საქმე №ას-267-2019 6 თებერვალი, 2020 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი.ბ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ი.ბ–მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან დასაქმებული) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს (შემდგომში _ მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, სააგენტო ან დამსაქმებელი) მიმართ და მოითხოვა:

- შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ დამსაქმებლის 2017 წლის 8 დეკემბრის #442-9 ბრძანების ბათილად ცნობა;

- სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს თბილისის საქალაქო სამსახურის უფროსი ინსპექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის აღდგენა;

- იძულებითი განაცდურის სახით, სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან, 2017 წლის 8 დეკემბრიდან, სამუშაოზე აღდგენამდე ყოველთვიურად 1 050 ლარის ანაზღაურება (საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით).

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2011 წლის 30 დეკემბრიდან მოსარჩელე მუშაობდა სააგენტოს თბილისის საქალაქო სამსახურში. 2016 წლის 21 ნოემბრიდან კი _ ამავე სააგენტოს უფროსი ინსპექტორის თანამდებობაზე. 2017 წლის 8 დეკემბრიდან, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დასაქმებული გათავისუფლად დაკავებული თანამდებობიდან. სამსახურიდან გათავისუფლებამდე, 2017 წლის 7 სექტემბერს, სრულიად დაუმსახურებლად გამოყენებულ იქნა მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა _ გაფრთხილება, რომელიც მხარემ არ გაასაჩივრა ურთიერთობის დაძაბვისა და შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თავიდან ასაცილებლად. შრომითი ურთიერთობის მოშლის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა კაფე-რესტორან შპს „ვ-ის“ შემოწმება, რომლის დროსაც, როგორც სააგენტოს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 8 დეკემბრის მოხსენებითი ბარათით ირკვევა, დასაქმებულმა დახურული ობიექტის წარმოება გახსნა ისე, რომ არ იყო გამოსწორებული კრიტიკული შეუსაბამობები. ამით დაირღვა მოქმედი კანონმდებლობა, სააგენტოს შრომის შინაგანაწესი და შრომითი ხელშეკრულების პირობები, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება. ხსენებული ობიექტის გახსნა და განმეორებით გადამოწმება მისი დირექტორის განცხადების საფუძველზე განხორციელდა, სადაც იგი მიუთითებდა, რომ აღმოფხვრილი იყო სააგენტოს მიერ გაცემულ რეკომენდაციაში არსებული შენიშვნები (28.06.2017წ. შემოწმებისას ობიექტში აღმოჩნდა მწერები, რაც შეფასდა კრიტიკულ შეუსაბამობად და მათი მოსპობის მიზნით კომპანიას მიეცა რეკომენდაცია, გაეტარებინა შესაბამისი ღონისძიებები. გაცემული რეკომენდაციის შესრულების გადამოწმების მიზნით, 29 ივნისს აღმოჩნდა, რომ ობიექტზე აღარ იყო მწერები). მოხსენებითი ბარათი ემყარება ობიექტზე განხორციელებულ ვიდეოჩანაწერსა და შესამოწმებელი ობიექტის დირექტორის განცხადებას, მოკვლევისას სამსახურმა არ გაითვალისწინა მოსარჩელისა და მასთან ერთად მომუშავე ინსპექტორის განმარტება, რომ ობიექტზე დამონტაჟებული იყო შესაბამისი დანადგარი და კრიტიკული შეუსაბამობა აღმოფხვრილი იყო. ეს ფაქტი დასტურდება თავად ობიექტის დირექტორის განცხადებითაც, ამასთანავე, სააგენტოს 2016 წლის 22 ივლისის #287-9 ბრძანებით დამტკიცებული შეუსაბამობის კრიტიკული შეფასების ინსტრუქციის 1.10 პუნქტის თანახმად, კრიტიკულ შეუსაბამობად ითვლება კვების ობიექტზე მწერების არსებობა და არა ე.წ „ქილერის“ არარსებობა. მოსარჩელეს გადაცდომა არ ჩაუდენია, ამასთანავე, რომც ჰქონოდა ჩადენელი, ის შრომითი ურთიერთობის მოშლის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო, რადგანაც დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა _ გაფრთხილება გამოყენებულ იქნა 7 სექტემბერს და იგი შრომითი დისკრიმინაციის საფუძველზეა დაკისრებული. აღსანიშნავია, რომ შრომის შინაგანაწესი არ შეიძლება ხელშეკრულების ნაწილად იქნას მიჩნეული, რადგანაც მოსარჩელისათვის იგი არავის გაუცვნია.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. შესაგებლის თანახმად, კვების ობიექტის შემოწმებისას დადგენილი კრიტიკული შეუსაბამობის აღმოსაფხვრელად გაცემულ იქნა რეკომენდაცია, როგორც მწერების არარსებობის, ისე _ მათი დამჭერი ელექტრონული მოწყობილობის _ ე.წ „ქილერის“ დამონტაჟების თაობაზე. მოსარჩელე გვერდს უვლის ამ უკანასკნელ რეკომენდაციას და არ წარმოუდგენია სრულყოფილი დოკუმენტაცია, ამასთანავე, შესაბამისი მოწყობილობის დამონტაჟების ფაქტზე არც ობიექტის დირექტორის განცხადება შეიცავს მითითებას. აუდიტის სამსახურის მოხსენებითი ბარათი, მოსარჩელის მიერ მითითებული მტკიცებულებების გარდა, ემყარება შრომით ხელშეკრულებასა და თავად მოსარჩელის, ასევე, სააგენტოს სხვა ინსპექტორის ახსნა-განმარტებებს. ობიექტზე კრიტიკული შეუსაბამობის აღმოფხვრის ფაქტს არ ადასტურებს ამ ობიექტის დირექტორის განცხადება, ამასთან, მოსარჩელე არასწორად განმარტავს კრიტიკული შეუსაბამობის ცნებას. ამდენად, მოსარჩელემ კვების ობიექტის გადამოწმებისას დაარღვია ხელშეკრულების პირობები, გარდა ამისა, დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ ბრძანება გამოცემულია არა შრომითი დისკრიმინაციის, არამედ _ კანონის საფუძველზე.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ მოპასუხის მიერ გამოცემული ბრძანება და მოსარჩელე აღდგენილ იქნა სააგენტოს საქალაქო სამსახურის უფროსი ინსპექტორის თანამდებობაზე, დამსაქმებელს მის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა განაცდურის ანაზღაურება 2017 წლის 8 დეკემბრიდან სამუშაოზე აღდგენამდე ყოველთვიურად 1 050 ლარის ოდენობით (ხელზე დარიცხული).

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სააგენტომ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, იძულებითი განაცდურის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით დასაქმებულის დაზუსტებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ 2017 წლის 8 დეკემბრიდან 2018 წლის 1 მარტამდე დაეკისრა განაცდურის, ყოველთვიურად 1 050 ლარის (დარიცხული), ხოლო, 2018 წლის 1 მარტიდან სამსახურში აღდგენამდე _ ყოველთვიურად 1 400 ლარის (დარიცხული) ანაზღაურება.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების დასაბუთება:

1.1. საკასაციო პრეტენზიების მოცულობა და საკასაციო განხილვის ფარგლები:

საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის მოშლის კანონიერება, რამდენადაც სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ არ არსებობდა სამუშაოდან მოსარჩელის გათავისუფლების საკმარისი წინაპირობები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო სასამართლო წინამდებარე განჩინებით შეამოწმებს კასატორის შემდეგი პრეტენზიების საფუძვლიანობას:

- სასამართლომ სწორად შეაფასა თუ არა შრომითი ურთიერთობის მოშლის ფაქტობრივი საფუძველი და არსებობდა თუ არა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობები;

- სწორად იქნა თუ არა განმარტებული სასამართლოს მხრიდან შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი, კერძოდ, ვაკანტური არის თუ არა მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობა;

- განაცდურის ოდენობის განსაზღვრისას დაარღვია თუ არა სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის მოთხოვნები.

1.2. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სავალდებულობა საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინების მიმართ:

საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინების მიმართ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) სავალდებულო ძალა გააჩნია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელთა წინააღმდეგაც საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. სააპელაციო პალატის დასკვნით:

1.2.1. მოსარჩელე სააგენტოში დასაქმდა 2011 წლის 30 დეკემბრიდან. ხელშეკრულებაში 21.11.2016წ. ცვლილების შეტანის საფუძველზე დასაქმებული გადაყვანილ იქნა უფროსი ინსპექტორის თანამდებობაზე. ხელშეკრულება დადებული იყო განუსაზღვრელი ვადით;

1.2.2. 01.03.2018 წლამდე უფროსი ინსპექტორის შრომის ანაზღაურება ყოველთვიურად 1 050 ლარს შეადგენდა, 01.03.2018 წლიდან კი _ ყოველთვიურად 1 400 ლარით განისაზღვრა. თანამდებობრივი სარგოს ცვლილება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დასრულების შემდგომ განხორციელდა, მოსარჩელემ 06.11.2018 წლის სხდომაზე დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა განაცდური ხელფასის მოთხოვნის ნაწილში და მოითხოვა 08.12.2017 წლიდან 01.03.2018 წლამდე ყოველთვიურად 1 050 ლარის (დარიცხული), ხოლო, 01.03.2018 წლიდან სამსახურში აღდგენამდე _ ყოველთვიურად 1 400 ლარის (დარიცხული) დაკისრება;

1.2.3. დამსაქმებლის 07.09.2017 წლის ბრძანების საფუძველზე, „სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს შრომის შინაგანაწესის დამტკიცების შესახებ“ სურსათის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 10 აგვისტოს #253-9 ბრძანებით დამტკიცებული შრომის შინაგანაწესის 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება;

1.2.4. სააგენტოს უფროსის 08.12.2017 წლის ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელესთან, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, შრომითი ხელშეკრულება მოიშალა და დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა იგი. გათავისუფლების ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის უფროსის სამსახურებრივი შემოწმების შესახებ დასკვნა. დასკვნაში მითითებულია, რომ როგორც 2017 წლის 28 ივნისის შესაბამისობის შეფასების აქტიდან ირკვევა, გეგმიური ინსპექტირების დროს ბიზნესოპერატორ შპს „ვ-ში“ დაფიქსირდა რამდენიმე კრიტიკული შეუსაბამობა, მათ შორის, ობიექტში დაფიქსირდა მწერების (ბუზების) არსებობის ფაქტი, ამ და სხვა კრიტიკული შეუსაბმობების გამო, ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა და შეუწყდა კონკრეტული საწარმოო პროცესი. 2017 წლის 29 ივნისის შესაბამისობის შეფასების აქტში, რომელიც შედგენილია თბილისის საქალაქო სამსახურის უფროსი ინსპექტორების, მათ შორის მოსარჩელის მიერ, აღნიშნულია, რომ მითითება შესრულდა, თუმცა, აღნიშნულის საპირისპიროს აფიქსირებს შპს „ვ-ის“ დირექტორი გასაუბრების ოქმში. მისი გადმოცემით, მწერების საწინააღმდეგო ელექტრო მოწყობილობა ე.წ. „ქილერი“ არ ჰქონია, შესაბამისად, ბიზნესოპერატორს, რომელსაც 2017 წლის 28 ივნისს კრიტიკული შუსაბამობის გამო შეუჩერდა წარმოება და დაჯარიმდა, 2017 წლის 29 ივნისს, ბიზნესპერატორის განცხადების საფუძველზე მისულმა სურსათის ეროვნული სააგენტოს ქ.თბილისის საქალაქო სამსახურის უფროსმა ინსპექტორმა ი.ბ–მა და ინსპექტორმა ნ.ჯ–ძემ ისე აღუდგინეს საწარმოო პროცესი, რომ ბიზნესოპერატორს არ ჰქონდა შესრულებული სურსათის ეროვნული სააგენტოს თანამშრომლების მიერ კრიტიკული შუსაბამობის გამო გაცემული მითითება, კერძოდ, „დამონტაჟდეს მწერების დამჭერი ელექტრო მოწყობილობა ე.წ. „ქილერი“. ამდენად, სურსათის ეროვნული სააგენტოს ქ.თბილისის საქალაქო სამსახურის უფროს ინსპექტორ ი.ბ–სა და ინსპექტორ ნ.ჯ–ძეს არ უნდა მიეცათ ბიზნესოპერატორისთვის კონკრეტული საწარმოო პროცესის გაგრძელების უფლება, საწინააღმდეგო ქმედებით მათ დაარღვიეს საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 16 ოქტომბრის #533 დადგენილების _ „სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების წესის დამტკიცების თაობაზე“ მე-6 მუხლის მოთხოვნები;

1.2.5. დამსაქმებელმა ვერ წარმოადგინა სარწმუნო მტკიცებულებები მასზედ, რომ მოსარჩელის აღდგენა პირვანდელ სამუშაო ადგილას შეუძლებელია. ამგვარი მტკიცება არც შესაგებელს ერთვის და არც შემდგომ არ წარდგენილა.

1.3. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები:

1.3.1. საკასაციო პრეტენზიათა საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით პალატა უპირველესად მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმების საკითხსა და მათ წინაპირობებზე გაამახვილებს ყურადღებას, რამდენადაც სარჩელის საფუძვლიანობა ყოველთვის დამფუძნებელ ნორმებზეა დამყარებული, რომლებიც დავის გადაწყვეტის ფუნდამენტს წარმოადგენენ და შეიცავენ აბსტრაქტულ მითითებას იმ იურიდიულად მნიშვნელოვან ფაქტებზე, რომელთა დამტკიცებაც განხორციელებადს ხდის მოთხოვნას. ვინაიდან მოსარჩელესთან შორომითი ურთიერთობა მოიშალა დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრებიდან ერთი წლის განმავლობაში განმეორებითი გადაცდომის ჩადენის მოტივით, მოთხოვნის მარეგულირებელი ნორმებია: შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი, 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი, 44-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლი, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 412-ე მუხლი.

1.3.2. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ერთ-ერთი საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ დასაქმებულის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებულ იქნა ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა. დასახელებული ნორმის თანახმად, დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე გამოვლენილი ნება მართლზომიერად მიიჩნევა, თუკი დასაქმებული დაარღვევს ინდივიდიაულური/კოლექტიური შრომითი ხელშეკრულებით ან შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებულ ვალდებულებას, რის გამოც, მას შეეფარდება დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა და ამ სანქციის გამოყენებიდან 1 წლის განმავლობაში კვლავ დადგინდება მოვალეობათა დარღვევის ფაქტი. ნიშანდობლივია აღინიშნოს, რომ ნორმა იმპერატიულად ადგენს შედეგის დადგომის წინაპირობას: დისციპლინური სახდელის შეფარდებიდან 1-წლიან ვადაში მეორე გადაცდომის ჩადენა. ამ შემთხვევაში, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ კანონი მიუთითებს არა გადაცდომის ჩადენის თარიღზე, არამედ _ სანქციის შეფარდების თარიღზე. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომის კოდექსი წარმოადგენს დასაქმებულის ინტერესების დაცვის მინიმალურ სტანდარტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ორგანული კანონით განსაზღვრული შრომითი ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები დასაქმებულის სასარგებლოდ განმარტებას ექვემდებარება, შესაბამისად, ამავე კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის იმგვარად ინტერპრეტაცია, რომ გადაცდომის ჩადენის და არა მისი გამოვლენის თარიღის მიხედვით პირის გათავისუფლების შესაძლებლობის დაშვება დაარღვევს, როგორც ორგანული კანონის ნებას, ისე _ საერთაშორისო სტანდარტებით დადგენილ შრომითი ურთიერთობის პრინციპებს (მაგ: ე.წ Ultima Ratio-ს პრინციპი).

1.3.3. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ვალდებულება დაირღვა 2017 წლის ივნისში, ანუ მანამ, ვიდრე დასაქმებულის მიმართ 2017 წლის სექტემბერში დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ გამოყენებული იქნებოდა გაფრთხილება. ხსენებული გარემოება თავისთავად მეტყველებს იმაზე, რომ სახეზე არ არის შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის წინაპირობები, რის გამოც, დამსაქმებლის ცალმხრივი ნება, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ეწინააღმდეგება კანონს და ბათილია. საკასაციო პალატა აქვე აღნიშნავს, რომ ვინაიდან დამსაქმებლის ნების კანონიერება იმ სამართლებრივი საფუძვლის ფარგლებში ექვემდებარება შემოწმებას, რომელიც ასახულია თავად ბრძანებაში, მნიშვნელობას კარგავს იმის შემოწმების აუცილებლობა, დასაქმებულის გათავისუფლების ფაქტობრივი საფუძველი აკმაყოფილებს თუ არა შრომითი ურთიერთობის მოშლისათვის შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ რომელიმე სხვა საფუძველს. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა შეფასების გარეშე ტოვებს მოკვლევის მასალებსა და მოხსენებით ბარათში გადმოცემულ ფაქტებს იმ კონტექსტში, ეს ფაქტები ამართლებენ თუ არა სხვა საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შესაძლებლობას.

1.3.4. შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ვინაიდან დასტურდება შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის წინაპირობები, პალატა მიიჩნევს, რომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მოთხოვნა განხორციელებადია. ამასთანავე, პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ არ არსებობდა დაკავებულ თანამდებობაზე მოსარჩელის აღდგენის წინაპირობა. ამ მხრივ კასატორი განმარტავს, რომ ეს თანამდებობა სხვა პირის მიერაა დაკავებული კანონიერად, რის გამოც, სასამართლოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილით განსაზღვრული სხვა ალტერნატივა უნდა გამოეყენებინა. პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვაკანტური თანამდებობის არარსებობის ფაქტის მტკიცება მოპასუხის ვალდებულებაა, ამ მხრივ კი, როგორც სააპელაციო პალატამ დაადგინა, დამსაქმებელს არც შესაგებელში მიუთითებია და არც შემოდგომ წარუდგენია განკუთვნადი ტკიცებულებები. ამ მხრივ საგულისხმოა, რომ დასაბუთებულ შედავებს საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს, არამედ, კასატორი მხოლოდ მიუთითებს ფაქტზე, თუმცა არ აღნიშნავს საქმეში წარმოდგენილი რომელი მტკიცებულება ადასტურებს ამას, რომელსაც ქვემდგომმა სასამართლოებმა არ მისცეს შეფასება. რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას, რომ სასამართლოს მსჯელობა ეწინააღმდეგება ერთგვაროვან პრაქტიკასა და ევროსასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს, პალატა არ იზიარებს მას და საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილით განსაზღვრულ ალტერნატივათა გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც აღარ არსებობს დასაქმებულის მიერ ადრე დაკავებული თანამდებობა ან აღარაა იგი ვაკანტური (მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ებები: №ას-931-881-2015; № ას-951-901-2015; №ას-1327-2018). რაც შეეხება კასატორის მითითებას ადამიანის უფლებათა ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებაზე _ „ჭიჭინაძე საქართველოს წინააღმდეგ“, პალატა განმარტავს, რომ ხსენებულ გადაწყვეტილებაში შეფასებულია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების განახლების საკითხის შესაბამისობა ევროკონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პუნქტთან, რაც, განსახილველი დავის საგნისაგან სავსებით განსხვავდება.

1.3.5. საკასაციო სასამართლო საფუძვლიანიად მიიჩნევს მოსარჩელის მოთხოვნას თანხის დაკისრების თაობაზეც. პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხის მხრიდან შრომის სახელშეკრულებო ურთიერთობის დარღვევის გამო მოთხოვნილი თანხა წარმოადგენს ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას (აღნიშნული განსხვავდება შრომის კოდექსის 32.1 მუხლით გათვალისწინებული ანაზღაურებისაგან, რომელიც შრომითი ურთიერთობის დროს სამსაქმებლის ბრალით იძულებითი მოცდენისას შრომის ანაზღაურებას აწესრიგებს და არა შრომითი ურთიერთობის ფაქტობრივად მოშლის შედეგად დასაქმებულისათვის ზიანის მიყენების საკითხს). შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ვინაიდან ორგანული კანონი არ ადგენს ზიანის ანაზღაურების სპეციალურ წესს, მისი პირველი მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, საკითხი სამოქალაქო კოდექსის მოწესრიგების ფარგლებში უნდა გადაწყდეს. სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. მოცემულ შემთხვევაში, ნორმის წინაპირობები დადასტურებულია (მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების ბრალეული დარღვევა, რასაც შედეგად მოჰყვა ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და მოსარჩელისათვის მიყენებულ ქონებრივ დანაკლისს შორის). ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მიუღებელი ხელფასით ზიანის ოდენობის განსაზღვრა არ იწვევს მოვალის გადამეტებულ პასუხისმგებლობას, რამდენადაც, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ხელფასის ოდენობა და მისი გაცემის საკითხი დამსაქმებლისათვის არ წარმოადგენს უცხო მოვლენას და იგი სრულად ექცევა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოვალის ინტერესების დაცვის ფარგლებში.

1.3.6. საკასაციო სასამართლო უარყოფს კასატორის პრეტენზიას სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის დარღვევის თაობაზე და ყურადღებას გაამახვილებს ხსენებული ნორმის დისპოზიციაზე: დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, აგრეთვე შეგებებული სარჩელის შეტანა სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელია. განსახილველი ნორმა უნდა შეფასდეს ამავე კოდექსის 248-ე მუხლთან მჭიდრო კავშირში, რომელიც განსაზღვრავს გადაწყვეტილების ფარგლებს და ადგენს, რომ სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დავის საგნის გადიდება ნიშნავს მოთხოვნის იმგვარ გაზრდას, როდესაც აპელანტი (მოსარჩელე) მოითხოვს უფრო მეტს, ვიდრე ის მოითხოვდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელით. ამასთანავე, ნორმის შინაარსი არ შეიძლება გაგებულ იქნას მხოლოდ ფორმალურად. უდავოა ის გარემოება, რომ სარჩელის მოთხოვნას შრომითი ურთოერთობის დარღვევის გამო ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენდა, ამასთანავე, საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვის დასრულების დროისათვის გაიზარდა შრომის ანაზღაურება, შესაბამისად, თუკი ზემოხსენებული ნორმის ფარგლებში სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ამ პროცესის ფარგლებში მოსარჩელე ვერ მოითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას გაზრდილი ხელფასის გათვალისწინებით, ამგვარი მიდგომა განაპირობებდა მისი მხარიდან ახალი სარჩელის აღძვრას და ამ სარჩელით გაზრდილი ხელფასის სხვაობის გათვალისწინებით ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას, რაც ეწინააღმდეგება სწრაფი და ეფექტიანი მართლმსაჯულების პრინციპს და არ გამომდინარეობს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის შინაარსიდან. ამდენად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ზიანის ოდენობის ანგარიშში ხელფასის გაზრდის ფაქტის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საპროცესო სამართლის ნორმები, რის გამოც, არც ამ თვალსაზრისით არ იკვეთება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული წინაპირობები.

1.4. გასაჩვრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების პროცესუალური დასაბუთება:

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, საკასაციო საჩივარი კი, არ შეიცავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დასაბუთებულ შედავებას, რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის შესაბამისად, პალატა უცვლელად ტოვებს მას.

2. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:

საკასაციო სასამართლოს განცხადებით მომართა მოწინააღმდეგე მხარემ და იმ ფაქტის მტკიცების მიზნით, რომ მის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობა არ იყო ვაკანტური, წარმოადგინა მტკიცებულებები. პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენს, ამ ინსტანციაში მტკიცებულებათა წარმოდგენა ეწინააღმდეგება კანონის ნებას. შემოწმების ფაქტობრივი საფუძვლები, საკასაციო წარმოებისას შემოიფარგლება ქვემდგომი სასამართლოებში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების სისწორითა და გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში გადმოცემული მოსაზრებებით. ასეც რომ არ იყოს, როგორც ზემოთ ითქვა, დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს, რომელსაც არ წარმოუდგენია განკუთვნადი მტკიცებულებები, შესაბამისად, არც ამ თვალსაზრისით არსებობს მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების გაზიარების შესაძლებლობა, ამდენად, პალატა ასკვნის, რომ დასაქმებულს უარი უნდა ეთქვას დოკუმენტების მიღებაზე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად უნდა დაუბრუნდეს ისინი.

3. პროცესის ხარჯები:

ვინაიდან წინამდებარე განჩინებით არ დაკმაყოფილდა საკასაციო საჩივარი, არ არსებობს პროცესის ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე გადახდილ სახელმწიფო ბაჟს, ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის შესაბამისად, ის უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში. პალატა აქვე არ იზიარებს მოწინააღმდგე მხარის შუამდგომლობას საკასაციო სამართალწარმოებისას გაღებული სასამართლოსგარეშე ხარჯების კასატორისათვის დაკისრების მოთხოვნის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ მხარეს, მიუხედავად მითითებისა, არ წარმოუდგენია ხარჯების რეალურად გაღების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რაც შეუმდგომლობის უარყოფის საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 104-ე, 407-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

3. ი.ბ–ის შუამდგომლობა პროცესის ხარჯების კასატორისათვის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს დაუსაბუთებლობის გამო.

4. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეს დაუბრუნდეს 19.09.2019წ. #ა-4257-19 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 14 (თოთხმეტი) ფურცლად.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი