საქმე №ას-73-2020 17 ივნისი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე,

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ს.-…“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.“, შპს „ა. ..“ (მოპასუხეები)

მესამე პირი - სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო, სსიპ წიაღის ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ჯ. ჯ-ძეს, 1993 წელს №… მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე წყალტუბოს რაიონის სოფ. ჟ. ტერიტორიაზე ,,ს. გ.“ მიწის რეფორმის ფარგლებში გამოეყო 0.5 ჰა მიწის ნაკვეთი. ნაკვეთს ჩრდილოეთით ესაზღვრება - გზა, ტყე ბუჩქნარი; სამხრეთით - ჩაი, ტყე ბუჩქნარი (კარიერი); აღმოსავლეთით - გზა საძოვარი; დასავლეთით - ლ. ჯ-ძე, ტყე (ტ.1,ს.ფ.74-76).

2. შპს ,,ს. …“-მა (შემდეგში: მოსარჩელე კომპანია, მესაკუთრე ან კასატორი) უძრავი ქონება (შემდეგში: სადავო ქონება), მდებარე: წყალტუბო, სოფელი …, ს/კ:№29.03…, 2018 წლის 7 დეკემბერს შეიძინა შ. ჯ-აძისგან (შემდეგში: თავდაპირველი მესაკუთრე, მოსარჩელე კომპანიის მესაკუთრე)(ტ.1,ს.ფ. 17-18; 35-36).

3. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის, სოფელი ო. ტერიტორიაზე შპს ,,ა. ….“ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე) და შპს „ს.“ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) (შემდეგში: მოპასუხეები, აპელანტები) ლიცენზიის საფუძველზე მოიპოვებენ ტეშენიტს(ტ.1,ს.ფ. 20-21).

4. საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2006 წლის 27 ნოემბრის №1296 ბრძანების საფუძველზე პირველი მოპასუხე, 2006 წლის 27 ნოემბრიდან ფლობს წყალტუბოს რაიონის სოფელ ო. ტერიტორიაზე ტეშენიტის მოპოვების მიზნით, სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიას ნომრით 00389, 20 წლის ვადით - 2026 წლამდე (იხ. ტ.2, ს.ფ. 122-125).

5. საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2006 წლის 30 ნოემბრის №834 ბრძანების საფუძველზე მეორე მოპასუხე, 2006 წლის 31 აგვისტოდან ფლობს წყალტუბოს რაიონის სოფელ ო. ტერიტორიაზე ტეშენიტის მოპოვების მიზნით, სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიას ნომრით 00273, 20 წლის ვადით - 2026 წლამდე (იხ. ტ.2, ს.ფ. 126-128).

6. სადავო ქონების თავდაპირველ მესაკუთრეს, 2015 წლის მდგომარეობით სარჩელი ჰქონდა აღძრული მოპასუხეების წინააღმდეგ სადავო მიწის ნაკვეთზე დაუშვებელი ხელყოფის აღკვეთის მოთხოვნით, რომლის უზრუნველსაყოფად მის მიერ მოთხოვნილი იყო მოპასუხეთა მიერ მითითებულ მიწის ნაკვეთზე ტეშენიტის (სასარგებლო წიაღისეული, სიღრმისეული ქანი, წითელი ფერის მოსაპირკეთებელი ქვა) მოპოვებითი სამუშაოების შეჩერება, რაც სასამართლომ არ დააკმაყოფილა, რადგან მოთხოვნას უპირისპირდებოდა მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესი განეხორციელებინა კანონით ნებადართული საქმიანობა და მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებას შეიძლება მოპასუხე საწარმოთა საქმიანობის სრული შეწყვეტა გამოეწვია. ამ ვითარებაში სასამართლომ მოთხოვნილი უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება გაუმართლებლად მიიჩნია (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 55-60, 79-89).

7. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 02 ნოემბრის №006403… ექსპერტიზის დასკვნის (ტ.1,ს.ფ.22-28;62-73) მიხედვით, რომელიც გაცემულია ეროვნული ბიუროს ექსპერტების - ვ. ლ-ძისა და ი. ი-ის მიერ, ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიმართვის საფუძველზე, ირკვევა, რომ:

7.1. მოპასუხეებზე სამთო მინაკუთვნით გაცემული მიწის ნაკვეთების მდებარეობისა და თავდაპირველი მესაკუთრის სადავო მიწის ნაკვეთის ურთიერთშედარებისას დადგინდა, რომ მოპასუხეების სამთო მინაკუთვნით გაცემული მიწის ნაკვეთები თითქმის სრულად მოიცავს სადავო მიწის ნაკვეთს;

7.2. ლიცენზიის დოკუმენტაციაში არსებულ ტოპოგრაფიულ რუკებზე ასახული სამთო მინაკუთვნის კონტურების შედარებისას შესაბამისი ნომენკლატურის 1:50000 მასშტაბის რუკასთან, დადგინდა, რომ ლიცენზიის დოკუმენტაციაში მოცემული ნაკვეთების მდებარეობა ედრება კოორდინატებით განსაზღვრულ ნაკვეთების მდებარეობას;

7.3. მიღება-ჩაბარების აქტზე თანდართულ სქემატურ ნახაზზე არ არის მოცემული კოორდინატები, ასევე არ არის მასზე დატანილი სხვა რაიმე სახის ზუსტი ორიენტირები, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იქნებოდა გამოყოფილი ნაკვეთის მდებარეობის დადგენა. შესაბამისად შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ სად მდებარეობს შ. ჯ-ძის 1993 წელს №48 მიღება-ჩაბარების აქტით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი;

7.4. მოპასუხეების მიერ, ფაქტობრივად ნაწარმოები სამუშაოები ჯდება ლიცენზიით გაცემული ნაკვეთების კონტურებში;

7.5. აზომვების შედეგად დადგინდა, რომ თავდაპირველი მესაკუთრის სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მიმდინარეობს სამთო მინაკუთვნის მოპოვებითი სამუშაოები, მათ შორის მეორე მოპასუხის ლიცენზიის კონტურებში დამუშავებული ნაკვეთის ფართი შეადგენს 2441 კვ.მ-ს, ხოლო პირველი მოპასუხის ლიცენზიის კონტურებში დამუშავებული ნაკვეთის ფართი შეადგენს 1631 კვ.მ-ს;

7.6. საჯარო რეესტრის მიერ გაცემულ დოკუმენტზე, ასახულია თავდაპირველი მესაკუთრის სახელზე რეგისტრირებული სადავო ნაკვეთის მდებარეობა, აგრევე, სამთო მინაკუთვნების მდებარეობა. აღნიშნული ნახაზი მოცემულია UTM კოორდინატებში და ლიცენზიით გაცემული მიწის ნაკვეთების კოორდინატები პირდაპირაა შეყვანილი როგორც UTM კოორდინატები, რაც წარმოადგენს ხარვეზს, ვინაიდან ლიცენზიის დოკუმენტაციაში კოორდინატები მოცემულია 1942 წლის კოორდინატთა სისტემაში (პულკოვო 1942) და იგი გადაყვანილ უნდა ყოფილიყო UTM კოორდინატებში, რა დროსაც ლიცენზიით გაცემული ნაკვეთების მდებარეობა შეიცვლებოდა და მოცემული იქნებოდა ისე, როგორც ეს დანართი N3-ზეა ასახული“ (იხ. ტ.1,ს.ფ. 62-73);

8. ექსპერტიზის ბიუროს 2016 წლის 12 იანვრის №5000…. დასკვნით დადგენილია, რომ ექსპერტიზაზე წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საზღვრები ძირითადად ემთხვევა, ამავე მიწის ნაკვეთის (ს/კ.:№29.03…..) საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებულ მონაცემებს (იხ. ტ. 1,ს/ფ.: 22-28).

9. სარჩელის მოთხოვნა

9.1. მესაკუთრემ, 2019 წლის 10 იანვარს სარჩელი აძღრა წყალტუბოს მაგისტრატ სასამართლოში, მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა და მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა.

9.2. სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა.

10. მოპასუხეების პოზიცია

10.1. მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ შესაბამისი წესით გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე, 2006 წლიდან ეწევიან საქმიანობას, ხოლო მოსარჩელემ, სადავო ქონება 2013 წელს შეიძინა, ამასთან, სადავო მონაკვეთზე, არა მოპასუხეების, არამედ სახელმწიფოს საკუთრების უფლებაა რეგისტრირებული.

11. სსიპ წიაღის ეროვნული სააგენტოს პოზიცია

11.1. წიაღის ეროვნულმა სააგენტომ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოპასუხეებზე კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით გაიცა ლიცენზია, რომლის საფუძველზეც, მითითებული კოორდინატების ფარგლებში უფლება აქვთ მოიპოვონ სასარგებლო წიაღისეული. ამასთან, მესაკუთრეს სადავოდ არ გაუხდია ლიცენზიის მოპოვების კანონიერება, შესაბამისად არ არსებობდა უკანონო ხელშეშლის ფაქტი.

12. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს პოზიცია

12.1. სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სარჩელში მითითებული ორივე კომპანია არასათანადო მოპასუხეა.

12.2. სადავო მიწის ნაკვეთი, მოსარჩელის მიერ მისი შეძენისა და დავის განხილვის დროისთვისაც დაფარული იყო ე.წ. „ბადით“, რის გამოც მარეგისტრირებელ ორგანოს, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას უნდა გაეთვალისწინებინა აღნიშნული საკითხი.

13. წყალტუბოს მაგისტრატი სასამართლოს გადაწყვეტილება

13.1. წყალტუბოს მაგისტრატი სასამართლოს 2019 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

13.1.1. მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრეს;

13.1.2. მოთხოვნა, გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა;

14. მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი

14.1. წყალტუბოს მაგისტრატი სასამართლოს 2019 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხე კომპანიებმა, ამ გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

15. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

15.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხე კომპანიების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

15.2. მესაკუთრის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

15.3. სააპელაციო სასამართლომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებზე მიუთითა (იხ. წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტები) და დამატებით განმარტა, რომ განსახილველი იყო სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრის ვინდიკაციური სარჩელი, რომლის ფარგლებშიც სადავო ქონებაზე, მოსარჩელის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში, თუმცა მოპასუხეებს, უკანონო ფლობის ფაქტი არ უდასტურდებოდათ, ვინაიდან კანონით დადგენილი წესით გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე საქმიანობდნენ, თავისმხრივ აღნიშნული ლიცენზიის გაცემის საკითხი მოსარჩელეს შესაბამისი წესით სადავო არ გაუხდია.

15.4. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, შეფასების საგანს წარმოადგენდა უძრავი ქონების მესაკუთრისა და მოსარგებლის უფლებათა კონკურენცია, რომლის ფარგლებშიც უნდა შემოწმებულიყო უპირატესი უფლების მქონე სუბიექტი და დაცული იყო თუ არა მატერიალურ-სამართლებრივი სტანდარტები. აპელანტები ეთანხმებოდნენ პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას მათ მიერ ქონების ფლობის თაობაზე, თუმცა აღნიშნავდნენ, რომ მფლობელობა მართლზომიერი იყო, რის გამოც არ არსებობდა მესაკუთრის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი;

15.5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „წიაღის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს წიაღი სახელმწიფო საკუთრებაა. აკრძალულია ყოველგვარი ქმედება, რომელიც პირდაპირ თუ ფარულად ხელყოფს წიაღზე სახელმწიფო საკუთრების უფლებას, ასეთი გარიგება კი ბათილია. მიწაზე საკუთრების უფლება არ ნიშნავს და არ იძლევა წიაღზე საკუთრების უფლებას. წიაღის ის უბნები, რომლებიც გაცემულია ან შეიძლება გაიცეს სარგებლობისათვის, წარმოადგენენ წიაღით სარგებლობის ობიექტებს.

15.6. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ მოპასუხეებს წიაღით სარგებლობის უფლება შესაბამისი ლიცენზიის საფუძველზე, 2006 წლიდან გააჩნდათ, აწარმოებდნენ ტეშენიტის მოპოვებას, შესაბამისად ლიცენზიით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელების შეზღუდვა დაუშვებელი იყო.

15.7. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 161-ე და 172.2-ე მუხლებზე მიუთითა და განმარტა, რომ დასახელებული ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი მექანიზმით (ნეგატორული/ვინდიკაციური სარჩელით) მესაკუთრემ და კეთილსინდისიერმა მფლობელმა შესაძლებელია აღკვეთონ საკუთრების უფლების/მფლობელობის ხელყოფა.

15.8. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით საკუთრების უფლება არ არის აბსოლუტური, მისი ხელშეკრულებითა და კანონით ბოჭვის მაგალითები, სსკ-ის 170-ე და 180-ე მუხლებშია მოცემული.

15.9. სააპელაციო სასამართლომ საკუთრების უფლებით ბოროტად სარგებლობაზე (იხ. სსკ-ის 170.2-ე მუხლი) და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა „პალატის განმარტავს, რომ როდესაც სხვათა (მოპასუხეთა) ქონებრივი უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, წარმოშობილია საკუთრების დაცულ სფეროში ჩარევის აუცილებლობა, ასეთ შემთხვევაში დავის გადაწყვეტის ამოსავალ დებულებას უფლების კეთილსინდისიერებისა და მართლზომიერების საფუძვლებზე განხორციელება წარმოადგენს. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში გაუსვა ხაზი მესაკუთრის უფლებების ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობას, რაც არა მარტო კანონმდებლობით აკრძალულ ქმედებად, არამედ მესაკუთრის ზნეობრივ მოვალეობად იქნა წარმოჩინებული (შდრ.:№ას-1200-1129-2012, 29 ოქტომბერი, 2012 წელი)“.

15.10. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრიციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. კეთილსინდისიერების პრინციპი სათავეს იღებს რომის სამართლიდან. პრინციპი „bona fides“, რომელიც კეთილსინდისიერებას ნიშნავს, მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა „ius civile“-სა და რომაულ სამართლებრივ აზროვნებაში. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. უნდა აღინიშნოს, რომ სსკ-ის მე-8.3 და 115-ე მუხლი მთელი სამოქალაქო ბრუნვის ქვაკუთხედია. აღნიშნული ნორმები საშუალებას იძლევა ნებისმიერი ურთიერთობა სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასდეს. გარდა აღნიშნულისა, კერძო სამართლებრივ ურთიერთობათა კეთილსინდისიერად წარმართვის ვალდებულებას სამოქალაქო კოდექსის არაერთი ნორმა ზოგჯერ პირდაპირ ადგენს, ხოლო ნორმათა უმრავლესობა, მართალია, პირდაპირ არ უთითებს მასზე, მაგრამ მაინც მას ეფუძნება. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია. კეთილსინდისიერება არა მარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა (შდრ.: სუსგ №ას-1338-1376-2014; 29 ივნისი, 2015).

15.11. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით ერთ მხარეზე დგას უძრავი ნივთის მესაკუთრის ინტერესი, ხოლო მეორე მხარეზე ლიცენზიის მფლობელ მესაკუთრეთა უფლება, აწარმოონ ლიცენზიის პირობების შესაბამისად სამეწარმეო საქმიანობა.

15.12. მოცემულ შემთხვევაში, სსკ-ის 312-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, დადასტურებული იყო, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა უძრავი ქონების რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, რომელსაც საკუთრების უფლება მოპოვებული ჰქონდა 2017 წელს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო ნივთის მფლობელი აცხადება, რომ მან, ნივთზე მფლობელობის უფლება მოიპოვა სახელმწიფოსგან გაცემული ლიცენზიით ჯერ კიდევ 2006 წელს, მაშინ, როდესაც მითითებული ქონება მოსარჩელის საკუთრებაში არ ირიცხებოდა. ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ მოპასუხე მხარემ არსებითი ხასიათის შესაგებელი წარადგინა მესაკუთრის პრეტენზიის წინააღმდეგ, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას, რადგანაც სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება;

15.13. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსი იცნობს კეთილსინდისიერი და მართლზომიერი მფლობელის ინსტიტუტს, რომელთათვის დამახასიათებელი ელემენტები იკვეთება ამავე კოდექსის 159-ე, 162-ე, 163-ე, 164-ე მუხლების სისტემური ანალიზიდან. მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში. ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირი, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები. (იხ. სუსგ Nას-686-686-2018წ; 20.09.2018წ განჩინება).

15.14. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მნიშვნელოვანი იყო სსკ-ის 170-ე მუხლის გათვალისწინებით, სწორად შეფასებულიყო მოპასუხეთა მფლობელობის ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლები და შესაბამისად გადაწყვეტილიყო მხარეების უფლებათა კონკურენციის საკითხი.

15.15. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით, კვლავ გაამახვილა ყურადღება მოპასუხეთა უფლებაზე, ლიცენზიის საფუძველზე მოეპოვებინათ ბუნებრივი წიაღისეული, 2006 წლიდან 2026 წლამდე და განმარტა, რომ აღნიშნული გარემოება, მოპასუხეებს სადავო ნაკვეთზე მართლზომიერი მფლობელობის საფუძველს უქმნიდა, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებას გამორიცხავდა.

15.16. სააპელაციო სასამართლომ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ პრაქტიკაზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც, ევროსასამართლომ მართლზომიერი მფლობელისაგან ნივთის გამოთხოვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის დამატებითი ოქმის #1 მუხლისა და კონვენციის მე-8 მუხლის დარღვევად მიიჩნია. ევროსასამართლოს განმარტებით, „მფლობელობის“ ცნებას დამატებითი ოქმის პირველი პუნქტის პირველი ნაწილის თვალსაზრისით, აქვს ავტონომიური მნიშვნელობა, რომელიც არ შემოიფარგლება მხოლოდ ფიზიკური ნივთების მესაკუთრეობით და დამოუკიდებელია ადგილობრივ კანონმდებლობაში არსებული ფორმალური კლასიფიკაციისაგან: გამოსაკვლევი საკითხი შემდეგში მდგომარეობს: შეიძლება თუ არა ჩაითვალოს, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ერთიანობა განმცხადებელს ანიჭებს საკუთრების უფლებას იმ მატერიალურ ინტერესზე, რომელსაც იცავს აღნიშნული დებულება (mutatis mutandis, Zwierzyński v. Poland, no. 34049/96, § 63, ECHR 2001-VI)). შესაბამისად, ისევე როგორც ფიზიკური ნივთები, კონკრეტული უფლებები და ინტერესი, რომლებიც წარმოადგენენ აქტივებს, შეიძლება ასევე ჩაითვალოს „მფლობელობად“ ამ დებულების საჭიროებებიდან გამომდინარე (იხ. Iatridis v. Greece [GC], no. 31107/96, §54, ECHR 1999-II, and Beyeler v. Italy [GC], no. 33202/96, § 100, ECHR 2000-I). „მფლობელობის“ ცნება არ იზღუდება „არსებულ მფლობელობად“, არამედ შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, მათ შორის მოთხოვნებს, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია, იდავოს, რომ მას გააჩნია, სულ მცირე გონივრული და „მართლზომიერი მოლოდინი“ იმისა, რომ შეძლებს საკუთრების უფლებით სარგებლობას (იხ., Prince Hans-Adam II of Liechtenstein v. Germany [GC], no. 42527/98, §83, ECHR 2001-VIII). „მოლოდინი“ მართლზომიერია, თუკი იგი ემყარება საკანონმდებლო დებულებას ან ნორმატიულ აქტს, რომელიც უკავშირდება საკუთრების ინტერესს (იხ. Kopecký v. Slovakia [GC], no. 44912/98, §§ 45-52, ECHR 2004-IX). რეგისტრირებული საკუთრების უფლების არარსებობის მიუხედავად, ევროსასამართლომ მფლობელობა კეთილსინდისიერად მიიჩნია იმ მიზეზით, რომ უმთავრესი მნიშვნელობა ჰქონდა სახელმწიფოს მხრიდან მკაფიოდ გამოხატულ ტოლერანტობას პირველი განმცხადებლის [მფლობელი] მიერ ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში კოტეჯისა და მიმდებარე მიწის ნაკვეთის შეუფერხებელი და ღია სარგებლობის მიმართ. ამგვარად, აღნიშნული პერიოდის მანძილზე, პირველმა განმცხადებელმა [მფლობელი] დააყენა მრავალი დეტალი, დარგო ხეხილი და ბოსტნეული, მოაშენა შინაური ფრინველები და ცხოველები; მან ასევე შეძლო, თავშესაფარი მიეცა რვა დევნილი ნათესავისთვის, სახელმწიფოსაგან რაიმე დამატებითი ნებართვის მიღების გარეშე; სახელმწიფოს არასოდეს გაუპროტესტებია პირველი განმცხადებლის მიერ შექმნილი სოციალურ-ეკონომიკური და ოჯახური გარემო (იხ. uneryıldız v. Turkey [GC], no. 48939/99, §§ 105, 106 and 127, ECHR 2004-XII; Stretch, cited above, § 34; Doğan and Others v. Turkey, nos. 8803-8811/02, 8813/02 and 8815-8819/02, § 139, ECHR 2004-VI (extracts); Matos e Silva, Lda., and Others v. Portugal, 16 September 1996, § 72, Reports 1996-IV).

16. მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი

16.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მესაკუთრემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

16.2. კასატორის განმარტებით, მოპასუხეებზე გაცემულია ლიზენცია წყალტუბოს რაიონში, სოფელ ოფურჩხეთში ტეშენიტის მოპოვების მიზნით. აღნიშნული ლიზენციის საფუძველზე ლიზენციანტები უფლებამოსილი იყვნენ მოეპოვებინად წიაღი ოფურჩხეთის ტერიტორიაზე და არა წყალტუბოს რაიონში, სოფელ ჟ.. საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ აღნიშნული სოფლები ერთი და იმავე ტერიტორიას წარმოადგენენ, მეტიც, ეს ორი სოფელი ერთმანეთისგან 1 კილომეტრი და 600 მეტრით არის დაშორებული. შესაბამისად, მოპასუხეები, არა ლიზენზიით ნებადართულ ტერიტორიაზე, არამედ სხვა ადგილზე საქმიანობენ.

16.3. მესამე პირად ჩართულმა, ქონების ეროვნულმა სააგენტომ აღნიშნა, რომ ტერიტორიები, რომლებზეც გაცემულია ლიზენცია, საჯარო რეესტრში მონიშნულია ბადით, იმ მიზნით, რომ რეგისტრაციის დროის გადაფარვა არ მოხდეს. შესაბამისად, ვინაიდან არც თავდაპირველი მესაკუთრის მიერ, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას და არც მესაკუთრე კომპანიის მიერ რეგისტრაციისას, ასეთი რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი გარემოება არ წარმოშობილა, დასტურდება, რომ ლიზენცია სულ სხვა ტერიტორიაზეა გაცემული, ხოლო მოპასუხეები, მესაკუთრე კომპანიის სადავო ნაკვეთზე საქმიანობენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე.

17. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

17.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა)განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ)სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

22. სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

23. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

24. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანი, ერთის მხრივ მესაკუთრის ინტერესის დაცვა (კასატორის საკასაციო პრეტენზიების ფარგლებში), სადავო მიწის ნაკვეთთან მიმართებით, ხოლო მეორეს მხრივ აღნიშნულ ქონებაზე, მოპასუხეთა უფლების მართლზომიერების საფუძვლების შეფასებაა.

25. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე, წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება შესაბამისი ამონაწერით, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხეები (ორივე საწარმო) წარმოადგენენ სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელებს, რაც მესამე პირმაც (სამინისტრომაც) დაადასტურა (დადგენილია, რომ მოპასუხე საწარმოებზე გაცემულია წიაღის მოპოვების ლიზენცია, რაც კანონით დადგენილი წესით შედავებული და გაქარწყლებული არ ყოფილა). შესაბამისად, მოპასუხეების სამართლებრივი მდგომარეობა და მათი უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე, გამორიცხავს მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან სადავო ქონების გამოთხოვას, ხოლო იმ საკითხის დადასტურება, რომ მოპასუხეები არამართლზომიერი მფლობელები არიან, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, პროცესუალური მოწინააღმდეგის მტკიცების ტვირთს განეკუთვნებოდა, რაც ამ უკანასკნელმა ვერ შეძლო დასაბუთებული და მტკიცებულებებით გამყარებული შედავებით.

26. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლებით, სწორად დაადგინა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებას გამორიცხავდა მესაკუთრის კანონისმიერი ბოჭვა, რადგან მოპასუხეები სპეციალური კანონის დანაწესის საფუძველზე წარმოადგენენ სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერ მფლობელებს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 162-ე მუხლი შეიცავს მართლზომიერი მფლობელის უფლებადამცავ გენერალურ დათქმას, რომელიც ზოგადი ხასიათისაა, ხოლო თავად მართლზომიერი მფლობელობის არსი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, შეიძლება განსხვავებული გარემოებებით დასტურდებოდეს. განსახილველი ნორმის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში, ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები. ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი. კონკრეტული სადავო ურთიერთობის შემთხვევაში, მოპასუხეები წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, რომელთაც მფლობელობა გადაეცათ სახელმწიფოს ნების საფუძველზე. სსკ-ის მიხედვით დიფერენცირებულია მფლობელობა ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების მიხედვით (160-ე – 164-ე მუხლები). მნიშვნელოვანია, რომ კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს კეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნას (160-ე - 161-ე მუხლები) და მართლზომიერი მფლობელის მოთხოვნას (162-ე მუხლი). ასევე, არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (163-ე მუხლი) და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (164-ე მუხლი), ამასთან ერთად, გასათვალისწინებელია, რომ კეთილსინდისიერი (არაკეთილსინდისიერი) მფლობელობის ინსტიტუტში, ასევე არსებობს განსხვავებები კეთილსინდისიერი მფლობელისა და არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის უფლება-ვალდებულებებში. მართლზომიერი ფლობის უფლება გამორიცხავს მესაკუთრის შესაძლებლობას, განახორციელოს სსკ-ის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული შესაძლებლობანი, რაც შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის დებულებას, რამდენადაც საკუთრების უფლება ქონებაზე მესაკუთრეს არ ჩამორთმევია, არამედ -საზოგადოებრივი აუცილებლობის გამო აქვს შეზღუდული, ამგვარი განმარტება სრულად შეესაბამება როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას, ისე საერთაშორისო სასამართლო პრაქტიკას (შდრ. სუსგ # ას-49-44-2015, 02.04.2015წ.).

27. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზიის პასუხად, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს, იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება, საწარმოს სახელზე აღრიცხვამდეც კი, საწარმოს მესაკუთრის სახელზე აღრიცხვისას - 2017 წლის 31 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისა და მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისას წარმოადგენდა მოპასუხე საწარმოთა მართლზომიერი მფლობელობის ობიექტს, 2006 წელს გაცემული სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიზენციის საფუძველზე.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ შემთხვევისთვისაც კი, მოსარჩელე, რომ ლიზენციის გაცემამდე, სადავო ქონების, საჯარო რეესტრში აღრიცხული მესაკუთრე ყოფილიყო, მის საკასაციო პრეტენზიას მაინც არ აქვს წარმატების პერსპექტივა, ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში უნდა გაიმიჯნოს ერთმანეთისგან, საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე (სასოფლო ან არასასოფლო მიწის ნაკვეთზე) და საკუთრების უფლება წიაღზე. განსახილველ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ უდავოა, მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე, აგრეთვე ეჭვს არ იწვევს, რომ ამავე მიწის ნაკვეთზე არსებული წიაღის მესაკუთრე ის ვერ იქნება, ვინაიდან, საქართველოს კანონის „წიაღის შესახებ“ მე-2 მუხლის „საქართველოს წიაღი სახელმწიფო საკუთრებაა. აკრძალულია ყოველგვარი ქმედება, რომელიც პირდაპირ თუ ფარულად ხელყოფს წიაღზე სახელმწიფო საკუთრების უფლებას, ასეთი გარიგება კი ბათილია. მიწაზე საკუთრების უფლება არ ნიშნავს და არ იძლევა წიაღზე საკუთრების უფლებას.“, და „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის „პრივატიზებას არ ექვემდებარება შემდეგი სახელმწიფო ქონება: წიაღი“ შესაბამისად, წიაღი, სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენს, რომელთან დაკავშირებით არსებული საკითხები სპეციალური კანონმდებლობით რეგულირდება, მათ შორის, წიაღის მოპოვებისა და ასეთ მოპოვებაზე უფლებამოსილი პირების შერჩევა, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით შესაბამისად (იხ. დასახელებული ნორმატიული აქტის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის მიხედვითაც სარგებლობის ლიცენზია გაიცემა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების თაობაზე) ხდება.

29. ამდენად, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიუხედავად მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლებისა, რაც უდავოა, და დგინდება ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, ვინაიდან შედავებული/გაქარწყლებული არ ყოფილა შესაბამისი საქმიანობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, ლიზენციის მოპოვების კანონიერების საკითხი, სწორედ აღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარე, მოპასუხეები მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ, რაც მესაკუთრეს კანონისმიერი ბოჭვის ფარგლებში უზღუდავს საკუთრების უფლებით სარგებლობას სადავო ნაკვეთზე, ამასთან, კასატორის პრეტენზია ზიანისა და კომპენსაციის საკითხის თაობაზე, მიმდინარე, ვინდიკაციური სარჩელის, აგრეთვე, სხვა დავისთვის, მიმდინარე დავაში შეფასებისა და განხილვის საგანი ვერ გახდება.

30. საკასაციო სასამართლო, დამატებით კასატორის პრეტენზიასთან მიმართებით, სადავო მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ აღნიშნული საკითხი, ქვემდგომი ინსტანციების მიერ დადგენილ ფაქტს წარმოადგენს, რომელიც საკასაციო სასამართლოს კვლევის საგანი ვერ გახდება, ამასთან დამატებით მიუთითებს საქმეში არსებულ ექსპერტიზის დასკვნებზე, რომლის მიხედვითაც სადავო მიწის ნაკვეთი და მოპასუხეებზე გაცემული ლიზენცია, წიაღით სარგებლობის შესახებ, თითქმის სრულად მოიცავს სადავო მიწის ნაკვეთს.

31. საკასაციო სასამართლო ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მყარ პრაქტიკაზე მიუთითებს, რომლის მიხედვითაც მართლზომიერი მფლობელისგან ნივთის გამოთხოვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის #1 დამატებითი ოქმის #1 მუხლისა და კონვენციის მე-8 მუხლის დარღვევადაა მიჩნეული.

32. ევროსასამართლოს განმარტებით, „მფლობელობის“ ცნებას #1 დამატებითი ოქმის პირველი პუნქტის პირველი ნაწილის კონტექსტში ავტონომიური მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება მხოლოდ ფიზიკური ნივთების მესაკუთრეობით და დამოუკიდებელია ადგილობრივ კანონმდებლობაში არსებული ფორმალური კლასიფიკაციისაგან: გამოსაკვლევი საკითხი შემდეგში მდგომარეობს: შეიძლება თუ არა ჩაითვალოს, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ერთიანობა განმცხადებელს ანიჭებს საკუთრების უფლებას იმ მატერიალურ ინტერესზე, რომელსაც იცავს აღნიშნული დებულება (იხ., mutatis mutandis, Zwierzyński v. Poland, no. 34049/96, § 63, ECHR 2001-VI). შესაბამისად, ისევე როგორც ფიზიკური ნივთები, კონკრეტული უფლებები და ინტერესი, რომლებიც წარმოადგენენ აქტივებს, შეიძლება ასევე ჩაითვალოს „მფლობელობად“ ამ დებულების საჭიროებებიდან გამომდინარე (იხ. Iatridis v. Greece [GC], no. 31107/96, §54, ECHR 1999-II, and Beyeler v. Italy [GC], no. 33202/96, § 100, ECHR 2000-I). „მფლობელობის“ ცნება არ იზღუდება „არსებულ მფლობელობად“, არამედ შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, მათ შორის - მოთხოვნებს, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია იდავოს, რომ მას გააჩნია სულ მცირე გონივრული და „მართლზომიერი მოლოდინი“ იმისა, რომ შეძლებს საკუთრების უფლებით სარგებლობას (იხ., Prince Hans-Adam II of Liechtenstein v. Germany [GC], no. 42527/98, §83, ECHR 2001-VIII). „მოლოდინი“ მართლზომიერია, თუკი იგი ემყარება საკანონმდებლო დებულებას ან ნორმატიულ აქტს, რომელიც შეეხება საკუთრების ინტერესს (იხ. Kopecký v. Slovakia [GC], no. 44912/98, §§ 45-52, ECHR 2004-IX).

33. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ს.-….-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ს.-…-ს“ (ს/კ:4212….) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს, საკასაციო საჩივარზე, ლ. ჭ-ძის (პ/ნ: 5300102…) მიერ 2020 წლის 15 თებერვალს, №9071137981 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის 70% - 105 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე