საქმე №ას-48-2020 17 სექტემბერი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი,

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.კ–ძე (მხარდამჭერი ლ.კ–ძე) (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ლ.კ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 11.04.2019წ. განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – სერვიტუტის დადგენა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

მ.კ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „კასატორი“) სახელით აღიძრა სარჩელი სასამართლოში ლ.კ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე", „მოწინააღმდეგე მხარე“) მიმართ შემდეგი მოთხოვნით: მოპასუხის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების (საერთო ფართი 98,63 კვ.მ, ს/კ N .....) ნაწილი, კერძოდ: 8.89 კვ.მ დამხმარე სათავსო, 3.32 კვ.მ სველი წერტილი, 11.34 კვ.მ შესასვლელი, 1.87 კვ.მ სველი წერტილი, 8.06 სამზარეულო, 14,25 კვ.მ კორიდორი და კიბე დაიტვირთოს პირადი სერვიტუტით მოსარჩელის სასარგებლოდ.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება (ს/კ N ....., საერთო ფართი 106,99 კვ.მ.) დაკავშირებულია ამავე მისამართზე მდებარე მოპასუხის კუთვნილ უძრავ ნივთთან. უძრავი ნივთები ტექნიკურად განუყოფელია საერთო შესასვლელით, საერთო კორიდორით და საერთო სარგებლობის სველი წერტილებით, ერთადერთი კიბით, რომლითაც სარგებლობს მოსარჩელე თავის მხარდამჭერთან ერთად.

2.2. მოსარჩელე მხარდამჭერთან ერთად უძრავი ნივთით სარგებლობს როგორც უფლებამოსილი პირი. მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ნივთის ნაწილი უნდა დაიტვირთოს პირადი სერვიტუტით მის სასარგებლოდ.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მან 18.05.2013წ. თბილისის საააღსრულებო ბიუროს განკარგულების საფუძველზე შეიძინა უძრავ ნივთზე (ს/კ N ......, საერთო ფართი 98,63 კვ.მ.) საკუთრების უფლება. მოსარჩელემ უძრავი ნივთები ხელოვნურად დააკავშირა ერთამანეთთან კიბის მოწყობის გზით.

3.2. არსებობს ალტერნატიული გზა, რომელსაც მოსარჩელე არ იყენებს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 26.09.2017წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 11.04.2019წ. განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 26.09.2017წ. გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

5.1. უძრავი ნივთი, მდებარე ქ. თბილისში, ......, შესახვევი მე-5, №6, ბინა №70 (ს/კ ......) ფართით 98,61კვ.მ 07.06.2013წ.-დან საკუთრების უფლებით ირიცხება მოპასუხის სახელზე.

5.2. უძრავი ნივთი, მდებარე ქ .თბილისში, ...... შესახვევი მე-5, №6, სხვენი (ს/კ ......) 106.99 კვ.მ 30.04.2013წ.-დან საკუთრების უფლებით ირიცხება მოსარჩელის სახელზე.

5.3. მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ნაწილის პირადი სერვიტუტით დატვირთვას.

5.4. სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, რომლებშიც ასახულია სადავო ფართში შესასვლელთან დაკავშირებით როგორც დღეისთვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობა, ასევე ფართში ალტერნატიული შესასვლელის მოწყობის გზები, კერძოდ:

5.4.1. ფაქტების კონსტატაციის შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ოქმში აღნიშნულია, რომ სადავო მისამართზე ფაქტის დამდგენი პირი ბინაში შევიდა შესასვლელი კარიდან, ხელმარჯვნივ შევიდა სამზარეულოში და სამზარეულოს ხელმარცხნივ არსებულ ოთახში დააფიქსირა კიბე, რომელიც დაკავშირებულია ზედა სართულთან. იგი შედგება 11 საფეხურისგან. აღნიშნული კიბე არის ბინაში ერთადერთი და მის გარდა ბინაში არ არის სხვა კიბე, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა ზედა ფართში ასვლა (ტ.1, ს.ფ.25-31).

5.4.2. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 25.05.2017წ. დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავ ქონებას დღეისთვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობით, გარდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართისა, სხვა ალტერნატიული შესასვლელი არ გააჩნია (ტ.1, ს.ფ.166-176).

5.4.3. დამოუკიდებელი ექსპერტის დ.მ–ის 12.01.2016წ. ექპერტიზის დასკვნის მიხედვით, მოპასუხის სახელზე აღრიცხული ბინის თავზე მოწყობილ სხვენში, რომლის მესაკუთრეა მოსარჩელე, მოხვედრა საინჟინრო-ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებელია მხოლოდ კიბის უჯრედის მხრიდან ისე, როგორც პროექტით იყო გათვალისწინებული, მაგრამ დღეისთვის უკანონოდ არის ამოქოლილი (ტ.1, ს.ფ. 90-94).

5.4.4. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 20.06.2016წ. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, სადავო საკითხის პრაქტიკულად გადაჭრის მიზნით დადგინდა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 106,99 კვმ. ფართის სხვენში შესაძლებელია მოხვედრა (შესვლა და სარგებლობა) მე-9 სართულის თავზე (მოპასუხის ბინის თავზე) პროექტით გათვალისწინებული სადარბაზოდან შესასვლელის აღდგენით, კერძოდ, უნდა მოხდეს სილიკატური თეთრი აგურით ამოშენებული შესასვლელი ღიობის დემონტაჟი და შესასვლელის მოწყობა, როგორც ეს მოცემული იქნებოდა სხვენში შესასვლელი ღიობის ამოშენებამდე (ტ.1, ს.ფ. 112-123).

5.5. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ, მართალია, დღეისთვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობით მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაში შესვლა ხდება მოპასუხის სახელზე რიცხულ ბინაში მოწყობილი ხის კიბის მეშვეობით, თუმცა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ სხვენში შესვლა და მისით სარგებლობა შესაძლებელია მე-9 სართულის თავზე პროექტით გათვალისწინებული სადარბაზოდან შესასვლელის აღდგენით. კერძოდ, უნდა მოხდეს სილიკატური თეთრი აგურით ამოშენებული შესასვლელი ღიობის დემონტაჟი და შესასვლელის მოწყობა, როგორც ეს მოცემული იქნებოდა სხვენში შესასვლელი ღიობის ამოშენებამდე.

5.6. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 247-ე, 253-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ უფლების მოპოვების ერთ-ერთი სანივთო სამართლებრივი შესაძლებლობა სერვიტუტის დადგენაა. სსკ-ის 247-ე მუხლის პირველის ნაწილის თანახმად, სერვიტუტის დადგენის მიმართ გამოიყენება უძრავი ნივთის შეძენისათვის გათვალისწინებული წესები. შესაბამისად, სერვიტუტის დადგენის მიზნებისათვის აუცილებელია მესაკუთრის ნება უძრავი ნივთის სანივთოსამართლებრივი შეზღუდვით დატვირთვის თაობაზე.

5.7. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 180-ე მუხლზე და განმარტა, რომ თუ სერვიტუტი უკავშირდება მიწის ნაკვეთის გარკვეული უფლებით შესაძლო დატვირთვას, აუცილებელი გზა ცალსახად გულისხმობს ნივთის ასეთი უფლებით დატვირთვის იმპერატიულ მოთხოვნას. კანონის ეს დანაწესი გულისხმობს ნივთის ასეთი უფლებით დატვირთვას მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში, ანუ ობიექტური გარემოება (სხვა გზის არარსებობა, რაც ნივთის ჯეროვანი გამოყენების საშუალებას არ იძლევა და ამით ნივთის დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობა მცირდება ან საერთოდ იკარგება) წარმოშობს სხვისი ნივთით სარგებლობის აუცილებლობას. განსხვავებით აუცილებელი გზის უფლებისაგან, რაზეც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე თავის მეზობელს უარს ვერ ეტყვის, სერვიტუტის დადგენა მხოლოდ მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით არის შესაძლებელი.

5.8. არ დგინდება მხარეთა ნების გამოხატვა სანივთო გარიგებისთვის, რაც გამორიცხავს ამ გზით მოდავე მხარეთა შორის სერვიტუტის დადგენას. ამასთან, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ, სადავო სხვენით სარგებლობა შესაძლებელია მე-9 სართულის თავზე პროექტით გათვალისწინებული სადარბაზოდან შესასვლელის აღდგენით, რაც მოსარჩელის მიერ არ ხორციელდება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება, შემდეგი საფუძვლებით:

6.1. სასამართლომ განჩინება დააფუძნა ექსპერტების შესაძლო ვარაუდებს ალტერნატიული შესასვლელის აღმოჩენისა და არსებობის შესახებ და არა უტყუარ მტკიცებულებებს.

6.2. საქმეში არ მოიპოვება კომპეტენტური ორგანოს, არქიტექტურის სამსახურის დასკვნა ამ ალტერნატიული შესასვლელის შესახებ. შესაბამისად, სასამართლოს იგი საქმეში უნდა ჩაება და მისგან მიეღო ამომწურავი ინფორმაცია ალტერნატიული შესასვლელის მიზანშეწონილობის და დასაშვებობის თაობაზე. კასატორი შუამდგომლობს საკასაციო სასამართლომ სსიპ თბილისის არქიტეტურის სამსახურიდან გამოითხოვოს აღნიშნული ინფორმაცია.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 27.01.2020წ. განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

9. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

10. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (სუსგ Nას-1166-2019, 06.04.2020წ.).

11. მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ნივთის ნაწილის სერვიტუტით დატვირთვა. მოსარჩელე უთითებს, რომ მის კუთვნილ სხვენში მოხვედრა შესაძლებელია მოპაუხის კუთვნილ ბინაში აღმართული კიბის მეშვეობით, შესაბამისად, ითხოვს მოპასუხის ბინის (საერთო ფართი 98,63 კვ.მ.) ნაწილის, კერძოდ, 8.89 კვ.მ დამხმარე სათავსოს, 3.32 კვ.მ სველი წერტილის, 11.34 კვ.მ შესასვლელის, 1.87 კვ.მ სველი წერტილის, 8.06 სამზარეულოს, 14,25 კვ.მ კორიდორის და კიბის პირადი სერვიტუტით მოსარჩელის სასარგებლოდ დატვირთვას.

12. სერვიტუტი, როგორც სხვის ნივთზე უფლება, ორი გზით დგინდება, ერთი, კანონის ობიექტურ-ნორმატიული ნების საფუძველზე და მეორე, პირთა სუბიექტური ნების, იგივე გარიგების საფუძველზე (ბესარიონ ზოიძე, ქართული სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მეცნიერება“, 2003 წელი, გვ. 263). სსკ-ის 180-ე მუხლით სხვისი საკუთრებით სარგებლობის უფლება წარმოადგენს საკუთრებით სარგებლობის უფლების შეზღუდვის კანონისმიერ (არასახელშეკრულებო) უფლებას მეზობელი მესაკუთრის თანხმობის მიუხედავად. ამასთან, მეზობელი მიწის ნაკვეთის გამოყენება სხვა მიწის ნაკვეთის სასარგებლოდ შესაძლებელია სახელშეკრულებო ურთიერთობის საფუძველზეც, ანუ მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრესთან შეთანხმებითაც (სსკ-ის 247-ე მუხლი, სერვიტუტი) (სუსგ, №ას-1549-2018, 25.01.2019წ.). აუცილებელი გზის უფლების რეალიზაციაზე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე თავის მეზობელს უარს ვერ ეტყვის, სხვა შემთხვევბში კი გადამწყვეტია მხარეთა ურთიერთშეთანხმება ((გიორგი რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, თბილისი, 2018, მუხ. 247, ველი 5); (შდრ. სუსგ.-ებები: Nას-1108-1312-05, 18.07.2006წ.; N1416-1548-04 21.04.2005წ.).

13. მიწის ნაკვეთზე ან სხვა სახის უძრავ ნივთზე სერვიტუტის უფლება წარმოიშობა როგორც სანივთო ტვირთი და სერვიტუტის უფლებით დატვირთული ნივთის მესაკუთრის უფლებამოსილება იზღუდება სერვიტუტის არსებობის განმავლობაში.

14. სსკ-ის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მიწის ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება შეიძლება სხვა მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრის სასარგებლოდ ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული), რომ ამ მესაკუთრეს უფლება ჰქონდეს, ცალკეულ შემთხვევებში ისარგებლოს ამ ნაკვეთით, ან აიკრძალოს ამ ნაკვეთზე ზოგიერთი მოქმედების განხორციელება, ანდა გამოირიცხოს დატვირთული ნაკვეთის მესაკუთრის ზოგიერთი უფლების გამოყენება სხვა ნაკვეთის მიმართ (სერვიტუტი). სერვიტუტის დადგენის მიმართ გამოიყენება უძრავი ნივთის შეძენისათვის გათვალისწინებული წესები. ამავე კოდექსის 253-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთი შეიძლება ამა თუ იმ პირის სასარგებლოდ სერვიტუტით დაიტვირთოს 247-ე მუხლში გათვალისწინებული პირობით. ამგვარი დატვირთვა შეიძლება იმაში მდგომარეობდეს, რომ უფლებამოსილ პირს მესაკუთრის გამორიცხვით შეუძლია შენობა ან ამ შენობის ნაწილი თავისთვის ან თავისი ოჯახისთვის გამოიყენოს ბინად. შესაბამისად, სერვიტუტისთვის, როგორც სანივთო გარიგებისთვის, აუცილებელია ნების ნამდვილობა, რაც გულისხმობს კონტრაჰენტთა ნების თავისუფალ გამოხატვას ამ გარიგების მარეგულირებელი ნორმების ფარგლებში (სუსგ Nას-1108-1312-05, 18.07.2006წ.).

განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე არ არის თანახმა მის საკუთრებაში არსებული ბინის ნაწილის მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის სასარგებლოდ გამოყენებაზე, ანუ არ არსებობს მოპასუხის ნება სერვიტუტის დამდგენ სანივთო გარიგებაზე.

15. რაც შეეხება სსკ-ის 180-ე მუხლის რეგულაციას, მასში საკუთრების უფლების კანონისმიერი შებოჭვის პირობებია მოცემული: თუ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს, რომელთა ნაკვეთზედაც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც, მხარეთა შეთანხმებით, შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს. აუცილებელი გზის ან გაყვანილობის თმენის ვალდებულება არ წარმოიშობა, თუკი უკვე არსებული დაკავშირება მიწის ნაკვეთისა გაუქმდა მესაკუთრის თვითნებური მოქმედებით.

მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს ამ მუხლით გათვალისწინებული პირობები, მესაკუთრემ უნდა ითმინოს თავისი უძრავი ნივთის დატვირთვა მეზობლის ინტერესებში. აღნიშნული მუხლის დანაწესი გულისხმობს ნივთის ასეთი უფლებით დატვირთვას მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში, ანუ ობიექტური გარემოება (სხვა გზის არარსებობა, რაც ნივთის ჯეროვანი გამოყენების საშუალებას არ იძლევა და ამით ნივთის დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობა მცირდება ან საერთოდ იკარგება) წარმოშობს სხვისი ნივთით სარგებლობის აუცილებლობას. ამ გარემოების არსებობა კონკრეტულ დავასთან დაკავშირებით სარწმუნოდ უნდა იქნეს დადგენილი (შდრ. Nას-1291-1211-2017, 15.12.2017წ; სუსგ Nას-1048-1316-09, 23.03.2010წ.).

16. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დადგენილია და კასატორის მიერ დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ, მართალია, დღეისთვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობით მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაში შესვლა ხდება მოპასუხის სახელზე რიცხულ ბინაში მოწყობილი ხის კიბის მეშვეობით, თუმცა, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ სხვენში შესვლა და მისით სარგებლობა შესაძლებელია მე-9 სართულის თავზე პროექტით გათვალისწინებული სადარბაზოდან შესასვლელის აღდგენით. უნდა მოხდეს სილიკატური თეთრი აგურით ამოშენებული შესასვლელი ღიობის დემონტაჟი და შესასვლელის მოწყობა, როგორც ეს მოცემული იქნებოდა სხვენში შესასვლელი ღიობის ამოშენებამდე. ამდენად, პროექტით გათვალისწინებული სადარბაზოდან შესასვლელის აღდგენის გზით მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონება უზრუნველყოფილი იქნება ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირით, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს. საექსპერტო დაწესებულება, რაზე დაყრდნობითაც დადგენილად იქნა მიჩნეული ალტერნატიული შესასვლელის მოწყობის შესაძლებლობა, ცალსახად მიუთითებს, რომ აღნიშნული შესასვლელი გათვალისწინებულია პროექტით და უნდა მოხდეს მხოლოდ მისი აღდგენა ამოშენებული ღიობის დემონტაჟის გზით (იხ.: სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო 19.06.2016წ. დასკვნა, ტ.3, ს.ფ. 112-123). ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით პალატას მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად არ დააკმაყოფილეს სასარჩელო მოთხოვნა.

17. რაც შეეხება შუამდგომლობას სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურიდან ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას და საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას კანონმდებლობით მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. შესაბამისად, კასატორის შუამდგომლობა არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული (სუსგ N ას-27-2019, 15.11.2019წ.).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის "მ" ქვეპუნქტის თანახმად გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

პაატა ქათამაძე