხვა).

66. აღნიშნულის საპასუხოდ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსსკ-ის 105-ე მუხლზე, რომელიც ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

67. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლიობაში, რისი ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა.

68. განსახილველ შემთხვევაში მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივ, სრულად და ერთობლიობაში შეაფასა მხარეთა პოზიციები, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი და დასაბუთებულად განმარტა, რომ მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს, ისევე, როგორც ამ უკანასკნელსა და თავდაპირველ მოპასუხეს შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებებს რეალური სამართლებრივი შედეგი არ მოყოლიათ.

69. აღნიშნული დასკვნა განაპირობა რამდენიმე გარემოების თანხვედრამ, კერძოდ: მოპასუხე მხარემ ვერც ერთ შემთხვევაში ვერ დაადასტურა ხელშეკრულების ღირებულის ანაზღაურების ფაქტი.

70. დაუსაბუთებელია კასატორთა მითითება ხელშეკრულებების დათქმაზე, რომ თანხა მყიდველმა უკვე გადაიხადა, რადგან სწორედ ხელშეკრულების ნამდვილობაა მოცემული დავის საგანი და ასეთ შემთხვევაში მიზანშეწონილია სხვა სახის მტკიცებულების წარდგენა. მით უფრო, როდესაც საუბარია ძვირადღირებული უძრავი ქონების გასხვისებაზე. გონივრულ ეჭვს ბადებს მხარეთა იმგვარი მოქმედება, რომ არცერთმა მათგანს არ აღმოაჩნდა ნასყიდობის ღირებულება გადახდის ან/და გადარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

71. კასატორთა განმარტებისაგან განსხვავებით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა არა მეორე მოპასუხის, არამედ თავდაპირველი მოპასუხის გადახდისუუნარობაზე და სოციალურად დაუცველ პირთა ბაზაში რეგისტრაციაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო საჩივარში არაფერია მითითებული. სააპელაციო პალატამ მითითებულ ფაქტს დააფუძნა ვარაუდი, რომ ამგვარი ფინანსური მდგომარეობის მქონე პირი ძვირადღირებულ უძრავ ქონებას ვერ შეიძენდა.

72. ასევე, მნიშვნელოვანია ნასყიდობის ხელშეკრულებების გაფორმების დრო (2016 წლის 15 და 18 აპრილი). მათი გაფორმება მოხდა სამი დღის განსხვავებით, რაც ვერ ჩაითვლება უძრავი ქონების შეძენისა და გასხვისების ჩვეულებრივ, რიგით შემთხვევად. აღნიშნული გარემოების ასახსნელად კასატორებს სარწმუნო მიზეზი არ დაუსახელებიათ მაშინ, როდესაც, სსსკ მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელის არგუმენტების საწინააღმდეგოდ მითითებული საკითხის მტკიცების ტვირთი მათ ეკისრებოდათ.

73. ამდენად, გასაჩივრებული განჩინება არ ემყარება საკასაციო საჩივარში მითითებულ მტკიცებულებებს და მოპასუხე მხარის მიერ წარსადგენი მტკიცებულებანი, რომელთა მიღებაზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ უარი განაცხადა, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული უარი გაიზიარა, გავლენას ვერ მოახდენენ დავის გადაწყვეტის შედეგზე.

74. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობა ვერ გახდება კასატორთა არგუმენტი ვერც სსსკ-ის 394-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლის არსებობასთან დაკავშირებით, რადგან დასახელებული ნორმა გულისხმობს შემთხვევას, როდესაც სასამართლო სხდომის ოქმი საქმეს არ ერთვის, ხოლო კასატორები ასეთ გარემოებაზე ვერ უთითებენ და მიიჩნევენ, რომ საქმეში არ მოიპოვება პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომის ოქმი, რომელშიც აისახებოდა მხარეთა შეკითხვები და სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევა, ამდენად, პრეტენზია ეხება სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის სტადიის გამოტოვებას და არა სხდომის ოქმის საქმისათვის დაურთველობას. ამ სახის საპროცესო დარღვევა კი, ასეთის დადასტურების შემთხვევაშიც, დავის სწორი სამართლებრივი შედეგის ანულირებას ვერ გამოიწვევს.

75. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

76. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

77. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

78. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

79. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

80. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მ. ი-ძის (პ/ნ: 610060…) მიერ 2018 წლის 28 მაისს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ი-ძისა და ლ. ჭ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს მ. ი-ძესა (პ/ნ: 6100600…) და ლ. ჭ-ძეს (პ/ნ: 0101102…) დაუბრუნდეთ მ. ი-ძის (პ/ნ: 6100600…) მიერ 2018 წლის 28 მაისს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე