№ას-879-2018 23 ივლისი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – გ.ჩ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) – იბა „ს.ს–ე“, სს „ტ–ა“, ო.ლ–ძე, ლ.კ–ი, ნ.მ–ი, თ.ჩ–ძე, შპს „ა–ბა“

წარმომადგენლები - რ.მ–ი, თ.მ–ძე, რ.ა–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ა–ბა“ (შემდეგში - მეორე მოპასუხე ან შპს) და სს „ტ–ა“ (შემდეგში - მეოთხე მოპასუხე ან სს) 2006 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ, რომ ეს უკანასკნელი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის, თავის კუთვნილ 716 კვ.მ მიწის ნაკვეთს შპს-ს გადასცემდა, ხოლო აშენებულ მრავალბინიან სახლში პირველ სართულზე, საოფისე ფართს - 180 კვ.მ თეთრ კარკასს მიიღებდა.

2. 2006 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებით ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ს.ს–ის“ (შემდეგში - ამხანაგობა, მენარდე, პირველი მოპასუხე) წევრები შეთანხმდნენ, რომ ქალაქ თბილისში, ..... მდებარე ამხანაგობის 1 596 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც შედგება შპს-ს - 850 კვ.მ-ს, სს-ს - 716 კვ.მ-სა და ო.ლ–ძის (შემდეგში - მესამე მოპასუხე, თავმჯდომარე) 130 კვ.მ-ს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებისაგან, ააშენებდნენ საცხოვრებელ კორპუსს. ხელშეკრულების მიხედვით, მშენებლობის ორგანიზება (პროექტირება, მშენებლობის ნებართვის მოპოვება, მშენებლობის ხარჯების გაღება) მეორე მოპასუხეს დაევალა.

3. 2006 წლის 22 ივნისის ხელშეკრულებით ამხანაგობის წევრები შეთანხმდნენ, რომ ამხანაგობას უხელმძღვანელებდა თავმჯდომარე. ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებად მიეთითენ: შპს „ა–ბა“, ო.ლ–ძე, სს „ტ–ა“, ლ.კ–ი (შემდეგში - მეხუთე მოპასუხე), ნ.მ–ი, თ.ჩ–ძე (შემდეგში - ერთობლივად მოხსენებული, როგორც მოპასუხეები). ხელშეკრულებითვე ამხანაგობის წევრთა შორის წილის განსაზღვრის მექანიზმიც დადგინდა (წილი განისაზღვრებოდა ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა კრების მიერ პერიოდულად დამტკიცებული ამხანაგობის წევრთა თანასაკუთრების ტაბულით).

4. 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, შპს-მ პირველ მოპასუხესთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, თ.ს–თვის (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე) ქ. თბილისში, ...... (ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში - საბურთალოს ...) მდებარე მშენებარე მრავალბინიან სახლში I სადარბაზოში, 133,4 კვ.მ 3-ოთახიანი ბინა N3-ის გადაცემის ვალდებულება იკისრა 80 00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

5. 2009 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, მეორე მოპასუხემ, ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ს.მ–თვის (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე) ქ. თბილისში, .... (ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში - საბურთალოს N..) მდებარე მშენებარე მრავალბინიანი სახლის მე-2 სართულზე, 141,3 კვ.მ საოფისე „ა“ ფართის გადაცემის ვალდებულება იკისრა 80 00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

6. 23.06.2006 წლისა და 30.09.2009 წლის ხელშეკრულებებით გასხვისებული უძრავი ქონება 2011 წლის 20 სექტემბრის ამხანაგობის კრების ოქმით, რომლითაც წევრთა წილობრივი თანასაკუთრების ტაბულა დამტკიცდა, გადაეცათ ამხანაგობის თავმჯდომარესა და მეხუთე მოპასუხეს (თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით - ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ის გადაწყვეტილებები, რომლითაც ეს სადავო ბინები თავჯდომარესა და მეხუთე მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა).

7. 2012 წლის 2 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, მეორე მოპასუხემ, ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, თ.ჯ–თვის (შემდეგში - მესამე მოსარჩელე) ქ. თბილისში, ..... (ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში - .....) მდებარე მშენებარე მრავალბინიან სახლში (სართული 1, ნიშნული 12.20, შენობა 2, ოფისი 1) 91,40 კვ.მ ფართის გადაცემის ვალდებულება იკისრა 36 560 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

8. 2012 წლის 4 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, პირველმა მოპასუხემ, ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, გ.ჩ–ძისათვის (შემდეგში - შემკვეთი, მოსარჩელე, აპელანტი კასატორი) ქ. თბილისში, ..... (ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში - ....) მდებარე მშენებარე მრავალბინიან სახლში (სართული 1, ნიშნული 12.20, შენობა N2, ოფისი N2) 142,50 კვ.მ ფართის გადაცემის ვალდებულება იკისრა 110 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

9. 2012 წლის 2 აპრილისა და 4 ივნისის ხელშეკრულებით გასხვისებული ეს ფართები, ამხანაგობის 2011 წლის 4 ნოემბრის კრების ოქმით, რომლითაც დამტკიცდა ფართების განშლა და მიენიჭა ნუმერაცია, გადაეცა ამხანაგობას.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით - შპს „ა–ის“ სარჩელი მოპასუხეების სს „ტ–ის“, ო.ლ–ძის, ლ.კ–ის, ნ.მ–ის, თ.ჩ–ძისა და იბა „ს.ს–ის“ მიმართ სადავო ქონებათა (რომელიც ამჟამინდელ სარჩელში სადავო ქონებათა იდენტურია) მესაკუთრედ ცნობის შესახებ უარყოფილ იქნა.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 2 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით შპს „ა–ის“ სარჩელი მოპასუხეების სს „ტ–ის“, ო.ლ–ძის, ლ.კ–ის, ნ.მ–ის მიმართ 15.05.2014 წლის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და ლ.კ–ისა და ნ.მ–ის ამხანაგობიდან გარიცხვის თაობაზე უარყოფილ იქნა.

12. 2015 წლის 20 ივლისს მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვეს ხელშეკრულებათა შესრულება, კერძოდ, შესაბამის უძრავ ქონებათა მესაკუთრედ ცნობა და საჯარო რეესტრში აღრიცხვა.

12.1. მოსარჩელეთა მტკიცებით, ამხანაგობის წევრებს შორის გაფორმებული 5.01.2006 წლისა და 25.04.2006 წლის ხელშეკრულებათა მიხედვით, მეორე მოპასუხეს მიენიჭა სადავო ფართების გასხვისების უფლება საკუთარი შეხედულებისამებრ, რაც მშენებლობის დაფინანსების ძირითადი წყარო იყო. შესაბამისად, ამ უკანასკნელმა გაასხვისა ფართები არა მხოლოდ მოსარჩელეებზე, არამედ სხვა პირებზეც. ყველა სხვა პირმა, გარდა მოსარჩელეებისა, შეძენილი ფართები შეფერხების გარეშე დაირეგისტრირა საკუთრებად. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეებმა ფართების სანაცვლოდ შეთანხმებული საზღაური სრულად გადაიხადეს, ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები - მოპასუხეები უარს აცხადებენ იმ ქმედებათა განხორციელებაზე, რომელიც აუცილებელია სადავო ფართების მოსარჩელეთა საკუთრებად რეგისტაციისათვის.

13. მოპასუხეებმა (გარდა მეორე მოპასუხისა) სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ 22.06.2006 წელს დაიდო ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რომელმაც ამხანაგობის წევრთა შორის ახლებურად მოაწესრიგა პირობები. შესაბამისად, მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების განმსაზღვრელი სწორედ ეს ხელშეკრულებაა.

13.1. ამხანაგობის წევრებს შორის ფართები განაწილდა, 22.06.2006 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე, ამხანაგობის 2011 წლის 20 სექტემბრისა და 4 ნოემბრის კრების ოქმებით დამტკიცებული ტაბულის შესაბამისად. არავის არ მიუღია იმაზე მეტი ან ნაკლები, ვიდრე ეკუთვნოდა, მათ შორის, არც მეორე მოპასუხეს. 13.05.2013 წლისა და 2.03.2015 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით ეს ფაქტობრივი გარემოება დამტკიცებულად მიიჩნევა, რამდენადაც მეორე მოპასუხე თავად ითხოვდა ამ კრების ოქმების ბათილობასა და მესაკუთრედ აღიარებას იმავე ქონებაზე, რომელზედაც დღეს მოსარჩელეები დავობენ. შესაბამისად, არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ მოსარჩელეთა უკან რეალურად ისევ შპს დგას.

13.2. მოპასუხეები აპელირებენ რომ მეორე მოპასუხეს ამხანაგობისაგან არ ჰქონდა სადავო ფართების გასხვისების უფლებამოსილება მინიჭებული, 25.04.2006 წელს ამხანაგობა საერთოდ არ იყო დაფუძნებული, რის გამოც მოსარჩელეებმა მოთხოვნა შპს-ს უნდა წარუდგინონ და ამხანაგობა, მის დანარჩენ დამფუძნებლებთან ერთად, არასათანადო მოპასუხეა.

13.3. მოპასუხეები არც ამხანაგობის წევრები არ არიან, რამდენადაც ისინი დადგენილი წესით არ გაწევრიანებულან ამხანაგობაში.

14. მეორე მოპასუხემ შესაგებელში მიუთითა, რომ ამხანაგობა დაფუძნდა ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე, ჯერ კიდევ 2005 წლის შემოდგომაზე, 22.06.2012 წელს ამხანაგობის წევრებმა მიიღეს გადაწყვეტილება წერილობითი ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ. მოსარჩელეებს, სადავო ფართების ღირებულება გადახდილი აქვთ, რის გამოც ფართები საკუთრებაში უნდა გადაეცეთ.

15. 2015 წლის 3 დეკემბერს თ.ს–ამ (2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული N10 ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი), ს.მ–მა (2009 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული N31 ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი) და თ.ჯ–მა (2012 წლის 2 აპრილს გაფორმებული N27 ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი) სადავო ფართების საკუთრებაში მიღების უფლება, მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებით, მოსარჩელე გ.ჩ–ძეს დაუთმეს.

16. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 201-ე, 327-ე, 369-ე, 199-ე, 477-ე, 361-ე, 936-ე, 937-ე, 933-ე და 976-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 106-ე და 266-ე მუხლები გამოიყენა.

16.1. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობა დაფუძნდა 2006 წლის 22 ივნისის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით. სადავო ხელშეკრულებები კი, დაიდო მოსარჩელეებსა და მეორე მოპასუხეს შორის.

16.2. სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეებმა თანხა ამხანაგობაში კი არ შეიტანეს, არამედ გადასცეს ამხანაგობის წევრს - მეორე მოპასუხეს, რომელმაც, თავის მხრივ, იკისრა მათთვის უძრავი ქონების გადაცემის ვალდებულება. შპს-ს აღნიშნული შესრულების მიღების უფლებამოსილება არ გააჩნდა, ვინაიდან სადამფუძნებლო ხელშეკრულება პირდაპირ განსაზღვრავდა დამფუძნებელი წევრის უფლებებსა და თანხის მიღებაზე უფლებამოსილ სუბიექტს. თანხის ამხანაგობის ანგარიშზე შეტანამდე კი, ამხანაგობას არ წარმოეშობოდა საპასუხო - მოსარჩელეების ამხანაგობის წევრებად მიღებისა და ბინით უზრუნველყოფის ვალდებულება.

16.3. სასამართლომ არ გაიზიარა აღნიშნულის საპირისპირო მოსარჩელის განმარტება, რომ საჯარო რეესტრში მშენებარე სახლის მესაკუთრედ ამხანაგობა იყო რეგისტრირებული, ამხანაგობის მიერ მშენებარე სახლში ფართები სხვისდებოდა ერთი და იმავე წესით - მეორე მოპასუხის მეშვეობით, სტანდარტული ხელშეკრულებების საფუძველზე, განშლისა და ტაბულის დამტკიცებამდე. სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო ხელშეკრულებათა არსებობა ცალსახად არ მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ბინები გაასხვისა ამხანაგობამ.

16.4. სასამართლომ 23.05.2013 წლის გადაწყვეტილებას პრეიუდიციული მნიშვნელობა მიანიჭა და აღნიშნა, რომ ამ გადაწყვეტილებით მეორე მოპასუხეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რომელიც იმავე მოპასუხის წინააღმდეგ და იმავე ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით წარადგინა, როგორც ეს განსახილველი საქმის მოპასუხეების წინააღმდეგ არის აღძრული. სასამართლომ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ საერთო კრებაზე ფართები განაწილდა დამტკიცებული თანასაკუთრების ტაბულის მიხედვით, რაც შეესაბამებოდა ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით ქონების განაწილებისათვის განსაზღვრულ წესს და არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ, თანასაკუთრებაში მითითებული ფართის გარდა, სხვა ფართიც უნდა მიეღო. კონკრეტულ ფართებზე მეორე მოპასუხის უფლების მტკიცების არარსებობის პირობებში კი, მოსარჩელის მოთხოვნა ამხანაგობისა და მისი წევრების მიერ მისთვის სადავო უძრავი ქონების გადაცემის ვალდებულების დაკისრებაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

17. გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

18. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა.

18.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეები ამხანაგობის წევრები ხელშეკრულებით დადგენილი წესების შესაბამისად არ გამხდარან. ამხანაგობის წევრებს მათი წევრად აღრიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება არ მიუღიათ. ამასთან, ამხანაგობას მოსარჩელეების წინაშე ქონების გადაცემის ვალდებულება არ აუღია, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მოსარჩელეებს ამხანაგობის მიმართ სადავო ფართებზე საკუთრების უფლების გადაცემის სახელშეკრულებო საფუძველი არ გააჩნდათ. საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებებით დგინდებოდა, რომ სადავო უძრავი ქონების მოსარჩელეთათვის გადაცემის ვალდებულება სწორედ მეორე მოპასუხემ აიღო. საქმის მასალებით კი, არ დასტურდებოდა, რის საფუძველზე გაასხვისა ამ უკანასკნელმა ამხანაგობის მიერ მისთვის გადაუცემელი ქონება.

18.2. პალატის მითითებით, მოთხოვნის დათმობის შემთხვევაში, მოვალე მხოლოდ მაშინ იძენს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოთხოვნის შესრულების მოვალეობას, თუ ცედენტმა ცესიონერს ნამდვილი უფლება გადასცა. განსახილველ შემთხვევაში, შპს-მ მოსარჩელეებს მოთხოვნა კი არ დაუთმო, არამედ იმ ფართების ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა, რომელზეც საკუთრების უფლება თავად არ ჰქონდა მოპოვებული. უფრო მეტიც, სადავო იყო აღნიშნულ ფართებზე საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნის მართლზომიერება. პალატამ მიუთითა, რომ მოთხოვნის გასხვისებასა და ფართის გასხვისებას შორის განსხვავებას არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა დავაზე სწორი გადაწყვეტილების მიღების მიზნებისათვის, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელეებს მეორე მოპასუხისაგან მოთხოვნის უფლება ექნებოდათ შეძენილი, ისინი ამხანაგობის მიმართ სამართალურთიერთობაში სწორედ მეორე მოპასუხეს ჩაანაცვლებდნენ და მათი მოთხოვნის უფლება პირდაპირ ამხანაგობის მიმართ პროცესუალურსამართლებრივად დასაბუთებული იქნებოდა (სათანადო მოსარჩელეები იქნებოდნენ), თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, სხვა ვითარებაა, კერძოდ, მოსარჩელეებმა შპს-სთან ფართების ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმეს. თავის მხრივ, აღნიშნული ფართები, ამ უკანასკნელს ამხანაგობისაგან უნდა მიეღო. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეები ამხანაგობის (წევრების) მიმართ ფართების გადაცემის მოთხოვნით არასათანადო მოსარჩელეები არიან, ვინაიდან მათ აღნიშნული მოთხოვნის წარმოდგენის მატერიალურსამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნიათ.

18.3. სააპელაციო პალატის დასკვნით, მოსარჩელეების მოთხოვნა ფართების გადაცემის თაობაზე, მისი საფუძვლიდან გამომდინარე, მეორე მოპასუხეს უკავშირდება. თავის მხრივ კი, შპს ფართების გადაცემას ამხანაგობისაგან ითხოვდა, რაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას მოცემულ დავაში პრეიუდიციული ძალა ჰქონდა იმ ნაწილში, რომლითაც დადგენილია, რომ შპს-ს ამხანაგობის მიმართ სადავო ფართებზე დასაბუთებული და საფუძვლიანი მოთხოვნის უფლება არ ჰქონდა.

18.4. ამასთან, პალატის მითითებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მიიჩნევდა, რომ ამხანაგობა ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე 2006 წლის 22 ივნისამდე არსებობდა, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, თუ ვინ წარმოადგენდნენ ამხანაგობის მონაწილეებს. პალატამ განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელმძღვანელობა ხელშეკრულებით შეიძლება დაეკისროს ერთ-ერთ მონაწილეს - თავმჯდომარეს, რომელიც ამხანაგობას წარმოადგენს მესამე პირებთან ურთიერთობაში და ეკისრება ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა, ხოლო, როდესაც სადავო საკითხი შეეხება მონაწილეებს შორის შემოსავლების განაწილებას, და მის პროპორციებს, გადამწყვეტი იყო თითოეული წევრის ნება. საქმის მასალებით კი, დადასტურებული იყო, რომ მითითებულ ხელშეკრულებებზე (2006 წლის 5 იანვრისა და 2006 წლის 25 აპრილის) ხელს არ აწერს ყველა ის პირი, რომლებიც შემდგომ (2006 წლის 22 ივნისს) გაერთიანდნენ და ამხანაგობა დააფუძნეს.

18.5. სააპელაციო სასამართლომ ისიც მიუთითა, რომ, როდესაც ამხანაგობა წერილობითი დოკუმენტის შედგენით ფუძნდება, ზეპირი შეთანხმებები აღნიშნული წერილობითი დოკუმენტის არსებით შემადგენელ ნაწილად ვერ განიხილება, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით არ დასტურდება 2006 წლის 22 ივნისამდე ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ვალდებულებების აღების ფაქტი ანდა ამხანაგობის წერილობით დაფუძნების შემდეგ ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა იმის შესახებ, რომ ამხანაგობის დაფუძნებამდე ამხანაგობის ცალკეული წევრების მიერ აღებული ვალდებულება ამხანაგობის საერთო ვალდებულებას შეადგენდა, თუმცა პალატამ მიუთითა, რომ ამ გარემოებაზე, როგორც დამატებით არგუმენტზე, ისე აპელირებდა, რადგან აღნიშნული საკითხი ორგზის განხილული და 2013 წლის 23 მაისისა და 2015 წლის 2 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით - მკაფიოდ და არაორაზროვნად დადასტურებული იყო.

19. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

19.1. კასატორის მტკიცებით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებს მოცემულ საქმეზე პრეიუდიციული მნიშვნელობა არ შეიძლება ჰქონდეთ, იმიტომაც, რომ ეს თვით ამ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს წარმოშობს, კერძოდ, სხვა გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, მოსარჩელის მოთხოვნის უარყოფა იმას ნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეეხო კასატორის უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესებს, მაშინ, როდესაც იგი მეორე მოპასუხესა და ამხანაგობას შორის არსებული დავის ფარგლებში სასამართლო განხილვაზე არ მიუწვევიათ. ამდენად, საქმის განმხილველ სასამართლოს თავად უნდა ეკვლია და დაედგინა ფაქტობრივი გარემოებები.

19.2. კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ამხანაგობის დაფუძნების თარიღი. 2006 წლის 22 ივნისის წერილობითი სადამფუძნებლო ხელშეკრულების დადებამდე, ამხანაგობა დაფუძნებული იყო და ფუნქციონირებდა მონაწილეთა ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე და, მისი დაფუძნების ყველაზე გვიანი თარიღი - 2006 წლის 25 აპრილია. 2006 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულების პირობები არც მოგვიანებით 2006 წლის 22 ივნისს გაფორმებულ ამხანაგობის წერილობით სადამფუძნებლო ხელშეკრულებას არ შეუცვლია და იგი არც კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლით არ გაუქმებულა, შესაბამისად, იგი შესასრულებლად სავალდებულოა. ხელშეკრულებით, ამხანაგობამ მის ერთ-ერთ წევრს - მეორე მოპასუხეს დააკისრა ასაშენებელ შენობა-ნაგებობებში არსებული ფართების გაყიდვის გზით, ამხანაგობის მიზნებისათვის საჭირო სახსრების მოზიდვის ვალდებულება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამხანაგობამ მას დააკისრა ამხანაგობის საქმიანობის გარკვეული სფეროს გაძღოლა და ამ ხელშეკრულების ფარგლებში მესამე პირებთან დადებული ხელშეკრულებებიც ნამდვილია.

19.3. კასატორის მტკიცებით, თუ მივნიჩნევთ, რომ 2006 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებაზე ხელმომწერ წევრებს მხოლოდ შპს და სააქციო საზოგადოება წარმოადგენენ, მაშინ დადგენილად უნდა იქნეს მიჩნეული, რომ ეს ხელშეკრულება შემდგომი მოქმედებებით, 2006 წლის 22 ივნისის წერილობითი სადამფუძნებლო ხელშეკრულებაზე ხელმომწერმა ამხანაგობის ყველა დამფუძნებელმა წევრმა მოიწონა, რაც იმით გამოიხატა, რომ ამხანაგობა შემდგომაც 2006 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულების პირობებით ხელმძღვანელობდა.

19.4. მოსარჩელეებმა, ხელშეკრულების პირობები სრულად შეასრულეს. ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეზე წარმოდგენილია, რაც მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია.

19.5. ამდენად, მეორე მოპასუხე ხელშეკრულებათა დადებისას მოქმედებდა 25.04.2006 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე, ამავე ხელშეკრულებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში. შესაბამისად, ამ ხელშეკრულებით წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელი პირი ამხანაგობაა.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 28 თებერვლის განჩინებით - საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

21. საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია. შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინების შეცვლით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ.

22. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა წარმოადგინა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენებისა და განმარტების კუთხით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის (ცნობილ იქნეს და საჯარო რეესტრში აღირიცხოს სადავო უძრავ ქონებათა მესაკუთრედ) სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 629-ე (1.ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. 2. თუ ნარდობა ითვალისწინებს რაიმე ნაკეთობის დამზადებას და მენარდე მას ამზადებს თავის მიერ შეძენილი მასალით, მაშინ იგი შემკვეთს გადასცემს საკუთრებას დამზადებულ ნაკეთობაზე. თუ დამზადებულია გვაროვნული ნივთი, მაშინ გამოიყენება ნასყიდობის წესები) მუხლი.

24. საკასაციო პალატა თავდაპირველად შეამოწმებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს განჩინების იმ დასკვნასთან დაკავშირებით, რომ ამხანაგობის წევრები არასათანადო მოპასუხეები არიან. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, მოსარჩელეთა მოთხოვნა უნდა მიმართულიყო მეორე მოპასუხისაკენ და არა - ამხანაგობისა და მისი წევრებისაკენ.

25. პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ხელშეკრულებები ნარდობის ხელშეკრულებებია, რომლის მხარეები არიან, ერთი მხრივ, ამხანაგობა (მენარდე), რომელსაც ხელშეკრულების გაფორმების დროს ამხანაგობის წევრი - მეორე მოპასუხე წარმოადგენდა, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსარჩელეები (შემკვეთი). საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას სადავო ხელშეკრულებათა ნასყიდობის ხელშეკრულებებად კვალიფიკაციის თაობაზე და განმარტავს, რომ მითითებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული უფლებები და ვალდებულებები არ მოიცავს ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ნიშნებს და ისინი სამართლებრივად ნარდობის ხელშეკრულებებია. ნასყიდობის ხელშეკრულება მიმართულია უკვე არსებული ქონების გადაცემასთან და, განსხვავებით ნარდობის ხელშეკრულებისაგან, ქონების წარმოება - დამზადებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობას არ აწესრიგებს. ნარდობის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს შრომითი საქმიანობის შედეგი. მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ, ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, ამავე ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებით აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა წინასწარ განსაზღვრული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართები. აქედან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ხელშეკრულებებს ნარდობის ხელშეკრულების შინაარსი აქვთ (შდრ. სუსგ №ას-1162-1091-2012, 7.03.2013).

26. ამასთან, ამხანაგობასა და ფიზიკურ პირებს შორის დადებული სადავო ხელშეკრულებათა სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით, პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ, მართალია, მათში მოსარჩელეები „ამხანაგობაში გაწევრიანებულებად“ არიან მოხსენიებული, თუმცა შინაარსობრივად დგინდება, რომ ხელშეკრულების დადების მიზანი შესრულებული სამუშაოს - კონკრეტული ფართების საკუთრებაში გადაცემა იყო, რისთვისაც მოსარჩელეები იხდიდნენ ამ ფართების შეთანხმებულ საფასურს. წარმოდგენილი ხელშეკრულებებიდან ცალსახად დგინდება, რომ მოსარჩელეთა ინტერესი ინდივიდუალურად განსაზღვრული ფართის მიღებით შემოიფარგლებოდა და მათი მიზანი არ იყო, ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთობლივად ემოქმედათ ამხანაგობის მიზნის მისაღწევად ანდა მონაწილეობა მიეღოთ შემოსავლებისა და გასავლების განაწილებაში. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით კი, ამგვარი შინაარსის შეთანხმება ნარდობის ხელშეკრულებად (ხოლო ასეთი პირები შემკვეთებად) მიიჩნევა (შდრ. სუსგ Nას-630-597-2014, 28.07.2015წ; N ას-374-351-2014 6.02.2015წ; №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ).

27. ამდენად, სადავო ხელშეკრულებებში მითითებული ცალკეული ტერმინები ხელშეკრულებებს შინაარსს არ უცვლის და არ ქმნის საკმარის საფუძველს იმისთვის, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის ხელშეკრულების მონაწილედ მივიჩნიოთ. აქედან გამომდინარე, შემკვეთის მიმართ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების შესახებ პრეტენზია, სწორედ მენარდეს, ანუ ამხანაგობას წარედგინება. ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის ამხანაგობის წევრების პასუხისმგებლობა მესამე პირების წინაშე სოლიდარულია (სსკ-ის 937.1 მუხლი - ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად). შესაბამისად, ამხანაგობა და მისი წევრები სათანადო მხარეა.

28. რაც შეეხება საკითხს, ჰქონდა თუ არა მოპასუხეს უფლებამოსილება, მოსარჩელეებთან სადავო გარიგებები ამხანაგობის სახელით დაედო, პალატა მიუთითებს შემდეგს:

28.1. საქმის მასალებით დგინდება, რომ მეორე მოპასუხეს ამხანაგობის მართვა (ანუ ამხანაგობის ინტერესებისათვის განხორციელებული საქმიანობა, რომელიც ამხანაგობის საერთო მიზნის მიღწევისკენაა მიმართული) და საქმეების დამოუკიდებლად გაძღოლა ევალებოდა. ამხანაგობისათვის, რომლის მიზანი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენებაა, ტიპური მმართველობითი საქმიანობაა შენობის ასაშენებლად საჭირო საქმეების გაძღოლა, მათ შორის, მშენებლობისათვის საჭირო თანხის მოზიდვა, პროექტირება, მშენებლობისათვის ნებართვის მოპოვება, კოეფიციენტის გაზრდა, მშენებლობისათვის საჭირო მასალის შეძენა და სხვ.

როგორც 25.04.2006 წლის ხელშეკრულებით, ისე მხარეთა ახსნა-განმარტებებითა და საქმეზე წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით დგინდება, რომ ამგვარ ქმედებებს მეორე მოპასუხე ახორციელებდა, რაც მხარეთა შორისაც არ არის სადავო. ამდენად, დგინდება, რომ ამხანაგობის წევრებმა მმართველობითი უფლებამოსილება მეორე მოპასუხეს მიანიჭეს.

28.2. ამასთან, მეორე მოპასუხის, როგორც ამხანაგობის მმართველობითი უფლებამოსილების მქონე წევრის, სადავო გარიგებათა დადების უფლებამოსილება სსკ-ის 934.3 (თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოობისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია) მუხლიდან გამომდინარეობს. მმართველობით საქმიანობას მიეკუთვნება ამხანაგობის სახელით გარიგებათა დადებაც (შდრ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარის ელ.ვერსია, მუხლი 934, II.ამხანაგობის მართვა (I. ცნება და ფარგლები) http://www.gccc.ge ).

28.3. მეორე მოპასუხეს რომ სწორედ ამხანაგობისგან ჰქონდა მინიჭებული ამხანაგობის სახელით ხელშეკრულებების დადების (მათ შორის, ასაშენებელ კორპუსში ბინების გასხვისების) უფლებამოსილება, ადასტურებს როგორც 25.04.2006 წლის ხელშეკრულება, ისე - სხვა მტკიცებულებები, კერძოდ, ამხანაგობის თავმჯდომარის 2010 წლის 24 მარტისა და 2011 წლის 6 აპრილის წერილები, ასევე, ამხანაგობის წევრების 22.07.2010 წლისა და 31.08.2011 წლის წერილები.

28.4. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტი, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა 2006 წლის 22 ივნისამდე ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ვალდებულების აღების ფაქტი, არასწორია, რამდენადაც ამხანაგობის მართვასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მიერ ამხანაგობის სახელით მესამე პირთა წინაშე ნაკისრი ვალდებულებები, სწორედ რომ, ამხანაგობის ყველა წევრის ვალდებულებას ადასტურებს.

29. რაც შეეხება არგუმენტებს, რომ 25.04.2006 წელს ამხანაგობა საერთოდ არ იყო დაფუძნებული და 22.06.2006 წლის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებამ განსხვავებულად მოაწესრიგა ამხანაგობის წევრთა შორის ურთიერთობები, პალატა არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ ამხანაგობა არსებობდა 22.06.2006 წლამდეც, იგი არც 25.04.2006 წლის ხელშეკრულებით არ დაფუძნებულა, არამედ საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ჯერ კიდევ 2006 წლის იანვარში (ამ დროისათვის ამხანაგობის არსებობას ადასტურებს 2006 წლის 5 იანვარის ხელშეკრულება იხ.პ.1) მისი წევრები შეთანხმდნენ ერთობლივი საქმიანობის თაობაზე.

30. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტს, რომ 25.04.2006 წლის ხელშეკრულება არ შეიძლება, ამხანაგობის ხელშეკრულებად განვიხილოთ, რამდენადაც მასში არ იკვეთება ერთობლივი საქმიანობის მიზანი. როგორც აღინიშნა, პალატა მიიჩნევს, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე, ჯერ კიდევ 25.04.2006 წლის შეთანხმებამდე არსებობდა. ამასთან, კასატორის ეს არგუმენტი არ არის გასაზიარებელი, იქიდან გამომდინარეც, რომ, თუნდაც მივიჩნიოთ, ამხანაგობა 25.04.2006 წლის შეთანხმებით დაფუძნდა, მასში ნათლად იკვეთება საერთო მიზანი და საქმიანობის საგანი - აშენდეს კორპუსი და წევრებმა გაინაწილონ შესაბამისი ფართები, დგინდება მიზნის მიღწევის საშუალებაც - ასაშენებელი კორპუსიდან ფართების ნაწილი გაასხვისონ, რომლის საფასურიც მშენებლობას მოხმარდება, იკვეთება ამ მიზნის მისაღწევად ნაკისრი ვალდებულებები - უპირველესად, შესატანის შეტანის ვალდებულება, საქმეების გაძღოლის ვალდებულება, იკითხება წევრთა უფლება-მოვალეობები, შემოსავლის განაწილება, საქმიანობის ხანგრძლივობა და ა.შ. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცებით, 25.04.2006 წლის ხელშეკრულების თანახმად, მეორე მოპასუხე მენარდეა, რომელსაც სახლის აშენება დაუკვეთეს. შპს რომ ამ ხელშეკრულებით ამხანაგობასთან ნარდობითსამართლებრივ ურთიერთობაში არ შესულა ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ მეორე მოპასუხემ ასაშენებელ კორპუსში ფართების გასხვისების თაობაზე ხელშეკრულებები სწორედ ამხანაგობის სახელით ჯერ კიდევ 25.04.2006 წლის ხელშეკრულებამდე დადო (იხ. 4.02.2006 წლის, 24.03.2006 წლისა და 5.04.2006 წლის ხელშეკრულებები).

31. რაც შეეხება საკითხს, შეცვალა თუ არა 22.06.2006 წლის ხელშეკრულებამ 25.04.2006 წლის ხელშეკრულების პირობები, უფრო კონკრეტულად კი, მოცემული დავისათვის მნიშვნელოვანია, ჩამოართვა თუ არა ამხანაგობამ მეორე მოპასუხეს საქმეთა მართვის და, შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება, პალატა მიიჩნევს, რომ ამხანაგობას, სსკ-ის 934.4 (ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეს შეიძლება ჩამოერთვას საქმეების მართვის უფლებამოსილება ხმათა უმრავლესობით და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი უხეშად დაარღვევს ხელშეკრულებით მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს) მუხლის შესაბამისად, შპს-სათვის ამგვარი უფლებამოსილება არც 22.06.2006 წლის ხელშეკრულებით და არც 2011 წლის 20 სექტემბრისა და 4 ნოემბრის კრების ოქმებით არ ჩამოურთმევია. მართალია, 22.06.2006 წლის შეთანხმებით ამხანაგობის თავმჯდომარეს - მესამე მოპასუხეს მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიენიჭა, მაგრამ ეს არ იყო ავტომატურად მეორე მოპასუხისათვის მმართველობითი და, შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ჩამორთმევის საფუძველი. მეორე მოპასუხისათვის ამ უფლებამოსილებათა ჩამორთმევას, ხელშეკრულებით მასზე დაკისრებულ მოვალეობათა უხეშად დარღვევის საფუძვლით, ამხანაგობის წევრთა მიერ ხმათა უმრავლესობით მიღებული გადაწყვეტილება სჭირდებოდა. ამდენად, 2006 წლის 22 ივნისიდან ამხანაგობის მართვასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები იყვნენ მეორე მოპასუხე და ამხანაგობის თავმჯდომარე - მესამე მოპასუხე (სსკ-ის 934.2 მუხლი - თუ საქმეების მართვა ხელშეკრულებით დაკისრებული აქვს ერთობლივი საქმიანობის ერთ ან რამდენიმე მონაწილეს ისე, რომ თითოეულს უფლება აქვს იმოქმედოს დამოუკიდებლად, მაშინ თითოეულ მათგანს შეუძლია შეედავოს მეორეს გარიგების დადებისას. ასეთი შედავების შემთხვევაში გარიგება არ დაიდება).

32. ამასთან, 22.06.2006 წლის ხელშეკრულებას რომ 25.04.2006 წლის ხელშეკრულება არ გაუუქმებია და ისინი ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება, ადასტურებს არა მარტო მათი შინაარსი, არამედ ფაქტი, რომ ამხანაგობის წევრები 2011 წელსაც კი, 25.04.2006 წლის ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად მოქმედებდნენ, რასაც, თავის მხრივ, ამტკიცებს ზემოხსენებული წერილები.

33. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რომც გაეზიარებინა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ამხანაგობა 2006 წლის 22 ივნისამდე არსებობდა, არ დგინდებოდა, ვინ წარმოადგენდნენ ამხანაგობის მონაწილეებს, ვინაიდან 2006 წლის 5 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებებს ხელს აწერდა მხოლოდ შპს, სს და მესამე მოპასუხე და არ აწერდა ხელს დანარჩენი სამი მოპასუხე, „რომლებიც შემდგომ - 2006 წლის 22 ივნისს გაერთიანდნენ და ამხანაგობა დააფუძნეს“, მაშინ, როდესაც დავა შეეხებოდა შემოსავლების განაწილებასა და პროპორციებს, თითოეული წევრის ნება გადამწყვეტი იყო.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ამხანაგობის ის სამი წევრი, რომელიც ხელს არ აწერს 2006 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებას, ამ დროისათვის ამხანაგობის წევრები არ იყვნენ და მხოლოდ 2006 წლის 22 ივნისის ხელშეკრულებით შევიდნენ ამხანაგობაში. აღნიშნული ფაქტი სადავო არ არის და მასზე თავად კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეც აპელირებდა, რომ იმ სამ ამხანაგობის წევრს, რომელიც 2006 წლის 22 ივნისის ხელშეკრულებით ამხანაგობის წევრები გახდნენ, პასუხი არ უნდა ეგოთ სადავო ხელშეკრულებით აღებული ვალდებულებებისათვის (იხ. საკასაციო სასამართლოს 25.06.2019 წლის სხდომის ოქმი).

საკასაციო პალატა, თავის მხრივ, არც აღნიშნულ არგუმენტს არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ ამხანაგობაში შესვლის მომენტიდან ახალი წევრი პასუხს აგებს როგორც წევრობამდე, ასევე, ამხანაგობაში წევრად შესვლის მომენტიდან წარმოშობილი ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის მესამე პირთა წინაშე. იგი პასუხს აგებს შეუზღუდავად, პირადად, მთელი თავისი ქონებით. ამხანაგობის ახალი წევრის პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებით, ამხანაგობის წევრთა სხვაგვარი შეთანხმების არსებობის შემთხვევაშიც კი, ის ბათილია ამხანაგობის კრედიტორებისათვის (შდრ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარის ელ.ვერსია, მუხლი 937, V. ამხანაგობაში შესული წევრების პასუხისმგებლობა ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის, http://www.gccc.ge ).

34. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე აპელირებდა მეორე მოპასუხის „შეფარულ სარჩელსა“ (რამდენადაც მეორე მოპასუხის იმავე მოთხოვნით სარჩელი ამხანაგობის წევრების მიმართ არ დაკმაყოფილდა) და მოსარჩელეთა განზრახვაზე, ზიანი მიეყენებინათ ამხანაგობისათვის. პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელეთა გარიგების მიმართ კეთილსინდისიერების შემოწმება არაარსებითია, რამდენადაც დადგინდა გარიგებათა დადებისას წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ნამდვილობა (იხ. პ. 28). ასეც რომ არ იყოს, სსკ-ის 104.2 (თუ გარიგება დადებულია სხვა პირის სახელით, მაშინ წარმომადგენლობითი უფლების არარსებობა არ შეიძლება გამოიყენოს გარიგების მეორე მხარემ, თუკი წარმოდგენილმა ისეთი გარემოებები შექმნა, რომ გარიგების მეორე მხარეს კეთილსინდისიერად ეგონა ასეთი უფლებამოსილების არსებობა) მუხლიდან გამომდინარე ამხანაგობას მაინც წარმოეშობოდა გარიგებით ნაკისრი ვალდებულებები. საკასაციო პალატა იზიარებს მოსარჩელეთა მითითებას, რომ ისინი, შექმნილი გარემოებებიდან გამომდინარე, მიიჩნევდნენ, მეორე მოპასუხის მეშვეობით ამხანაგობასთან დებდნენ გარიგებას. მათი განმარტებით, იცოდნენ რომ კორპუსს აშენებდა ამხანაგობა, მშენებლობით საქმიანობას უძღვებოდა მეორე მოპასუხე და ისვე დებდა მშენებარე კორპუსში ბინების გასხვისების თაობაზე გარიგებებს, რასაც ადასტურებს საქმეზე წარმოდგენილი სხვა პირებთან დადებული გარიგებები, რომლებმაც შეძენილი ფართები შეფერხების გარეშე დაირეგისტრირეს საკუთრებად. ამასთან, სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში სწორედ ამხანაგობის საკუთრებად იყო რეგისტრირებული. 25.04.2006 წლის ხელშეკრულებიდან კი, ნათლად გამომდინარეობდა, რომ შპს ამხანაგობის საქმეების გაძღოლასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი იყო. პალატა მიიჩნევს, რომ მათი ვარაუდი ამხანაგობის მიერ შექმნილი ამ გარემოებებიდან გამომდინარე არ იყო რეალობასთან შეუსაბამო და ალოგიკური, ვინაიდან სწორედ ამხანაგობამ თავისი ქმედებითა თუ უმოქმედობით ისეთი ობიექტური გარემოებები შექმნა, რომ მეორე მხარეს ჰქონდა საფუძველი, ევარაუდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ნამდვილობის თაობაზე. შესაბამისად, მოსარჩელის გარიგებათა მიმართ კეთილსინდისიერება ეჭქვეშ ვერ დადგებოდა.

35. სააპელაციო სასამართლოს მიერ სარჩელის უარყოფის ძირითადი საფუძველი (სხვა საფუძვლებზე პალატამ, როგორც დამატებით არგუმენტებზე ისე მიუთითა) თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტების მოცემულ დავაზე პრეიუდიციულად განვრცობა გახდა, კერძოდ, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა სარჩელი ეფუძნებოდა იმას, რომ მეორე მოპასუხეს ამხანაგობისაგან ფართების მოთხოვნის უფლება ჰქონდა, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით კი, დადგინდა, რომ შპს-ს ასეთი მოთხოვნა არ გააჩნდა.

საკასაციო პალატა, კასატორის ყურადღებას ამახვილებს შემდეგზე: იმისათვის, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობები სხვა დავის მიმდინარეობისას ვერც მხარეებმა ვერ გახადონ სადავოდ და არც სასამართლომ არ დაადგინოს ხელმეორედ, არსებობს სსსკ-ის 266-ე მუხლით დადგენილი წინაპირობა - გადაწყვეტილება გამოტანილი უნდა იყოს იმავე მხარეებს შორის, რამდენადაც გადაწყვეტილებას არა აქვს ფართო ფარგლები და იგი ვრცელდება მხოლოდ საქმეში მონაწილე პირებსა და მათ უფლებამონაცვლეებზე. უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე (№ას-508-475-2017, 12.09.2017წ.) განმარტა, გადაწყვეტილების მატერიალურ კანონიერ ძალას აქვს კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები). წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა, არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ (შდრ სუსგ Nას-827-791-2014, 13.11.2015 წ. Nას-58-56-2016, 26.02.2016წ).

განსახილველ დავაში არ მონაწილეობენ იგივე მხარეები, რომელთა მიმართაც გამოტანილია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილება. ამ უკანასკნელი დავის განხილვისას მოსარჩელეები არ მონაწილეობდნენ და ისინი არც მასში მონაწილე მხარეთა უფლებამონაცვლეები არ არიან, რის გამოც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტებისა და სამართლებრივი ურთიერთობების მოცემული საქმისათვის უდავოდ მიჩნევა არასწორია.

36. გარდა ამისა, პალატა მიიჩნევს, რომ გარემოებები, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ პრეიუდიციულად დადგენილად მიიჩნია, მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის არაარსებითია, კერძოდ, მეორე მოპასუხის, როგორც ამხანაგობის წევრის, უფლებამოვალეობები სხვა ამხანაგობის წევრების მიმართ გავლენას ვერ მოახდენს მოსარჩელეთა წინაშე არსებულ ვალდებულებაზე. აღნიშნული განპირობებულია იმით, რომ მოსარჩელეები არ არიან ამხანაგობის წევრები, შესაბამისად, მათთვის, როგორც ამხანაგობის კრედიტორისათვის, მნიშვნელობა არ აქვს, როგორ გადანაწილდება წილები ამხანაგობის წევრებს შორის, ეს უკანასკნელნი მაინც სოლიდარულად აგებენ პასუხს მოსარჩელეთა წინაშე არსებული ვალდებულებებისათვის.

37. რაც შეეხება შემკვეთების მიერ შეთანხმებული საზღაურის გადახდას, მეორე მოპასუხემ დაადასტურა მათ მიერ თანხის გადახდა, დანარჩენმა მოპასუხეებმა კი, ეს ფაქტი სადავოდ გახადეს. მოსარჩელეებმა წარმოადგინეს თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომელთა სათანადოობას ან საკმარისობას მოპასუხეები არ შესდავებიან. შესაბამისად, თანხის გადახდის ფაქტი დამტკიცებულად მიიჩნევა.

38. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდეს.

39. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

40. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მოსარჩელემ სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟი 3 000 ლარი, სააპელაციო საჩივარზე - 5000 ლარი, ხოლო საკასაციო საჩივარზე 6000.00 ლარი გადაიხადა, შესაბამისად, მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული სასამართლოს ხარჯის - 14 000 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 53-ე, 264.3-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. გ.ჩ–ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. გ.ჩ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. გ.ჩ–ძე ცნობილ იქნეს და საჯარო რეესტრში აღირიცხოს შემდეგ უძრავ ქონებათა მესაკუთრედ, რომელთა რეკვიზიტებია: 1) ქალაქი თბილისი, ......, შენობა N1 (მშენებარე), სართული 3, ბინა N3, ფართი - 133.40 კვ.მ (ს/კ ......); 2) ქალაქი თბილისი, ......; ოფისი N2 (მშენებარე), სართული 1, 12.20 ნიშნული, შენობა N2, ფართი - 142.50 კვ.მ (ს/კ ......); 3) ქალაქი ......; ოფისი N1 (მშენებარე), სართული 2, შენობა N1, ფართი - 141.30 კვ.მ (ს/კ ......); 4) ქალაქი თბილისი, ......; ოფისი N1 (მშენებარე), სართული 1, ნიშნული 12.20, შენობა N2, ფართი - 91.40 კვ.მ (ს/კ ......);

5. იბა „ს.ს–ეს“, სს „ტ–ას“, ო.ლ–ძეს, ლ.კ–ს, ნ.მ–ს, თ.ჩ–ძესა და შპს „ა–ას“, გ.ჩ–ძის სასარგებლოდ, დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული სასამართლოს ხარჯის - 14 000 ლარის გადახდა;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე