№ას-1565-2018 30 აპრილი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) – ამხანაგობა „ი.ს.“, მ.შ–ი, ი.შ–ი, ა.თ–ძე, ხ.თ–ძე, ს.მ–ი, პ.უ–ძე, მ.ტ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ი.ე–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2006 წლის 5 მაისის ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „ი.ს.სა“ (შემდეგში - ამხანაგობა, მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, მენარდე) და ი.ე–ძეს (შემდეგში - მოსარჩელე, შემკვეთი) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობამ, 27 200 აშშ დოლარის ეტაპობრივად გადახდის სანაცვლოდ, ქ. თბილისში, ........ ქ. №18-ში მშენებარე საცხოვრებელ კომპლექსში მოსარჩელისათვის 80.3 კვ.მ ბინის აშენების ვალდებულება იკისრა. მოპასუხეს ვალდებულება 2007 წლის 30 დეკემბრამდე უნდა შეესრულებინა.

2. ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში მოსარჩელისათვის მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში საცხოვრებელი ფართის გადაცემა. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესასრულებლად მოსარჩელემ ჯამურად 8 800 აშშ დოლარი გადაიხადა.

3. 2015 წლის 20 თებერვალს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა ამხანაგობისა და მისი წევრების - ი.შ–ის (შემდეგში - ამხანაგობის თავმჯდომარე), მ.შ–ის, ა.თ–ძის, ხ.თ–ძის, ს.მ–ის, პ.უ–ძის, მ.ტ–ძის (შემდეგში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები, აპელანტები, კასატორები) მ.გ–ძის, ო.მ–ის, კ.ა–ის, ე.ბ–ძის, ძ.ს–ის, ლ.ჩ–ძის, კ.ლ–ძის, თ.ლ–ძის, ი.ხ–ის, ზ.ა–ძის (თავდაპირველი მოპასუხეები) წინააღმდეგ 8 800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

4. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელეის მოთხოვნა უსაფუძვლო და, ამასთან, ხანდაზმულიც იყო.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით - სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 8 800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული გაცვლითი კურსის შესაბამისად. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად სსკ-ის 629-ე, 352-ე, 405-ე, 463-ე, 464-ე მუხლები გამოიყენა.

6. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 თებერვლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7.1. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელესა და მოპასუხს შორის არსებული ურთიერთობა ნარდობის ხელშეკრულებად შეაფასა. ამასთან, არ გაიზიარა აპელანტის სააპელაციო პრეტენზია ხელშეკრულების სხვა ამხანაგობასთან გაფორმების თაობაზე. ხელშეკრულება დამოწმებული იყო მოპასუხის ბეჭდით და მითითებული საიდენტიფიკაციო ნომერით სწორედ მოპასუხე იყო რეგისტრირებული. ამასთან, მოსარჩელის მიერ თანხის გადარიცხვის ამსახველ სალაროს შემოსავლის ორდერებში თანხის მიმღებად ფიქსირდება მოპასუხე ამხანაგობა.

7.2. სააპელაციო პალატის მითითებით, ამხანაგობამ საცხოვრებელი სახლის გადაცემის ვალდებულება არ შეასრულა. შესაბამისად, მან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება დაარღვია. ამასთან, ხელშეკრულების დადებიდან გასული დროისა და ვალდებულების დარღვევის ხასიათის გათვალისწინებით, პალატამ დამატებითი ვადის დაწესება აუცილებლად არ მიიჩნია, ვინაიდან აშკარა იყო, რომ მას შედეგი არ მოჰყვებოდა. აქედან გამომდინარე, პალატამ დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და გადაცემულის უკან დაბრუნების მოთხოვნის უფლება ჰქონდა სსკ-ის 352-ე მუხლის საფუძველზე.

7.3. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი ხანდაზმულად არ მიიჩნია და მიუთითა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა ერთობლივი, განუყოფელი და მყისიერი ქმედებებია, რაც იმაზე მიუთითებდა, რომ, რადგან ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებაზე არ ვრცელდება ხანდაზმულობა, არც მისი თანმდევი შედეგი არ ექვემდებარებოდა ხანდაზმულობას.

8. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

8.1. უსაფუძვლოა ორივე ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მოპასუხე ამხანაგობისა და ამხანაგობა „ი.ს–ის“ იდენტურობასთან დაკავშირებით. 5.05.2006 წელს არცერთ ამხანაგობას არ ექნებოდა ბეჭედი საიდენტიფიკაციო კოდის მითითებით, რამდენადაც 01.07.2006 წლამდე ამხანაგობებს საიდენტიფიკაციო კოდები არ ენიჭებოდა. კასატორს 01.07.2006 წლიდან 27.06.2007 წლამდე მიეკუთვნა საიდენტიფიკაციო კოდი, რაც გამორიცხავს ამ კოდით პასუხისმგებელი ამხანაგობის განსაზღვრის შესაძლებლობას. კასატორის მითითებით, ამხანაგობის ხელშეკრულებასა და სალაროს შემოსავლის ქვითრებზე მოპასუხე ამხანაგობის ბეჭედი გამოყენებულია პირველი ივლისის შემდეგ.

8.2. კასატორთა პრეტენზიის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის დაადგინა ის სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელზედაც პირველი ინსტანციის სასამართლოში მინიშნებაც კი არ ყოფილა და არც მოსარჩელეს არ უთხოვია სასამართლოსათვის მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის გარკვევა. სასამართლომ დაადგინა, რომ ნარდობის ურთიერთობა გაფორმდა ამხანაგობის ხელშეკრულების საფუძველზე. კასატორის მოსაზრებით, ნარდობის ხელშეკრულება გამორიცხავს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების არსებობას და - პირიქით. კასატორი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაზე, სადაც სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის ისეთივე წევრი იყო - როგორც მოპასუხეები და მათ შორის ურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო ამხანაგობის და არა - ნარდობის მარეგულირებელი ნორმებით (სუსგ №ას-251-239-2016, 14 ივნისი, 2016 წელი).

8.3. კასატორის მტკიცებით, სარჩელი ხანდაზმულია. მოსარჩელემ დაარღვია თანხის შეტანის გრაფიკი, შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა სწორედ ამ დროიდან უნდა დაწყებულიყო, რაც ნაწილობრივ სააპელაციო სასამართლომაც გაიზიარა, თუმცა ვერ მიუთითა სამართლის ნორმაზე, რომელიც გამორიცხავდა ხანდაზმულობის ვადის ათვლას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

12. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია, დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, ხელშეკრულებიდან გასვლისა და თანხის დაბრუნების მოთხოვნა სსკ-ის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან (ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური), 352.1 მუხლიდან (თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება), 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებიდან (თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ) და 405-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტიდან (არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება, თუ აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება) გამომდინარეობს.

14. კასატორთა პირველი პრეტენზია სადავო ხელშეკრულების მხარეს უკავშირდება, კერძოდ, მათი მტკიცებით, მოსარჩელემ ხელშეკრულება დადო არა მოპასუხე ამხანაგობასთან, არამედ სხვა ამხანაგობასთან. აღნიშნული პრეტენზია არ არის გასაზიარებელი, რადგან, კასატორთა ნაწილმა (მ.შ–მა, ა.თ–ძემ, ს.მ–მა, პ.უ–ძემ და მ.ტ–ძემ) სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილ წერილობით შესაგებელში დაადასტურა სარჩელში მითითებული ფაქტი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ 05.05.2006 წლის ხელშეკრულება დადო მოპასუხე ამხანაგობასთან (იხ. ტ. I, ს.ფ. 109). კასატორებს შესაგებელში არ უხსენებიათ სხვა ამხანაგობა და მასთან ხელშეკრულების დადების ფაქტი. შესაბამისად, კასატორებმა აღიარეს სარჩელში მითითებული ფაქტი (სსსკ-ის 131-ე მუხლი). მოგვიანებით, ამ კასატორებმა სასამრთლოში წარადგინეს ამხანაგობა „ი.ს“-სა და სხვა ფიზიკურ პირს შორის დადებული ხელშეკრულების ასლი (იხ. ტ. I, ს.ფ. 254-258), რომელიც მათი მოსაზრებით, ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელესაც სწორედ ამ ამხანაგობასთან ჰქონდა ხელშეკრულება გაფორმებული. ამით კი, კასატორებს, სავარაუდოდ, სურდათ შესაგებელში მითითებული ფაქტის გაქარწყლება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულება ვერ აქარწყლებს მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ და მოპასუხეთა მიერ შესაგებლში აღიარებულ ფაქტს, კერძოდ, სხვა ამხანაგობის არსებობის ფაქტი, თავისთავად არ ადასტურებს იმას, რომ მოსარჩელემ სწორედ მასთან და არა - მოპასუხე ამხანაგობასთან დადო ხელშეკრულება. ამასთან, თავად მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულებით ირკვევა, რომ ამხანაგობა „ი.ს.“ დაფუძნებულია 2007 წლის 30 იანვარს (იხ. ტ. I, ს.ფ. 255), მოსარჩელესთან კი ხელშეკრულება გაფორმებულია 05.05.2006 წელს, შესაბამისად, 2007 წელს დაფუძნებულ ამხანაგობასთან 2006 წელს ხელშეკრულება ვერ დაიდებოდა. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტს ადასტურებს სალაროს შემოსავლის ორდერებიც, სადაც 2006 წლის 5 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხის მიმღები მოპასუხე ამხანაგობაა.

15. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის ნარდობის ხელშეკრულება არ დადებულა. 2006 წლის 5 მაისის ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან მიმართებით საკასაციო პალატა მოიხმობს მსგავს საქმეზე საკასაციო სასამართლოს განმარტებას: მიუხედავად იმისა, რომ მითითებული ხელშეკრულება მხარეებმა დაასათაურეს, როგორც „საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის (ამხანაგობაში წევრად მიღების) შესახებ“ ხელშეკრულება, ის ამხანაგობაში მოსარჩელის მიღების საფუძვლად ვერ მიიჩნევა, რადგან საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას თავისი სპეციფიკა გააჩნია. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით, ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. ნიშანდობლივია, რომ სამოქალაქო კოდექსი არ აზუსტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარი წინაპირობაა, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობა იკისრეს, ისეთი წევრებისაგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით შევიდნენ, რომ ამხანაგობისაგან ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობის მიზნის მიღწევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით, ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს (შდრ. სუსგ Nას-630-597-2014, 28.07.2015წ; N ას-374-351-2014 6.02.2015წ; №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ).

16. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მან სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ფარგლებში იკისრა ვალდებულება, ერთობლივად ემოქმედა ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად ამხანაგობის მიზნების მისაღწევად და ამ მიზნების მიღწევისას წარმოშობილ ვალდებულებებზე აიღო პასუხისმგებლობა. პირიქით, მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის 05.05.2006 წელს დადებული ხელშეკრულება, მიუხედავად სათაურისა, შინაარსით ტიპიური ნარდობის ხელშეკრულებაა. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელის (დამკვეთის) მიერ 27 200 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ ამხანაგობამ (შემსრულებელმა, მენარდემ) იკისრა ვალდებულება აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ........ ქუჩა N18-ში მდებარე მშენებარე სახლში 80.3 კვ.მ ფართის ბინა. მართალია, მოსარჩელე ხელშეკრულებაში ამხანაგობის წევრადაა მოხსენიებული, მაგრამ ამხანაგობის წევრობიდან გამომდინარე მის უფლებამოვალეობებზე ხელშეკრულებაში არაფერია ნათქვამი, განსხვავებით იმ საქმეებისაგან, რომლებსაც კასატორი უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკად უთითებს (შდრ. სუსგ. №ას-251-239-2016, 14 ივნისი, 2016 წელი). უფრო მეტიც, მითითებული ხელშეკრულების 2.1 მუხლის მიხედვით, ამხანაგობა (შემსრულებელი, მენარდე) ვალდებულია, მოსარჩელისაგან მიღებული თანხით აწარმოოს მშენებლობა, იყოს პასუხისმგებელი მესამე პირებთან მშენებლობასთან დაკავშირებულ საკითხებში. მოპასუხის მიერ აღებული ეს ვალდებულებაც გამორიცხავს მოსარჩელის ამხანაგობის წევრობას. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, ხელშეკრულების სათაური ან მოსარჩელის მოხსენიება ამხანაგობის წევრად დადებულ ხელშეკრულებას შინაარსს არ უცვლის და არ ქმნის საკმარის საფუძველს იმისთვის, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის მონაწილე წევრად და მის ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ პირად მივიჩნიოთ.

17. არასწორია კასატორთა მოსაზრება, რომ რაკი მოსარჩელეს 2007 წლის 12 იანვარის შემდეგ შეთანხმებული გრაფიკით თანხა აღარ გადაუხდია, მან ხელშეკრულება შეწყვიტა. პირველ რიგში, პალატა განმარტავს, რომ, მოსარჩელეს ხელშეკრულება რომც დაერღვია, ეს მის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმად ვერ მიიჩნეოდა, რამდენადაც ერთ-ერთი მხარის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევამ, შესაძლოა, მეორე მხარეს წარმოუშვას ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება. ამასთან, კასატორის შედავება, რომ ვალდებულებები მოსარჩელემ დაარღვია და არა მან, ვერ იქნება გაზიარებული, ვინაიდან მოპასუხეს ხელშეკრულებიდან გასვლის ნება არ გამოუხატავს, პირიქით, მოსარჩელის მიერ დარჩენილი თანხის გადაუხდელობა გამოწვეული იყო მენარდის მიერ ვალდებულების დარღვევით. მან ხელშეკრულებით დათქმულ ვადაში საცხოვრებელი კორპუსი ვერ ააშენა. შესაბამისად, მოპასუხემ დაარღვია ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება, რის გამოც არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლის წინაპირობები.

18. პალატა მიუთითებს სსკ-ის 355-ე მუხლზე (ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით.) და განმარტავს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის გაცხადება შესაძლებელია კონკლუდენტური მოქმედებითაც, მათ შორის, გადაცემულის უკან დაბრუნების მოთხოვნით (შდრ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარის ელ.ვერსია, მუხლი 355, II. გასვლის გაცხადების წინაპირობები http://www.gccc.ge). მოცემულ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე ხელშეკრულებიდან გავიდა მაშინ, როდესაც მოპასუხეს გადახდილი 8 800 აშშ დოლარის დაბრუნება მოსთხოვა. სარჩელისა (იხ. ტ. I, ს.ფ. 3-4) და პირველ ინსტანციაში მიცემული ახსნა-განმარტების (იხ. 27.01.2017 წლის სხდომის ოქმი 12:12 საათი) მიხედვით, მოსარჩელემ მენარდეს გადახდილი თანხის დაბრუნება არაერთხელ მოსთხოვა მას შემდეგ, რაც ამხანაგობამ მშენებლობისათვის სხვა კომპანია დაიქირავა და მოსარჩელეს ნარდობის გაზრდილი საფასურის გადახდა მოსთხოვა. მოსარჩელის განმარტებით, თანხის დაბრუნებას 2008 წლიდან ითხოვდა, რაკი ცხადი იყო, რომ მშენებლობა, მისი დასრულების ვადის გასვლის შემდეგაც კი, არ მიმდინარეობდა.

19. ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების რეალიზაციასთან დაკავშირებით პალატა მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება აღმჭურველი უფლებაა და, განსხვავებით მოთხოვნის უფლებისაგან, მასზე არ ვცელდება ხანდაზმულობა (იხ. სუსგ №ას-38-38-2018, 08 ივნისი, 2018 წელი; №ას-1189-1119-2015, 23 მარტი, 2016 წელი). ამასთან, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გავიზიარებთ დოქტრინაში გამოთქმულ მოსაზრებას, რომ სამართალგანვრცობის გზით (ხანდაზმულობის დანაწესის ანალოგიით), თავდაპირველი ან დამატებითი ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის ხანდაზმულობის შემთხვევაში, ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებაც უნდა გამოირიცხოს (იხ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარის ელ.ვერსია, მუხლი 355, IV. გასვლის გაცხადების ვადა), მოსარჩელის გასვლის განცხადება მაინც არ იქნებოდა სამართლებრივი ძალის არმქონე, რამდენადაც მან ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებით ისარგებლა ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაში, კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით შეთანხმებული უძრავი ქონების აშენებისა და საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა (სსკ-ის 129.1 მუხლი) იწყება 2007 წლის 31 დეკემბრიდან და 2013 წლის 31 დეკემბერს სრულდება. სარჩელითა და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით კი, დგინდება, რომ მოსარჩელე ხელშეკრულებიდან სწორედ ამ პერიოდში გავიდა. ამას არც მოპასუხე უარყოფს, თუმცა მიაჩნია, რომ შემკვეთის მიერ მენარდისათვის გადაცემული თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნაზე ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა უნდა გავრცელდეს.

20. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას, ისევე როგორც სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ვინაიდან ხელშეკრულებიდან გასვლაზე არ ვრცელდება ხანდაზმულობა, არც მისი თანმდევი შედეგი - რესტიტუცია არ ექვემდებარებოდა ხანდაზმულობას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამ დროს თავდაპირველი ვალდებულებითი ურთიერთობის ადგილს იკავებს უკუქცევის შედეგად წარმოშობილ შესრულებათა უკან დაბრუნების ურთიერთობა, რაც ხელშეკრულების დადების შემდეგ შესრულებათა გაცვლამდე არსებული ვითარების აღდგენას გულისხმობს, ანუ ხელშეკრულებიდან გასვლით წარმოიშობა ახალი ვალდებულება (პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულება). ნატურით დაბრუნების მოთხოვნაზე კი, სსკ-ის 128.3 მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის საერთო 10-წლიანი ვადა ვრცელდება (შდრ. სუსგ №ას-1209-1169-2016, 12 ივლისი, 2017 წელი), რომელიც იწყება ხელშეკრულებიდან გასვლის მომენტიდან. მოცემულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა დაცულია, რადგან ამ ვადის ათვლა ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლის მომენტიდან - 2008 წლიდან იწყება და 2018 წელს მთავრდება, სარჩელი კი აღძრულია 2015 წელს.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შემკვეთისათვის 8 800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაბრუნება კანონიერია, ვინაიდან ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი შედეგი რესტიტუციაა. მოცემულ შემთხვევაში, მენარდე, რომელიც რესტიტუციის მოვალეა, ვალდებულია, შემკვეთს დაუბრუნოს უძრავი ქონების ასაშენებლად ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი თანხა.

22. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

23. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ამხანაგობა „ი.ს–ს“, მ.შ–ის, ი.შ–ის, ა.თ–ძის, ხ.თ–ძის, ს.მ–ის, პ.უ–ძისა და, მ.ტ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი