№ას-160-156-2016 29 ივლისი, 2016 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი (მოპასუხე) – შპს „ა-“

მეორე კასატორი (მოპასუხე) – შპს „ს-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – მ. გ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 დეკემბრის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება ან ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2005 წლის 8 სექტემბერს შპს „ს-სა“ (შემდეგში: მესაკუთრე, პირველი მოპასუხე, მეორე კასატორი) და შპს „ა--ს“ (შემდეგში: კომპანია, მეორე მოპასუხე, პირველი კასატორი) შორის დაიდო ხელშეკრულება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა-ის“ (შემდეგში: მესამე მოპასუხის, ამხანაგობის) დაფუძნების შესახებ. ამ ხელშეკრულების 3.1. პუნქტით ხელშეკრულების საგანია, მესაკუთრისა და კომპანიის გადაწყვეტილება - მესაკუთრის კუთვნილი უძრავი ქონების ბაზაზე (მდებარე ქ.თბილისში, ს-ოს ქ.№...-ში) ააშენონ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართი. მესაკუთრემ საკუთარი შენატანის სახით ამხანაგობას უნდა გადასცეს მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული დაუსრულებელი მშენებლობით. ამასთან, ხელშეკრულების 4.1.4. პუნქტით კომპანიის შენატანი განსაზღვრულია მომსახურების სახით, რაც გულისხმობს მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი ფართის დაპროექტებასა და მშენებლობას ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით (საკუთარი ან მისი ფინანსური პასუხისმგებლობით მოზიდული სახსრებით). შენობა-ნაგებობის ასაშენებლად კომპანიის მიერ გაღებული დანახარჯი უნდა იყოს მინიმუმ 2 000 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

2. ზემოხსენებული ხელშეკრულების მე-5 პუნქტით ერთობლივი საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონება პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის შემდეგნაირად ნაწილდება: მესაკუთრე საერთო ფართიდან მიიღებს 1 500 კვ.მ.-ს, შიდა პერიმეტრით (დანართი №1-ის შესაბამისად). ხელშეკრულების 6.1.1. პუნქტის მიხედვით, მესაკუთრე ვალდებულებას იღებს და დაპირებას იძლევა: არსებული პროექტის მიხედვით აიღოს მშენებლობის ნებართვა; კომპანიასთან ერთად მაქსიმალური ძალისხმევა გაიღოს შესაბამის უწყებებში მიწის ნაკვეთზე უკვე არსებული პროექტის შესასწორებლად ისე, რომ მეორე მოპასუხეს ამ ადგილისთვის ნორმატივებით ნებადართული მოცულობის ფართის აშენების უფლება ჰქონდეს; მეორე მოპასუხეს დაეხმაროს შესწორებული პროექტის მიხედვით მშენებლობის ნებართვის აღებაში; პროექტის წარმატებით განსახორციელებლად ყველა ზომა მიიღოს და ყველა კანონიერი საშუალება გამოიყენოს.

3. 2006 წლის 25 დეკემბერს, ერთი მხრივ, ამხანაგობასა და, მეორე მხრივ, მ. გ-სა (შემდეგში: მოსარჩელესა) და ზურაბ გ-ს (შემდეგში მოთხოვნის დამთმობი) შორის დაიდო ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის (ამხანაგობაში წევრად მიღების) შესახებ. ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელისა და ზურაბ გ-ის წილს შეადგენს ქ.თბილისში, ს-ოს ქ.№...-ში ასაშენებელი საცხოვრებელი სახლის მე-3 სადარბაზოს მე-2 სართულზე, 152.61კვ.მ საცხოვრებელი ფართისა და 13.44კვ.მ აივნის მქონე N... ბინა (შემდეგში: ბინა, უძრავი ქონება). შენატანის ოდენობაა ბინის ღირებულება - 97 115 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის წევრებს ბინა ჩაჰბარდებათ #1 დანართით განსაზღვრულ მდგომარეობაში. ამასთან, ბინის შიდა ტიხრები და კოლონები შედის ბინის დაანგარიშებაში. თავად ამ დანართის მიხედვით, მოსარჩელისათვის გადასაცემ ბინაში უნდა იყოს: სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები დასრულებული; ტიხრები ბლოკით ამოყვანილი; ექსტერიერზე ალუმინის კარ-ფანჯარა ორმაგი შემინვით; ბუნებრივი აირის მილგაყვანილობა (მრიცხველის გარეშე); კანალიზაციის დგარები სასურველ წერტილამდე მიყვანილი; ელექტროობა შესაბამის წერტილამდე (38 წერტილი მრიცხველი გარეშე) მიყვანილი; იატაკი მოჭიმული; კედლები გაჯით გალესილი; შესასვლელი რკინის კარით. ხელშეკრულების 1.8. პუნქტის შესაბამისად, ბინის მშენებლობა 2008 წლის 12 აპრილს უნდა დასრულდეს. ამასთან, თუკი მშენებლობის ვადა დათქმულ პერიოდს 3 თვეზე მეტი ხნით გადააჭარბებს და ამხანაგობის წევრს ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტი დარღვეული არ ექნება, წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე მას შეუძლია, პირგასამტეხლოს სახით შენატანის 0.3% მიიღოს 3 თვის შემდეგ, ბინის მშენებლობის დასრულებამდე არსებულ ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე (ხელშეკრულების 5.3. პუნქტი).

4. 2010 წლის 29 დეკემბერს ამხანაგობას, მოსარჩელესა და ზურაბ გ-ს შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებაში ცვლილება შევიდა - ზ. გ-მა ამ ხელშეკრულების მის მიერ მისაღები წილი მოსარჩელეს დაუთმო.

5. მოსარჩელემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სრულად შეასრულა. მიუხედავად ამისა, მას ბინა არ გადასცემია ისე, როგორც ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული.

6. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნისა და 2014 წლის 9 ივნისის ცნობის თანახმად, ბინაში ხელშეკრულებით შესასრულებელი სამუშაოების ღირებულება 14 838.15 ლარია.

7. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვა მათთვის სოლიდარულად 14 838.15 ლარისა და პირგასამტეხლოს - 28 091.63 ლარის დაკისრება იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხეებმა 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები დაარღვიეს.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

8.1. პირველმა მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველ შესაგებელში განმარტა, რომ იგივე უფლება-მოვალეობები გააჩნდა, რაც მოსარჩელეს, კერძოდ, თუკი ამ უკანასკნელს შეთანხმებული თანხის გადახდა ევალებოდა, პირველი მოპასუხის ერთადერთი ვალდებულება ამხანაგობაში მიწის ნაკვეთის შეტანა იყო. მას მშენებლობისათვის საჭირო სახსრების მოზიდვა და მშენებლობა არ ევალებოდა. ამდენად, მესაკუთრეს ვერ დაეკისრებოდა იმისი პასუხისმგებლობა, რაშიც არ იყო ვალდებული.

8.2. მეორე მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელე ამხანაგობის წევრი იყო. აქედან გამომდინარე, მას მოპასუხეების მიმართ მოთხოვნის უფლება ჰქონდა, არა როგორც სოლიდარული მოვალეების მიმართ, არამედ მათი წილობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით. რაც შეეხებოდა პირგასამტეხლოს, მოსარჩელეს მისი მოთხოვნის უფლება არ გააჩნდა, რადგან ხელშეკრულების 5.3. პუნქტით პირგასამტეხლო გათვალისწინებული იყო მხოლოდ ბინის მშენებლობის ვადის გადაცილების შემთხვევაში. ხელშეკრულების 1.8. პუნქტის თანახმად, ბინის მშენებლობის დასრულების ვადად მისი II-III სადარბაზოს აშენების დრო განისაზღვრა. შესაბამისად, მოსარჩელისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში ბინის გადაუცემლობა, პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლებას არ წარმოშობდა.

8.3. მესამე მოპასუხემ აღნიშნა, რომ სარჩელში მითითებული არ იყო, თუ რაში ვლინდებოდა მოპასუხეთა ბრალეულობა. ამხანაგობა მოსარჩელის მიმართ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე მზადყოფნას გამოთქვამდა. ვადა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო გადასცილდა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით: სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; პირველ და მეორე მოპასუხეს დაეკისრათ 16 838.15 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ; მესამე მოპასუხის მიმართ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. დასახელებული გადაწყვეტილება პირველმა და მეორე მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

12. სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და განმარტა, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებით - საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის (ამხანაგობაში წევრად მიღების) შესახებ. შინაარსობრივად, ამ ხელშეკრულების დადების მიზანი იყო შესრულებული სამუშაოს შედეგი - კონკრეტული საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა, რა მიზნითაც მოსარჩელე იხდიდა კონკრეტული ბინის ღირებულებას. მოპასუხის ვალდებულებაში შედიოდა, მოსარჩელის ბინის მშენებლობა და მისთვის საკუთრებაში გადაცემა. ამხანაგობაში წევრად მიღების შესახებ ხელშეკრულებით ცალსახად დგინდებოდა, რომ მოსარჩელის ინტერესი ბინის მიმართ შემოიფარგლებოდა. მან ხელშეკრულება დადო უკვე შექმნილ ამხანაგობასთან, შესაბამისად, ამხანაგობის დაფუძნებისას კონტრაჰენტის სტატუსი არ წარმოშობია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე კი არ გამხდარა, ფულადი შენატანის სანაცვლოდ, ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრის მიერ აშენებული მრავალბინიანი კორპუსიდან განსაზღვრული ფართის მიღების სურვილი გამოთქვა. ამდენად, მოსარჩელის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულება, შესრულების არსის გათვალისწინებით, ყველაზე ახლოს ნარდობის ხელშეკრულების შინაარსთან იდგა.

13. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 930-ე და 629-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად; ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს, შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია, გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ამ ორი ხელშეკრულების ერთმანეთისგან გასამიჯნად სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა რიგ კომპონენტებზე, კერძოდ:

ა. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება იმაში ვლინდება, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით. მოცემულ შემთხვევაში, 2005 წლის 8 სექტემბრის ხელშეკრულების 3.2. პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ერთობლივად იმოქმედებდნენ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის ასაშენებლად. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, პირველი მოპასუხე თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ამხანაგობისთვის გადაცემის სანაცვლოდ, საკუთრებას იძენდა აბსტრაქტულ 1 500კვ.მ ფართზე. ამასთან, მეორე მოპასუხე ვალდებული იყო, მშენებლობაში მინიმუმ 2 000 000 აშშ დოლარი დაებანდებინა, რაც ამხანაგობაში მისი შენატანი უნდა ყოფილიყო. ამდენად, დასახელებული ხელშეკრულება თავისი არსით წარმოადგენდა ამხანაგობის და არა - ნარდობის ხელშეკრულებას, ვინაიდან ხელშეკრულებით განისაზღვრა მხარეთა შენატანები ამხანაგობაში და საერთო მიზანი - მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე კომპლექსის მშენებლობა.

ბ. საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოეულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველი მონაწილისგან (სსკ-ის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა სასარგებლოდ, მაგალითად, 2005 წლის 8 სექტემბრის ხელშეკრულების 6.2. და 6.4. პუნქტების თანახმად, მესაკუთრე უფლებამოსილია, მოსთხოვოს კომპანიას ამხანაგობაში შეიტანოს ის, რაც ამ ხელშეკრულებით არის განსაზღვრული, ხოლო კომპანია უფლებამოსილია, მოსთხოვოს მესაკუთრეს ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულება.

გ. ზემომხსენებული ხელშეკრულების 8.6. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების ყველა მონაწილე ვალდებულია, ხელი შეუწყოს ამხანაგობას მიზნის მიღწევაში. ეს შეთანხმება, თავისი შინაარსით, სსკ-ის 934-ე მუხლის დანაწესის იდენტურია.

დ. ამავე ხელშეკრულების პრეამბულაში მხარეებმა მიუთითეს მათ შორის მისაღებ სარგებელზე, რომელიც ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ინსტიტუტისათვის დამახასიათებელია (იხ.: სუსგ 2015 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე #ას-630-597-2014).

14. სასამართლოს განმარტებით, მართალია, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) წევრების ინტერესები საერთო მიზნის მიღწევისკენაა მიმართული, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ერთმანეთის მიმართ ისინი არ შეიძლება, გამოდიოდნენ, როგორც კრედიტორი და მოვალე. სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების მიხედვით, ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისთვის პასუხისმგებლობა იკისრეს, ისეთი წევრებისგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით გაერთიანდნენ, რომ ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. ამხანაგობის ჩვეულებრივი წევრის მოთხოვნაზე, დაუბრუნოს მას ამხანაგობამ გადახდილი თანხა ან/და აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი, პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს. ამხანაგობის დასახელებული წევრები პასუხისმგებელი არიან ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის და მათი მიზანი არა მხოლოდ შენატანის პროპორციული უძრავი ქონების მიღებაა, არამედ ამხანაგობის შემოსავლებში მონაწილეობაც.

15. სასამართლომ დაადგინა, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, პირველი და მეორე მოპასუხე ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები იყვნენ, შესაბამისად, მათ მოსარჩელის წინაშე პასუხისმგებლობა ეკისრებოდათ თავიანთი წილების პროპორციულად. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრებით, დასახელებული პირებისათვის შესასრულებელი სამუშაოების ღირებულების - 14 838.15 ლარის დაკისრება კანონიერი იყო, გამომდინარე სსკ-ის 937.1, 316.2, 629-ე, 639-ე, 641.1, 643-ე მუხლების დანაწესებიდან.

16. სასამართლომ კანონშესაბამისად მიიჩნია გასაჩივრებული განჩინება პირველი და მეორე მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილშიც. ამ ნაწილში სასამართლომ თავისი დასკვნა დააფუძნა სსკ-ის 417-ე, 418.1, 420-ე მუხლებსა და ნარდობის ხელშეკრულების 5.1. პუნქტზე.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

17.1. პირველი კასატორის (მეორე მოპასუხის) საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

17.1.1. მეორე მოპასუხე არასათანადო მოპასუხეა, ხოლო სათანადო - მესამე მოპასუხეა. ეს უკანასკნელი საქმის განხილვაში არ მიუწვევიათ სსსკ-ის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით;

17.1.2. მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია, სააპელაციო საჩივარი პირველმა და მეორე მოპასუხემ შეიტანეს. ამდენად, სასამართლო სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს გასცდა, დასახელებულ მოპასუხეებს დამატებით 673.50 ლარის გადახდა დააკისრა, რაც მათთვის პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ დაუკისრებია;

17.1.3. სასამართლომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ ნარდობის ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები გამოიყენა, რაც ეწინააღმდეგება მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას. სარჩელის მოთხოვნა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნივთის ნაკლის გამო ზიანის ანაზღაურება კი არ იყო, არამედ მოსარჩელე სამი მოპასუხისგან მოითხოვდა ე.წ. „თეთრი კარკასის“ სამუშაოების ღირებულებისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურებას. აქედან გამომდინარე, განსახილველი დავა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს, რის გამოც სასამართლოს ამ ტიპის ურთიერთობების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმებით (სსკ-ის 930-940-ე მუხლებით) უნდა ეხელმძღვანელა და არა - ნარდობის ხელშეკრულების მარეგულირებელი მუხლებით;

17.1.4. გაურკვეველია, თუ საქმეში არსებული რომელი მტკიცებულების, ფაქტობრივი გარემოების ან კანონის რომელი ნორმის საფუძველზე მიანიჭა სასამართლომ ამხანაგობის ე.წ. „დამფუძნებელ წევრებს“ ამხანაგობის სხვა წევრებისგან განსხვავებული სტატუსი და რატომ მიიჩნია ისინი მათ წინაშე პასუხისმგებელ წევრებად. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებაზე პირველი ხელმომწერი პირები არაფრით განსხვავდებიან იმ წევრებისგან, რომლებიც ამხანაგობაში შემდეგ გაერთიანდნენ. ამდენად, თუკი მოსარჩელეს ამხანაგობის სხვა რომელიმე წევრის მიმართ პრეტენზია გააჩნდა, ამ წევრის პასუხისმგებლობის ოდენობა ამხანაგობაში მისი წილის პროპორციულად განისაზღვრება და არა - მთლიანი მოცულობით;

17.1.5. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის ბინაში ე.წ. „თეთრი კარკასის“ სამუშაოები არ შესრულებულა, მაგრამ არ გამოურკვევია, თუ კონკრეტულად ვის ევალებოდა ამ სამუშაოების შესრულება და ვისი ბრალით ვერ შესრულდა. საქმის მასალების თანახმად, მშენებლობის ორგანიზება ამხანაგობის თავმჯდომარეს ევალება, რომელიც ამხანაგობას ყოველდღიურად მართავს, მათ შორის, მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობისთვის ქირაობს სამშენებლო ორგანიზაციას;

17.1.6. თუკი 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულება ნარდობის ხელშეკრულებაა, მაშინ ბინა მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა და ასეც მოხდა. ამასთან, თუ მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ გადაცემული ნივთი ნაკლიანი იყო, სსკ-ის 652-ე მუხლის თანახმად, მას ამის შესახებ პრეტენზია ნივთის მიღებისას უნდა განეცხადებინა. ამ მუხლის საფუძველზე მოსარჩელემ ნივთის ნაკლის გამო ზიანის ანაზღაურებისა და პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება დაკარგა, რადგან იგი 2011 წლის 18 იანვარს მიიღო და არც მაშინ და არც შემდეგ ნივთის ნაკლის თაობაზე რაიმე პრეტენზია არ გამოუთქვამს.

17.2. მეორე კასატორის (პირველი მოპასუხის) საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

17.2.1. არასწორია სასამართლოს მიერ თანხის მეორე მოპასუხესთან ერთად სოლიდარულად პირველი მოპასუხისათვის დაკისრება. პირველი მოპასუხის უფლებრივი მდგომარეობა რეალურად არაფრით განსხვავდება მოსარჩელის უფლებრივი მდგომარეობისგან. ორივე მათგანის ინტერესი შენატანის სანაცვლო უძრავი ქონების მიღებაა, განსხვავება მხოლოდ შენატანის ფორმაში და მისაღები ფართების ოდენობაშია, რაც ვითარების არსს არ ცვლის. მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულების შეფასებისას სასამართლომ აღნიშნა, რომ მისი მიზანი კონკრეტული საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა იყო. ანალოგიური მიზანი ჰქონდა პირველ მოპასუხესაც, რომელსაც აბსტრაქტული 1 500კვ.მ კი არ უნდა მიეღო (როგორც ამაზე სასამართლომ მიუთითა), არამედ მხარეთა შორის შედგენილი ოქმების შესაბამისი კონკრეტული ფართები. გაუგებარია, თუ რას ემსახურება სასამართლოს მხრიდან მოსარჩელის ფულად შენატანზე ყურადღების გამახვილება, მაშინ როდესაც ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) მარეგულირებელი ნორმები (სსკ-ის 932-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) ითვალისწინებს მონაწილეთა მიერ შენატანის სხვადასხვა ფორმით შეტანის შესაძლებლობას და შენატანის ფულად და არაფულად სახეებად გამიჯვნა გავლენას ვერ ახდენს კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის ერთობლივ საქმიანობად (ამხანაგობად) კვალიფიკაციაზე. პირველ მოპასუხეს მოსარჩელესთან მიმართებით არ უკისრია რაიმე ვალდებულება;

17.2.2. დაუშვებელია ამხანაგობის წევრების დიფერენციაცია ამხანაგობაში შესვლის დროის მიხედვით. მოქმედი კანონმდებლობა არ იცნობს ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების ცნებას, ასეთი წევრები არც რაიმე განსაკუთრებული და დამატებითი უფლება-მოვალეობების მატარებლები არ არიან. ამდენად, სასამართლო ადგენს ამხანაგობის წევრების პასუხისმგებლობის განსხვავებულ წესს, რომელიც სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე წინადადებას ეწინააღმდეგება;

17.2.3. სასამართლო პირველ მოპასუხეს არასწორად მიიჩნევს ამხანაგობის ისეთ წევრად, რომელმაც ამხანაგობის სახელით ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრა და ამხანაგობის ფინანსურ ვალდებულებებზე იყო პასუხისმგებელი. არც ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტით და არც საქმეში არსებული სხვა რომელიმე მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ პირველ მოპასუხეს ამხანაგობიდან რაიმე დამატებითი შემოსავალი უნდა მიეღო.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 ივნისის განჩინებით, საკასაციო საჩივრები, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

21. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), შესაბამისად, ეს ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

22. მოცემულ საქმეში შემკვეთი მოითხოვს მენარდის მიერ დამზადებული ნივთის ნაკლის აღმოსაფხვრელად საჭირო ხარჯების ანაზღაურებასა და პირგასამტეხლოს ვალდებულების დარღვევისათვის. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შემკვეთის პირველი მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 643.3 (თუ ნაკეთობის ნაკლის გამო დამატებითი შესრულებისათვის განსაზღვრული ვადა უშედეგოდ გავიდა, შემკვეთს შეუძლია, მენარდეს მოსთხოვოს ავანსი ნაკლის აღმოსაფხვრელად საჭირო ხარჯებისათვის) მუხლი, ხოლო მეორე მოთხოვნისა - 417-ე (პირგასამტეხლო - მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა - მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანად შესრულებისათვის) მუხლი. ამასთან, ვინაიდან შემკვეთი თანხის დაკისრებას მოითხოვს ამხანაგობის (მენარდის) წევრებზე სოლიდარულად, ეს მოთხოვნა დამატებით უნდა დაეფუძნოს სსკ-ის 937.1 (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად) მუხლს.

23. მითითებული ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი მიიღწევა იმ შემთხვევაში, თუ შესრულებულია შემდეგი წინაპირობები: ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება (სსკ-ის 629-ე მუხლი), მხარეები წერილობით შეთანხმდნენ პირგასამტეხლოს გადახდის თაობაზე (სსკ-ის 418-ე მუხლი), შემკვეთმა შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება (629.1 მუხლი), მენარდემ დაამზადა ნივთობრივი ნაკლის მქონე ნაკეთობა (639-ე და 641.1 მუხლები), შემკვეთმა მოითხოვა დამატებითი შესრულება (სსკ-ის 642.1. მუხლი), დამატებითი შესრულებისათვის განსაზღვრული ვადა უშედეგოდ გავიდა (სსკ-ის 643.1 მუხლი), ნაკლის აღმოსაფხვრელად საჭიროა ხარჯის გაწევა (სსკ-ის 643.3 მუხლი).

24. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ამხანაგობასა და მოთხოვნის დამთმობს შორის 2006 წლის 25 დეკემბერს დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება; ამხანაგობას, მოთხოვნის დამთმობსა და მოსარჩელეს შორის 2010 წლის 29 დეკემბერს გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც მოთხოვნის დამთმობმა 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლება დაუთმო მოსარჩელეს (სსკ-ის 199-ე მუხლი). შემკვეთმა ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სრულად შეასრულა - გადაიხადა შეთანხმებული საზღაური; მენარდემ შემკვეთს გადასცა ნაკლიანი ნივთი, კერძოდ, დამზადებული ნივთი არ შეესაბამება ხელშეკრულების #1 დანართით გათვალისწინებულ პირობებს; შემკვეთმა ნაკლის აღმოსაფხვრელად მენარდეს დაუწესა დამატებითი ვადა, თუმცა ამ უკანასკნელმა ნაკლი არ აღმოფხვრა; ნაკლის აღმოსაფხვრელად საჭიროა ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული ხარჯის გაწევა; მხარეები წერილობით შეთანხმდენენ პირგასამტეხლოს გადახდაზე მენარდის მიერ ვალდებულების დარღვევისათვის; მოპასუხეები ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეები არიან. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო კანონის ზემოაღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებული ყველა წინაპირობის არსებობა, რაც შემკვეთის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია.

25. საკასაციო პალატა თავდაპირველად შეამოწმებს კასატორების პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ ისინი არასათანადო მოპასუხეები არიან. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ სათანადო მოპასუხე ამხანაგობაა და არა მისი წევრები, ხოლო, მეორე მოპასუხის მოსაზრებით, ის არის არა ამხანაგობის წევრი, არამედ, მოსარჩელის მსგავსად, ნარდობის ხელშეკრულების მხარე (შემკვეთი).

26. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს პირველი კასატორის ზემოხსენებულ პრეტენზიას და განმარტავს, რომ ამხანაგობის ვალებისათვის მესამე პირების წინაშე ამხანაგობის წევრების სოლიდარული პასუხისმგებლობა სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარეობს (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად). მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ პირველი კასატორი ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრია, შესაბამისად, ამხანაგობის სხვა დამფუძნებელ წევრებთან ერთად იგი სოლიდარულად აგებს პასუხს ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის. აქედან გამომდინარე, პირველი კასატორი სათანადო მხარეა.

27. ქვემოთ მოცემულ მოსაზრებათა გამო, დაუსაბუთებელია, ასევე, მეორე კასატორის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ იგი ამხანაგობის წევრი არაა:

27.1. ერთობლივი საქმიანობის სამართლებრივი ბუნების შეფასებისას, საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: ერთობლივი საქმიანობა, რომლის მიზანია მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება, შეიცავს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, რომლის მიზანია კონკრეტული ნაკეთობის დამზადება. როგორც ნარდობის შემთხვევაში, იგი ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება, იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი (ორი ან მეტი) თანხმდება ერთობლივი ძალებით, თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე, ერთმანეთს შორის და, ასევე, მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასითებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის როგორც ორგანიზაციული, ასევე - ქონებრივი ელემენტები. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია, მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (შდრ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16.01.2014წ.)

27.2. მოცემულ შემთხვევაში, ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 2005 წლის 8 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-3 მუხლის 3.1. და 3.2. პუნქტების მიხედვით, ხელშეკრულების საგანია პირველი მოპასუხისა (მესაკუთრისა) და მეორე მოპასუხის (კომპანიის) გადაწყვეტილება - მესაკუთრის უძრავი ქონების ბაზაზე ააშენონ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართი; ხელშეკრულების მონაწილეების მიზანია, განსაზღვრული წესითა და ვადებში ერთობლივად იმოქმედონ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის ასაშენებლად. ამავე ხელშეკრულების მე-4 მუხლის 4.1. და 4.1.4. პუნქტების მიხედვით, მესაკუთრის შენატანს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთი, ხოლო კომპანიის შენატანი განსაზღვრულია მომსახურების სახით, რაც გულისხმობს მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი ფართის (შენობა-ნაგებობის) დაპროექტებას და მშენებლობას ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით (საკუთარი ან მისი ფინანსური პასუხისმგებლობით მოზიდული სახსრებით). ამდენად, ცალსახაა, რომ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრემ და კომპანიამ გადაწყვიტეს, მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის ერთობლივად აშენება, რისთვისაც დააფუძნეს ამხანაგობა და შესაბამისი შესატანები შეიტანეს ამხანაგობაში (სსკ-ის 930-ე და 932-ე მუხლები).

27.3. ასეც რომ არ იყოს, ხსენებული ხელშეკრულების მე-6 მუხლის რიგი პუნქტები მიუთითებს სწორედ მესაკუთრის ვალდებულებაზე, თავადაც მიიღოს მონაწილეობა მშენებლობაში, კერძოდ, მესაკუთრე ვალდებულებას იღებს და დაპირებას იძლევა, რომ: არსებულ პროექტზე აიღებს მშენებლობის ნებართვას; კომპანიასთან ერთად მაქსიმალურ ძალისხმევას გამოიყენებს შესაბამის უწყებებში მიწის ნაკვეთზე არსებული პროექტის დასაკორექტირებლად ისე, რომ კომპანიას უფლება ექნება, ააშენოს ამ ადგილისთვის ნებადართული მოცულობის ფართი; ყველა ზომას მიიღებს და ყველა კანონიერ საშუალებას გამოიყენებს პროექტის მშენებლობის წარმატებით განსახორციელებლად. ამდენად, მესაკუთრის ვალდებულება ერთობლივ საქმიანობაში მხოლოდ მიწის ნაკვეთის შეტანით არ შემოიფარგლებოდა, რის გამოც პალატა არ იზიარებს მეორე კასატორის პრეტენზიას, რომ მას არც ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება არ უკისრია და არც ამხანაგობის ფინანსურ ვალდებულებებზე არ იყო პასუხისმგებელი. ზემოხსენებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ხელშეკრულება, თავისი სამართლებრივი არსით, ამხანაგობისა და არა - ნარდობის ხელშეკრულებაა, შესაბამისად, პირველი მოპასუხე ამხანაგობის წევრია, რის გამოც, ამხანაგობის მეორე წევრ - მეორე მოპასუხესთან ერთად, იგი სოლიდარულადაა პასუხისმგებელი ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის (სსკ-ის 937.1).

28. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს პირველი კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის ნარდობის ხელშეკრულება არ დადებულა. 2006 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან მიმართებით საკასაციო პალატა მოიხმობს მსგავს საქმეზე საკასაციო სასამართლოს განმარტებას: მიუხედავად იმისა, რომ მითითებული ხელშეკრულება მხარეებმა დაასათაურეს, როგორც „საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის (ამხანაგობაში წევრად მიღების) შესახებ“ ხელშეკრულება, ის ამხანაგობაში მოსარჩელის მიღების საფუძვლად ვერ მიიჩნევა, რადგან საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას თავისი სპეციფიკა გააჩნია. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით, ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. ნიშანდობლივია, რომ სამოქალაქო კოდექსი არ აზუსტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარი წინაპირობაა, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობა იკისრეს, ისეთი წევრებისაგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით შევიდნენ, რომ ამხანაგობისაგან ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობის მიზნის მიღწევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით, ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს (შდრ. სუსგ Nას-630-597-2014, 28.07.2015წ; N ას-374-351-2014 6.02.2015წ; №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მან სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ფარგლებში იკისრა ვალდებულება, ერთობლივად ემოქმედა ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად ამხანაგობის მიზნების მისაღწევად და ამ მიზნების მიღწევისას წარმოშობილ ვალდებულებებზე აიღო პასუხისმგებლობა. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობაში წევრად მიღების შესახებ ხელშეკრულებაში, მოსარჩელის მოხსენიება ამხანაგობის წევრად ან ამის საფუძველზე მოსარჩელის მიერ საკუთარი თავის ამხანაგობის წევრად მოხსენიება, დადებულ ხელშეკრულებას შინაარსს არ უცვლის და არ ქმნის საკმარის საფუძველს იმისთვის, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის მონაწილე წევრად და მის ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ პირად მივიჩნიოთ.

29. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს პირველი კასატორის მსჯელობას იმ ნაწილში, რომ სასამართლოს არ გამოურკვევია, თუ კონკრეტულად ვის ევალებოდა მოსარჩელის ბინაში ე.წ. „თეთრი კარკასის“ სამუშაოების შესრულება. ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში მოსარჩელის მიერ მისაღებ ბინაში ხელშეკრულების #1 დანართით გათვალისწინებული სამუშაოების დასრულება ამხანაგობის თავმჯდომარეს უნდა უზრუნველეყო (იხ. ხსენებული ხელშეკრულების 4.4.1 პუნქტი, ტომი 1, ს.ფ. 16), სრულიად არ ასაბუთებს მოსარჩელის მიმართ მის პასუხისმგებლობას. ნარდობის ხელშეკრულების მხარეებია, ერთი მხრივ, ამხანაგობა (მენარდე), რომელსაც ხელშეკრულების გაფორმების დროს ამხანაგობის თავმჯდომარე წარმოადგენდა, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსარჩელე (შემკვეთი), (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 13-21). თავად ამხანაგობის დებულების მე-17 მუხლის თანახმად, თავმჯდომარე წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია, რის უფლებამოსილებასაც ამხანაგობის წევრები ანიჭებენ თავმჯდომარეს (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 136). აქედან გამომდინარე, შემკვეთის მიმართ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების შესახებ პრეტენზია, სწორედ მენარდეს, ანუ ამხანაგობას წარედგინება. შესაბამისად, კვლევა იმისა, თუ კონკრეტულად ვის ევალებოდა მოსარჩელის ბინაში სამუშაოების შესრულება, არაარსებითია.

30. პირველი კასატორი მიუთითებს სსკ-ის 652-ე მუხლზე (თუ შემკვეთისათვის ნაკეთობის ნაკლი ცნობილია და იგი მაინც მიიღებს მას პრეტენზიის განუცხადებლად, მაშინ შემკვეთს არ წარმოეშობა მოთხოვნის უფლებები ამ ნაკლის გამო ) და მასზე დაყრდნობით მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ, ნივთის ნაკლის გამო, ზიანის ანაზღაურებისა და პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება დაკარგა, რადგან მან ბინა 2011 წლის 18 იანვარს მიიღო და არც მაშინ და არც შემდეგ ნივთის ნაკლის შესახებ არანაირი პრეტენზია არ გამოუთქვამს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით ნივთის შემკვეთისათვის 2011 წლის 18 იანვარს გადაცემის ფაქტი არ დგინდება, უფრო მეტიც, საქმეზე წარმოდგენილია 2013 წლის იანვრით დათარიღებული განცხადება, რომლითაც მოსარჩელე განმეორებით მიმართავს ამხანაგობას და მოითხოვს მისთვის არაუგვიანეს 2008 წლის 12 აპრილისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი ფართის გადაცემას (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 149). საქმეში მოიპოვება ამხანაგობის სახელზე 2013 წლის აგვისტოს თვით დათარიღებული განცხადებაც, სადაც შემკვეთი მენარდისგან უკვე მოითხოვს ვალდებულების შესასრულებლად მის მიერ განსაზღვრულ დამატებით ვადაში ხელშეკრულების N1 დანართით გათვალისწინებული ვალდებულების (ბინაზე თეთრი კარკასის სამუშაოების) შესრულებას (ტომი 1, ს.ფ. 151-152). ამდენად, ნივთის მიღებისას შემკვეთის მიერ პრეტენზიის განუცხადებლობის ფაქტი არ დასტურდება, რის გამოც ამ კუთხით პირველი კასატორის პრეტენზია ვერ იქნება გაზიარებული.

31. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება პირველი კასატორის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ მესამე მოპასუხე სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვაზე არ მიუწვევიათ სსსკ-ის 70-ე-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის განხილვაში მესამე მოპასუხის მოუწვევლობაზე თავად ამ მოპასუხემ შეიძლება იდავოს. გარდა ამისა, კასატორი ვერ მიუთითებს, თუ მისი რომელი უფლება დაირღვა საქმის განხილვაში მესამე მოპასუხის მოუწვევლობით.

32. პირველი კასატორის კიდევ ერთი პრეტენზია ისაა, რომ, ვინაიდან მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია და იგი პირველმა და მეორე მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს, სასამართლო სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს გასცდა, როცა მათ დამატებით 673.50 ლარის გადახდა დააკისრა მოსარჩელის მიერ სააპელაციო წარმოებისას ადვოკატის მომსახურებისათვის გაღებული ხარჯის ასანაზღაურებლად. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 53-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელის ინტერესებს სააპელაციო სასამართლოში ადვოკატი იცავდა, რომელმაც სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა მოსარჩელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის აპელანტებისათვის დაკისრების თაობაზე, მათი სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში (ტ. 3, ს.ფ. 52-62). დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ადვოკატს გადაუხადა 1000.00 ლარი (ტ.3, 79). დადგენილია ისიც, რომ სააპელაციო სასამართლოში დავა დასრულდა აპელანტების მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) სასარგებლოდ. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დააკისრა აპელანტებს (წაგებულ მხარეს) მოსარჩელის (მოგებული მხარის) სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება დავის საგნის ღირებულების 4% (16 838.15x4%=673.53).

33. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

34. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) შუამდგომლობს, მის სასარგებლოდ, კასატორებისათვის (მოპასუხეებისათვის) 1000.00 ლარის დაკისრებას მის მიერ საკასაციო წარმოების ეტაპზე წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 53.1 მუხლზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, საქმეში წარმოდგენილი გადახდის ქვითრით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ ადვოკატს საკასაციო სასამართლოში საქმის წარმოებისას გადაუხადა 1000.00 ლარი (იხ. საკასაციო შესაგებლის დანართი), მაგრამ, ვინაიდან სსსკ-ის 53.1 მუხლის მიხედვით, წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯი არ შეიძლება აღემატებოდეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტს, მოსარჩელის შუამდგომლობა ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ, კასატორებს უნდა დაეკისროთ 673.53 ლარის გადახდა (16 838.15x4%=673.53).

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 თებერვლის განჩინებებით კასატორებს გადაუვადდათ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, ამიტომ მათ, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროთ აღნიშნული განჩინებებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, თითოეულს 841.90 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

36. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 408.3-ე, 410-ე, 53-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ა--ისა“ და შპს „ს-ის“ საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 დეკემბრის განჩინება;

3. შპს „ა--ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 841.90 ლარის ლარის გადახდა;

4. სახელმწიფო ბაჟი განთავსებულ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

5. შპს „ს-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 841.90 ლარის გადახდა;

6. სახელმწიფო ბაჟი განთავსებულ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

7. შპს „ა--სა“ და შპს „ს-ს“, მ. გ-ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 673.52 ლარის გადახდა კასატორის მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად;

8. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი